Đặng Tiến

Đinh Cường, tấm lng v hạn*

 

 

Họa sĩ Đinh Cường từ tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ, sang Paris by tranh tại phng triển lm Annam Hritage, từ 28.10 đến 6.11.2010.

 

Đinh Cường mi miệt, mi miết vẽ đều tay từ nửa thế kỷ nay ; đy khng biết l lần triển lm thứ mấy từ ngy anh mới ra trường 1963 ; v từ khi sang định cư tại Mỹ, 1989. Lần by tranh gần đy nhất l tại Huế, ma h 2009.

Đinh Cường sống trọn đời, tận tụy, cho nghiệp hội họa khng nhất thiết l sống nhờ vo nghề hội họa. Anh triển lm nhiều, khng nhất thiết để bn tranh m để gặp gỡ, lm quen. Vẽ tranh l tm đến với cuộc đời ; v by tranh l đi trọn dặm trường hạnh ngộ. Ni khc đi, lm khc đi, l chưa hết lng với chnh mnh v chưa tận tnh với nghệ thuật.

Đinh Cường c cu thơ  hay : Ra đi mới biết lng v hạn. Mỗi bức tranh l mỗi ra đi.

 

*

 

C lần c kẻ yu cầu ti ni về tranh Đinh Cường trong vi ba chữ, ti đ trả lời bằng một hnh ảnh : tranh Đinh Cường l mạch nước ngầm tun tro ln khung vải. Đối thoại hồn nhin thi, nhưng ngy qua thng lại c vẻ hợp l, khi nhn lại từ nguồn sng tạo đến họa phẩm hon tất. V như thế, chng ti lại gặp lại nhau, lại c nhau . Năm mươi năm trong chớp mắt.

 

Mạch suối tun tro, từ những kỷ niệm rời, những giấc mơ thầm, những hoang mang hảo, từ tuổi thơ gi bụi, từ những  trận gi hoang vu thổi buốt xun th . V biết đu chẳng đến từ những ảnh tượng  tiền thn , như lời thơ Baudelaire  đ sống nhiều đời dưới bng những honh mn  ; hay vẫn theo Baudelaire,  nhiều kỷ niệm  như nghn năm đ trải .

 

Mạch suối  tro tun: nước ngầm vươn ln nh sng ; v nơi Đinh Cường, mỗi bức tranh đi hỏi một nh sng ring cho mu trời sng tc. Nước ngầm ti hồi với trần gian, thnh thn với mặt đất chnh vnh, khi tươi thắm ph sa, khi chm chm ni lửa.Mu sắc ngn vang những bi ht thin thanh, kh khn sỏi sạn hay lng lnh thủy tinh. Nghệ thuật Đinh Cường nối kết những mặt trời khuya khoắt đang đi lại bnh minh ; chng rọi chiếu ln khung vải nỗi đắm say lẫn với u hoi, thm một thong hy vọng thầm kn v ngờ vực trầm buồn.

 

Nhưng cần đồng với nhau : sng tạo nghệ thuật khng bao giờ l một hồi tưởng đến tự nhin, m đi hỏi ch, lao động cần mẫn v tm kiếm miệt mi. Mạch nước ngầm cn l  việc mang nặng đẻ đau bề tri trong sng tc Đinh Cường.

Từ thời trẻ, từ khi tốt nghiệp trường Mỹ Thuật Huế, 1963, Đinh Cường đ hướng về hội họa hiện đại v trừu tượng. Anh trả lời bo Thế Giới Tự Do, 1967 :   ti đ dần dần tước bỏ hết niệm về sự vật, hay ni theo danh từ triết học kinh điển, loại bỏ m thể, forme, của sự vật để chỉ cn giữ lại chất liệu, matire, thuần ty của sơn dầu .

 Anh cho biết thm về cch thực hiện một bức tranh   lun lun khởi đi trong nh sng rực rỡ lc đầu, như một a vỡ của hoa ; để rồi lại trở thnh đm xanh đen, kết thc những d dẫm di hơi, nơi kết lin của ngẫu nhin v một tiền định no đ khng hiểu  (ĐC, bo TGTD, tập 16, số 8, 1967, Si Gn).

 

Tự bạch qu gi ny khng mu thuẫn với ẩn dụ  mạch suối ngầm  ti đ nu ln. Lời tm sự bổ sung thng tin về mặt hon tất một họa phẩm, giai đoạn cuối cng của tạo tc. Tr tuệ  sng tạo của họa sĩ  nhập vo bn tay nghệ nhn thực hiện. Đinh Cường mi dũa, dập xa, ấp ủ, đậy điệm, đưa những hnh thể rực rỡ ban đầu vo khng gian u trầm của nghệ thuật m anh gọi l  đm xanh đen . Tuy vậy anh vẫn khng ra khỏi quy luật thng thường của sng tạo nghệ thuật, l đưa những m hnh từ bng tối của tm thức ra nh sng của tr tuệ, của tư duy l gic như đưa hnh trnh Ulysse trong huyền thoại ln khng gian hnh học theo Euclide. Nghệ thuật, bao giờ cũng như bao giờ, vươn từ bng tối ra nh sng. Khng c hnh trnh ngược chiều.

 

Aragon c cu thơ hm sc :

Những bng hồng mơ g trong đm tối ?

 

Liệu cu hỏi lạ lng c tm thấy lời giải trong tranh Đinh Cường ?

Đinh Cường trong ngẫu hứng no đ, c vẽ ln được giấc mơ của hoa hồng, qua kho tng hnh thể mnh tch lũy trong tr tưởng ?

 

Tranh Đinh Cường, trong tinh thể, phải chăng l k ức một đa hoa hồng đ hiến dng hương sắc cho trần gian ?

V nghệ thuật trần gian phải chăng l hoi niệm một mi hương ?

 

Đặng Tiến

Orleans, thng 10.2010

 

___________

 

* Nguyn văn lời giới thiệu bằng tiếng Php, tc giả tự phỏng dịch cho bo Doanh Nhn Si Gn Cuối Tuần , xuất bản 28-10-2010

 

 

 

 

Dinh Cuong, la source rsurgente*

 

 

   

 

 

A quelquun qui me demanda, un jour, de prsenter la peinture de Dinh Cuong en un mot, je rpondis par une image : cest une source rsurgente. Rplique spontane qui au fil des annes savre comme une vue densemble justifie, depuis le processus de la cration jusquaux uvres accomplies. Et nous voil, ensemble, le demi sicle en un clin dil.

 

Rsurgence de souvenirs pars, de rves inavous, de qutes intellectuelles angoisses, dune adolescence tourmente. Et qui sait, si les formes ne venaient pas de plus loin, dune Vie Antrieure que le peintre pourrait voquer, aprs le pote :  Jai longtemps habit sous de vastes portiques  ou encore, toujours avec Baudelaire :  Jai plus de souvenirs que si javais mille ans .

 

Source rsurgente : eau souterraine la recherche de  lumire ; et chez Dinh Cuong, de sa propre lumire, spcifique chaque moment de ses peintures. Elle vient la vie, pousant les asprits du sol accueillant, alluvial ou volcanique ; ses couleurs nous chantent leur chanson arienne, lumineuse, rocailleuse ou cristalline. Lart de Dinh Cuong est constitu de ces soleils nocturnes, gars, qui rclament chacun son aurore et qui donnent chaque toile autant de ferveur que de nostalgie, avec une lueur fugitive et discrte desprance mlancolique.

 

Entendons-nous : lart en tant que cration nest jamais une naturelle rminiscence, elle exige  effort volontaire, travail assidu et recherche perptuelle. Rsurgence ici, veut dire aussi gestation et souffrance, ce qui constitue lautre face dans lart de Dinh Cuong.

 

Jeune peintre, en 1963, la sortie de lEcole des Beaux Arts de Hu, il soriente dj vers lart abstrait et moderne, dclarant la revue  The Gioi Tu Do, (Monde Libre), en 1967,  Peu peu, jabandonne le concept dobjets rels, pour ne garder que la matire pure et spcifique de la peinture lhuile .

Il nous livre en mme temps sa faon de procder :  Ma toile dbute toujours dans la lumire clatante, comme une fleur qui explose, pour revenir sa nuit bleue et noire ; rsultat qui narrivait pas au dbut, il est seulement accompli aprs des longues exprimentations, lieu de convergence du hasard et dun destin mystrieux .

 

Confidence prcieuse qui ne contredit pas limage de la source rsurgente que jai avance au dbut ; elle la complte par linformation quant la ralisation technique, qui est la dernire tape de luvre. Lartiste crateur devient artisan ralisateur. Dinh Cuong polit, lisse, efface, estompe pour renvoyer le clair clatant lombre artistique quil appelle  sa nuit bleu noir . Mais il ne sort pas du processus gnral de toute cration artistique qui consiste transmettre les formes du mythos la lumire du logos, translatant le voyage dUlysse lespace Euclidien. Lart, quel quil soit, volue de lobscur la clart, et non linverse.

 

Louis Aragon a ce vers profond :  De quoi la nuit rvent les roses ? 

 Question tonnante. Trouve-t-elle rponse auprs de la peinture de Dinh Cuong ? Peint-il, par hasard, le rve des roses, travers limagerie de son imaginaire?

La peinture de Dinh Cuong, dans son essence, est-elle mmoire dune rose qui a livr au monde tout son parfum ?

Et lart du monde serait-il autre chose que le souvenir dun parfum ?

 

                                                                                                                  Dang Tien

 

__________________

 

* Pour lexposition de Dinh Cuong, galerie Annam Hritage,  Paris, 28/102010-6/11/2010. 

 

 

 

Blue Cello, Huile sur papier 45x47 cm

 

Sen Xanh , Oil on plast paper 45x51 cm

 

 

Ma Đng Xm , Oil on canvas 28x35 cm

 

 

Đội Khăn Mu Chm , Oil on canvas 28x35 cm

 

 

Người Đn B Mang Thai Trn Kinh Đồng Thp *

 

______________________

* Phụ bản cho truyện ngắn cng tn của Thảo Trường.

 

 

Trang Đặng Tiến

art2all.net