Nhạc sĩ Anh Việt ( 1927-2008)
Monday, March 17, 2008
 

Nguyễn Đ́nh Toàn


 


Nếu hai thập niên 1940-1950 được coi là phồn thịnh của tân nhạc Việt Nam, th́ phần đóng góp của Anh Việt không phải là nhỏ.

Vào thời ấy, buổi sáng người ta có thể nghe thấy Ngọc Bảo và Tâm Vấn hát
“Bến Cũ” của Anh Việt trên đài phát thanh Hà Nội, buổi chiều hay đêm khuya người ta lại có thể nghe tiếng Anh Ngọc/Minh Trang, Mạnh Phát/Minh Diệu, Trọng Nghĩa/Ngọc Hà hát “Lỡ Chuyến Đ̣”, “Một Chuyến Đi”, “Chiều Trong Rừng Thẳm” của ông trên sóng của các đài phát thanh Huế, Pháp Á hay Sài G̣n. Ấy là chưa kể có đài c̣n dùng nhạc của ông để làm nhạc hiệu nữa

Hầu hết các ca khúc của Anh Việt đều là t́nh ca.

Và, t́nh của chúng ta nói chung, trong thập niên 50, thường nói về những cuộc chia ly, nỗi nhớ nhung xa cách, ước mong một ngày yên b́nh được trở về chốn cũ, nối lại t́nh xưa...

Nhạc của Anh Việt cũng vậy.

Nhưng với cái ngọt ngào của âm điệu, thơ mộng của lời ca, ông đă biến các ca khúc của ḿnh trở thành những bài hát điển h́nh của một thời đại.

Chiều vàng lại đem nhớ tiếc thương
Đây người sang với con đ̣ xưa
Và chiều chiều thôn nữ vấn vương
Duyên t́nh xưa êm thấm c̣n đâu
Người của bốn phương
Người đă ra đi có nhớ bao giờ
Dù duyên thề ước đắm với giấc mơ
Đường tơ vấn vương
Đem gieo thắm tươi vào đau thương
Và cố quên t́nh người bơ vơ

(Lỡ Chuyến Đ̣)

Anh Việt cho biết về tiểu sử của ḿnh như sau:

“Sinh trưởng trong vùng đồng bằng sông Cửu Long giữa lúc cao trào kháng Pháp dành độc lập đang bùng lên. Buổi niên thiếu sống trong khung cảnh ruộng lúa ph́ nhiêu với sóng triều biển cả của những chiều gió lộng với ḍng Kiên Giang in bóng trăng vàng và cũng là nơi c̣n ghi chiến tích oanh liệt của anh hùng Nguyễn Trung Trực chống giặc Pháp, nêu gương tiết liệt với ngàn thu”.

Chính ở đây Anh Việt đă viết các ca khúc
“Bến Kiên Giang”, “Chiều Trong Rừng Thẳm”, “Một Chuyến Đi”, “Lỡ Chuyến Đ̣”.......

Có điều hơi lạ Anh Việt là người Nam, t́nh yêu của ông đối với sông nước, ruộng đồng nơi ḿnh sinh trưởng thật đằm thắm, nhưng nhạc của ông không có vẻ ǵ là sản phẩm của một người gốc gác miền Nam cả.

Nhà văn Nguyễn Trọng Trạc bày tỏ cảm tưởng khi nghe lại các ca khúc của Anh Việt như sau:

“Những bài hát cũ gợi lại cả trời xưa cũ, thời xưa cũ, những rung động xa xưa, cũng nhắc đến cả một chiều dài phức tạp của lịch sử đất nước Việt Nam cận đại. Anh đă khởi đi trong những ngày quật cường của quần chúng, đă sống cuộc sống giang hồ của một nghệ sĩ, đă góp tiếng ḷng với quê hương, và cũng đă có tâm trạng của một kẻ bị lưu đầy”.

C̣n nhà văn Thanh Nam đă mượn thơ Quang Dũng để viết về Anh Việt:

Chưa chắc cây cao hồ dễ im
Sông sâu hồ dễ đă êm đềm
Cây cao chừng đợi giờ giông tố
Sông đợi mùa dâng sóng nước lên


Có vẻ như Anh Việt muốn viết anh hùng ca, nhưng chất lăng mạn đă lấn át mọi cái khác, nên cuối cùng ông chỉ c̣n lại những bài t́nh ca.

Ngoài ngàn dặm đoàn người ra đi
Trong sương lạnh ḷng trai bền chí
Ra biên quan xa xăm ngàn phương
Và c̣n vọng tiếng hát trong sương
Người theo ngàn gió
Biệt ly buồn nhớ
Chờ đợi bao năm
Sống với âm thầm
Chốn ấy xa xăm người đi
Chiếc bóng bên song chờ chi
Tha phương ngoài ngàn quan san
Từ bao lần lá thu tàn...

(Một Chuyến Đi)


Bài hát hùng tráng nhất của Anh Việt là bài
“Chiều Trong Rừng Thẳm”. Bài hát này có thể coi như tiếng vang của tâm hồn ông đối với các nhân vật lịch sử và quê hương riêng, ông ấp ủ trong hồn. Chính nỗi bi tráng của bài hát trở thành hùng tráng:

Trong rừng xa vắng âm u nhuộm ánh dương mờ
Tiếng gió rít lên ngàn cây xác xơ
Chuông chùa vang nhắc ngân lên như những oan hồn
Rừng c̣n mang hận măi trong hoàng hôn
Mây nặng u hoài
Thây ngập bên rừng
Tiếng gió ḥa bi ai
Đây là nấm mồ
Bao nhiêu quân Nam hy sinh v́ quốc dân

(Chiều Trong Rừng Thẳm)

Bài t́nh ca ngọt ngào và trọn nghĩa nhất của Anh Việt có lẽ là bài
“Thơ Ngây”. Đây cũng là bài hát được nhiều ca sĩ chọn để tŕnh bày nhiều hơn cả trong số các nhạc phẩm của ông.

Từ âm điệu đến lời ca có một vẻ ǵ đó nũng nịu, làm dáng, nhưng vẫn giữ được vẻ nghiêm trang, trong sáng, không quá trớn để trở thành bỡn cợt hay giả dối:

Khi ấy em c̣n thơ ngây
Đôi mắt chưa vương lệ sầu
Cười đùa trong muôn ánh trăng
Đắm xinh đôi môi hồng thắm
Em ngắm mây hồng hay ḍng nước trong
Thấy ḷng ngẩn ngơ như t́m một bóng ai
..............
Rồi một hôm
Có chàng trai trẻ đến nơi này
Đời em có một lần
Là lần tim em thấy yêu chàng...

(Thơ Ngây)

Anh Việt có vẻ là một người sống kín đáo. Ông ít xuất hiện ở nhưng nơi công cộng, dù cho đó có là nơi người ta mang nhạc của ông ra tŕnh diễn. Hoặc giả ông cũng có tới dự nhưng tự lẫn vào đám đông, như những khán giả vô danh khác.

Ông từng giữ những chức vụ quan trọng trong chế độ cũ của chúng ta ở Sài G̣n xưa, nhưng cũng ít người biết ông.

Từ sau biến cố 75, sống ở hải ngoại, người ta cũng không thấy ông tuyên bố điều này điều khác, ở chỗ nọ chỗ kia.

Chắc ông chọn sự im lặng.

Những người yêu nhạc ông hoàn toàn kính trọng sư im lặng của ông, và xin gửi tới ông một bông hồng tạ ơn về nhưng ǵ ông đă cống hiến cho âm nhạc Việt Nam.

Bến Cũ
Bến ấy ngày xưa người đi vấn vương biệt ly
Gió cuốn mây trôi về đây
Thấy bóng người về hay chăng?
Xa nhau bến xưa ngày ấy
Anh đi thế thôi từ đây
Sầu chết bên ḷng
Hồn nặng nhớ mong
Biết đi sầu em mong
Nhưng ngàn dân đang ngóng
Dưới trời gió mưa
Làn gió chiều đưa
Xa nhau bến xưa ngày ấy
Anh như bóng mây hồng trôi
Về chốn xa vời
Ḷng nặng nhớ mong
Cố quên sầu thương đi
Anh nguyền đi theo gió
Chớ buồn khóc chi
Càng khổ người đi
Bến ấy chiều sương chờ mong
Vấn vương ḷng ta
Gió cuốn mây trôi về đâu
Cố nén sầu ḷng bao năm


Nguyễn Đ́nh Toàn

 

 

 

tưởng niệm nhạc sĩ Anh Việt

góp hương

art2all.net