|
Vững bước đi trên khổ đau
Phỏng vấn Vũ Đức Nghiêm Hương Kiều Loan thực hiện
Trong vườn hoa âm nhạc, Vũ Đức Nghiêm là một trong những loài hoa hiếm quí ấy. Nhạc cuả ông thanh nhă, tiết điệu rất tuyệt vời, không quá cầu kỳ để trở thành diêm dúa lố bịch, nhưng cũng không giản dị mộc mạc thái quá để dễ bị đồng hoá với h́nh ảnh của người "nhà quê đi guốc mộc".
Nhạc của VĐN có một sức quyến rũ lạ thường rất dễ thông cảm, càng nghe càng thấm thía và thích thú. Nhạc cuả VĐN không ồn ào xô bồ, mà lăng đăng như mây trời, có khi như tiếng suối reo, có khi ầm ́ như sóng biển vỗ trên ghềnh đá và đôi lúc tuôn trào như thác lũ. Cũng có chút thoáng buồn nhưng không cay đắng. Bằng thanh âm trầm bổng trong tiếng nhạc VĐN đă diễn tả tài t́nh một "T́nh Yêu" thanh nhă, thật lăng mạn nhưng cũng không kém đam mê. T́nh yêu qua nhạc VĐN quả thật là những bông hồng, những nụ hồng hiếm, thật đẹp, trân quí và nồng nàn cho "người yêu dấu".
VĐN, một tên tuổi đi vào ḷng người không bằng xảo thuật cuả thương trường âm nhạc, không bằng những quảng cáo ồn ào nặng mùi thương mại, mà bằng những nét nhạc trong sáng, nhẹ nhàng đầm ấm, rất dễ ru hồn người vào những cơn mộng ảo cuả "T́nh Yêu."
Hôm nay Hương Kiều Loan mời độc giả
bước vào khu vườn hoa cuả nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm để tṛ chuyện cùng
ông, và cùng thưởng thức những đoá hoa thơm, xinh đẹp mà nhạc sĩ đă
tặng cho người và cho đời.
Vũ Đức Nghiêm (VĐN):
Tôi sinh năm 1930 tại làng Hoành Nha, tỉnh Nam Định. Tôi là con thứ
nh́ trong một gia đ́nh gồm 8 anh em trai và 2 em gái. Chín anh em
tôi đang sống rải rác nhiều nơi ở hải ngoại. Một người c̣n đang ở
Việt nam.
VĐN:
Ngoài CD "Đóa Hồng Cho Người Yêu Dấu", tôi c̣n có mấy CDs về
Tôn Vinh Ca và về Giáng Sinh. Tôi gọi là Tôn Vinh Ca, mà không dám
gọi là Thánh Ca, v́ "Thánh Ca" là những bài đă được giáo hội công
nhận từ bao thế kỷ. Tôi chỉ viết Tôn Vinh Ca để ca ngợi Thương Đế,
chứ không dám có cao vọng viết thánh ca, từ ngữ có vẻ lớn lao quá.
Tôi đă thực hiện những CDs Tôn Vinh Ca 1,2,3,4 và một vài CDs
về Giáng Sinh mà tôi sẽ cho ra mắt trong dịp Giáng sinh năm tới. C̣n
về nhạc quân hành, th́ ngày xưa, tôi có viết, nhưng bây giờ, c̣n có
ai hát quân hành nữa đâu? Bản nhạc Tôn Vinh Ca đầu tiên tôi sáng tác
trong tù là Thi Thiên 90, bài thánh vịnh cổ nhất, cũng là bài
cầu nguyện cuả thánh Môi se.
Vào tù rồi, nhưng Vũ Đức Chỉnh, em
tôi, đă giấu được một cuốn Kinh Thánh. Đây là cuốn Kinh Thánh của bố
tôi cho, trước khi mất nước. Trong tù, hai anh em tôi đă phải lén
lút, mỗi lần đọc Kinh Thánh. Một hôm, đọc đến Thi Thiên 90, tôi đă
phổ ngay bài này trong ṿng tuần lễ sau đó. Tôi t́m cách chuyển bài
hát ra ngoài, và Thi Thiên 90 đă được phổ biến rộng răi ở
nhiều Hội Thánh Tin Lành trong nước, cũng như ở ngọai quốc. Ca khúc
này dài vào khoảng 200 trường canh. Nhạc sĩ Vĩnh Phúc, cô em tôi ở
nhà thờ Tin Lành Sàig̣n, đă t́m cách chuyển được bản nhạc qua Mỹ,
gửi làm nhiều lần, mỗi lần một vài tờ.
VĐN:
Ngay từ ngày c̣n nhỏ, tôi thường đi hát trong ca đoàn của nhà thờ,
đến khi là tráng niên cũng vậy. Tôi yêu âm nhạc, có lẽ do ảnh hưởng
của bố tôi. Ông cụ ngâm thơ rất hay. Bây giờ nhớ lại, tôi vẫn c̣n
thấy bồi hồi, tưởng như đang nghe đươc giọng ngâm thơ của cụ. Hơn
nữa, tôi cũng được ảnh hưởng của mẹ tôi, qua những lời ru ngọt ngào
của bà, nên từ đó, ḷng yêu âm nhạc đă gắn liền với tôi tự bao giờ
không hay.
VĐN:
Thưa không, tôi không hề được đặt chân đến một trường âm nhạc nào,
và cũng như chưa đựợc theo học một nhạc sĩ nào cả. Tôi tự học, và
học hỏi qua bạn bè. Tôi có những người bạn thân rất giỏi về âm nhạc
như Phạm Đ́nh Chương, Nhật Bằng đă chỉ vẽ cho tôi. Sau này, th́
được
thêm một số nhạc sĩ khác chỉ bảo cho. Ngoài ra, khi ở trong tù, tôi
có cơ may được hoc hỏi thêm về âm nhạc qua những nhạc sĩ Thiên
Quang, Lê Như Khôi, và Lê Ngọc Linh.
VĐN: Bản nhạc đầu tiên tôi sáng tác là một bản nhạc t́nh, tặng cho cô bạn gái cùng tuổi, học cùng trường ở Hải Pḥng. Năm đó, chúng tôi mới 15, 16 tuổi, cùng thích hát, thường nghêu ngao hát với nhau. Bây giờ nhớ lại, bản đó thật quá đơn sơ về nhạc lư, nhưng vẫn thấy ḷng bồi hồi rung cảm, bởi v́ đó là bản nhạc đầu tiên ḿnh viết được.
HKL : Thưa anh, trong đại gia đ́nh anh, có người nào có khả năng về văn nghệ như anh không ? Nếu có, th́ trong lănh vực nào ? Văn , thơ , hoạ, v.v.?
VĐN : Tôi có người anh lớn, chơi Violon, nhưng chỉ là chơi nhạc chứ không sáng tác. Ngoài ra, tôi có người em gái là Bạch Cúc, chơi piano, và người em út, Vũ Trung Hiền, chơi guitar, và hát, nghe cũng được. Vũ Trung Hiền viết cuốn Duyên Anh và Tôi, Những Câu Chuyện Bên Ly Rượu, xuất bản đầu năm 2000, ghi lại rất nhiều kỷ niệm với Duyên Anh.
HKL : Người ta nói văn thơ..thường vận vào đời sống, số mạng con người. Anh thấy những nhận xét này có đúng không ạ ? Và nếu đúng, đă vận vào số mệnh anh như thế nào ?
VĐN:
Theo tôi nhận xét, những người nghệ sĩ thường được Thiên Chúa ban
cho một sự linh cảm nhiệm mầu, đôi khi họ có thể cảm đươc những ǵ
sẽ xẩy đến. Thí dụ như Nhạc Sĩ Phạm Duy, cách đây mấy chục năm, ông
đă viết bản nhạc Viễn Du: "Ra sông, biết mặt trùng
dương, biết trời mênh mông, biết đời viễn vông, biết ta hăi hùng"
Tôi có cảm tưởng như Phạm Duy đă
được một mặc thị nào đó, và tiên
đoán được những ǵ xẩy ra cho đất nước ở tương lai.
Riêng với tôi, những năm c̣n ở Đàlạt,
tôi đă viết bài hát Trong Ngục Tù Bao La khi nghĩ đến
người yêu bé nhỏ của ḿnh, v́ hoàn cảnh trái ngang, phải xa tôi.
Nàng đi lấy chồng, và người chồng đó v́ quá ghen tuông, sau đám
cưới, đă nhốt nàng ở nhà, không cho nàng tiếp xúc với thế giới bên
ngoài. Tôi đă h́nh dung ra một nàng cung phi bị giam nơi lănh cung,
khi nghĩ và nhớ về nàng.
Không đầy sáu năm sau, tôi đă bước
vào tù ngục, khi miền Nam chúng ta thua trận, hàng trăm ngàn đồng
bào và đồng đội của tôi đă bị giam nhốt vào cái nguc tù bao la đó. VĐN: Tôi đă gặp đươc các nhà thơ Hà Thượng Nhân, Tô Thùy Yên, Nguyễn Xuân Thiệp..v.v,? và anh em đă chia sẻ với nhau những vui buồn, nâng đỡ tinh thần nhau, và sáng tác chung với nhau. Trong thời gian bị biệt giam cùng với Hà Thượng Nhân, tôi có dịp trao đổi với ông về những cảm xúc dạt dào nhớ vợ thương con, và tôi đă phổ nhạc một số bài thơ tù của Hà Thượng Nhân, cùng mấy bài thơ cuả Tô Thùy Yên ( Mùa Hạn) và Nguyễn Xuân Thiệp ( Điệu Hoài Hương Xanh, Giả sử Mai Ta Về ) . Tôi nghĩ đó là những tuyệt bút sẽ đưa tên tuổi của họ vào thi sử, nhất là trong địa hạt thơ tù. Bài thơ " Xin Làm Cỏ Biếc Vương Chân Em Đi " của Hà Thượng Nhân, do tôi phổ nhạc năm 1981 đă được thu băng ( Bích Ngọc hát). Bài này c̣n được biết đến dưới tên Mai Em, Anh Về. Bài thơ đó như sau:
Xin làm cỏ biếc vương chân em đi
Mai em, anh về Xin làm cỏ biếc Vương chân em đi Xin làm giọt mưa Mưa dầm rưng rức Trên vai người yêu Anh cầm tay em bàn tay khô héo anh nh́n mắt em gió lùa lạnh leơ anh nh́n ḷng ḿnh muà đông mông mênh cỏ non mùa xuân c̣n xanh dấu chân trăng non mùa hạ uớt đôi vai trần có xa không nhỉ ngày xưa thật gần có xa không em? Ngày xưa thật gần.
Mong rằng có dịp thu âm lại và gửi HKL để tạ ḷng tri kỷ, xin HKL
vui ḷng chờ nhé.
VĐN: Trong hơn 13 năm tù
ngục, có một thời gian tôi ở cùng trại với nhạc sĩ Nhật Bằng ( đài
phát thanh quân đội), nhạc sĩ Thiên Quang, chỉ huy trưởng quân nhạc
Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa. Chúng tôi có nhiều lần trao đổi tâm
t́nh và kinh nghiệm sáng tác. Thiên Quang cũng giúp tôi học hỏi thêm
về hoà âm. Những ngày tù đầu tiên ở trại Long Giao, tôi cũng
ở gần
các nhạc sĩ Lê Như Khôi, Lê Ngọc Linh và cũng học hỏi
được thêm từ
hai anh nhiều kinh nghiệm sáng tác và lư thuyết hoà âm.
Bây giờ kể đến kỷ niệm
những ngày ở trại tù Long Giao, năm 1975. Có nhiều hôm trời mưa,
mưa nhiều như nước mắt những người tù. Hà Thuợng Nhân ở tù chung với tôi trong thời gian đó. Ông là một nhà thơ nổi tiếng từ lâu. Lúc ấy, ông đă khỏang 60 tuổi rồi, nên coi tôi như một người em. Một hôm, anh Hà Thượng Nhân đưa tôi một bài thơ, và bảo:
Tôi xem xong, nói ngay: - Em sẽ phổ nhạc bài thơ này .
Mưa Buồn Long Giao
Trời có điều chi buồn Mà trời mưa măi thế Cây cỏ có chi buồn Mà cỏ cây đẫm lệ
Mà cỏ cây lệ tuôn? Anh nhớ em từng phút Anh thương con từng giây Chim nào không có cánh Cánh nào không thèm bay Người nào không có ḷng Ḷng nào không ngất ngây Gủi làm sao nỗi nhớ
Trao làm sao niềm thương
Nhớ thương như trời đất Trời đất cũng vô thường Ngày xưa chim hồng hộc Vượt chín tầng mây cao Ngày xưa khắp năm châu Bước chân coi nhỏ hẹp
Bây giờ giữa Long Giao Ngồi nghe mưa sùi sụt Cuộc đời như chiêm bao Có hay không nẻo cụt? Anh châm điếu thuốc lào Ḿnh say, ḿnh say sao?
HKL : Thưa anh, làm cách nào anh cho bản nhạc đi thoát ra ngoài để đến tay người nhà và được phổ biến sau đó ạ?
VĐN:
Năm đó có người tù được thả về. Tôi gửi anh bạn tù bản nhạc, nhờ anh
mang ra ngoài. Anh ta nói nếu đề tên VĐN, th́ không cách ǵ lọt qua
được mạng lưới kiểm soát của ho, nhưng nếu ghi là Nhạc Liên Xô,
chắc mang ra được. Nhờ thế, bản nhạc đă đến tay người nhà tôi.
VĐN
:Từ trại giam Tân Hiệp, Biên Ḥa, tôi bị đưa ra Bắc ( Hoàng Liên
Sơn), tháng Sáu 1976, và chuyển qua nhiều trại ở vùng Yên Báy, Lào
cay, v.v?
VĐN:
Tôi rất thích thơ Nguyễn Xuân Thiệp. Bài Giả Sử Mai Ta Về
đă gợi trong tâm hồn tôi một nỗi buồn khi nghĩ đến thân phận ḿnh
ngày được thả về, nếu như có một ngày như thế.
Bài thơ ấy như sau: Giả Sử Mai Ta Về
Giả sử mai đây ta về lại trên đường, gặp tuổi thơ ta cười gịn tan trong nắng Đuổi bắt trái sao khô xoay tṛn khi gió vang, ai gọi ta mà mùa Thu rơi đỏ mộng Giả sử mai đây ta về trên con phố cũ, ai đốt lên cho ta những ngọn đèn trong sương? Có đôi mắt nào nh́n ta qua khung cửa kính? Ôm con gấu bông vàng từng mơ mùa chín mật hương Ôm cuộc đời dẫu đă xa c̣n y như ngày trước Những bức tường nghiêng và những khóm tầm xuân Ai trèo lên cao mà vừa nghe huưt sáo Mặt trời, bạn hiền ơi, chờ ta qua mấy ngọn thùy dương Bởi chiếc roi bạo lực chẳng thể vung hoài trong gió Chú ngựa non reo tiếng lạc trên đồi Các con ta duới vầng trăng tuổi nhỏ với ước vọng xanh như người thổi bóng lên trời Và em nữa tất nhiên vẫn là em thời trẻ, của Saigon nằm mở cửa những đêm vui Em và Saigon ăn ô mai ngoài phố, em và Saigon như một vệt son môi Đă lâu lắm dường như ta không c̣n trẻ nữa Con chim biếc bay rồi vườn vắng cây khô Chợt một buổi nghe ḍng sông nức nở, gọi ta về thầm kể những đêm xưa Ôi giả sử mai đây ta về lại bên đời Dẫu chẳng c̣n ai biết đến ta chẳng c̣n ai đợi cửa Th́ trọn kiếp ta xin làm người nghệ sĩ rong chơi Đi đọc thơ ta giữa vùng bụi đỏ?
VĐN:
Tôi có đọc một cuốn sách tựa đề "Hót Trong Tháng Tù".
Bià sách in h́nh mấy con chim nhảy nhót trong lồng. Tôi thầm nghĩ "
Trong ngục tù chim vẫn hót mà sao ta không hót được?". Do đó,
tôi tiếp tục sáng tác trong tù để nói lên tâm tư, t́nh cảm, và những
uớc vọng thiết tha nhất của ḿnh . Tất cả đều
được ghi trong kư ức,
sau khi tôi đă nghiền ngẫm, suy nghĩ về cấu trúc và lời ca. Có một
số bài đặc biệt, như Thi Thiên 90, Khi Tôi Quỳ
Nơi Chân Chuá, và Tôi Uớc Mơ Là Viên Than Hồng
đều được chuyển tới tay Vĩnh Phúc ( tác giả ca khúc Ngàn Thu
Áo Tím, viết cùng với Hoàng Trọng) bằng đường bưu điện. Thật
là một phép lạ, v́ nếu cai ngục kiểm duyệt thư, biết được tôi chuyển
nhạc đạo ra ngoài, th́ họ cùm tôi là cái chắc! Những bài hát ấy đă
được chuyển qua Mỹ và được hát nhiều lần trên đài phát thanh Far
East Broadcasting Company( FEBC) và các Hội Thánh Tin Lành hải
ngoại.
VĐN
: Một kỷ niệm đau thương mà tôi nhớ măi, là một lần đi lao động về,
ngang qua một cánh đồng lúa mới đâm bông, lúa non vừa lên đ̣ng đ̣ng.
Theo thói quen của một người nhà quê, tôi đă tuốt một cọng lúa non,
cho vào miệng nhâm nhi, v́ lúa khi đó ngọt lắm. Không ngờ tôi bị hai
tên cán binh bắt gặp. Khi về đến trại, bọn cán binh tuổi chừng 18,
19, lôi tôi ra sân. Mỗi đứa đứng một góc, chúng đấm đá tôi văng từ
đầu này qua đầu kia, và chỉ đấm đá vào ngực, vào bụng tôi thôi. Lúc
ấy tôi đă gần 60, rất ốm yếu v́ thiếu ăn , và lao lực. Chúng đánh dă
man lắm, đánh đến khi tôi chịu không nổi, tiêu tiểu trong quần và
ngất đi, lúc đó chúng mới dừng tay!. Anh em bạn tù đă vực tôi dậy,
đưa tôi về pḥng và dùng nước muối xoa bóp những vết thương cho tôi.
VĐN
: Vâng, nếu nhắc lại th́
c̣n phải kể nhiều nỗi đau thuơng khác nữa, nhưng tôi đă tin theo
Thiên Chúa, và làm theo lời Ngài dạy là tha thứ cho kẻ thù ḿnh. Làm
được như thế, ḷng ḿnh thanh thản hơn. C̣n kẻ ác, hăy để Thượng Đế
xét xử họ. VĐN : Trong CD Đoá Hồng Cho Người Yêu Dấu, có chừng 10 bản tôi sáng tác trong tù, như Tâm Tư Chiều, Muôn Trùng Xa Em Về, Như Mây Bay Về, Tâm Khúc Đêm Sao, Đoá Hồng Cho Ngướ Yêu Dấu..v..v?
Xin mời nghe: Tâm Khúc Đêm Sao Hạ Vân tŕnh bày
VĐN: Vâng, một kỷ niệm quá vui là được nh́n thấy mặt vợ con mà ḿnh hằng ngày đêm mong nhớ. Sau bao nhiêu năm xa vắng, thế mà nào có được cầm tay nhau! Nhưng... cuối cùng cũng ráng lén hôn vợ được một cái. "Khi nụ hôn trao nhau vội vàng C̣n ấm chút hương môi, Em đă xa tôi rồi, tay rời tay, con tim bồi hồi?."
Xin nghe bài Muôn Trùng Xa Em Về Ái Vân tŕnh bày
VĐN:
Vâng đúng vậy, " Yêu Em anh bỗng thành thi sĩ, Ở tù anh bỗng
thành nhạc sĩ." Những bài thơ và nhạc viết trong tù, thường
rất cảm động và hay, Trong tù có những anh em, không phải là nhạc
sĩ, mà họ cũng sáng tác nhạc bằng âm điệu, nghe hát lên cũng hay
lắm. Bản đầu tiên tôi sáng tác trong tù là một bản tôn vinh Chúa, v́
trong t́nh trạng tuyệt vọng cuả cuộc sống, lúc đó chỉ c̣n biết cầu
nguyện và cầu nguyện?Tôi có được cuốn thánh kinh, do người em là Vũ
Đức Chỉnh giấu được, nên anh em có những ngày mang ra chỗ sáng để
đọc, và tôi đă phải nhập tâm đoạn nguyện cầu đó, rồi tôi đă phổ.
Bài này được phổ biến nhiều ở Hội Thánh Tin Lành. Đưa về Sài g̣n,
sau đó chuyển qua Mỹ, dài vào khoảng 200 trường canh, cỡ 5,6 tờ.
Nhạc sĩ Vĩnh Phúc, cô em tôi ở nhà thờ Tin Lành Saig̣n, đă t́m cách
chuyển được bản nhạc qua Mỹ, gửi làm nhiều lần, gửi rời từng tờ một. VĐN: Khoảng 50 đến 70 bài, tôi cũng có sáng tác Tù ca, một CD 12 bá, phần lớn viết trong tù. Thơ nhạc viết trong giai đoạn ở tù này đă nâng đỡ tinh thần tôi rất nhiều. Nên tôi đă viết : "Xin tạ ơn Chúa, đă ban cho con một đời tự do, xin tạ ơn Chúa đă ban cho con ngày tháng lao tù?"
Xin mời nghe: Như Mây Bay Về Nguyễn Thành Vân tŕnh bày
VĐN: Những năm cuối thập niên 50, tôi có tham dự cuộc thi sáng tác ca khúc do đài quân đội tổ chức, tôi được may mắn trúng tuyển một số bài : 1955 Đoàn Quân Bắc Tiến 1956 Chào Mừng Quốc Khánh 26 tháng 10 1960 Chúng Ta Đi Xây Nền Cộng Hoà
Ngoài ra tôi cũng viết một số nhạc, vài bản Quân Hành Khúc.
1956 Sư Đoàn 3 Hành Khúc ( sau đổi là SưĐoàn 5 ) 1958-59 Sư Đoàn 22 hành khúc 1967 Sư Đoàn 23 Hành Khúc.
Và tôi cũng được giải thưởng cuộc thi viết nhạc cho các sư đoàn; như Sư Đoàn 22 ở KonTum. Bản Sư Đoàn 22 Hành Khúc gồm 62 trường canh:
"Sư đoàn 22 đi lên
Sơn hà
mang trên vai?"
Và năm 67
viết hành khúc cho sư đoàn 23, được giải nhất. Khi đó sư đoàn ở dưới
quyền đại tá tư lệnh Trương Quang Ân.
Tôi
cũng viết hành khúc cho sư đoàn 3, sau đổi thành sư đoàn 5, bản nhạc
cũng đổi tên theo luôn, " Đi lên sư đoàn 5, Muôn dân đang chờ ta.
Làm cho núi sông lừng danh Sư Đoàn 5?" Bài hát đó, từ năm 70 tới 73, đuơc nhạc sĩ Thục Vũ, khi đó là trưởng pḥng 5 cuả sư đoàn cho hát hàng tuần trên đài phát thanh SàiG̣n.
Xin mời nghe: Vùng Trời Kỷ Niệm Bích Ngọc tŕnh bày
VĐN:
Thuở c̣n là trung uư đóng ở miền Bắc, tôi lập gia đ́nh giữa năm
1954. Sau đám cưới, tôi về phép trễ đến 7,8 ngày, và bị cấp trên báo
cáo đào ngũ. Tôi bị nhiều ngày trọng cấm. Do đó, việc thăng cấp của
tôi sau này bị lận đận. VĐN: Kỷ niệm đáng nhớ nhất trong đời văn nghệ của tôi là vào năm 1969, tháng 11, sau khi viết Gọi Người Yêu Dấu, tôi t́nh cờ gặp ca sĩ Thanh Lan ở Đàlạt. Thanh Lan hỏi tôi có bài nào mới viết không? Tôi đă đưa bài Gọi Người Yêu Dấu cho Thanh Lan. Sau đó it lâu, khi tôi đang uống cà phê ở một tiệm nước khu Hoà B́nh, gần chợ Đàlạt, chợt nghe tiếng hát rất quen. Đó là tiếng Thanh Lan hát Gọi Người Yêu Dấu, Ngọc Chánh thu thanh trong băng Shotguns Nhạc vàng 70. Tôi xúc động lắm, nghe Thanh lan hát bài ấy lần đầu tiên.
Xin mời nghe: Gọi Người Yêu Dấu Ái Vân tŕnh bày
Xin mời nghe: Bâng Khuâng Nhớ T́nh Xưa Đoan Trang tŕnh bày
VĐN
: Tôi xin cám ơn HKL đă thông cảm tâm
trạng tôi trong hoàn cảnh trái ngang: một người nghệ sĩ khi đă có
gia đ́nh, không thể phụ bạc vợ con để đi theo tiếng gọi của t́nh
yêu, nên thật đau đớn lúc cắt đứt chuyện t́nh đó. Kết quả của nỗi
đau đớn khôn nguôi ấy là bài Gọi Người Yêu Dấu. Cho
đến cả chục năm sau, có đêm trong tù, khi nhớ về kỷ niệm xưa, tôi đă
mơ thấy Ly Cơ, và gọi tên nàng trong giấc mộng. Ngày xưa, những năm
c̣n nhỏ, đọc truyện Tàu, tôi đă say mê những nhân vật Bao Tự, Ly
Cơ... Ly Cơ là người yêu của Sở Bá Vương. Ly Cơ với dáng đi dịu
dàng, tha thướt kiêu sang.
VĐN:
Vâng, đúng vậy, bản nhạc đó đă viết riêng cho nàng, cho Ly Cơ. Nàng
là nhân dáng trong bài Gọi Người Yêu Dấu.
VĐN : Tôi đă viết cho Ly Cơ, cho nhân dáng trong Gọi Người Yêu Dấu. Cám ơn HKL thật nhiều về những cảm nhận từ gịng nhạc tôi viết. Phần lớn các bài hát đều hướng về một nhân dáng. Ly Cơ là một nhân vật có thật, hiện sống tại Mỹ nhưng đă không c̣n liên hệ ǵ mật thiết từ hơn 30 năm. Biệt hiệu Ly Cơ tôi tặng nàng là do một bài thơ cuả Xuân Diệu mà tôi yêu thích:
Tôi yêu Bao Tự mặt sầu bi Tôi yêu Ly Cơ h́nh nhịp nhàng Tôi tưởng tôi là Đường Minh Hoàng Trong trăng nhớ nàng Dương Quư Phi ( Nhị Hồ cuả Xuân Diệu)
HKL
:Trong số những bản nhạc anh
đă sáng tác, anh ưu aí bản nhạc nào nhất
ạ? và v́ sao?
VĐN:
Tôi có bẩy người con, tôi đều yêu quư như nhau, th́ những đứa con
tinh thần cũng vậy. Có những bản nhạc, may mắn
được nhiều người biết
đến, và có những bản nhạc kém may, vẫn nằm đâu đó trong hộc tủ,
nhưng không phải v́ thế mà tôi không yêu quư, Tôi qúy tất cả những
ǵ ḿnh đă sáng tác. Tôi ưu ái tất cả những bản nhạc đă viết, đặc
biệt là Đoá Hồng Cho Người Yêu Dấu và những bài Tôn
Vinh Ca đă viết trong tù.
VĐN:
Xin cứ tiếp tục theo đuờng lối của ḿnh, không sáng tác theo thị
hiếu quần chúng, nên trau dồi nghệ thuật, học hỏi, trao đổi với các
bạn cùng chí huớng, Thận trọng trong sáng tác và thực hiện băng
nhạc.
VĐN:
Tôi không nghĩ rằng loại nhạc A sẽ có ngày mai một. Không phải là
tŕnh độ thẩm âm cuả người nghe quá kém, nhưng là sự lan tràn
của
loại nhạc rẻ tiền quá mạnh, gây một thói quen thưởng ngọan quá dễ
dăi trong quân chúng. " Hũu xạ tự nhiên hương", cái ǵ hay
và có giá trị sẽ tồn tại. Điển h́nh là những ca khúc tiền chiến của
các nhạc sĩ Văn cao, Đặng Thế Phong, Hoàng Qúy, Đoàn Chuẩn đến nay
vẫn c̣n được mến mộ.
VĐN:
Sự lan tràn cuả nhạc rẻ tiền chỉ có tính cách giai đọan. Sẽ có ngày,
người ta sẽ chán những loại ca khúc này, và sẽ đi t́m kiếm những ca
khúc có giá trị nghệ thuật. Tôi cũng hy vọng các nhà sản xuất băng
nhạc sẽ lưu tâm phổ biến những ca khúc có giá trị nghệ thuật để nâng
cao tŕnh độ thưởng ngoạn của đa số quần chúng.
VĐN:
HKL thật tinh ư. Vâng, có một câu chuyện nhỏ. Hôm ra mắt CD đó, anh
MC có hỏi khó tôi một câu: " Đóa hồng này có phải cho người trong
bản nhạc Gọi Người Yêu Dấu và người đó có phải là
hiền nội của nhạc sĩ bây giờ?" Tôi không thể nói dối, nên tránh
né như sau: " Gọi Người Yêu Dấu là gọi người ḿnh yêu mà ḿnh đem
giấu đi. Kẻo vợ biết th́ nguy lắm. C̣n Cho Người Yêu Dấu
là tặng người vợ hiền đă vất vả v́ tôi trong suốt 13 năm tù tội." VĐN: Thưa không phải. Lúc đầu, tôi định đặt là : "Đóa Hồng Cho Vợ Hiền" th́ các con tôi góp ư là nghe không thơ, không lăng mạn ǵ cả, và đề nghị tôi đổi là "Đóa Hồng Cho Người Yêu Dấu" . Khi viết Đoá Hồng Cho Người Yêu Dấu, tôi đă h́nh dung ra đến ngày ḿnh được trở về, 13 năm hay hơn nữa, chắc sẽ thấy vợ hiền biến thành một bà già lụ khụ rồi
"...Xin cho tôi hôn mái tóc điểm sương Xin cho tôi hôn vầng trán ưu phiền Xin cho tôi hôn đôi mắt héo hon, năm tháng mỏi ṃn, chờ người xa vắng Xin cho tôi hôn bàn tay chai sần, thay chồng nuôi con, một đời vất vả....."
Xin mời nghe: Đóa Hồng Cho Người Yêu Dấu Elvis Phương tŕnh bày
VĐN:
Tấm ảnh đó là do nhiếp gia danh tiếng Nguyễn Ngọc Hạnh chụp tặng cho
tôi.
Hương Kiều Loan 2001
________
|
