Đỗ Tư Nghĩa

 

 

NHÀ THƠ NỮ SARA TEASDALE

( 1884 – 1933)

Đỗ Tư Nghĩa giới thiệu và trích dịch

 

 

Sinh năm 1884, tại St Louis, tiểu bang Missouri, nước Mỹ. 

Vào năm 1913, Sara yêu nhà thơ Mỹ Vachel Lindsay (1879- 1931), và ông cũng yêu nàng. Tuy nhiên, năm 1914, nàng kết hôn với một doanh nhân giàu có. Nhưng suốt đời, nàng và Lindsay vẫn là bạn tốt của nhau.

Tập thơ Love Songs của nàng được giải Pulitzer năm 1918.

Không hạnh phúc trong hôn nhân; ly hôn vào năm 1829. Năm 1933, nàng tự tử bằng thuốc ngủ. Lindsay cũng đă tự tử 2 năm trước đó. 

Nàng thích sống ẩn dật, ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

Thơ Sara Teasdale là tiếng hát của một loài chim thiết tha, buồn nhưng không ủy mị.

Người ta thấy trong thơ nàng rất ít những ẩn dụ và những biện pháp tu từ; nhưng có cần những cái đó chăng, khi ta đă nghe được tiếng đập của trái tim nàng xuyên qua những ḍng chữ viết?

Sara Teasdale thích viết về t́nh yêu, nỗi mất mát trong t́nh yêu và nỗi cô đơn.

Hăy lắng nghe tiếng hát cô liêu của một nhà thơ nữ.

 

ĐTN

 

 

 

 

 

 

1. DẠ KHÚC

                                                      

 

Tôi đă hỏi trời sao

tôi phải tặng người tôi yêu những ǵ?                    

nhưng trời sao vẫn lặng thinh

trên cao.

 

Tôi đă hỏi biển xanh thâm u

nơi có bóng những người ngư phủ

nhưng biển xanh vẫn lặng thinh

dưới sâu.

 

Ôi, tôi có thể tặng chàng

giọt lệ hay bài ca

nhưng làm sao tôi có thể tặng chàng

nỗi lặng câm

suốt cả đời tôi?

 

                                                                      

1. SONG OF AMALFI [1]

  

I asked the heaven of stars

        What should I give my love –

It answered me with silence,

        Silence above.

 

I asked the darkend sea,

        Down where the fishermen go –

It answered me with silence,

        Silence below.

 

Oh, I could give him weeping

        Or could him song –

But how could I give him silence

        My whole life long?

       

Sara Teasdale

 

[1] Amalfi: Một làng chài xinh đẹp của nước Ư, gần Naples.

 

 

 

 

2. THÔI CỨ ĐỂ CH̀M RƠI TRONG LĂNG QUÊN.

 

Cuộc t́nh ấy

thôi cứ để ch́m rơi trong lăng quên

như bông hoa lăng quên

như ánh lửa

đă một lần rực sáng.

 

Thôi cứ để ch́m rơi trong lăng quên

muôn đời và vĩnh viễn

Thời gian – người bạn hiền nhân ái đó

sẽ nhuộm bạc dần

mái tóc tuổi thanh xuân.

 

Nếu một mai ai có hỏi

Xin cứ bảo rằng

cuộc t́nh ấy đă ch́m rơi trong lăng quên

như bông hoa

như ánh lửa

như dấu chân trên tuyết

                        đă lâu rồi.

 

 

 

2. LET IT BE FORGOTTEN

 

Let it be forgotten, as a flower is forgotten,

        Forgotten as a fire that once was singing gold,

Let it be forgotten for ever and ever,

        Time is a kind friend, he will make us old.

If someone asks, say it was forgotten

        Long and long ago,

As a flower, as a fire, as a hushed footfall

        In a long–forgotten snow.

 

                Sara Teasdale

 

 

 

 

 

3. ĐỒNG XU

 

Nơi kho báu của trái tim tôi

Tôi đă đặt vào một đồng xu

Một đồng xu

Mà thời gian không thể mang đi

mà kẻ cắp chẳng thể nào lấy được.

 

Ôi, cả một kho châu ngọc

của v́ vua vương miện sáng trên đầu

chẳng thể nào sánh được

với một điều dễ thương

đă khắc sâu trong trí nhớ.

 

 

 

3. THE COIN

 

Into my heart’ s treasury

        I slipped a coin

        That time cannot take

        Nor a thief purloin –

Oh, better than the minting of a gold-crowned king

Is the safe-kept memory

        Of a lovely thing.

 

        Sara Teasdale

 

 

 

 

 

4. EM NHỚ ĐẾN ANH

  

Chẳng có trạng thái nào của tâm hồn em

vui tươi hay áo năo

sáng lạn hay sầu u

mà anh không thể giúp em

đẩy lùi cơn sốt

Và trả lại cho em – xinh đẹp ngàn lần.

 

Nơi biết bao tâm hồn khác

em hồn nhiên bẻ bánh ḿ ăn

và nâng ly rượu uống

vờ đóng vai vị khách hân hoan.

Nhưng em cô đơn

Em nhớ đến anh.

Trái tim thuộc về kẻ nào

hiểu nó nhiều hơn cả.

 

 

 

4. I REMEMBERED

  

There never was a mood of mine,

Gay or heart-broken, luminous or dull,

        But you could ease me of its fever

        And give me back to me more beautiful.

 

In many another soul I broke the bread,

        And drank the wine and play

        The happy guest,

But I was lonely, I remembered you,

The heart belongs to him who

        Knew it best.

 

        Sara Teasdale

 

 

 

 

 

 

5. ĐÊM XUÂN

 

Nơi công viên, đêm đă xuống với sương mù

Những tấm màn bao phủ

Những ánh đèn ngái ngủ

        dọc theo những lối đi mờ ảo long lanh.

Ánh vàng lập ḷe trên phố vắng

Ánh vàng lập ḷe trên mặt hồ sương

        chập chờn lung linh

        như những thanh kiếm đắm.

 

Ôi, ngồi nơi đây

        với cái đẹp ở trên đầu

        phải chăng c̣n chưa đủ?

Lẽ ra cổ họng tôi phải nhức nhói v́ ngợi ca

Lẽ ra tôi phải qú dưới bầu trời với niềm hoan lạc

Ôi, cái đẹp – phải  chăng mi vẫn c̣n chưa đủ?

Tại sao tôi cứ ngồi đây kêu gào t́nh yêu –

Giữa khi trong tay tôi c̣n tuổi trẻ

        một giọng hát

        và một đôi mắt để say sưa kinh ngạc

                trước bao điều kỳ diệu của trần gian?

 

Cớ sao tôi đă quên đi niềm kiêu hănh?

Cớ sao tôi vẫn chưa toại ư bằng ḷng?

Khi, v́ tôi, đêm trầm tư đă buộc mái tóc đầy mây của nàng

để cho tôi ánh sáng;

Khi, v́ tôi, bao nhiêu vẻ đẹp đang tỏa hương

như trong triệu lư hương?

 

Ôi, cái đẹp – phải chăng mi vẫn c̣n chưa đủ?

Cớ sao tôi vẫn măi

        kêu gào vật vă

                               gọi t́nh yêu?

     

 

5. SPRING NIGHT

 

 

The park is filled with night and fog,

The veils are drawn about the world,

Th drowsy lights along the paths

        Are dim and pearled.

 

Gold and gleaming the empty streets,

Gold and gleaming the misty lake.

The mirrored lights like sunken swords,

        And glimmer and shake.

 

Oh, is it not enough to be

Here with this beauty over me?

My throat should ache with praise, and I

Should kneel in joy beneath the sky.

O beauty, are you not enough?

Why am I crying after love

With youth, a singing voice, and eyes

To take the earth’ s wonder with surprise?

Why have I put off my pride

Why am I unsatisfied –

I, for whom the pensive night

Binds her cloudy hair with light –

I, for whom all beauty burns

Like incense in million urns?

O beauty, are you not enough? Why am I crying after love?

 

       

Sara Teasdale

 

 

 

 

 

6. EM SẼ CHẲNG C̉N LƯU TÂM

 

Khi em chết

        và trên đầu em tháng Tư rực rỡ

        lay rũ mái tóc ướt mưa của nàng

Th́ anh ơi

Cho dẫu anh cúi xuống mộ bia với trái tim tan vỡ

Em sẽ chẳng c̣n lưu tâm.

 

Tâm hồn em sẽ được b́nh an

        như những ṿm cây rậm lá

        khi cơn mưa làm trĩu xuống thân cành.

 

Em sẽ lặng câm hơn

Với trái tim lạnh như băng giá

lạnh hơn cả trái tim anh

                        bây giờ.

 

                 

 

6. I SHALL NOT CARE

 

When I am dead and over me bright April

        Shakes out her rain–drenched hair,

Though you should lean over me broken-hearted

                I shall not care.

 

I Shall have peace, as leafy trees are peaceful

        When rain bends down the boughs,

And I shall be more silent and cold-hearted

        Than you are now.

 

     Sara Teasdale

 

 

 

 

 

7. CHUYẾN BAY

 

Anh và em như đôi chim ó

bay cùng nhau

dưới bầu trời

qua bao đỉnh núi

cánh trải dài trên gió thênh thang.

 

Ánh mặt trời cổ vũ ta

tuyết mịt mù cản lối ta

mây lượn bay sau ta

tóc rối bời rũ rượi.

 

Anh và em như đôi chim ó

nhưng nếu một mai

giữa kiếp người hèn mọn

Thần Chết bạo tàn chợt đến

mang đi một con chim

Th́ chim kia xin hăy bay theo

Chuyến bay, thôi hăy ngừng

Lửa đời,  thôi hăy tắt

Quyển sách đời, xin hăy đóng

thiên thu.

 

 

 

7. THE FLIGHT

 

We are two eagles

        Flyng together,

Under the heavens,

        Over the mountains,

Stretched on the wind.

        Sunlight heartens us,

Blind snow baffles us,

        Clouds wheel after us,

Raveled and thinned.

 

We are like eagles;

But when Death harries us,

Human and humbled

When one of us goes,

Let the other follow –

Let the flight be ended,

Let the fire blacken,

Let the book close.

 

Sara Teasdale

 

 

 

 

 

 

8. NỮ TIÊN TRI

 

Lại một lần

Tôi sẽ thu góp lại

Những mảnh hồn thất tán của tôi

Và nấu chảy

Thành quả cầu thủy tinh bóng loáng

Nơi đó – tôi có thể thấy mặt trời lóe sáng

Và ánh trăng mơ màng.

 

Tôi sẽ ngồi như một nữ tiên tri

Tùng phút giây chăm chú

Nh́n tương lai đến gần và hiện tại ra đi:

Những bức tranh đời biến dịch

Trong đó, những con người xô bồ qua lại

Với dáng tự-thị nhỏ nhoi

Rất đỗi buồn cười.

 

 

 

8. THE CRYSTAL GAZER

 

I shall gather mysel into mysel again,

        I shall take my scattered selves and make them one,

I shall fuse them into a polished crystal ball

        Where I can see the moon and the flashing sun.

 

I shall sit like a sibyl, hour after hour intent,

        Watching the future come and the present go –

And the little shifting pictures of people rushing

        In tiny self-importance to and fro.

 

Sara Teasdale

 

 

 

 

 

 

9. KẺ CÔ ĐƠN

  

Cứ để họ nghĩ rằng tôi yêu đắm say

Thiết tha cần đến họ

Dù tôi vẫn đi cô độc một ḿnh,

Nếu điều ấy khiến họ vênh vang niềm kiêu hănh

Th́ có hề hấn ǵ đến tôi –

Khi tôi vẫn sung măn tṛn đầy [1]

Như một bông hoa, như ḥn đá?

 

Họ đến hay đi th́ cũng thế – chẳng sao

Khi tôi vẫn măi là ḿnh

Vẫn làm theo những điều tôi muốn,

C̣n đủ sức leo lên đồi một đêm mùa hạ

Để ngắm những v́ sao

Lấp lánh ở trên cao.

 

Trái tim tôi đă giàu lên cùng năm tháng

Và chẳng c̣n dại khờ

Xẻ chia với mọi người mới đến

Hay vội vàng nói ra những ư nghĩ

Thoáng qua đầu

Như những ngày thơ dại

Khi tôi chưa nếm trải cuộc đời.

 

 

 

9. THE SOLITARY

 

Let them think I love them more than I do,

Let them think I care, though I go alone,

If it lift their pride, what is it to me

Who am self-complete as a flower or a stone?

 

It is one to me that they come or go

If I have myself and the drive of my will,

And strength to climb on a summer night

And watch the stars swarm over the hill.

 

My heart has grown rich with the passing of years,

I have less need now than when I was young

To share myself with every comer,

        Or shape my thoughts into words  with my tongues.

 

Sara Teasdale


 

[1] Self-complete: Tự thấy ḿnh đầy đủ, không cần đến một ai khác. Xin lỗi linh hồn Sara, tôi chưa thể lột tả được từ này ! ( ĐTN)

 

 

 

 

 

 

Đỗ Tư Nghĩa dịch

Mùa quỳ vàng Dalat 1983.

Xem lại, tháng 8. 2011

 

 

trang đỗ tư nghĩa

chân trần

art2all.net