L Khắc Thanh Hoi

 

TRN NHỮNG PHÍM DƯƠNG C̀M...

TṚT GIY

 

 

          Một nin học sắp chấm dứt, ma H cũng sắp tới, ti thật bận rộn để chuẩn bị cho đm học tr biểu diễn piano vo dịp cuối năm, thế nhưng cũng cố gắng cặm cụi thức khuya để viết lại một vi kỷ niệm của một thời Jeanne D Arc kẻo phụ lng bạn b cứ hối thc.

Như đa số mọi người thường nghĩ, th n lại kỷ niệm l điều khng kh, nếu khng ni l dễ nhất, v ai m chẳng c kỷ niệm, những g đ xảy ra trong qu khứ th hầu như rất kh xa mờ trong tr nhớ, c ai m khng nhai đi nhai lại những g mnh đ nghe, đ thấy, đ cảm, đ nghĩ, đ sống, đ trải nghiệm, đ nếm mi, d vui d buồn d khổ d sướng...Thậm ch c lc những người chung quanh phải bực mnh Thi biết rồi, khổ lắm, ni mi ni hoi ...Thi nghe rồi chuyện đ, cứ kể lui kể tới...

Hnh như cuộc sống l một ging chảy chỉ đi ngược về qu khứ. Đ l điểm tựa, l ci mốc để con người bm chặt vo, để khng thấy mnh bị cuốn tri theo ging chảy bạo tn của thời gian ?

Đng như vậy. Ging chảy của thời gian th tn bạo v khng một ai c thể chận đứng ging chảy ny, khng một ai c thể thương lượng với thời gian, d chng ta c năn nỉ bao nhiu đi nữa, thời gian ơi, hy đứng lại gim ti, hy đi thật chậm, hy ko di, lm ơn cho ti thm một giy một pht một ngy hai ngy...Cho ti xin, cho ti xin...

Nhưng rồi thời gian vẫn vn vụt tri đi như gi. V chng ta cũng xiu theo ngọn gi. Thn xc chng ta r rời theo gi. Nhưng kỳ lạ thay, thần thức của chng ta, hay gọi đ l phần hồn, phần tm linh th khng lung lay khng r rời theo gi m lại bm chặt vo những g v hnh v đ gọi l v hnh th khng thể r rời như thn xc. Như rễ cy bm chặt vo đất, cũng thế, thần thức bm chặt vo qu khứ, vo kỷ niệm. Điều thật qui gỡ l̀ qu khứ hay kỷ niệm th lại hiển hiện như thật, mặc d n đ mất ht trong hư v. Khng c một thực thể, thực chất no thế m qu khứ lại thực hơn cả sự thực m chng ta đang sống trước mắt !

Ci khả năng lm sống lại những g đ chết của tr nhớ con người quả thật l kỳ diệu !

Ngược lại, c một điều m c lẽ̉ đa số mọi người sẽ đồng l ci khả năng thấy v nắm bắt tương lai d chỉ c thể tạm mường tượng, tạm hnh dung, tạm vẽ vời cũng rất l kh lm được.

Pha trước con người l sương m dy đặc m trong khi đ pha đằng sau th như một tấm gương soi phản ảnh trọn vẹn đầy đủ ngay cả những gc cạnh đường nt m con người c khi khng ngờ tới !

Mấy ai m biết chuyện tương lai. Nhưng c ai m khng nhớ chuyện đời xưa ? Cho d c thử tưởng tượng ra hnh dng diện mạo của tương lai xa vời m mịt con người vẫn phải lm một bước nhảy thụt li về qu khứ, n lại kỷ niệm, kinh nghiệm đ trải qua rồi mới phc họa ra một bức tranh mới.

Qu khứ dnh chặt nơi tm khảm con người như chiếc o th phải mc ln trn mc o, chiếc nn th chỉ đội trn đầu, ci bt l để đựng canh, ci chn th phải c cơm để đơm, ci muỗng th phải mc...

t c khoảnh khắc no trong đời sống hằng ngy m con người qun khng nghĩ tới qu khứ, d xa d gần, một khun mặt, một nụ cười, một hm răng, một giọng ni, hay chỉ c thể l một mu vng của chiếc l, mu xanh của đm my, mi hương của cụm tường vi hay mi vị của một t phở, t bn cũng c thể gợi nhớ mun vn kỷ niệm.

Tm lại, mi hương của qu khứ ngo ngạt tỏa bay v vy phủ tm hồn con người như bầu trời th khng thể no khng c những ng my. My đen, my trắng. V cả my đủ mu sắc khi c cầu vồng ửng ln.

Cũng như đờ̀i người. C vận đỏ vận đen. C khi ln voi, c khi xuống ch. C khi ln hương, c khi mạt kiếp ruồi bu...C khi nở my nở mặt, vnh vnh vo vo...C khi trốn chui trốn nhủi. C khi bảnh bao, c khi xơ xc...C khi hồng ho, c khi xanh xao...C khi tươi tắn, c khi ủ rũ...

Cho d thế no đi nữa, con người cũng chỉ muốn nhớ những g vui những g đẹp v cố qun những g lm trĩu nặng tm hồn, gy khắc khoải u buồn. Nhưng đ l chỉ lm bộ qun, lm lơ, cố đẩy li thật xa đằng sau những g khng muốn nhớ, chứ thực ra, dĩ vng hầu như chẳng bao giờ lu mờ, vẫn cn được lưu giữ mi nơi một gc no đ, từ năm nầy qua năm nọ, từ đời ny sang đời kia, thậm ch cả từ...kiếp ny sang kiếp khc ! ( Nếu bạn tin c kiếp sau )

Qu khứ gắn b với con người như thế, gần gủi với con người như thế nhưng đối với tương lai th sao ?

Chắc chắn mọi người sẽ trả lời l tương lai chưa đến th lm sao m ni g kể g được ? Hiển nhin rồi. Nhưng ti lại khng nghĩ như thế, ti vẫn thường c ci cảm gic l ging thời gian khng đi theo một con đường thẳng băng, c trước c sau, c qu khứ, hiện tại v tương lai. M ti lun thấy trong hiện tại đ bao gồm qu khứ v cả tương lai. Do đ m ti thường c trực gic bn nhậy v linh cảm trước những g c thể xảy ra. Nhưng rồi chỉ dừng ở đ. Chng ta chỉ c thể chạm đến tương lai bằng trực gic chứ khng thể thấy như chng ta thấy được qu khứ m chỉ cần nghĩ đến l những hnh ảnh của qu khứ hiện ra như một cuộn phim được quay lại. C một số người hiếm hoi thấy được tương lai nhưng chỉ l những lằn chớp xẹt ngang rất nhanh rồi tan biến v cũng khng phải muốn thấy lc no l cũng thấy được, như khi chng ta muốn n lại qu khứ th thật l dễ dng, chỉ cần một niệm nhớ nghĩ tới l c thể thấy lại đoạn phim cũ. Nhn đọc một số kinh Phật ti mới biết chỉ c đức Phật v cc thnh nhn mới thấy được qu khứ v cả tương lai.

Như thế th qu khứ phải chăng đ mất m...khng mất v tương lai tưởng chừng như chưa đến nhưng thực ra l...đ đến ? V hiện tại th khng thể nắm giữ v n lun lun chuyển động khng ngừng, chỉ cần một giy, một tc tắc l hiện tại đ biến thnh qu khứ rồi ! Như vậy th chỉ cn lại qu khứ ? Bởi v tương lai rồi cũng li về qu khứ cơ m ! C thể khi niệm về thời gian l khng thật v rốt cuộc...đời người cũng...khng thật ?!

 

Xin lỗi cc bạn ti đ lm cc bạn rối bời đầu c v ti đ rất lạc đề. Vậy ti xin trở lại...đầu đề cu chuyện của bi viết hm nay nh.

Khi cc bạn cũ hối thc ti phải viết ci g cho đặc san Jeanne DArc th ti cũng ừ, ừ...nhưng chưa biết sẽ viết g. V như thế, ti chỉ cần ngồi một đm khuya thanh vắng th...bng ma qu khứ hiện về ! Việc n lại qu khứ l một việc lm qu dễ dng m, phải khng cc bạn ? Dễ như cc bạn bật nt mở my vi tnh v chỉ cần click đng vo tiết mục m cc bạn muốn th hnh ảnh hay chữ nghĩa sẽ tuần tự hiện ra.

Cũng thế, ti chỉ cần g vo tr nhớ của mnh, nơi cất giữ những kỷ niệm c đề mục Jeanne DArc l ti c thể viết vi ba trang ty bt cho tờ Đặc San !

Như vậy nh...

 

Nhớ lại một thời Jeanne DArc l nhớ lại cả một qung đời nin thiếu. Từ mẫu gio, bập bẹ chữ i chữ tờ, dấu sắc dấu huyền cho đến thi t ti phần một, ti đều trải qua dưới mi trường ny, ngoại tr, nội tr g cũng c. Chỉ trừ một, hai lớp ở tiểu học, ti c được qua học bn Đồng Khnh nhưng rồi cũng trở lại Jeanne DArc v theo chương trnh Php. Hai Soeur người Php đ dạy ti nhiều nhất l Soeur Henri v Soeur Evelyne. Hai soeur ny tnh tnh hon ton đối nghịch nhau, một soeur th nng nảy, hay la lối, một soeur th đằm thắm, dịu dng. V cả hai gương mặt, dng dấp cũng thế. Một soeur th cao lớn với khun mặt rắn rỏi, một soeur th nhỏ nhắn với khun mặt tri xoan diụ hiền. Một soeur th ni tiếng Việt rất giỏi, Một soeur th khng hề ni nhưng chắc l cũng hiểu t nhiều...Việc học với cc soeur th khng c g đặc biệt. C lẽ bởi v ti cũng chỉ l một đứa học tr khng c g...đặc biệt. Nhưng chắc chắn cc soeur đều l những bậc thầy tận tm, yu nghề, thương học tr. V ti th thương ngi trường, thương lớp học, thương ci khng kh c vẻ như gia đnh, gần gủi, bạn b như chị em v mỗi lớp học, đặc biệt theo chương trnh Php th khng nhiều nn thường thường hai lớp phải gom chung lại thnh một lớp. Ti thch những lớp học t học tr như thế, thm nữa, lại l một trường cng gio do cc soeur đảm nhiệm nn vẫn mang vẻ g ấm cng v tm linh. Ti khng thể no qun những bi Thnh Ca vang ln cao vt trong những buổi lễ, những trang Kinh Thnh được nghe, được đọc trong khng kh trang nghim, thnh thiện.

D chẳng phải l cng gio nhưng cha mẹ ti vẫn thch cho con ci học trường của cc soeur hay của cc cha thầy dng v muốn cho con mnh được giỏi ngoại ngữ v hấp thụ văn ha phương Ty. Chế độ thuộc địa chắc chắn l c những điều tiu cực nhưng khng thể phủ nhận những g tch cực bn cạnh đ, trn cc lảnh vực khoa học, y học, gio dục, kiến trc...v.v...

 

Kỷ niệm m ti muốn nhắc đến đy l những thng năm được học piano với cc soeur. Đầu tin l soeur Gisle sau đ l soeur Marie Thrse. Vo khoảng bảy tuổi th ti đ được theo học piano. Phng dạy đn nơi lầu một của trường tuy khng lớn lắm nhưng cũng kha kh, chia lm nhiều phng nhỏ, mỗi phng c một cy đn cho học tr tập dượt. Cc cy đn ny kh cũ kỹ, chắc cũng đ c từ đời Php thuộc, điều đng nhớ l phần lớn̉ chng đều...trật giy cả, nghe rất faux v khi đm học tr ln phng tập th cng một lc m bốn năm cy đn trật giy cng ha tấu th thật l khổ cho ci lỗ tai ! Nhưng rồi cũng quen cả, mạnh ai nấy đn, hay dở g cũng thy kệ.

Trong khi đ phng ngoi th rộng hơn, lớn hơn, được đặt hai cy đn thật tốt m một cy th dng cho học tr trả bi v được soeur dạy cho bi mới. Một cy kia th chỉ để dnh cho cc soeur tập dượt hoặc dng vo cc buổi văn nghệ của trường. Tm lại, chỉ khi no trả bi cho soeur mới được đnh đn tốt, cn lại th rn chịu với ci đn trật giy.

Phải ni l ti rất thch những buổi văn nghệ của trường, thường l vo dịp cuối năm học, lc trường tổ chức kermesse. Trước đ vi thng, bọn học tr được chọn để tập dượt ma hoặc đn đều lấy lm xn xao hnh diện, được bỏ ngang vi giờ học để đi tập ma l một điều thật thch th. Hầu như năm no ti cũng được chọn để ma v cả biểu diễn piano. Khi cn ở cc lớp nhỏ, được xem cc chị lớn ma hay đn những bản thật kh, thật hay th ti thm thuồng, hay tnh nhẩm trong đầu, ừ chắc hai năm, ba năm nữa l sẽ tới phin mnh, mnh sẽ ma được điệu Valse của Danube Bleu, sẽ đn được bản Tristesse của Chopin v đ sẽ l dấu hiệu mnh đ trở thnh một c thiếu nữ xinh đẹp mơ mng như cc chị ! i thch qu...

Cc chị đn chị của ti hồi bấy giờ về piano l mấy b chị ruột của ti v cc chị Hương, Bội Tin...về sau th c Cẩm Tuyết, Huyền Trang...cc bạn ̣đồng lứa th c Kim Vn, Quyn...

Thần tượng của ti thời đ l ba chị em Bảo Vn, Bảo Nga v Bảo Nguyệt. Khi ba c ấy ln sn khấu ht bi Au Clair De La Lune với ba bộ o của anh chng Pierrot th ti sững sờ, say m. Sao m hay m dễ thương m đẹp qu ! Ci bng dng những anh chng Pierrot ny m ảnh lu di trong tr c ti v giai điệu của bi ht th cứ vang mi trong đầu. Hơn ba mươi năm theo nghề dạy piano, ti vẫn lun dạy bi ht ny cho đm học tr nhỏ v ci hnh ảnh đẹp kia vẫn hiện ra trước mắt.

Một hnh ảnh khc cũng khng hề phai trong tr nhớ l hnh ảnh người đn b m con chờ chồng trong hoạt cảnh Hn Vọng Phu. Nếu ti khng nhớ sai th vai nầy do chị nh thủ v gương mặt chị vo đoạn cuối, khi người đn b ha đ, bỗng dưng đ gy cho ti một nỗi xc động mạnh mẽ.

Trở lại với những cy đn trật giy m mỗi ngy ti đều tập dượt trn đ, suốt nhiều năm di, lắm lc cũng bực bội v phải chống chọi với những m thanh tri tai, khi bốn năm cy đn cng ha tấu một lc th mnh chẳng cn nghe được tiếng đn của mnh, thế l phải đnh thật mạnh, cố lắng tai nghe cho được bản đn của mnh khng phải l chuyện dễ. Nhưng tựu trung, trong ti lc no cũng lng lng một niềm vui v ti yu thch m nhạc v thường cảm thấy c điều g kỳ diệu nơi m nhạc. Như một thứ ngn ngữ c thể chia xẻ, diễn tả mọi trạng thi, cảm xc của tm hồn. Bởi c thể chia xẻ, c thể diễn tả, c thể ni ln, c thể by tỏ, bộc lộ tm tư con người nn m nhạc giải tỏa v đem lại hạnh phc cho con người.

Mi về sau, khi trưởng thnh, khi bắt đầu thực sự nếm trải mi đời v khi m nhạc đ cứu sống ti, đ nui dưỡng ti th ti mới hon ton am hiểu su sắc về m nhạc. Ngy nay th ai cũng biết m nhạc đem lại lợi ch như thế no cho đời sống tm sinh l của con người. m nhạc chữa trị, đem lại qun bnh, gy tự tin, xa tan sợ hi...Về mặt tm linh, m nhạc chuyển tải đạo l, lun l, đưa con người tiến gần đến Chn Thiện Mỹ.

V khi hồi tưởng lại những năm thng tập dượt trn những phm đn trật giy đ, m như ti đ miu tả, khi bốn năm cy đn cng trỗi ln một lc th phải cố gắng hết sức để lắng nghe tiếng đn của mnh, ti bỗng rt ra bi học của sự kin tr, sự tập trung v sự nhất định. Kin tr l khng bao giờ thối lui, lm g th phải lm cho tới nơi khng bỏ nửa chừng, Tập trung l khng lăng xăng, khng mất th giờ với những g khng đng, khng cần thiết. Nhất định l biết r mnh muốn g, vạch một con đường thẳng trước mắt v cắm đầu đi.

Chắc chắn l đường đời khng bằng phẳng v lặng lờ như ging sng m ả, nhưng một khi mnh đ kin tr, đ tập trung v đ nhất định th cho d bo tố phong ba mnh cũng sẽ thắng lướt.


L Khắc Thanh Hoi


 

chantran

art2all.net