ĐỖ TƯ NGHĨA

 

TÍN ĐỒ ĐÍCH THỰC ( THE TRUE BELIEVER)

Về bản chất của những phong trào quần chúng

Erich Hoffer / Đỗ Tư Nghĩa

==o))((o==

 

 LỜI NÓI ĐẦU
 

          Cuốn sách này đề cập đến một số nét đặc thù chung cho mọi phong trào quần chúng – bất luận đó là những phong trào tôn giáo, xă hội, hay dân tộc chủ nghĩa. Nó không chủ trương rằng, mọi phong trào đều giống hệt nhau; nhưng nó cho rằng, chúng chia sẻ những đặc tính cốt tủy nhất định, vốn đem lại cho chúng một sự giống nhau có tính họ hàng.

Mọi phong trào quần chúng đều làm phát sinh trong những kẻ trung thành của chúng sự sẵn sàng chết và một khuynh hướng muốn hành động cùng nhau, trong một tập thể dính kết; tất cả chúng – bất luận cái học thuyết mà chúng rao giảng, và cái chương tŕnh mà chúng đề xướng ra sao – đều nuôi dưỡng sự cuồng tín, ḷng nhiệt huyết, niềm hy vọng, sự thù hận và sự bất khoan dung cuồng nhiệt; tất cả chúng đều có khả năng phóng thích một lưu lượng hùng mạnh của sự hoạt động trong những lănh vực nào đó của cuộc sống; tất cả chúng đều đ̣i hỏi đức tin mù quáng và sự trung thành triệt để.

Mọi phong trào – bất luận chúng khác nhau ra sao trong học thuyết và cảm hứng – đều thu hút những ủng hộ viên đầu tiên của chúng từ cùng một mẫu người; tất cả chúng đều lôi cuốn cùng một mẫu tâm thức [mind].

Mặc dù có nhiều khác nhau hiển nhiên giữa người Ki-tô giáo cuồng tín, người Hồi giáo cuồng tín, người dân tộc chủ nghĩa cuồng tín, người cộng sản và đảng viên Quốc xă cuồng tín, nhưng đúng là, sự cuồng tín vốn kích hoạt họ, có thể được nh́n và xử lư như là một. Điều tương tự cũng đúng cho cái lực vốn thúc đẩy họ đi tới sự bành trướng và mộng thống trị thế giới. Có một sự “đồng phục” [uniformity] nhất định trong mọi loại dâng hiến, đức tin, mọi theo đuổi quyền lực, sự đoàn kết và sự hy sinh quên ḿnh. Có những khác biệt to lớn trong những nội dung của những “sự nghiệp thần thánh” và những học thuyết, nhưng có một sự giống nhau nhất định trong những nhân tố vốn làm cho chúng hữu hiệu. Kẻ nào mà, như Pascal, t́m thấy những lư do chính xác cho tính hữu hiệu [efffectiveness] của học thuyết Ki-tô giáo, cũng t́m thấy những lư do cho tính hữu hiệu của học thuyết Cộng sản, Quốc xă, và dân tộc chủ nghĩa. Bất luận những “sự nghiệp thần thánh,” mà v́ chúng người ta chết, có khác nhau ra sao, th́, có lẽ, họ cơ bản chết cho cùng một sự-thể.

Cuốn sách này quan tâm chủ yếu đến giai đoạn năng động [active], có tính phục hưng [revivalist] của những phong trào quần chúng. Giai đoạn này được thống trị bởi “tín đồ đích thực” – con người của đức tin cuồng tín, sẵn sàng hy sinh đời ḿnh cho một “sự nghiệp thần thánh.” Chúng tôi đă nỗ lực để truy nguyên cội nguồn của y và phác họa bản chất của y. Như là một trợ-cụ trong nỗ lực này, một giả thiết tạm thời được sử dụng. Khởi đi từ sự kiện rằng, những kẻ phẫn chí (1) chiếm số lượng đông đảo nhất trong số những ủng hộ viên trung thành đầu tiên của những phong trào quần chúng, và rằng, họ thường gia nhập một cách tự nguyện, chúng tôi giả định rằng: (a) Sự phẫn chí – một ḿnh nó, không cần bất cứ sự thúc đẩy, vận động nào từ bên ngoài – có thể làm phát sinh phần lớn trong số những đặc tính riêng có của tín đồ đích thực. (b) Một kỹ thuật “chuyển đổi” [conversion] hữu hiệu, về cơ bản, bao gồm việc “nhồi sọ” và ổn định hóa những khuynh hướng và những đáp ứng vốn đặc-hữu trong cái tâm thức phẫn chí.

_________

True believer: Để cho gọn, tạm dịch như trên, nhưng cần nhớ, trong cuốn sách này, nó chỉ có nghĩa là “con người của đức tin cuồng tín, sẵn sàng hy sinh đời ḿnh cho một “sự nghiệp thần thánh.” Bạn đọc cần nhớ kỹ định nghĩa này, v́ nó sẽ được dùng trong suốt cuốn sách này.

 

Để trắc nghiệm tính hiệu lực [validity] của những giả định này, cần thiết phải điều-nghiên những bất hạnh mà những kẻ phẫn chí phải chịu, họ phản ứng ra sao với chúng, cái mức độ mà những phản ứng này tương ứng với những đáp ứng của tín đồ đích thực, và, sau cùng, cái thể cách mà trong đó những đáp ứng này có thể tạo điều kiện dễ dàng cho sự nổi lên và lan rộng của một phong trào quần chúng. Cũng cần thiết phải xem xét những phương pháp thực hành của những phong trào đương đại – nơi mà những kỹ thuật hữu hiệu của việc chuyển đổi đă được hoàn thiện và áp dụng – để ngơ hầu khám phá ra, liệu chúng có củng cố cái quan điểm rằng, một phong trào quần chúng đang chiêu mộ thành viên, [luôn] cố ư vun đắp trong những ủng hộ viên trung thành của nó một tâm trạng phẫn chí, và rằng, nó tự động phát huy việc phục vụ cho những quyền lợi của nó, khi nó ủng hộ những khuynh hướng của những kẻ phẫn chí.

Hiện nay, phần lớn chúng ta cần có cái nh́n sâu [insight] nào đó về những động lực và những đáp ứng của tín đồ đích thực. Bởi v́, mặc dù thời đại chúng ta là một thời đại phi thần linh [godless age], nhưng nó chính là cái đối lập với thời đại phi tôn giáo. Tín đồ đích thực đang tiến quân khắp nơi, và bằng cách chuyển đổi và chống đối, y đang uốn nắn thế giới theo h́nh ảnh của chính ḿnh. Và bất luận chúng ta đứng trong hàng ngũ của y hay chống lại y, th́ chúng ta cũng cần biết tất cả những ǵ mà chúng ta có thể, về bản chất và những tiềm năng của y.

Có lẽ, cũng không thừa, để đưa ra một lời cảnh báo. Khi chúng tôi nói về sự giống nhau có tính họ hàng của những phong trào quần chúng, th́ chúng tôi dùng từ “họ hàng” theo một nghĩa của khoa phân loại sinh vật học [taxonomical]. Trái cà chua và trái cà độc là cùng một “ḍng họ,” thuộc họ Solanaceae. Mặc dù một cái th́ bổ dưỡng, và cái kia độc hại, nhưng chúng có nhiều nét chung về mặt h́nh thái, sinh lư và cơ thể học [anatomical], đến nỗi, ngay cả một người không phải là nhà thực vật học, cũng nhận ra sự giống nhau có tính họ hàng giữa chúng. Cái giả định rằng, những phong trào quần chúng có nhiều nét chung, không hàm ư rằng, mọi phong trào đều tốt lành và độc hại ngang nhau. Cuốn sách này không đưa ra một phán đoán nào, và không biểu đạt một sở thích riêng tư nào. Nó chỉ cố gắng giải thích; và những lời giải thích – tất cả đều là những lư thuyết; trong bản chất, tất cả đều là những gợi ư và những luận cứ [chủ quan. ND], ngay cả khi nó được tŕnh bày trong một giọng điệu có vẻ như dứt khoát. Tôi không thể làm cái ǵ tốt hơn là việc trích dẫn Montaigne: “Tất cả những ǵ tôi nói, là để tŕnh bày, chứ không phải để khuyên nhủ. Tôi sẽ không nói một cách quá bạo dạn như thế, nếu người ta có bổn phận phải tin tôi.”



===========

(1) Từ “frustrated” [những kẻ phẫn chí], trong cuốn sách này, không được dùng như là một từ có tính lâm sàng. Ở đây, nó chỉ những người mà, v́ lư do này hay lư do nọ, cảm thấy rằng, đời họ bị hỏng hay bị lăng phí.
 

Trở về Giới thiệu và Mục Lục

Xem tiếp Phần 1, Chương 1

 

art2all.net