Đỗ Bảo Anh

 

ĐỖ NGỌC YẾN,

một người với ư tưởng và lư tưởng

Kư ức về bố sẽ ở măi trong tôi!

 

 

Tuesday, August 22, 2006

Kư ức của tôi về bố tôi, không nhiều nhưng mănh liệt và đầy chất thơ. Sức mạnh của kư ức ấy, vừa đơn sơ vừa bao la, cho tôi biết, tôi yêu bố tôi biết nhường nào!

Bố tôi là con trai giữa của một gia đ́nh năm anh chị em. Ông chào đời, trưởng thành, và chợt nhận ra ḿnh giữa trung tâm cuộc sống, cuộc sống cộng đồng và cuộc sống kiến thức. Sài G̣n của những ngày xa xưa, bố tôi bị tách rời khỏi môi trường kiến thức v́ những tham gia hoạt động thanh niên, làm báo trường, và in lén những tờ truyền đơn vận động cho một Việt Nam tự do, độc lập khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.

Ở tuổi 20, ông tham gia và tổ chức biểu t́nh, và khi chiến tranh Việt Nam đi vào giai đoạn khốc liệt, ông trở thành phóng viên chiến trường, đưa tin về cuộc chiến, nghiên cứu những vấn đề kinh tế và xă hội của một đất nước đang ngập trong chiến tranh. Cùng tham gia đưa tin về những trận chiến cuối cùng của cuộc chiến Việt Nam, ông tranh luận say mê cùng đồng nghiệp về tương lai của đất nước, và về kết cục của cuộc chiến. Tháng Tư, 1975, Sài G̣n, thành phố thân yêu của bố, thất thủ. Bố tôi, mẹ tôi, tôi và các em tôi cùng ra đi, hướng về nước Mỹ.

Chúng tôi trưởng thành giữa những khuôn mặt dày dạn của thế hệ đi trước, mùi thuốc píp thơm nồng, những mẩu đối thoại, mạn đàm, và chứng kiến sự ra đời bi hùng của một cộng đồng c̣n non trẻ. Ngày ấy, Little Saigon chỉ mới bắt đầu; những doanh nghiệp nhỏ nằm lẻ loi đây đó. Thế rồi, giữa thập niên 1980, cộng đồng ấy bắt đầu phát triển, khắc họa thành công những kinh nghiệm di dân trong xă hội mới. Những di dân mới toanh gắn bó với nhau, và cùng nhau, gắn bó với đất nước đang cưu mang ḿnh.

Từ cộng đồng ấy, từ hoàn cảnh ấy, Nhật Báo Người Việt ra đời, trưởng thành và trở thành tờ báo tiếng Việt lớn nhất tại Hoa Kỳ.

Cuộc sống của bố trở nên bận rộn! Những cú điện thoại lúc 6 giờ sáng, từ mọi ngơ ngách của cuộc sống. Những nhạc sĩ, nhà văn, ca sĩ... gọi điện thoại cho bố, bất cứ lúc nào, để vấn kế ông. Đối với bố, những khó khăn của bạn là khó khăn của chính ḿnh; công việc của bạn cũng là công việc của chính ḿnh. Bất cứ lúc nào, nhận được điện thoại là bố leo lên chiếc xe cũ kỹ, phóng đến nhà bạn. Đôi khi, bạn đến tận nhà, nói chuyện cùng nhau trên những chiếc sô pha cũ kỹ, nằm lọt thỏm giữa ngổn ngang sách vở.

Sách, sách, sách ở mọi nơi. Sách ở đâu mà nhiều thế. Hàng ngàn cuốn sách được đọc đi đọc lại, được lưu trữ trong thư viện gia đ́nh. Bố yêu sách và đọc đủ mọi đề tài. Bố yêu thích chính trị, và bố cũng yêu thích nghệ thuật. Trong nhiều năm liền, chẳng một đĩa nhạc nào có thể thoát khỏi tay bố.

Tất cả những ǵ bố t́m đọc đều có thể trở thành chất liệu đi vào báo chí; từ các dự án PTA cho đến hệ thống đánh số sách lưu trữ trong thư viện. Bố làm tất cả mọi việc trong tờ báo; viết, hiệu đính, bán quảng cáo... Trong khi ấy, mẹ tôi gánh vác công việc nội trợ của một gia đ́nh sáu người, từ nấu nướng, khâu vá, đến việc đưa đón mấy chị em chúng tôi, và cả những người bạn của bố. Bố mở rộng ṿng tay cho tất cả mọi người, những người độc thân, những người đă có gia đ́nh... Tất cả đến căn hộ chật hẹp của gia đ́nh tôi; những người bạn của bố đang cố để dành chút tiền lương ít ỏi để bảo lănh người thân sang đến bến bờ tự do.

Rồi gia đ́nh tôi dọn đến thành phố Garden Grove. Mọi chuyện vẫn như thế, không bao giờ thay đổi. Những người bạn của bố, những người đang gặp khó khăn, cũng vẫn tiếp tục đến. Bố tặng chiếc xe thứ nh́ của gia đ́nh cho bạn; bố lấy tiền gia đ́nh dành dụm để mua giường cho bạn nằm, tặng vé đi chơi Disneyland, và dĩ nhiên, rất nhiều sách. Bố khuyến khích mọi người đọc sách, làm thiện nguyện, tham gia bầu cử, và trên hết, hăy làm việc cật lực.

Bố dạy chúng tôi rằng, trong cuộc sống, những thứ quư giá nhất không phải là vật chất, tiền tài, mà là chữ nghĩa, tinh thần, sự mẫn cảm và năng lực làm việc. Mỗi tuần, bố dắt chúng tôi đến thư viện, giảng nghĩa cho chúng tôi nhạc điệu của thơ, rồi buổi chiều cả gia đ́nh trở về nhà, bố sẽ chơi piano cho mọi người nghe. Bố vui tính làm sao. Bố đi hết quận này đến quận khác để xem “show” mới, và cũng để ăn trưa cùng bạn bè.

Bạn của bố cho tôi biết bố chẳng bao giờ dùng một chữ nặng nề nào để nói về đồng nghiệp của ḿnh. Sau nhiều năm xa cách, khi gặp lại bạn bè, bao giờ cũng vậy, bố gọi tên bạn ḿnh một cách chính xác, nhắc lại chính xác thời điểm gặp nhau sau cùng, nhắc lại chính xác bạn ḿnh, vào lúc ấy, mặc đồ màu ǵ, ăn thức ăn ǵ...

Bố có biệt tài đọc bản đồ; chỉ một lần mở bản đồ, bố sẽ nhớ như in đường đi. Bố không quan niệm thế giới là một tổng thể của nhiều quốc gia; mà là một sự va chạm của cá tính, tranh giành quyền lực và thống trị. Chẳng hề ǵ! Bố đọc ngấu nghiến mọi thứ, từ Magellan đến “The Making of a President,” đến Mandela.

Bố thích đọc hồi kư, tự truyện, tôn giáo, thư nội bộ, và cả các fliers... Bố muốn biết khi nào hội đồng thành phố họp hàng tháng, khi nào tiểu bang sẽ ra luật này, luật nọ. Bố tin rằng chẳng bao giờ bố có đủ thời gian để học hỏi.

Luôn luôn, mỗi khi giặt đồ của bố, tôi không bao giờ quên lục túi của bố, lấy ra hàng đống giấy, napkin điền đầy số điện thoại hoặc những ghi chú. Chúng tôi dành dụm tiền mua cho bố những bộ đồ ấm, nghiêm chỉnh để bố tham dự các buổi lễ lạt. Nhưng bao giờ cũng vậy, chẳng bao lâu sau khi bố mặc lần đầu, tôi lại thấy các bạn của bố đang mặc. Chẳng lẩn vào đâu, những chiếc áo ấy có đính kư hiệu của bố: DNY. Bố cười: “Họ cần hơn bố, con ạ!”

Khi h́nh thức bên ngoài được cởi bỏ, bố nói với tôi, lúc ấy 'nét đẹp nội tâm sẽ được tiết lộ.'

Tôi viết bài viết này cho bố, thật đau ḷng phải dùng th́ quá khứ. Bố tôi vẫn hiện diện đâu đây, trên màn ảnh computer của tôi, chiếm ngự tâm trí tôi, đôi mắt bố thật sáng, giọng bố thật nhẹ, bắt đầu kể cho tôi nghe một câu chuyện mới. Những điều bố dạy bảo tôi vẫn c̣n đây thôi, trong kư ức tôi.

Cuối cùng, điều khiến tôi hạnh phúc nhất, đó là tôi là con của bố!

 

--------------------------------------------- 

 

Cô Đỗ Bảo Anh là mục kư gia cho tờ Orange County Register viết về bố với tựa: Đỗ Ngọc Yến, một người với ư tưởng và lư tưởng
 

 

ooo***ooo

 


 Yen Ngoc Do: a man of ideas and ideals
By Ann Do

When I think of my dad, I think of memory.

Not so much my memories of him – these are beautiful, plentiful, poetic – but the power of memory, its vastness in the simpleness of a man I love like no other.

A man who, behind the thickness of glasses, digested the writings of great minds to fill his own mind, his own stomach, living on a diet of ideas and ideals, making mental must-do lists (Reach Mr. so-and-so. Get him help. Get the issue help. Find them work...) until his death just days ago, leaving me crying for the lyric of my constant theme song.

Yen Ngoc Do was born the middle child of five, and maturing, found himself in the middle of life – community life, scholarly life. In the wistful Saigon of the old, he struggled with the confines of school, drawn to activism and to newspapering, publishing underground leaflets that were pro-independence in the country's fight against French colonialism.

In his 20s, he organized massive street demonstrations, and when the Vietnam War intensified in the '60s, he became a combat correspondent, researching economic and social crises. He spent months absorbing, debating with the senior reporters on the field – covering the last major battles of the conflict. In April of 1975, he boarded a plane, before his beloved city fell, guiding my mother, my brother, sister and me, heading for the promise of America.

On its soil, we grew, children immersed among adults, the fragrance of their pipes, their talks, witness to the emerging Vietnamese-American cultural drama. Little Saigon was starting – a bakery here, a pharmacy there. Then doctors, barbers, attorneys, accountants. They set up shop during the early '80s and he would sketch the immigrant experience through their trials and elations, connecting them to one another and to this country, having launched the Nguoi Viet Daily News, the first and now largest Vietnamese-language publication in the United States.

For Bo, or Dad, the phone would ring at 6 a.m. with bulletins from corners of society, one morning from a famous composer, the next a novelist, the next a performer. They would turn to him for counsel, for their troubles were his troubles, their mission his passion. In minutes, he would jump in his car, an old, old car, or the caller would come to our house, sitting on our furniture from Goodwill, surrounded by piles of books.

Always, there were books, the tens of thousands of books he read, storing what he read, quoting the First Amendment as easily as global happenings in 1954. Foreign policy fascinated him as much as the arts, and for years, not a single album or volume emerged from expat poets or singers that did not appear for his review.

What he reviewed and viewed – from the wonders of PTA projects to the magical Dewey decimal system – made its way into his paper, where in the beginning he toiled seven days a week, writing, editing, selling advertising, all while my mother supported the family (now six) – cooking, mending, carting us and the loads of refugees who would appear at our door, welcomed by Bo. He took in single men, married men hoarding paychecks to bring their relatives to freedom – packing our rented Santa Ana abode with two tiny bathrooms.

When my parents moved to Garden Grove it was the same. We never had our own rooms; we didn't know any other way to live. We shared food, clothing, toys. Bo gave our second auto to arrivals, cashing his savings to buy them beds, Disneyland tickets and yes, books, urging everyone to read, volunteer, vote and above all, work for a greater good.

Bo showed us that the best things in life are not things. They are words, energy, sentiments, souls. He took us youngsters to the library every week, introducing us to the rhythm of poetry, then returned home to pound on the piano. And he was fun, rushing from county to county on a whim to see new shows, lunch with new sources.

For someone who was a journalist, he did not have a bad word to say about anyone, his friends would tell me. Decades after he met someone he would greet them by name, reminding them of the last time they were together, what they wore, what they ate, a singular cause or singular trip.

He would look at a map and immediately memorize its layout. He did not see the world as occupied by different nations but by the common clashes of personalities, leaping for power, for dominance. No matter. He devoured all they wrote, from Magellan to "The Making of a President" to Mandela.

He loved biographies, autobiographies, newsletters, fliers, music pagan and religious. He would know when this city club met, when that state law passed, inspired by a belief that he never had enough time to learn as much as he should.

I never did laundry without emptying his pockets for bits and pieces of paper and napkins, stained, scribbled with numbers or a highlighted passage. I pressed over and over the few dress shirts in his closet with the peeling sliding-door paint and the two ties he owned, permanently knotted to slip them on faster. We kids saved to buy him warm, monogrammed jackets for the important events he attended – concerts, dinners, grand openings, and of course, book signings. Soon, I would see them on other shirtfronts, strangers sporting his traditional initials, DNY. (They need it more than I do, he'd say.)

When the surface opens, he said to me, again and again, "the inner grace of a person is revealed."

Writing this, it's painful to use the past tense. He remains here, on my screen, bursting from my thoughts, his eyes lit, his voice gentle, starting on yet another story. The things he taught me, teaching me still, thrive in my memory, too.

I am, after all, my father's daughter.

 CONTACT US: Asian Perspective, a column on Asian communities and cultures, will resume in mid-September. It normally appears every other Friday in Local. Please contact Do at nvdailynews@gmail.com.

 

chủ đề Ngày Lễ Cha 2009

 

art2all .net