Bạn ta,

Trong thi ca ngày xưa và bây giờ, có hai điều đáng sợ nhất cho người sáng tác và người đọc:  Đó là THI PHÚ và THI BÌNH.  Hay nói một cách đại chúng hơn là làm thơ qua thể PHÚ và bình luận THƠ.

 

Mục Bình Thơ xin nhường lại cho những người "bạo cảm giác".  Họ to gan xem thơ như hoa quả bày bán ngoài chợ. Bài nào cũng đọc trơn lu và cảm nhận từ đầu đến chân; tác giả nào cũng hiểu thấu tim gan phèo phổi... rồi cất lời khen chê như Hoài Thanh, Hoài Chân. Tui... không dám, vì thơ là thánh thư của những nhà tiên tri dưới thế mà người đời gọi là thi sĩ, thi nhân.  Vậy chỉ xin nói vài chữ sơ sài về phú, về đôi dòng thơ của một người bạn cũ Phạm Ngọc Lư mà thôi.

 

  Phú là bài thơ tự do tỏ bày sự tích, hoàn cảnh, diễn tiến, tâm sự, ý chí, dự phóng... của người viết. Trong văn học cổ điển, chúng ta đã từng nghe đến những bài phú nổi tiếng như Xích Bích Phú, Bạch Đằng Giang Phú, Tài Tử Đa Cùng Phú, Hàn Nho Phong Vị Phú... Và có lẽ là Tài Tử Đa Cùng Phú của Cao Bá Quát là bài Phú hay nhất trong văn học cổ đìển cận đại.

 

Hôm nay được đọc bàì Đề Thơ Trước Mộ Thanh Xuân của Phạm Ngọc Lư tôi mới tìm thấy nơi đây một bài phú tuyệt vời về một con người, một cuộc đời trong một hoàn cảnh xã hội lịch sử đầy bi phẫn mà cũng đầy bi tráng của thế hệ Chiến Tranh Việt Nam chúng ta.

 

Có thể nói rằng, đây là một "Chiến Tranh Việt Nam Thế Hệ Phú." Trong đó tôi bắt gặp tôi, bắt gặp bạn, bắt gặp anh em, bắt gặp nỗi xót xa, bắt gặp niềm phẫn hận, bắt gặp nỗi câm nín... trùng trùng như duyên và nghiệp; như nghiệp và duyên của một quá khứ lụi tàn và một tương lai đầy nghi ngại. Và hiện tại, bạn ơi, dù bên tê hay bên ni thì cũng vẫn là những tháng ngày đầy trăn trở.

 

Cũng hơn 40 năm rồi tôi mới gặp lại những dòng thơ của Phạm Ngọc Lư.  Dòng thơ một thuở cuốn bụi đường xứ Huế.  Một Huế vốn trầm lặng nhưng phải thường xuyên thảng thốt thức giấc trong tiếng bom gào đạn rú của chiến tranh. Mô rồi những Ngô Kha, Mường Mán, Thái Ngọc San, Tần Hoài Dạ Vũ,  Đoàn Tuyền Châu, Lê Văn Ngăn, Nguyễn Văn Phụng, Thái Luân... Những chàng tuổi trẻ làm thơ đó đã "lên đường" trong chính tâm thức của mình thuở... trời đất nổi cơn gió bụi... Buị chiến Tranh Việt Nam!

 

Hôm nay, trong ngày Lễ Tạ Ân - Thanksgiving - của Mỹ, có một thằng con trai Huế đã từng lây lất trong những ngày "Huế Xưa" bên quán càphê Tổng Hội Sinh Viên Huế, càphê Chị Lợi và những sớm những chiều bão nổi thăng trầm của Huế... vẫn còn ngồi lại bên trời Cali nầy, đọc bạn thơ xưa:

 

Phạm Ngọc Lư ơi!  Nếu hoa là thơ của đất và thơ là tinh huyết của người thì mình đang đọc thơ bạn là đang dựa bên mình bạn. Thơ bạn là nhịp đập từ quá khứ đến vị lai của một tâm tình phiêu lãng.  Mình cảm nhận, mình nghe... mình nghe rất rõ Lư ơi!

 

Trần Kiêm Đoàn

Thanksgiving 23-11-2006