|
Đỗ Tư Nghĩa
NHÀ THƠ NỮ SARA TEASDALE ( 1884 – 1933) Đỗ Tư Nghĩa giới thiệu và trích dịch
Sinh năm 1884, tại St Louis, tiểu bang Missouri, nước Mỹ. Vào năm 1913, Sara yêu nhà thơ Mỹ Vachel Lindsay (1879- 1931), và ông cũng yêu nàng. Tuy nhiên, năm 1914, nàng kết hôn với một doanh nhân giàu có. Nhưng suốt đời, nàng và Lindsay vẫn là bạn tốt của nhau. Tập thơ Love Songs của nàng được giải Pulitzer năm 1918. Không hạnh phúc trong hôn nhân; ly hôn vào năm 1829. Năm 1933, nàng tự tử bằng thuốc ngủ. Lindsay cũng đă tự tử 2 năm trước đó. Nàng thích sống ẩn dật, ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Thơ Sara Teasdale là tiếng hát của một loài chim thiết tha, buồn nhưng không ủy mị. Người ta thấy trong thơ nàng rất ít những ẩn dụ và những biện pháp tu từ; nhưng có cần những cái đó chăng, khi ta đă nghe được tiếng đập của trái tim nàng xuyên qua những ḍng chữ viết? Sara Teasdale thích viết về t́nh yêu, nỗi mất mát trong t́nh yêu và nỗi cô đơn. Hăy lắng nghe tiếng hát cô liêu của một nhà thơ nữ.
ĐTN
|
|
1. DẠ KHÚC
Tôi đă hỏi trời sao tôi phải tặng người tôi yêu những ǵ? nhưng trời sao vẫn lặng thinh trên cao.
Tôi đă hỏi biển xanh thâm u nơi có bóng những người ngư phủ nhưng biển xanh vẫn lặng thinh dưới sâu.
Ôi, tôi có thể tặng chàng giọt lệ hay bài ca nhưng làm sao tôi có thể tặng chàng nỗi lặng câm suốt cả đời tôi?
1. SONG OF AMALFI [1]
I asked the heaven of stars What should I give my love – It answered me with silence, Silence above.
I asked the darkend sea, Down where the fishermen go – It answered me with silence, Silence below.
Oh, I could give him weeping Or could him song – But how could I give him silence My whole life long?
Sara Teasdale [1] Amalfi: Một làng chài xinh đẹp của nước Ư, gần Naples.
|
|
2. THÔI CỨ ĐỂ CH̀M RƠI TRONG LĂNG QUÊN.
Cuộc t́nh ấy thôi cứ để ch́m rơi trong lăng quên như bông hoa lăng quên như ánh lửa đă một lần rực sáng.
Thôi cứ để ch́m rơi trong lăng quên muôn đời và vĩnh viễn Thời gian – người bạn hiền nhân ái đó sẽ nhuộm bạc dần mái tóc tuổi thanh xuân.
Nếu một mai ai có hỏi Xin cứ bảo rằng cuộc t́nh ấy đă ch́m rơi trong lăng quên như bông hoa như ánh lửa như dấu chân trên tuyết đă lâu rồi.
2. LET IT BE FORGOTTEN
Let it be forgotten, as a flower is forgotten, Forgotten as a fire that once was singing gold, Let it be forgotten for ever and ever, Time is a kind friend, he will make us old. If someone asks, say it was forgotten Long and long ago, As a flower, as a fire, as a hushed footfall In a long–forgotten snow.
Sara Teasdale
|
|
3. ĐỒNG XU
Nơi kho báu của trái tim tôi Tôi đă đặt vào một đồng xu Một đồng xu Mà thời gian không thể mang đi mà kẻ cắp chẳng thể nào lấy được.
Ôi, cả một kho châu ngọc của v́ vua vương miện sáng trên đầu chẳng thể nào sánh được với một điều dễ thương đă khắc sâu trong trí nhớ.
3. THE COIN
Into my heart’ s treasury I slipped a coin That time cannot take Nor a thief purloin – Oh, better than the minting of a gold-crowned king Is the safe-kept memory Of a lovely thing.
Sara Teasdale
|
|
4. EM NHỚ ĐẾN ANH
Chẳng có trạng thái nào của tâm hồn em vui tươi hay áo năo sáng lạn hay sầu u mà anh không thể giúp em đẩy lùi cơn sốt Và trả lại cho em – xinh đẹp ngàn lần.
Nơi biết bao tâm hồn khác em hồn nhiên bẻ bánh ḿ ăn và nâng ly rượu uống vờ đóng vai vị khách hân hoan. Nhưng em cô đơn Em nhớ đến anh. Trái tim thuộc về kẻ nào hiểu nó nhiều hơn cả.
4. I REMEMBERED
There never was a mood of mine, Gay or heart-broken, luminous or dull, But you could ease me of its fever And give me back to me more beautiful.
In many another soul I broke the bread, And drank the wine and play The happy guest, But I was lonely, I remembered you, The heart belongs to him who Knew it best.
Sara Teasdale
|
|
5. ĐÊM XUÂN
Nơi công viên, đêm đă xuống với sương mù Những tấm màn bao phủ Những ánh đèn ngái ngủ dọc theo những lối đi mờ ảo long lanh. Ánh vàng lập ḷe trên phố vắng Ánh vàng lập ḷe trên mặt hồ sương chập chờn lung linh như những thanh kiếm đắm.
Ôi, ngồi nơi đây với cái đẹp ở trên đầu phải chăng c̣n chưa đủ? Lẽ ra cổ họng tôi phải nhức nhói v́ ngợi ca Lẽ ra tôi phải qú dưới bầu trời với niềm hoan lạc Ôi, cái đẹp – phải chăng mi vẫn c̣n chưa đủ? Tại sao tôi cứ ngồi đây kêu gào t́nh yêu – Giữa khi trong tay tôi c̣n tuổi trẻ một giọng hát và một đôi mắt để say sưa kinh ngạc trước bao điều kỳ diệu của trần gian?
Cớ sao tôi đă quên đi niềm kiêu hănh? Cớ sao tôi vẫn chưa toại ư bằng ḷng? Khi, v́ tôi, đêm trầm tư đă buộc mái tóc đầy mây của nàng để cho tôi ánh sáng; Khi, v́ tôi, bao nhiêu vẻ đẹp đang tỏa hương như trong triệu lư hương?
Ôi, cái đẹp – phải chăng mi vẫn c̣n chưa đủ? Cớ sao tôi vẫn măi kêu gào vật vă gọi t́nh yêu?
5. SPRING NIGHT
The park is filled with night and fog, The veils are drawn about the world, Th drowsy lights along the paths Are dim and pearled.
Gold and gleaming the empty streets, Gold and gleaming the misty lake. The mirrored lights like sunken swords, And glimmer and shake.
Oh, is it not enough to be Here with this beauty over me? My throat should ache with praise, and I Should kneel in joy beneath the sky. O beauty, are you not enough? Why am I crying after love With youth, a singing voice, and eyes To take the earth’ s wonder with surprise? Why have I put off my pride Why am I unsatisfied – I, for whom the pensive night Binds her cloudy hair with light – I, for whom all beauty burns Like incense in million urns? O beauty, are you not enough? Why am I crying after love?
Sara Teasdale
|
|
6. EM SẼ CHẲNG C̉N LƯU TÂM
Khi em chết và trên đầu em tháng Tư rực rỡ lay rũ mái tóc ướt mưa của nàng Th́ anh ơi Cho dẫu anh cúi xuống mộ bia với trái tim tan vỡ Em sẽ chẳng c̣n lưu tâm.
Tâm hồn em sẽ được b́nh an như những ṿm cây rậm lá khi cơn mưa làm trĩu xuống thân cành.
Em sẽ lặng câm hơn Với trái tim lạnh như băng giá lạnh hơn cả trái tim anh bây giờ.
6. I SHALL NOT CARE
When I am dead and over me bright April Shakes out her rain–drenched hair, Though you should lean over me broken-hearted I shall not care.
I Shall have peace, as leafy trees are peaceful When rain bends down the boughs, And I shall be more silent and cold-hearted Than you are now.
Sara Teasdale
|
|
7. CHUYẾN BAY
Anh và em như đôi chim ó bay cùng nhau dưới bầu trời qua bao đỉnh núi cánh trải dài trên gió thênh thang.
Ánh mặt trời cổ vũ ta tuyết mịt mù cản lối ta mây lượn bay sau ta tóc rối bời rũ rượi.
Anh và em như đôi chim ó nhưng nếu một mai giữa kiếp người hèn mọn Thần Chết bạo tàn chợt đến mang đi một con chim Th́ chim kia xin hăy bay theo Chuyến bay, thôi hăy ngừng Lửa đời, thôi hăy tắt Quyển sách đời, xin hăy đóng thiên thu.
7. THE FLIGHT
We are two eagles Flyng together, Under the heavens, Over the mountains, Stretched on the wind. Sunlight heartens us, Blind snow baffles us, Clouds wheel after us, Raveled and thinned.
We are like eagles; But when Death harries us, Human and humbled When one of us goes, Let the other follow – Let the flight be ended, Let the fire blacken, Let the book close.
Sara Teasdale
|
|
8. NỮ TIÊN TRI
Lại một lần Tôi sẽ thu góp lại Những mảnh hồn thất tán của tôi Và nấu chảy Thành quả cầu thủy tinh bóng loáng Nơi đó – tôi có thể thấy mặt trời lóe sáng Và ánh trăng mơ màng.
Tôi sẽ ngồi như một nữ tiên tri Tùng phút giây chăm chú Nh́n tương lai đến gần và hiện tại ra đi: Những bức tranh đời biến dịch Trong đó, những con người xô bồ qua lại Với dáng tự-thị nhỏ nhoi Rất đỗi buồn cười.
8. THE CRYSTAL GAZER
I shall gather mysel into mysel again, I shall take my scattered selves and make them one, I shall fuse them into a polished crystal ball Where I can see the moon and the flashing sun.
I shall sit like a sibyl, hour after hour intent, Watching the future come and the present go – And the little shifting pictures of people rushing In tiny self-importance to and fro.
Sara Teasdale
|
|
9. KẺ CÔ ĐƠN
Cứ để họ nghĩ rằng tôi yêu đắm say Thiết tha cần đến họ Dù tôi vẫn đi cô độc một ḿnh, Nếu điều ấy khiến họ vênh vang niềm kiêu hănh Th́ có hề hấn ǵ đến tôi – Khi tôi vẫn sung măn tṛn đầy [1] Như một bông hoa, như ḥn đá?
Họ đến hay đi th́ cũng thế – chẳng sao Khi tôi vẫn măi là ḿnh Vẫn làm theo những điều tôi muốn, C̣n đủ sức leo lên đồi một đêm mùa hạ Để ngắm những v́ sao Lấp lánh ở trên cao.
Trái tim tôi đă giàu lên cùng năm tháng Và chẳng c̣n dại khờ Xẻ chia với mọi người mới đến Hay vội vàng nói ra những ư nghĩ Thoáng qua đầu Như những ngày thơ dại Khi tôi chưa nếm trải cuộc đời.
9. THE SOLITARY
Let them think I love them more than I do, Let them think I care, though I go alone, If it lift their pride, what is it to me Who am self-complete as a flower or a stone?
It is one to me that they come or go If I have myself and the drive of my will, And strength to climb on a summer night And watch the stars swarm over the hill.
My heart has grown rich with the passing of years, I have less need now than when I was young To share myself with every comer, Or shape my thoughts into words with my tongues.
Sara Teasdale [1] Self-complete: Tự thấy ḿnh đầy đủ, không cần đến một ai khác. Xin lỗi linh hồn Sara, tôi chưa thể lột tả được từ này ! ( ĐTN)
|
|
Đỗ Tư Nghĩa dịch Mùa quỳ vàng Dalat 1983. Xem lại, tháng 8. 2011
|