Nhà thơ xứ Dă Quỳ
Friday, August 28, 2009

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt/Người Việt

 

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=100433&z=2

 

 

Nhà thơ Đỗ Tư Nghĩa trong một quán cà phê Đà Lạt.

 

B́a cuốn sách “Tự Thú” của Lev Tolstoy do Đỗ Tư Nghĩa dịch

 

Chúng tôi gọi nhà thơ Đỗ Tư Nghĩa là “Nhà thơ xứ dă quỳ”, đơn giản v́ từ rất nhiều năm nay, ngoài đôi lúc phải về Sài G̣n chữa bệnh, anh không rời thành phố Đà Lạt, xứ dă quỳ.

 

Người ta cũng thường gọi Đà Lạt xứ hoa đào, là “xứ dă quỳ”, thứ hoa hướng dương dại, màu vàng tươi, sống mạnh mẽ và tràn lan nhiều ngả đường, ven đồi, thung lũng... của Đà Lạt và khắp vùng cao nguyên Lâm Đồng. Nhà thơ cư dân Đà Lạt buồn rầu cho biết, hoa dă quỳ trong thành phố hầu như đă bị dọn sạch từ nhiều năm nay. Anh chọn Đà Lạt là quê thứ hai, xem ra ít nhiều cũng v́ đây là xứ dă quỳ.

 

Sinh quán của Đỗ Tư Nghĩa là Quảng Trị. Sau khi tốt nghiệp triết học phương Tây tại trường Đại Học Văn Khoa Huế, anh dạy học tại B'lao, lập gia đ́nh và cư ngụ tại Đà Lạt từ đó. Sau 30 Tháng Tư 1975, Đỗ Tư Nghĩa dạy môn tiếng Anh tại nhà, căn nhà ở sâu trong một con hẻm gần cuối đường Nhà Chung, anh thuê trọ nhiều năm nay, từ khi gia đ́nh anh định cư tại Mỹ.

 

Đỗ Tư Nghĩa ở lại Đà Lạt, anh cho rằng bản thân ḿnh không thích hợp với đời sống tại Mỹ, một đất nước siêu công nghiệp. Chúng tôi th́ cho rằng, hẳn là Đà Lạt đă trở thành nơi chốn định mệnh của nhà thơ. Tới Đà Lạt, hỏi thăm về Đỗ Tư Nghĩa, rất nhiều người biết anh, gọi anh là “Thầy Nghĩa ở đường Nhà Chung”. Vài năm nay, vốn ốm yếu, mắc bệnh về tim mạch, sức khỏe Đỗ Tư Nghĩa lại giảm sút thêm theo tuổi tác đă ngoài sáu mươi. Hiện nay anh đă nghỉ dạy học, chỉ tiếp tục dịch sách từ tiếng Anh sang tiếng Việt.

 

Đỗ Tư Nghĩa dịch những cuốn sách anh thấy thú vị, ưa thích. Dịch xong để đấy, thỉnh thoảng xem lại, và sửa chữa cho thật hoàn chỉnh. Chúng tôi thấy anh dịch rất cẩn thận, cầu toàn, c̣n chuyện in ấn để phổ biến th́ anh rất lơ ngơ, hầu hết sách dịch của anh được in ra, do bằng hữu giới thiệu với nơi in ấn phát hành. Riêng về thơ, tác giả phải có tiền mới in được, và việc in ấn phát hành, mục đích là để tập thơ được ra mắt người đọc, không nhà thơ nào ngây thơ để bận tâm về việc bán sách. V́ vậy thi tập “Gởi t́nh yêu - gởi cuộc đời” của Đỗ Tư Nghĩa, bản thảo đă xong từ nhiều năm nay, vẫn chưa được chính thức in ấn phát hành. Một số ít bản được in ra bằng máy in vi tính rồi chụp lại bằng máy photocopy, tập thơ đến được vài mươi người đọc, là những bằng hữu thân quen với Đỗ Tư Nghĩa.

 

Những ǵ chúng tôi nhận biết qua thơ Đỗ Tư Nghĩa, là những xót xa trước cuộc bể dâu, ngậm ngùi trước thế thái nhân t́nh. Và niềm tin yêu cuộc sống do chính ḿnh đặt định: cứ an vui mà sống, khi ḿnh c̣n hơi thở. Đôi lúc ̣a vui: hóa ra ḿnh đang sống trên đời...!

 

Một trong những tác phẩm do Đỗ Tư Nghĩa dịch, được chú ư đặc biệt, là cuốn tự truyện của Osho (Osho: 1931-1990. Đạo sư của một ḍng Thiền). Cuốn sách này do nhà sách Nghiêm Bích Hoan in ấn phát hành với giấy phép của nhà xuất bản Trẻ. Để tránh vi phạm Công ước Berne về bản quyền của tác giả, nhà sách Nghiêm Bích Hoan đă đổi nhan đề, đặt tên cuốn sách là “Cuộc đời của luận sư Rajneesh Chandra”, và thay v́ là sách dịch, cuốn sách được ghi là “Sưu tầm và biên dịch”! Cũng từ vụ việc tránh né bản quyền tác giả như nói trên, nhà sách Nghiêm Bích Hoan, nơi in ấn phát hành cuốn sách tự truyện Osho đă báo “tin vịt”, nói với Đỗ Tư Nghĩa là nhà sách Nghiêm Bích Hoan đang bị rầy rà về cuốn sách tự truyện Osho, có thể dẫn tới việc bị thưa kiện về vấn đề bản quyền tác giả theo Công ước Berne! Và hành vi kế tiếp đó, là nhà sách Nghiêm Bích Hoan không trả một đồng nhuận bút nào cho người dịch! Chúng tôi được biết, tại nhiều nhà sách, cuốn “Tự truyện Osho” phát hành chừng mươi ngày đă bán hết sách!

 

Trước sự hàm hồ, thiếu minh bạch nói trên, Đỗ Tư Nghĩa chỉ cười hiền ḥa, và “chịu trận”! Chúng tôi từng nói với nhau về Đỗ Tư Nghĩa: “Trước hết và sau cùng, Đỗ Tư Nghĩa là một nhà thơ. Anh chưa từng phàn nàn về vụ việc kể trên hay những vụ việc tương tự.”

 

Chúng tôi biết Đỗ Tư Nghĩa không có tiền, nhưng anh dịch sách mà không bao giờ đề cập, bận tâm về nhuận bút. Cuốn sách ưa thích, Đỗ Tư Nghĩa dịch và được in ra, anh thấy vui mừng, v́ chia Sẻ được nỗi thú vị của cuốn sách tới người khác. Được in và phát hành sau “Tự truyện Osho”, cuốn Tự Thú (Confession) của Lev Tolstoy, giấy phép của nhà xuất bản Văn Hóa Sài G̣n, công ty Văn Hóa Cửu Đức liên kết xuất bản, là tác phẩm mà Đỗ Tư Nghĩa rất ưu ái, sửa đi sửa lại tới lúc tự thấy không thể sửa chữa hơn nữa.

 

Chúng tôi ghi lại ở dưới đây, nhận xét về tác phẩm “Tự Thú của Ernest J. Simmon”, tác giả một cuốn sách về Lev Tolstoy: “...một trong những phát ngôn cao cả nhất và dũng cảm nhất của con người, những tuôn trào của một linh hồn bị bối rối cực độ bởi vấn đề lớn của cuộc sống -mối quan hệ của con người với cái vô hạn- nhưng được thực hiện với sự chân thành hoàn toàn và nghệ thuật trác tuyệt...”

 

Gặp lại nhà thơ Đỗ Tư Nghĩa lần này, những ngày bầu trời Đà Lạt âm u v́ áp thấp nhiệt đới. Anh cho biết: “Thơ th́ vẫn chưa có cơ hội in ra, c̣n dịch th́ một bạn trẻ đă lấy bản thảo, là một dịch phẩm về Kahlil Gibran, đă xin được giấy phép, chuẩn bị in...”

 

Chúng tôi đă nói, dù nhiều sách dịch đă được in ra, nhưng trước hết và sau cùng, Đỗ Tư Nghĩa vẫn là một nhà thơ.

 

trang Đỗ Tư Nghĩa

chân trần

 

art2all.net

art2all.net