Ngày 2/10/2006 - Lâm Lễ Trinh

 

               Sự ra đi vĩnh viễn cách đây ba năm của nhà thơ, nhà văn và nhà giáo Trần Hồng Châu-Nguyễn Khắc Hoạch đã tạo ra một khoảng trống khó lấp nổi chẳng những trong giới văn hoá Việt Nam Hải ngoại mà còn trong lòng các thân hữu từng gần gủi và quý mến anh. Các môn đệ và thế hệ trẻ lúc nào cũng được anh rộng tay đón tiếp và dắt dẫn tận tình với một lòng thương cởi mở. Đặc biệt đối với người viết, anh Hoạch mãi là hình ảnh một thức giả khả kính, khiêm nhường và không ngưng săn tìm những cảm hứng mới để đề cao Đất nước, Thẩm mỹ, Tình bạn và Tình yêu. Hoạch thường dí dỏm ví minh như “Con ngựa non tự do băng qua mênh mông núi đồi tâm tư, Mắt ngời sáng, Chân thấp chân cao”. Trong bài thơ “Hành trình Trần Hồng Châu”, giấc mơ của Hoạch rất bình dị: “Anh sẽ chỉ chọn để tôn vinh Tình chúng ta và Quê hương Sáng tạo”

 

Hoạch đã lưu lại nhiều kỷ niệm ghi khắc.

 

Trước hết, một triết lý sống đơn giản, không cầu kỳ, không câu nệ, trui rèn qua bao nhiêu từng trải, chấp nhận cái hiện có, tuy chưa đạt đến toàn hảo, nhân vô thập toàn trên cỏi thế tạm bợ này. Đối với Họach, “hạnh phúc đến từng giây” khi được sống thanh thản bên cạnh người bạn trăm năm, mặc dù thi sĩ cũng có lúc thả hồn theo những Tố Nữ trong mộng: Nhưng vật đổi sao rời

Em biết đó: “người ta không tắm mãi trong một dòng sông”

Ai biết đâu lòng anh không phản trắc (SUỐI TÍM)

 

Hạnh phúc từng giây khi Hoạch ngồi trầm ngâm, trong niềm khắc khoải của nửa khuya,

với trang bản thảo,

Sa mạc băng trinh

hay cánh đồng tuyết phủ.

Lắng nghe

hồn đêm thầm lặng

hồn anh trầm trầm

bâng khuâng giấy trắng chưa hề mực đen.

 

Kỷ niệm thứ hai là Hoạch rất hãnh diện về Dân tộc, Nguồn gốc của mình. Văn hoá Việt là giòng sữa nuôi sống tâm hồn, khai quang trí tuệ từ thuở Hoạch lọt lòng mẹ. Cái vốn ngoại học anh dày công thu thập ở Âu và Á châu được tận dụng để làm giàu thêm di sản trân quý của ông cha lưu lại, và - khẩn thiết hơn - để thay đổi một đất nước tan hoang, con người đổ nát, kết quả của “những hung thần mang tên U mê, Cuồng tín, Ác độc và Lòng tham không đáy. » Theo Hoạch, như đã viết trong bài « Dăm ba điều nghĩ về Văn học và Nghệ thuật », những phương thuốc điều trị phải là « cái Tâm Thiện, nếp sống Dân chủ và, trên tất cả, sự tôn trọng những giá trị cao quý, bất diệt của con người cùng những truyền thống đã tồn tại qua bao cuộc thử lửa của lịch sử ».

 

Thêm một nhận thức khác: Hoạch là một nhà văn không ngại đứng đầu ngọn sóng để nói lên những sự thực trái tai, để đả kích không nhân nhượng các hiện tượng tiêu cực làm ô uế văn học Việt Nam ngày nay, trong và ngoài nước. Một hiện tượng nguy hại là khuynh hướng a dua thời thượng và cái giả tạo đôi lúc ồn ào quá mức. Hoạch thẳng thắn viết: « Nó không phải là tinh thần của cái mới, khai sơn phá thạch vốn vẫn là hơi thở đích thực của nghệ thuật ». Hiện tượng đáng tiếc nữa là « hội chứng phe nhóm » thường làm con người văn nghệ nhỏ lại và sinh hoạt văn nghệ thêm nghèo nàn, hỗn loạn. Hoạch xác quyết: « Linh hồn văn nghệ phải là tác phẩm có chất lượng. Ngoài ra tất cả đều là phù phiếm ». Và, Hoạch đi đến kết luận: Để tạo một bầu không khí văn nghệ lành mạnh, nghiêm túc, phải có một thế hệ phê bình gia đúng với ý nghiã, biết kết hợp thẩm quan tinh tế với khả năng lý luận sắc bén, nói cách khác hội đủ can đảm và công tâm để chỉ nghe tiếng nói của Chân Thiện Mỹ mà thôi.

*******

 

Suốt đời, bằng hành động và văn nghiệp, bạn Nguyễn Khắc Hoạch - một con người « phải lòng » tiếng Việt và «nặng tình » với chữ nghĩa - luôn luôn dốc hết tâm lực để nắm bắt cái hồn thầm kín của Dân tộc trong ngôn ngữ mẹ đẻ. Lịch sử sau này sẽ xác định vị trí của Hoạch trên Văn đàn Việt Nam. Tôi tin chắc vị trí đó sẽ xứng đáng. Hoạch đã rũ sạch nợ văn chương để trở về với cát bụi nhưng tâm tư Hoạch vẫn mãi mãi « nhớ đất, thương trời » vương víu Tổ quốc, vì Nơi xa đó

Diện đối diện nửa vòng xích đạo

Có phải Quê hương ta? (XUÂN VÀ BIỂN)

 

Và hình dáng điển trai của Hoạch, với bộ tóc dài màu kim tài tử, với tiếng cười yêu đời, với ánh mắt hóm hỉnh, không dễ phai mờ trong ký ức bạn bè. Văng vẳng đâu đây còn nghe anh kêu gọi

Gió đã nổi

Thuyển ơi thuyền ! theo gió hãy cho ngoan!

 

Hoạch yêu Đời và Đời đã hậu đãi Hoạch. Hoạch chưa dứt nợ trần. Hoạch ra đi mà vẫn hiện diện. Hoạch đang vẫy tay giã biệt các người thân yêu từ bên kia Thế giới, ngoài không gian và thời gian

Ta đang đi về cửa mồ bỏ ngỏ

Bước chân cùm nặng

Kỷ niệm ngàn cân,

Không, ta chưa muốn chào vĩnh biệt!

Chưa cạn hết đáy ly ân ái

Chưa quặn hết niềm đau sông núi

Chưa nói hết lời thơ hằng cửu

Không, ta chưa muốn chào vĩnh biệt !

(NGHĨA TRANG WESTMINSTER)

 

Trong một bài tuyệt mệnh khác, Hoạch nhắn gởi dù

Anh không đi về hư vô!

Thơ vẫn tuôn trào từ thịt da anh

Anh vẫn mãi còn đây

Hữu cơ, vô cơ

Trong bàng bạc lời thơ

Về cõi trống không cùng.

 

Đúng thế, bia mộ Hoạch có thể đã “mờ chữ rêu phong” nhưng vần thơ của Hoạch vẫn vang nhẹ - và vang sâu, với âm điệu thiên thu của một bản nhạc Chopin - trong tâm khảm những người mến yêu Anh. Như một Thi sĩ tài hoa. Một Nhà văn dấn thân. Như một CON NGƯỜI. Con Người trung thực. Đúng theo ý nghĩa cao quý và toàn vẹn của từ.

 

LÂM LỄ TRINH Ngày 9.10.2006 Thuỷ Hoa Trang

 

 

Nguồn : http://www.huongduong.com.au/article_1282.html

 

 

Đặng Tiến

 

art2all.net