Ba hạt minh châu

Phan


Ông bạn tôi yêu hoa phượng tới độ lên hẳn một kế hoạch qua mặt luật pháp Mỹ. Ông về Việt Nam thăm gia đ́nh nhưng chọn đúng dịp hè chỉ để nhặt vài hạt phượng rơi ở sân trường cũ như nhặt lại mối t́nh học tṛ ấp ủ bao năm. Sau đó, gỉa bộ vô t́nh quên chung với mớ bạc cắc trong cái túi phụ của cái xách tay, thế mà ông qua được sự kiểm soát tinh vi ở phi trường Los Angeles lúc ông trở lại Mỹ.

Về tới nhà ở Dallas, ông trân qúy ba hạt phượng như bảo vật. Ông bỏ vào hũ miểng, bỏ thêm mấy túi chống ẩm lấy lại từ những hũ thuốc tây đă hết. Từ đó, ông ngắm nh́n ba hạt minh châu (cụm từ của vợ ông) trong hũ miểng như ngắm lại một thời đă qua.

Bao nhiêu tâm t́nh với dĩ văng đă xa th́ chắc chỉ ông với Trịnh Nam Sơn biết! “Người ơi! dĩ văng đă xa…” Ông khoe bạn bè khi có ai nhắc lại thời đi học. Ông nói về hoa phượng, mùa hè và tuổi nhỏ thao thao bất tuyệt như cố chứng minh rằng: Tôi ít nói v́ chưa đúng chủ đề đó thôi! Nhưng khi mọi người không c̣n muốn nghe về chủ đề cũ rích th́ chả ai để ư đến sự thẫn thờ, đôi mắt buồn vời vợi của ông. Tôi cũng vô t́nh nhận biết ra điều đó thôi chứ nào giờ tôi đâu phải người tinh tế ǵ đâu. Tôi khuyên ông nên gieo xuống đất để một ngày nào đó những người yêu hoa phượng nơi đây, bất ngờ thú vị thấy đỏ tươi trước sân nhà một người đồng hương. Báo chí địa phương thể nào chẳng đến chụp vài tấm ảnh, thơ phú tràn lan trên báo chí cho mà xem. Chuyến này tha hồ đọc văn thơ nữ giới v́ hoa phượng gắn chặt với những kỷ niệm đầu đời, tuổi thần tiên của họ. Mấy ông mănh đă ǵa không mặn với hoa phượng lắm đâu v́ ngày xưa mấy ông hái hoa phượng chỉ để mưu đồ người nhận, đàn ông chỉ yêu hoa biết nói, ít ai yêu hoa kỷ niệm như ông đây…

Ông nghe bùi tai nên quyết định hạ thổ ba hạt minh châu.

Ông đợi sang xuân là gieo hạt xuống chậu đất phân đă chuẩn bị sẵn sàng. Chậu đất đặc biệt tới một anh bạn trẻ gọi là Hoàng Châu Cát Cát bởi loại đất ǵ vàng vàng, chiếu chiếu cát mịn trong đó để cho tơi, cho xốp. Tôi có thể viết thành sách nếu gom hết những chuyện kể của ông từ khi đặt ba hạt minh châu vào hoàng-sa-thổ. Đại khái là từng ngày đi làm về, ông cầm ly rượu đỏ hay chai bia, đến ngồi bên người t́nh học tṛ c̣n chưa nứt mắt. Ông tưới, ông trông, ông nom… sợ từ cái kiến tới con sâu. Ông nhớ nhiều về thời niên thiếu, thuở quần xanh áo trắng lê la khắp thị thành. Nhớ từng đôi mắt đă hớp hồn ông để thương hoài ngàn năm, nhớ người ơi! dĩ văng đă xa nào đó bằng thơ như tất cả những người Việt Nam (mỗi người Việt Nam là một nhà thơ). Ông biết tánh tôi ưa cả nể nên ông cho xem chứ đưa cho mấy ông bạn khác th́ sợ họ cười. Tôi thích bốn câu trong bài tứ tuyệt, lê thê: “có lần tôi với hơi qúa tay/ bởi người tôi thích thích hoa bay/ qúa đà tôi té trong đôi mắt/ tay cầm hoa phượng tới hôm nay…” đọc rồi tôi tưởng tượng ra thời niên thiếu của ông: ngổ nghịch, phá phách… chắc cũng thuộc loại “làm học tṛ không sách vở cầm tay/ có tâm sự đi nói cùng cây cỏ*” mỗi năm đến hè nghe được lên lớp th́ mừng húm v́ những tên linh tinh cỡ đó th́ thường ba năm hai lớp. (Kinh nghiệm bản thân tôi như vậy!)

Tôi lại nghĩ lan man: Khi tuổi tác cảm nhận được chỉ có sự yên lặng là tử tế th́ người ta trôi về miền qúa khứ nhiều hơn vươn tới tương lai. Ông hên là gặp được bà nhà cũng thuộc tuưp người hiền lành, cam chịu, có lăng mạn hay không th́ hạ màn phân giải. Nhưng bởi cuộc sống, công ăn việc làm, gia đ́nh, chồng con, họ hàng bên đây bên kia biển đă đánh cắp từng ngày hết những mộng mơ. Nh́n bà cơ cực trên xác thân, mệt mỏi trong ánh mắt… đâu ai biết được ǵ ẩn khuất bên trong. Ḷng dạ đàn bà bí hiểm như biển Thái b́nh hiền hoà, bao dung nhưng nổi sóng th́ nhận ch́m tất cả!

Trong từng đời người không ít th́ nhiều những bâng khuâng một thuở khi trao ai cành hoa phượng với tha thiết mong cầu; không ít th́ nhiều những bâng khuâng khi nhận hay không nhận một cành hoa để nhiều lần tự trách sao ḿnh không độ lượng. “Rồi ngày tháng nào đă ra đi khi ta c̣n ngồi lại, cuộc t́nh nào đă ra đi khi ta c̣n ngồi măi nơi đây…*” Khi tất cả chỉ c̣n là kỷ niệm th́ kẻ chôn chặt trong ḷng, người mượm thơ văn nói ra những thương mong. Khi đời sống (cơm áo gạo tiền) không c̣n làm khó được người ta th́ người ta làm khó nhau! Hai người đồng hành đi qua gian lao cuộc sống để cùng hưởng an nhàn, thành qủa sau năm tháng cực nhọc chứ đâu phải để hết trách nhiệm với nhau. T́nh cảm không thăng hoa th́ đừng để nguội lạnh theo đà cấm khẩu của nguyên lư: chỉ có sự im lặng là tử tế.

Ông tâm sự với tôi như một người hiểu biết nhưng hành động như một người ích kỷ. Từ ngày hạ thổ ba hạt minh châu, ông trút bầu tâm sự với người t́nh học tṛ chỉ c̣n là dư ảo th́ nhà ông không c̣n tiếng căi nhau loạn xị. Ví như trước đây, về đến nhà là ông la toáng lên chuyện giày dép vợ con để không đúng quy cách như ông quy định, ai uống ly nước đá mà không có miếng napkin hay cái dĩa con phía dưới, làm hơi lạnh in dấu lên bàn kiếng, hay nước tươm ra làm hư mặt bàn gỗ bóng loáng mà ông lau chùi mỗi cuối tuần. (Những linh tinh, lẩm cẩm khác nữa… nhưng chớ có ai dại bảo ông ǵa sinh tật khó khăn là khốn đấy!) Ông rầy la không để cho ai sợ, ông cũng không theo đạo thờ vật chất mà chỉ cốt ư giáo dục ư thức trách nhiệm trong đời sống cộng sinh, nề nếp vệ sinh trong cuộc sống chung với hy vọng con cái ông sau này đi đâu, sống ở đâu cũng được người khác không coi thường chứ cũng chả cần kính trọng. Nhưng thường là ông bị bà cự nự khó khăn, khắt khe qúa đáng! Thế là ỏm tỏi trong nhà.

Nhưng từ hôm ông gieo ba hạt minh châu vô chậu đất th́ về đến nhà, ông không quát nữa! Có ǵ chướng mắt ông, ông tự tay dọn dẹp để khỏi la, khỏi căi th́ mới c̣n thời giờ tâm sự với ba hạt minh châu. Ông ngồi sắp lại những đôi giày dép lung tung, bà gọi con gái ra nói nhỏ. Con gái ông lặng lẽ đến sau lưng bố: “Con xin lỗi bố. Bố để đó con.” Hôm sau ông về, giày dép ngăn nắp đúng như ông muốn. Thế ra la lối om x̣m bao nhiêu năm là vô ích?!

Ông hài ḷng về cô con gái c̣n ở nhà với cha mẹ chứ anh chị nó th́ đi không muốn về, đă rơ. Ông chợt nhớ ngoài những đứa con, ông h́nh như có vợ nữa?! Bà vẫn hiện diện qua từng bữa ăn, món ăn mà ông ưa thích. Ông tính công sơ sơ để trả công bà nhưng tiền nào trả nổi mấy mươi năm, từ ngày da trắng tóc xanh đă da nhăn mắt xếp. Ông hối hận nhiều đêm nên tự dọn bàn sau khi ăn, xắn tay áo rửa chén th́ bà không cho. Thế là bà rửa ông úp, t́nh ơi là mùi nhưng mùi chuột chết. Bởi xong chuyện, ông đi đọc báo, xem tivi th́ bà xắp lại cái máy rửa chén v́ ly ông úp với nồi, dao kéo cứ nghểng lưỡi lên trời như chờ tay ai sọc vô máy rửa chén là đổ máu. Ông gài bẫy bà đấy chăng? Chén ông úp lên cái phin pha cà phê, rồi sáng mai ông lại la lối om x̣m: “Cái phin pha cà phê của tôi đâu rồi?” ông không bao ǵơ t́m được vật ǵ ngay trong nhà ông nên ông giải quyết bằng cách la toáng lên th́ bà sẽ t́m cho ông. Ông kết luận nhẹ hều: “Th́ ra cả đời. Tôi chỉ t́m được mỗi món qùa thượng đế giành cho tôi là t́m được vợ tôi.”

Ông nói ra câu nào nghe cũng phải nhưng đừng nghe những ǵ đàn ông nói mà hăy nh́n kỹ những ǵ đàn ông làm! Toàn ngược. Đàn ông thương vợ khi đă để trong ḥm chứ lúc c̣n sống th́ thương bồ cũ nhiều hơn (lại kinh nghiệm bản thân…). Lúc này thơ phú nhặng cả lên v́ ngày nào cũng đi mây về gió với ba hạt minh châu. Chẳng nghe ông nói tới những than phiền, càm ràm của bà nữa và cũng không nghe ông kể công bà giáo dục con cái. Dạy con là chuyện của mẹ, con hư tại mẹ cháu hư tại bà nhưng con ngoan là đức của bố. Khoe con ḿnh là việc của đàn ông, đàn bà biết ǵ mà khoe, không khéo lại thiếu điểm của con ông.

Đứa con c̣n lại trong nhà lúc này cũng ít ở miết trong pḥng hơn. Nó lượn tới lượn lui nói cười rôm rả làm ông vui theo. Hóa ra đàn bà con gái thích nói! Bà cũng bớt im ỉm như người tù khổ sai chung thân. Từ những lời lẽ đă nói ban đầu về ba hạt minh châu của ông: “… tào lao”; “… làm chuyện không đâu”; “… dư tiền th́ cứu đói nạn nhân băo lụt mà để đức cho con cháu, tiền đâu dư mà tốn hai ba chục bạc đi mua đất tốt nhất để ươm trồng phượng vĩ ngày xưa”; “Ǵa rửng mỡ…”; “…ǵa sinh tật”… Nếu bà nhà c̣n nhớ những ǵ ḿnh đă nói th́ bà không tự tay bưng chậu phượng ươm ra phơi nắng cho có nắng để ông hú hồn hú vía! Đi làm về không thấy chậu phượng ươm của ông đâu. Ông lo rồi điên tiết quát ầm lên như vỡ chợ. Sau đó hối hận, lại lo bệnh la tái phát rồi hứa với ḿnh đừng la lối om x̣m nữa nha, ta.

Tôi không tài nào kể hết chuyện gia đ́nh ông bạn v́ chuyện dài như Chương tŕnh gia đ́nh bác Tám trên đài truyền h́nh Sàig̣n trước ’75. Chỉ biết từ đó. Sân sau nhà họ có đôi ghế t́nh nhân với cái đôn dă chiến là khúc cây nhà kia cưa cây, đốn cây. Ông khệ nệ nhặt về để cho chậu phượng ươm của ông ngự tọa. Ông ngồi một ḿnh không hề chán chỉ thấy cô đơn trong những buổi chiều tàn. Giữa ngổn ngang những kư ức đă xa đến ṛ rỉ dư lệ th́ người chia sẻ duy nhất với tâm tư ông cũng chỉ có bà. Ông không nhớ tự bao giờ đă không ngồi bên nhau một cách ôn ḥa như hiện tại. Ông bị cô con gái nháy lén tấm ảnh ông đưa tay vuốt mấy cọng tóc mai đă bạc của bà. Mặt mày ông trơ trẽn, chẳng xứng với nụ cười trong héo ngoài tươi chút xíu nào. Ông nói rồi không biết phải ḿnh nói hay không? “Em vào rót cho anh ly rượu”. Bà không quang quác như con qụa ǵa, như mọi khi mà đi đỏng đảnh như hồi con gái, bưng ra nửa ly hồng hồng: “… đủ rồi đó nha! Chiều nay ly rưỡi rồi đấy!” ông không nổi khùng với kỳ phùng địch thủ như hôm qua mà ông lại nhớ đă bao lâu ông không hề hỏi… nên ông hỏi: “em uống ǵ không?” rồi ông đi lấy.

Mặt trời mọc rồi lặn để lại mọc, nhưng đây là lần đầu ông thấy chói qua con tim ḿnh chân lư phượng yêu. Phượng ươm chưa hé mầm nảy đọt mà hoa đă nở trên môi cười. Những bông hoa biết nói trong nhà ông lúc này ưa tủm tỉm. Cô con gái ù ĺ dù chưa từng bệnh hoạn nan y nhưng không khéo: con này á khẩu v́ chẳng nghe nó nói bao giờ! Biếng cười như biếng ăn, biếng ngủ. Bây giờ nó ưa luyên thuyên, kể lể đủ thứ chuyện trên trời dưới đất. Bao lâu rồi nó mới đứng sau lưng bố, quàng tay ra trước ngực ông mà hôn lên g̣ má nắng mưa chai xạm của người cha lạnh nhạt. Ông mừng, con ông đă biết nói dù hơi muộn. Tới tuổi đi Đại học nó mới biết nói câu: “mời bố mẹ vô xơi cơm, con đợi.” Ông ăn bữa cơm ngon nhất trong đời từ khi sinh ra con bé èo uột này.

***

Ba hạt phượng buồn trong chậu đất tốt nhất trên nước Mỹ mà vẫn không sao hé mầm nảy đọt. “Qúa khứ đă xa không trở lại bao giờ! Qúa khứ chỉ c̣n là kỷ niệm cho ḷng trân qúy nếu ḿnh trân qúy. Không thể nào bắt qúa khứ sống lại như hiện tại dù tốt hay xấu hơn cũng là hiện tại hiện hữu một lần thôi như hạnh phúc đang có là tiếng cười, nước mắt của hôm nay. Một lần té trong mắt người để tay cầm hoa phượng tới hôm nay chỉ nên giữ ǵn như kỷ niệm. Đừng t́m kiếm trong vô vọng mà quên những hiện tại đang từng ngày hóa thành kỷ niệm. Hăy làm cho hiện tại vui lên để sau này kỷ niệm vui”. Tôi đă trả lời cho ông câu hỏi: “Ba hạt minh châu của tôi có bị trụng nước sôi hay không mà không hé mầm?” Tôi biết đó là câu hỏi của ḷng người từng trải! Tôi chỉ c̣n biết cầu nguyện cho gia đạo ông b́nh an!

Rồi bỗng dưng tôi được mời đến nhà họ uống ly rượu ba mươi năm “nắng vàng bị nhốt trong mây”. Hai đứa con lớn tự về tổ chức tiệc mừng Anniversary cho cha mẹ, chuẩn bị cho cô em út đi Đại học trong năm học tới. Một không khí gia đ́nh bừng tỉnh sau tháng năm dài âm u. Bà giải thích cho tôi hiểu câu thơ mà ông đă giết chết tim bà. Ông để trong ḷng đă mấy mươi năm h́nh bóng người chị họ của bà. Người ta học hơn ông hai lớp, lại học hành đàng hoàng nên ngày người ta gĩa biệt sân trường trung học để đi Đại học, ông thất-t́nh-câm nghiêm trọng mà viết ra: “có lần tôi với hơi qúa tay”, tức là yêu người lớn hơn ḿnh chứ chẳng phải tự ái đỉa đeo chân hạc ǵ ráo. Chàng lớp 10 nh́n theo bóng liền chị khuất dạng sân trường mà ḿnh th́ đă té trong đôi mắt ấy nên tay cầm hoa phượng tới hôm nay - sống một đời ngáp ngáp.

C̣n bà, cũng năm lớp 10 lại đi xin hoa phượng của chàng 12, đâu biết người ta hái hoa phượng rồi ngồi dưới gốc cây là tưởng nhớ hai cái ao thu lạnh lẽo nước trong veo đă dông mất biệt, hai cái hồ thu mà chàng thi sĩ đă té ngập hồn trong đó. Bà tội nghiệp người hái hoa mà không có ai để tặng nên bà xin-làm phước. Bà đâu biết chung huyết thống nên bà cũng có hai cái ao thu lạnh lẽo nước trong veo như liền chị. Vậy là hắn té thêm lần nữa, lần này chết ch́m luôn trong đôi mắt.

Ba mươi năm dài lặn hụp miễn phí trong bể oan cừu mà tay cứ khư khư cầm cành hoa phượng cũ. Bà không ghen, thậm chí thương cảm ông ở tính thủy chung nhưng giận ông đă làm cho bà chị họ chẳng dám bén mảng đến nhà bà từ khi biết ra mối t́nh câm của ông em rể họ.

Tôi hỏi ông: “Sao ông ĺ qúa vậy?” ông trả lời thật hết ruột gan th́ phải: Ông không ngờ có người giống người đến vậy! Thoạt đầu, ông mượn h́nh nhớ bóng. Rồi thân thằng chỏng chết trôi trong bể oan cừu th́ cho ǵ lấy nấy! Bóng trong h́nh, h́nh trong bóng, bóng h́nh trù quến đến thánh cũng không phân biệt được, đến ngày thành hôn mới biết h́nh là em đôi con d́ với bóng, té ra t́nh chị duyên em. Ông nói đến đây th́ tôi cắt lời: “Bia 33 với bia Sàig̣n chung hăng sản xuất. Ông được uống bia Việt Nam là phước lắm rồi c̣n phân biệt ǵ nữa đây?” ông trả lời có lẽ vừa ḷng bà và các con sau cuộc hành tŕnh đăng đẳng: “Tôi xin lỗi về câu hỏi mà tôi đă hỏi anh. Thật không ngờ ḿnh cứ tưởng ḿnh đại trượng phu nhưng rốt ráo th́ tiểu nhân hơn ḿnh nghĩ về ḿnh nhiều lắm!

… Ḷng dạ hẹp ḥi nên nghĩ ai cũng gian manh, nhà tôi ra tay chăm bón cho ba hạt minh châu của tôi hoàn toàn bằng ḷng thương mà tôi đâu biết! Bà ấy muốn chứng minh với tôi hoa có nở th́ cũng không phải là hoa của ngày tháng cũ. Tôi ngộ ra rồi anh ạ! Ba hạt minh châu không nở ra hoa trông thấy được nhưng hoa ḷng đă nở. Con cái t́m về là một hạt đă nở, từ nay không nghi kỵ người phối ngẫu là hạt thứ hai đă nở. Hạt thứ ba là nụ cười trong héo ngoài tươi của nhà tôi đă trong tươi ngoài héo do thời gian và ích kỷ của tôi. Tôi cám ơn vợ con, gia đ́nh và bạn bè”. Ông xúc động.

Tôi ra về, hít gió tháng 5 vào hạ. Bông cỏ bay ngập trời chiều làm men bia trong tôi cũng ngất ngây với màu hoa phượng nhớ. Qúa khứ trong mỗi chàng thư sinh thể nào không có màu hoa phượng đi kèm với một h́nh bóng mờ nhạt nhưng quyền uy tối thượng, bắt nhớ là nhớ, bắt thương là thương mà thường là bắt hồn thư sinh khi tháng 5 về. Dù thơ lai láng trong tôi nhưng không dám viết ra từ khi ông cụ Tầm Xuân ở quê tôi (Dallas) đă hạ chiếu: “thời bây giờ có qúa nhiều người làm thơ nhưng lại qúa ít nhà thơ.” Tôi đành viết lại mớ văn xuôi cho màu phượng vĩ trong trái tim khô của thế hệ sinh ra trên quê hương điêu linh nhưng sống ĺnh b́nh như… trôi sông trên khắp qủa địc cầu. Tháng 5 vào hạ với phượng hồng dĩ văng đă xa.

Phan

 

góp hương

art2all.net