Con D Của Cụ Sĩ Ghềnh

Cao Huy Thuần

 

 

 Học tr ngy nay chắc chẳng mấy ai biết cụ Sĩ Ghềnh. Ci tn g m lạ tai ! Ty chẳng ra Ty, ta chẳng ra ta. Cụ Sĩ Ghềnh, c cậu cn khng biết, ni g đến chuyện con d của cụ. i, con d trắng mượt m, sổng chuồng vui chn trn ni, gặp ch si, đnh nhau với n suốt đm, đến gần sng mới chịu để cho n ăn thịt. Học tr ngy xưa đọc chuyện ny gần như thuộc lng, v ng nh văn ở trn ci cối xay gi kia kể chuyện hay qu. Chuyện hay đến nỗi khng ai dm kể nốt chuyện cụ Sĩ Ghềnh nui d. Vng, cụ c nui thm một con d nữa sau khi con d kia bị ch si ăn thịt, nhưng con d ny v danh v, như vừa ni, chẳng c ai bạo gan viết cho n một dng. Giữa d với nhau m cũng phn biệt đối xử... Đ thế, cứ kể xem sao.

           

Cụ Sĩ Ghềnh ngẩn ngơ mấy ngy sau khi mất d. Sng sớm hm sau, khi thấy con Bạch Dương khng về chuồng nữa, cụ tro ln ni, lang thang tm kiếm. Bất chợt cụ thấy một mảng lng trắng loang lổ mu phơ phất trn bụi gai. Cụ thở khng ra hơi : " Bạch Dương ơi... Bạch Dương ơi..."

Thế m ti tnh thật, chỉ mươi ngy sau, chẳng biết từ đu cụ ko về nh một con d khc, cũng lng trắng mượt m, cũng mắt nu hiền hậu, cũng gt đen bng long, cũng cặp sừng cong bề thế. Lại cũng ngoan ngon, dễ thương, thch vuốt ve, mơn trớn. Chao i, sao my giống con Bạch Dương thế, tao đặt tn cho my l D Tuyết nh _ cụ Sĩ Ghềnh lẩm nhẩm chuyện tr với con d như vậy.

Khu vườn của cụ xanh um cỏ non. Vẫn với ci cọc ấy, với dy thừng ấy, cụ thả d trong vườn sau khi cẩn thận kiểm sot từng ly từng t ci nt dy thắt ở cổ xem đ thật chắc chưa, ci cọc đng xuống đất c lung lay cht no khng. Con d nghe mi cỏ non, mũi phập phồng, nhảy thoắt một ci từ trong lng tay cụ Sĩ Ghềnh khiến cụ sut ng. " Mẹ my ! Tha hồ m nhảy cỡn! "

Cụ Sĩ Ghềnh hớn hở như thấy con Bạch Dương trở về. Cụ nhn cả ngy khng chn con d tơ ve vẫy đui gặm cỏ no n. Cả ngy cụ cứ " mẹ my " u yếm với n : " Mẹ my, thin đường đấy nh ! Đừng mơ tưởng đu đu, con ạ."

Cụ Sĩ Ghềnh lầm rồi ! Cỏ lc no cũng xanh hơn ở bn kia hng dậu, v thin đường lun lun l ci chốn ấy, chẳng phải chốn ny. Từ khi con d với khng tới những ngọn cỏ đong đưa trước mũi n v vướng sợi dy căng thẳng nơi cổ, cỏ chung quanh ci cọc chẳng cn mi vị g nữa. Mũi lại phập phồng, lưỡi liếm qua liếm lại khng ngừng, n cố bứt sợi dy, vươn di ci mm đng trước, cố liếm sợi xanh xanh kia, nhưng chỉ liếm được nh nắng. Cụ Sĩ Ghềnh thấy thế giơ hai tay ln trời, tuyệt vọng : " D Tuyết, my lại muốn ln ni hay sao đấy ? "

Tội nghiệp con d, chiến đấu mi với sợi dy, cổ n trầy da, rướm mu. Cụ Sĩ Ghềnh khng biết lm g hơn l dỗ dnh như đ dỗ dnh con d trước :

_ D Tuyết, tao nới rộng thm sợi dy cho my nh !

Con d lắc đầu, buồn b. Cụ lại dỗ :

_ Hay l tao nới rộng hng ro để my rộng chn hơn nh !

Cụ Sĩ Ghềnh lẩm cẩm rồi. Nới rộng dy hay nới rộng hng dậu th c khc g nhau ? Con d thở di. N thở di giống hệt cụ. Cụ lại thở di giống hệt n :

_ Thế th my muốn g ?

Con d ngước mắt nu nhn cụ, năn nỉ :

_ Chu muốn cụ nhổ đi ci cọc cho chu.

Cụ Sĩ Ghềnh thả bt sữa đang cầm trong tay xuống đất, sữa vung ra tung to :

_ My muốn tao nhổ cọc ? Nhổ cọc th lm sao my ở với tao ? C ci cọc th mới c tao c my, khng cọc th tao hết l tao, nghĩa l my cũng hết l my, chnh danh định phận thế qui no được !

Con d khẩn khoản :

_ Trời sinh cụ ra, sinh chu ra, chứ đu c sinh ci cọc ! Ci cọc l cụ sinh ra ! Con chim đu c cần ci cọc, vậy m n cứ ở hoi trn nc nh cụ. Ni cao kia đu c ci cọc, vậy m my no cũng tụ về đ. Hễ cụ muốn được th cụ mất. Đừng sợ mất th cụ được.

Cụ Sĩ Ghềnh trố mắt nhn con d. Con ny ăn ni hay nhỉ. My l d hay my l cụ đồ non đấy? Hay l my đang lừa tao để kiếm đường ln ni đy ? C ci ni nằm sẵn trong đầu lũ d chng my chăng ?

Cụ ngồi bịch xuống đất, m cổ con d :

_ Ny, D Tuyết, tao dời hng dậu ra đến tận chn ni nh !

_ Khng, cụ ạ.

_ Tao nới rộng dy thừng xuống tận cnh đồng dưới kia nh !

_ Khng, cụ ạ.

_ Tao nới rộng dy thừng đến tận chn trời nh !

_ Khng, cụ ạ.

_ Đến tận v tận nh !

_ Khng, cụ ạ. Hễ c ci cọc th khng c v tận. khng c ci cọc th ngay trước mắt cũng l v tận. Cụ nhổ ci cọc th chu nằm ngay đy cũng thnh thang như đang ở trong v tận v cng.

Cụ Sĩ Ghềnh vỗ nhẹ mấy ci vo đầu con d :

_ Thế th tao biết ci cọc của my rồi. Khng phải ci cọc đng kia đu ! Ci cọc trong đầu my đấy ! Tao phải tm cch đuổi ci cọc ấy ra khỏi đầu my. Ny nh ...

Cụ đi vo nh rồi trở ra với một phong thư trn tay.

_ Ny nh, D Tuyết, my l con d suy nghĩ, ci đầu my lm việc nhiều lắm đấy. Vậy tao cho ci đầu my lm việc thm nữa nh. Suy nghĩ th mới biết đắn đo, con ạ. Th mới biết my sẽ lm g ! Đy l thư của một ng nh văn vừa gởi cho tao từ ci cối xay gi của ng ấy. ng ấy kể chuyện con Bạch Dương bị ch si ăn thịt. Ch si l kẻ th của my đấy, khng phải ci cọc đu. Ci cọc l bạn ch thn của my, l kẻ che chở, bảo vệ my. Rời khỏi ci cọc ấy ? Ban đầu th m ly lắm, nhưng khng c ci g qua nhanh như hạnh phc đu, my ơi. Tao đọc cho my biết n qua nhanh như thế no để my tha hồ tư tưởng, cy sậy nh !

Cụ Sĩ Ghềnh mang knh vo, sửa gọng knh ngay ngắn trước mũi, đằng hắng mấy ci, đọc từng đoạn trong phong thư:

" Khi con d trắng ln đến ni, tất cả cy cối đều mừng rơn. Chưa bao giờ mấy cy thng gi thấy một con d đẹp như vậy. Vạn vật đn con d như đn một b hong nhỏ. Cy dẻ ci mnh xuống tận đất để vuốt ve n với mấy chiếc l ở đầu cnh. Mấy cnh hoa bp vng nở ra trước mỗi bước chn của con d v dồn hương thơm từ đy nhuỵ để dng hương cho n. Cả tri ni mở hội mừng con d ... V cỏ nữa, chao i l cỏ! Cỏ ngập đến tận sừng ! Ngọt, bi, thơm, sắc, trăm ngn giống cy dại trộn lẫn nhau ! So snh lm sao được với thứ cỏ trơn nhẵn chăm bn ngoi vườn ! V hoa ! Hoa xanh cnh lớn, hoa tm cuống di, cả một rừng hoa dại ln men ngy ngất... Con d trắng say hoa l lăn trong l hoa, bốn v chổng ln trời, trượt di xuống dốc, lm tung te l kh v hạt dẻ rơi... Rồi, thoắt một ci, n xoay ngược trn bốn chn, phng như bay, đầu đn gi, băng qua trung, qua lm cy, tung ln mỏm đ, nho xuống suối khe, lc trn cao, khi dưới thấp, chỗ no cũng c n... Tưởng chừng cụ Sĩ Ghềnh c mười con d trn ni..."

Cụ liếm ngn tay, lật qua trang thư khc. Cụ đọc say sưa, vừa đọc vừa lm điệu bộ với con d, như một kịch sĩ. Ny, D Tuyết, mơ mộng thm nữa nh :

" Con d nhảy phc qua nhiều suối lớn lm bọt nước tung te như bụi. Ướt đẫm, n ng mnh trn phiến đ nhẵn, phơi mnh dưới mặt trời. Vo giữa trưa, đang lc tung tăng như thế, con d bỗng thấy mnh lạc giữa một bầy sơn dương đang nhai nho dại dn tan. Cc chng mất hồn đắm say ngắm c b lng trắng, rồi ho hoa ginh nhau trao phần nho ngon nhất cho c. Hnh như một chng sơn dương đen nhnh được may mắn lọt vo mắt nu của nng. Cặp tnh nhn dẫn nhau lẻn vo rừng cả một hai giờ đồng hồ v nếu ai muốn biết chng v nng thầm th g với nhau th cứ hỏi dng suối lắm chuyện đang ẩn mnh chảy rc rch dưới ru kia ..." D Tuyết, my ngủ đấy ?

_ Khng, chu chỉ lim dim ...

_ My đng l d, mới nghe đến chng đ nhắm tt cả hai con mắt... Nhưng, tao đ ni rồi, nhanh như chớp ! Hết ngy rồi ! Gi trở lạnh, ni tm thẫm, chim về tổ, hu ! hu ! ch si tru ln rồi ! D Tuyết ơi, by giờ my vểnh hai tai ra m nghe cho r nh. Ny giờ tao chỉ mới mo đầu thi.

Cụ Sĩ Ghềnh đặt những trang thư đ đọc rồi xuống cỏ, chỉ cầm trong tay trang cn lại thi. Cụ đọc chậm ri, như rt từng chữ vo tai con d :

" Con d bỗng nghe đng sau tiếng l cựa mnh. N ngoảnh lui, thấy trong bng tối hai vnh tai ngắn dựng thẳng với hai con mắt sng quắc. Ch si ! To tướng, ngồi thẳng trn mng khng nhc nhch, con si nhn chăm chăm con d trắng b bỏng, miệng thưởng thức trước vị ngon. Biết d sẽ vo miệng, si khng vội v ; nhưng khi con d quay đầu lại, con si cười tn bạo : " Ha ! ha ! c d b của cụ Sĩ Ghềnh ", rồi n th ci lưỡi đỏ di thườn thượt liếm quanh mồm. Con Bạch Dương thấy chết đến nơi rồi. Trong giy pht, n nghĩ : trước sau g cũng chết, thi nằm xuống để con si ăn thịt cho xong. Nhưng n lại nghĩ : khng, để xem ta c cầm cự đến sng chăng. Trấn tỉnh, n lấy thế tự vệ, đầu ci xuống, sừng giương ra... Con si tiến tới, cặp sừng nhỏ của con d lượn qua lượn lại... N chống cự suốt đm như thế, thỉnh thoảng lại nhn sao nhấp nhnh trn trời, tự nhủ : " Miễn rằng ta cầm cự cho đến rạng đng..." Trn trời, sao dần dần tắt. Con Bạch Dương đm sừng nhiều hơn, con ch si cắn x nhiều hơn... Một tia sng nhạt hiện ra ở chn trời... Tiếng một con g khan giọng vang ln từ thn trại. " Sng rồi ! ", con d thầm nghĩ ; n chỉ đợi c thế thi để chết. N nằm di trn đất, phơi bộ lng trắng mỹ miều loang lổ mu... Con ch si dẫm ln con d, ăn thịt."

Cụ Sĩ Ghềnh xếp phong thư bỏ vo ti o, tinh ranh quan st phản ứng của con d. Cụ xoa tay thầm nghĩ : thế l con ch si đ đuổi ci cọc ra khỏi đầu n rồi. Đnh cuộc với cả ci ni, cụ đoan chắc trong đầu con d by giờ chỉ c ci lưỡi v hm răng.

Cụ lại lầm to ! Khng c con ch si no trong đầu con d cả. Trong đầu n by giờ chỉ hiện ra hnh ảnh linh động của con Bạch Dương khi chạy nhảy cũng như khi nằm chết. N nghĩ : tại sao cụ Sĩ Ghềnh bắt n phải lựa chọn giữa ci cọc v con ch si ? Nếu n l con Bạch Dương, chẳng lẽ n khng c cch cư xử no khc sao ? " Ci đầu my suy nghĩ nhiều lắm đấy ", cụ Sĩ Ghềnh đ ni thế. C nhiều g đu ! Chỉ mỗi cu hỏi ấy thi m trăn qua trở lại mấy ngy rồi. Con d bỏ ăn. Vắt sữa khng ra một giọt. N sẽ lm g nếu n l con Bạch Dương ? Ối, cụ Sĩ Ghềnh ơi, sống lm sao nổi với ci chữ " sẽ " m cụ cột chặt vo đầu chu thế ny ! Chu nằm đy m tưởng đ ln ni trăm lần rồi ! Con Bạch Dương c nghĩ như chu đu. N lm l n lm. Nghĩ g l lm nấy, lm ngay. Cho nn n nhởn nhơ. Cn chu...

Nhn con d đăm chiu, ban đầu cụ Sĩ Ghềnh tưởng n trng kế. Cụ nghĩ thầm : gi tao đeo cặp knh vo mũi my th my thnh viện sĩ thật đấy ! Nhưng sau đ th cụ đm lo. N nghĩ g m bỏ ăn ? So với con d, tư tưởng của cụ vẫn cn dừng lại ở ci cọc. Cho nn cụ quyết định nhổ cọc, xy hng ro ln cao. Trong quan hệ với d, lịch sử sẽ ghi cụ Sĩ Ghềnh l người tin phong trong chnh sch phng khong. Nhưng tnh lơ đng của cụ đ thnh chuyện cười của hng xm rồi : buổi trưa đ, cụ chở rau quả xuống chợ, ra đi hấp tấp thế no qun đng cổng vườn, v con D Tuyết bỗng v tnh thấy mnh đứng bn kia hng dậu.

N đứng tần ngần một lt, chưa biết sẽ lm g. Sẽ lm g giữa ci cọc v ni rừng, giữa cặp sừng v răng nhọn ? A, đứng ở giữa th lm sao m đi ? Đi pha no ? Ln hay xuống, ra hay vo, tri hay phải ? Con Bạch Dương chỉ c một đường l phng. Ci ni l bước chn của n, n phng đến đu th đấy l ci ni của n. Cn n, D Tuyết, ci ni n thuộc nhẵn rồi. Hoa thơm, cỏ sắc, cy dẻ ci mnh xuống vuốt ve... n c thể đọc lu lu cả phong thư. Cả con sơn dương đen bng sắp toan tnh rủ r n vo rừng su, n đ biết trước. Trn kia, khng phải l ci ni của n m l ci ni của con Bạch Dương nằm l l trong đầu n. Phng ln ni c khc g phng vo ci đầu của n ?

Con d đang tần ngần bỗng mắt n chợt bắt gặp tấm lng trắng loang lổ mu treo trn cửa ng. Cụ Sĩ Ghềnh cứ tưởng mnh tc tr đa mưu ! Khi ny, lc ra đi, cụ qun đng cửa m lại nhớ treo bộ lng th thảm của con Bạch Dương để tăng cường tư tưởng chnh thống trong đầu con D Tuyết. Cụ lại lầm to ! Tay cụ c thể chạm vo lửa, nhưng xin cụ tuyệt đối trnh chạm vo tự i, d l tự i của d. Như bị ong chch vo mắt, con d vẫy đui, bước tới. N ln ni.

Ci ni l bức thư. N bước đi, tai cứ nghe giọng đọc kịch của cụ Sĩ Ghềnh. N thấy tất cả. Chỉ khng thấy ni rừng mở hội đn n. Hoa vng, hoa tm rung rinh ngay trước mm n, nhưng mỗi đo hoa chờ n đi qua để nở ra v dng hương từ đy nhuỵ th n khng thấy. N cũng nằm ngửa, đưa bốn cẳng ln trời, trượt xuống dốc, nhưng l kh, hạt dẻ bay tung to th c g vui ? N nhảy qua suối, nhưng qun mất tnh nhảy cỡn, nn rơi giữa lng nước, sut tri. Cũng trn phiến đ phẳng ấy, n nằm di phơi lng, mặt trời vẫn mặt trời ấy, nhưng đu l mặt trời đồng lo tham gia hết mnh vo ngy hội của ni rừng ấy? V cỏ... Quả thật vừa lủi trong cỏ ngập sừng vừa nhai cỏ dại ngọt sắc th vị hơn l đứng tnh hnh gặm cỏ trơn trong vườn cụ Sĩ Ghềnh ; nhưng đang nhai như thế bỗng con D Tuyết nhớ đoạn con Bạch Dương đnh nhau với ch si : " Ồ, con d b bỏng, n b thế nhưng n dũng mnh lạ thường ! Hơn mười lần, vng, ti ni thật đấy, hơn mười lần n đẩy li được con si, con si phải li để lấy sức. Trong hơn mười lần đnh chiến ấy, tuy mỗi lần khng lu hơn một pht, con b tham ăn kia cn ngoạm vội một mớ cỏ ngon, rồi n trở lại trận chiến, miệng đầy cỏ... " N đang nhai cỏ ấy, nhưng đu phải cỏ ấy ; cỏ ấy trong miệng con Bạch Dương cũng tch cực tham gia vo ngy hội.

Con D Tuyết nằm di nhn mặt trời bắt đầu xa ni. N biết nhẵn đằng kia bầy sơn dương đang nhai l nho dn tan, nhưng đu rồi tnh động cỡn bẩm sinh trong da thịt n ? Ngy của n sao m nhạt thếch. Ngy trong thư sao m trn đầy ! Phải chăng v ci đầu của con Bạch Dương nằm nơi bốn cẳng, ci mũi, ci lưỡi, nn n trở thnh hoa, l, suối, khe, trn cao, dưới thấp, mi thơm, vị ngọt, nhai, lăn, nhảy, phng... V ci đầu của n như thế nn n sống hết mnh, ngay cả trước khi chết vẫn tham ăn thứ cỏ thn yu của n. Ci đầu của n cũng l ci sừng nn n ma, lượn, đm, thọc, đẩy, hc... N sống trong chnh hm răng con ch si. Răng si cũng đang mở hội với n.

Trong im vắng của buổi chiều, bỗng tiếng t v vọng ln từ dưới xa. Đ l t v của mục đồng la b về chuồng. Cng lc, văng vẳng tiếng lục lạc leng keng từ khu vườn của cụ Sĩ Ghềnh, van lơn, ni nỉ, tha thiết. "Leng keng, D Tuyết ơi... Leng keng, D Tuyết ... Về đi con ơi... Về đi con ... ". Con d lắc đầu : " V ch, cụ Sĩ Ghềnh ạ, chu khng về đu, ci cọc l kẻ th của chu, d c con ch si... ". Nhưng con d cũng khng muốn bắt chước con Bạch Dương. Ngy của n chẳng vinh quang g để đổi lấy ci chết. N đ sống g với ci ni đu để chấp nhận chết trong răng nhọn ?

Thốt nhin một tiếng l cựa mnh. Khng cần ngoảnh lui, n biết ch si đ ngồi thẳng trn hai mng, sau lưng n. Thoắt như chớp, đầu n được qut sạch trơn, khng nghĩ g nữa. N phng ! N chỉ cn l bốn ci cẳng. Như tn bắn, n phng qua bụi cao. Như tia chớp, n nhảy qua suối rộng. N tung qua phải, n phc qua tri. N biến sau bụi rậm, rồi n hiện nguyn bộ sừng ở tt đng xa. Con ch si đuổi theo hụt hơi, nhiều lần lạc hướng, tưởng mất ht bng d. Với sức chạy khiếp va như thế, gi như con d chạy xuống pha dưới, chắc n đ chui tọt vo vườn cụ Sĩ Ghềnh rồi. Nhưng bốn cẳng của n từ chối chạy xuống, cứ một hướng vọt ln, ln cao. By giờ, con d đ ln gần đỉnh. Cng ln cao, bụi rậm cng thưa, dốc đ cng dựng, con d lồ lộ phơi thn trước mm ch si. Cả hai đuối sức, con si thở hồng hộc, con d khuỵu chn. Nhưng n đ đứng trn đỉnh ni ! Trn chp ni ! Pha dưới, trời tối mịt, lc đc vi chấm đn. Nhưng trn cao ny, nh sng vẫn cn. Rng my hồng trn đầu như vẫn cn nu một cht nắng nhạt. Tiếc ngy, một cnh chim cn bay. Hay thật, cng một giy pht cả, nhưng dưới kia l tối, trn ny l sng. Con d đứng nhn bốn pha. Trời đất lồng lộng. Gi thổi phần phật như mời n bay theo. Đầu n nhẹ bơn, như my, như đang bay. Thn xc n dường như sắp tan vo bao la. Hạnh phc ơi, tự do ơi, nếu n được tan biến như hơi sương trong trời đất ny ! Trong ci ni ny m by giờ đ l của n ! Của n, bởi v n đ trả lại cho dưới kia ci đầu chật nch của kẻ khc. Với ci đầu nguyn thuỷ của n, n cũng đ c một ngy ring, chớp nhong nhưng đầy ắp. Ai dm bảo ci đầy của giọt sương khc ci đầy của biển khơi ! Vinh quang của n tột bậc, v n l ci đỉnh của đỉnh ni. Ngọn ni nhờ n m cao thm được bốn ci chn v một cặp sừng. Chết trong vinh quang đ c khc g vinh quang đang mở hội đn n ?

N quay đầu, giương sừng thch thức con ch si đang sấn tới. Chưa bao giờ c chuyện con d thắng con ch si trong lịch sử ni rừng, nhưng nguyn tắc no chẳng c ngoại lệ ? Thế th, ngoại lệ l đy, my sấn đến đi ! Trng my cũng đ thiểu no lắm rồi, chn my mới vấp ng nữa... Cch ba bước, con si nhảy chồm ln ; con d, nhn ci nhảy vội qu đ, hc tung con si trn bụng n, cả hai mất đ, lăn qua bn kia triền ni dựng đứng, rơi giữa bao la. Giữa bao la...

 

Cao Huy Thuần