Đỗ Thu Hồng

 

 

T̀NH YÊU CỦA NGƯỜI ĐIÊN

 

 

Cái nắng như thiêu như đốt của buổi xế chiều sau tết, trên băi đất trống ngay trung tâm xă, lại càng hừng hực mỗi khi có làn gió hầm hập thổi qua, cuốn theo những đám bụi, làm tôi thêm ngột ngạt. Gánh hát nhỏ của chúng tôi đến dựng rạp ở băi đất này từ hôm qua. Tối nay là buổi diễn đầu tiên. Tôi thuộc nằm ḷng vở tuồng “Trọng Thủy- Mỵ Châu” v́ không biết đă bao nhiêu lần tôi bước lên sân khấu trong vai Trọng Thủy.

Ở tuổi mười sáu, với dáng dấp gọn gàng, nhanh nhẹn, cùng điệu bộ đẹp mắt và giọng hát truyền cảm, tôi đă được ông bầu gánh đào tạo thành kép chánh từ hồi đó. Vậy là suốt mười năm nay tôi cứ lang thang theo ông ấy đi diễn khắp nơi để kiếm sống. Đôi khi vào những chiều vắng bên sông, tôi nghĩ ngợi mông lung; cảm thấy cuộc đời ḿnh sao bấp bênh, vô định, không thấy được ngày mai! Buồn tẻ, vô vọng như cảnh chiếc thuyền con lẻ loi, tháng ngày một ḿnh lênh đênh trên ḍng nước, không có bến bờ! Bởi vậy từ lâu, một đứa mồ côi như tôi đă xem gánh hát này là nhà, là gia đ́nh của ḿnh. Niềm vui hay nỗi buồn cũng chỉ là gánh hát. C̣n có ǵ khác hơn được nữa? Tôi chưa bao giờ thấy ḿnh được hạnh phúc dù rằng tôi không định nghĩa được hạnh phúc là ǵ và h́nh dung nó ra sao! Tôi chỉ biết ḿnh vui hay buồn. C̣n cảm giác hạnh phúc, cho đến lúc này tôi chưa hề được nếm trải!
 

******

Tiếng đám con nít cười đùa, chọc ghẹo ai đó làm tôi giật ḿnh, thoát khỏi những suy nghĩ lan man và mấy chuyện lo lắng vu vơ v́ mùa sau tết thường hay bị ế. Rất ít người đi xem hát. Tôi nhổm người ngồi dậy trên chiếc vơng đong đưa dưới bóng cây, trốn nắng. Một cô gái đầu tóc bù xù, quần áo lôi thôi, xốc xếch đang bị đám con nít bu xung quanh trêu ghẹo “bà điên”. Nh́n cô ấy quần ống cao ống thấp, áo vạt ngắn vạt dài, đi chân không, đầu trần trong buổi chiều nắng gắt, tôi nghĩ chắc người con gái này bị điên thật rồi! Nếu không, sao lại lang thang dưới trời nắng chang chang trong bộ dạng lôi thôi đến nỗi bị đám con nít chợ xă bám theo chọc ghẹo? Chúng vỗ tay cười ầm ĩ và lặp đi lặp lại một câu mà tôi nghe hoài cũng thấy nhức đầu:

- Bà điên bán chuối chiên...!

Càng bị bủa vây, bị phá quấy v́ tiếng la hét inh ỏi của đám con nít, cô ấy càng nổi cơn điên. Phản ứng tức giận càng thêm dữ dội. Cô ấy hung hăng chồm lên, tay quơ lia lịa nhánh lá tre. Vừa la lối, vừa rượt đuổi đám trẻ chạy ṿng ṿng. Mà mấy đứa nhỏ này cũng ác! Chúng làm như đây là tṛ tiêu khiển thích thú nhất trên đời! Cứ vỗ tay cười khoái chí. Chúng càng gây náo động, càng quấy phá th́ cô ấy càng thêm điên loạn. Thấy cảnh đó, tôi cũng bất b́nh và tội nghiệp cho cô ta. Tôi buột miệng lên tiếng khuyên mấy đứa nhỏ:

- Mấy em ơi, mấy em hăy về nhà tắm rửa đi, rồi ăn cơm chiều! Ba má ở nhà chờ cơm đó! Mấy em hăy tha cho cô ấy đi, tội nghiệp cổ mà!

Mấy đứa nhỏ nghe tôi nói cũng im dần và rủ nhau lục tục giải tán. C̣n lại vài đứa ṭ ṃ, ngồi xa xa, quan sát cô gái điên đó. Tiếng ồn ào như bầy ong vỡ tổ khi năy dần dần tắt hẳn th́ cơn nóng giận của cô gái điên cũng từ từ dịu đi. Cô ấy vén lại mái tóc rối bời, để lộ ra mặt mũi tuy nhơ nhớp nhưng không giấu được nét thanh tú trên gương mặt thất thần, ngơ ngác đó. Cô ấy c̣n trẻ lắm! Tôi đoán cỡ chừng mười chín, hai mươi tuổi. Ngồi bệt trên đám cỏ khô cháy gần chỗ tôi, cô gái nh́n xa xăm, miệng nở nụ cười vô thức. Nhưng lạ thay, nụ cười ấy lại vô t́nh làm gương mặt nàng tỏa sáng! Lúc đó, không hiểu sao nỗi trắc ẩn trong tôi bỗng nhiên biến thành ḷng hiếu ḱ. Nó khiến tôi ṭ ṃ muốn t́m hiểu về cô gái đó, dù là nàng ấy đâu có hề dính dáng ǵ tới tôi. Có lẽ v́ ánh mắt dại khờ khó hiểu của nàng đă làm tôi hồi hộp khi chạm phải tia nh́n, lúc nhẹ như nắng nhạt chiều tà, lúc dữ dội như cuồng phong thổi lồng lộng qua đồi cát hoang vu, cuốn phăng đi… rồi sau đó càng thêm tiêu điều. Tôi thấy nó mở to đen láy, chớp chớp ngơ ngác, rồi khép mi lặng lẽ, lờ đờ. Đôi mắt ấy cũng có lúc bừng lên rạng rỡ như một ánh chớp cảm xúc lóe lên khiến tôi có cảm tưởng đó là một tín hiệu tốt lành. Ánh mắt kỳ lạ đó làm tôi thấy vừa xót xa, vừa háo hức muốn t́m hiểu cội nguồn của những cảm xúc bất thường hàm chứa trong đôi mắt đẹp lạ lùng đó.

Tôi thoáng nghĩ chắc nàng không c̣n biết vui buồn là ǵ. Nàng cười để mà cười! Nàng khóc để mà khóc! Rồi không biết bao nhiêu là dấu chấm hỏi xuất hiện trong đầu óc lâu nay luôn đơn giản, b́nh lặng của tôi. Phải chăng nàng không c̣n cảm nhận điều ǵ ở cuộc sống? Lẽ nào nàng chỉ c̣n là một thể xác tồn tại trên đời mà tinh thần đă tách khỏi thể xác kia? Nếu là vậy, chắc nàng không c̣n suy tư về số phận, cũng chẳng khắc khoải về cuộc đời? Tôi thấy nàng tự nhiên, hoang dă, không cần biết đến thế giới xung quanh. Nh́n bộ dạng ngây ngô, ngơ ngác đó, tôi không thể tưởng là hồi năy chính mắt ḿnh nh́n thấy nàng nổi cơn điên loạn!
 

******

- Chị ơi, chiều rồi, ḿnh về nhà đi chị!

Tiếng gọi chị của một cô gái nhỏ làm tôi quên đi những thắc mắc lung tung khó giải đáp ở trong ḷng. Một cô gái thật trẻ khoảng chừng mười sáu, mười bảy tuổi đến gần cô gái điên ấy; nắm tay nàng, vuốt lại quần áo cho nàng. Cô bé đó nh́n tôi, nhoẻn miệng cười nói:

- Chị tôi có làm ǵ phiền phức anh không? Tôi mới đi học về, liền chạy ra đây kiếm chị!

Ngạc nhiên nh́n cô bé, em gái của cô nàng bị mất trí, tôi ngần ngại nói:

- Chị cô không có làm ǵ! Chỉ là hồi năy tụi nhỏ chọc ghẹo cổ dữ quá! Tôi phải khuyên tụi nó về nhà!

Cô bé nhanh nhẩu trả lời:

- Tôi cám ơn anh quá! Anh thiệt là tử tế! Mà anh hát ở gánh này phải không? H́nh như tối nay có tuồng “Trọng Thủy- Mỵ Châu”? Chị tôi thích sự tích này lắm! Tối nay tôi sẽ đưa chị tôi tới coi.

Dơi mắt nh́n theo hai chị em cô gái điên đi khuất vào xóm nhà phía trước, tôi thấy tâm trạng ḿnh bồi hồi kỳ lạ. Một cảm giác hoàn toàn khác hẳn với tâm t́nh thường ngày của tôi, một anh kép hát chưa hề vướng bận chuyện t́nh cảm phức tạp và e ngại sự rắc rối trên đời.

 

******

Không hiểu sao tối đó tôi lại hồi hộp mong ngóng. Tôi cứ nhấp nhỏm sau cánh gà, nh́n xuống phía dưới t́m bóng dáng hai chị em đó. Rồi tôi thật vui mừng khi thấy cô gái nhỏ nắm tay chị ḿnh, t́m chỗ ngồi gần sân khấu. Nh́n hai chị em họ ngồi sát nhau, tay cầm tay, mắt hướng lên sân khấu như nôn nóng được xem hát, như mong đợi tôi ra diễn, tôi cảm thấy niềm vui này rạo rực khác thường. Nó lạ lùng v́ tôi chưa hề biết niềm vui nào mà khó tả như vậy. Cô gái điên ấy tối nay lại hiền lành, ngoan ngoăn ngồi bên cạnh em ḿnh, như bao thiếu nữ b́nh thường khác. Trông cô ấy tươm tất hơn trong bộ đồ bà ba đen sạch sẽ, ôm lấy thân h́nh thanh tân của một cô gái ở độ tuổi tươi thắm nhất. Tuy điệu bộ rụt rè và hơi e sợ người xung quanh, nhưng cô ấy cũng yên lặng nh́n lên sân khấu. Ánh mắt nàng ấy tuy ngơ ngác nhưng không điên dại như tôi đă thấy lúc chiều. Ánh mắt không có thần trí đó làm tôi thấy thương tâm và ray rứt. Trong suốt gần hết tuồng hát, nàng luôn chăm chú xem và nh́n tôi ngẩn ngơ như một đứa trẻ ngưỡng mộ nhân vật siêu phàm trong truyện tranh của ḿnh, lại vừa tỏ vẻ tha thiết như một cô gái đang yêu khiến tôi nghe một niềm vui mới mẻ đang dâng trào trong huyết quản. Miệng nàng mấp máy như đang hát khe khẽ cùng tôi. Tôi thấy em nàng huưch nhẹ người chị điên, ra dấu im lặng để xem diễn.

Bỗng nhiên khán giả xôn xao. Cả đoàn hát đều nhốn nháo và tôi cũng giật ḿnh v́ nàng ấy thoát khỏi tay của cô em, leo thật nhanh lên sân khấu, chạy đến ôm chầm lấy tôi, khóc nghẹn ngào:

- Trọng Thủy, anh ơi, em là Mỵ Châu, là người yêu của anh, là vợ của anh đây!

Tôi ngẩn người v́ chưa biết phải làm sao. Rồi tôi cảm thấy ḿnh nên vuốt ve người con gái đáng thương này để làm lắng dịu cơn điên loạn của nàng. Vậy là tôi cũng ôm nàng, vỗ về nàng trong ṿng tay tôi, như đang âu yếm người yêu thực sự của ḿnh. Nhưng thật bất ngờ, nàng đă kéo tôi trở lại cảnh cuối cùng đang diễn xuất dang dở! Trong phút chốc, nàng bỗng hóa thân thành Mỵ Châu, ngồi sau lưng cha, rắc lông ngỗng từ chiếc áo của nàng ấy khoác, để cho Trọng Thủy t́m đến. Rồi cảnh An Dương Vương chém nàng v́ nghĩ con gái ḿnh đă phản bội cha. Chẳng những trao nỏ thần cho giặc, mà c̣n làm dấu cho kẻ thù truy sát đến nơi. Nàng diễn quá thương tâm và hát thật hay. Rất nhập vai như chứng tỏ một tài năng thực sự. Nàng thuộc từng lời. Nàng nhả từng chữ làm tôi nghẹn ngào khi cùng diễn với nàng cảnh Trọng Thủy rơi lệ ôm xác Mỵ Châu. Tôi hiểu nàng muốn nói rằng, dù có vĩnh biệt ngàn thu, Mỵ Châu vẫn hạnh phúc v́ được chết trong ṿng tay của người yêu và mang theo mối t́nh vĩnh cửu xuống tuyền đài.

Tiếng khán giả vỗ tay không dứt trong những giọt nước mắt khi được xem một kết cuộc bi thương, đẫm lệ. Cả đoàn hát vui mừng v́ chẳng những thoát khỏi cảnh bất ngờ, khó xử mà c̣n được khán giả khen ngợi:

- Gánh này hát hay quá. Anh kép chánh diễn thật xuất sắc!

- Cô gái điên kia hôm nay sao tự nhiên không bị điên nữa?

- Sao con điên đó lại biết diễn tuồng hay vậy cà?
 

******

Kể từ hôm đó, cô gái điên cứ quanh quẩn bên tôi. Luôn dịu dàng tŕu mến gọi tôi là Trọng Thủy và xưng ḿnh là Mỵ Châu. Nàng ấy không c̣n điên loạn như hôm đầu tôi nh́n thấy. Có lẽ v́ đám con nít thôi không chọc ghẹo nàng. Mà cũng có thể v́ nàng nghĩ ḿnh là Mỵ Châu, luôn có tôi là Trọng Thủy ở bên cạnh để che chở và yêu thương. Bởi vậy mà nàng cảm thấy an tâm, b́nh yên trong mối t́nh huyền thoại của Mỵ Châu và Trọng Thủy. Phải chăng t́nh yêu ấy đă xoa dịu cơn điên, giúp trái tim nàng b́nh lặng, làm máu điều hoà lên năo? Có thể v́ vậy mà thần kinh nàng được yên ổn, cảm xúc bớt thất thường. Nàng bỗng trở thành một cô gái hiền từ như con thỏ trắng giương cặp mắt thơ ngây và biết ơn nh́n tôi khi tôi cho nó ăn vài cọng cỏ xanh mướt. Đôi lúc nàng đến bên tôi, nắm tay tôi áp vào má của ḿnh, lộ vẻ yêu thương. Lúc ấy đôi mắt nàng long lanh trên gương mặt rạng rỡ cùng nụ cười thật hiền lành. Tôi thấy nàng rất xinh đẹp!

Rồi nàng thường ngâm thơ. Nàng thuộc rất nhiều thơ. Tôi là người ít học hành. Tôi chỉ thuộc tuồng hát. C̣n nàng, tuy bị mất trí, nhưng lại nhớ rất nhiều thơ ca, làm tôi ngạc nhiên và khâm phục.

Có một hôm, em gái nàng kể cho tôi biết:

- Chị của em đă từng là cô gái xinh đẹp và học hành xuất sắc. Chị ấy là một nữ sinh giỏi văn chương nhất trường, tài hoa không ai sánh bằng. Nhưng v́ áp lực học hành, bị danh hiệu học sinh giỏi ức chế, rồi gánh nặng của chuyện thi cử liên tiếp, bỗng nhiên một ngày chị hoá rồ, thần kinh không ổn định. Chị cứ ngớ ngẩn rồi đọc thơ, đi lang thang khắp xă. Hễ trời càng nóng bức th́ chị càng nổi cơn điên. Nếu bị chọc ghẹo th́ càng thêm giận dữ.

Ngừng một lát, hơi suy tư. Rồi như một người lớn, em nàng nói tiếp:

- Em thấy từ khi chị ấy làm Mỵ Châu và có anh là Trọng Thủy, chị em đă dịu êm, không c̣n nổi cơn thường xuyên như lúc trước nữa. Em nghĩ t́nh yêu thật là mầu nhiệm làm sao!

Rồi cô bé đó đột ngột hỏi tôi khiến một người chưa từng yêu lần nào và cũng không dám yêu ai như tôi nghẹn ngào, đâu biết nói ǵ! Nhưng tôi tin chắc chính t́nh yêu của Mỵ Châu dành cho Trọng Thủy đă làm nàng hạnh phúc và không điên loạn nữa: « Anh có cho là người điên cũng có t́nh yêu không? »
 

******

Diễn ở xă vùng quê ấy được dăm mươi ngày, gánh hát của chúng tôi cũng dọn đi chỗ khác. V́ có ai chịu bỏ tiền để coi hoài một tuồng hát đâu! Mà nghề của chúng tôi là như vậy! Không có ở cố định một nơi; cứ đi hát rong khắp làng này qua xă nọ. Ngày ra đi, tôi buồn chưa từng có! Tôi tự hỏi tại sao ḿnh lại quyến luyến nơi này! Tôi cứ dơi mắt về phía xóm đối diện, mong thấy bóng dáng cô gái điên, nàng Mỵ Châu của Trọng Thủy. Tôi xúc động khi thấy cô gái nhỏ đưa chị ḿnh đến tạm biệt tôi. Tôi nghẹn ngào căn dặn:

- Em nhớ chăm sóc chị của ḿnh! Coi chừng đừng để chị bị mấy đứa nhỏ chọc phá! À, em hăy cho chị mặc áo màu sáng, đừng mặc áo màu đen nữa! Màu đen sẽ làm chị em nóng nực và khó chịu. Anh mong có dịp gặp lại hai chị em khi quay lại nơi đây vào lần sau!

Tuy nói vậy, nhưng tôi cũng không biết lần sau này là mấy tháng, hay mấy năm! Rồi với thời gian qua đi, sẽ có bao nhiêu là thay đổi!

Khi xe của gánh hát lăn bánh, tôi không dám nh́n cảnh cô gái mất trí ấy lại nổi cơn điên, khóc lóc thảm thương, rồi la hét chạy theo xe và quỵ xuống trong tiếng nức nở:

- Trọng Thủy, Trọng Thủy ơi, sao anh lại nỡ bỏ em!

Th́ ra cô gái điên ấy, tuy thần trí không c̣n sáng suốt, nhưng trái tim của nàng cũng biết thổn thức khi phải ĺa xa người ḿnh yêu mến! Trái tim ấy vẫn c̣n tồn tại trong thể xác của nàng. Tôi mới chợt nhận ra trái tim của nàng vẫn c̣n tỉnh táo. Nó đă khiến nàng khóc khi thấy Trọng Thủy bỏ Mỵ Châu ra đi. Tôi mới thấy cái điên rồ trong nàng không xuất phát từ trái tim trong sáng của nàng, mà chỉ do đầu óc nàng mơ hồ và mất phương hướng. Tôi cảm thấy ḿnh hiểu nàng nhiều hơn. Tôi chết lặng nghe ḷng ḿnh tê tái. Bây giờ tôi mới biết thế nào là thảm cảnh của biệt ly và tại sao nàng Mỵ Châu chỉ muốn ra đi trong ṿng tay của Trọng Thủy!

Những ngày sau đó tôi như người mất hồn. Mỗi lần diễn cảnh Mỵ Châu chia tay với Trọng Thủy, tôi đă khóc thực sự, chớ không phải khóc bằng những giọt nước mắt giả vờ đóng kịch như ngày xưa! Bởi vậy mà khán giả cũng hết nước mắt v́ tôi, chàng Trọng Thủy, thương nhớ Mỵ Châu. Danh tiếng của tôi trong vở tuồng «Trọng Thủy- Mỵ Châu» vang dội khắp các làng xă mà tôi đến diễn. Nhưng không hiểu sao, bây giờ điều đó không c̣n làm tôi vui nữa! Tôi đau khổ chợt nhận ra ḿnh thương nhớ Mỵ Châu, cô gái điên ấy rồi! Tôi tự hỏi có sức mạnh huyền bí nào đă đẩy những con người hoàn toàn xa lạ như tôi và cô gái điên ấy lại đến gần nhau; làm chúng tôi trở nên thân thiết, tử tế với nhau đến độ đă trở thành quan trọng, không thể thiếu nhau được!

 

******

Đến một chiều, khi tôi chuẩn bị cho đêm hát cuối cùng ở chợ xă ven sông, trong nắng chiều vàng lấp lánh trên ḍng nước mênh mang ấy, tôi thấy bóng nàng lung linh phản chiếu. Tôi vui mừng nghe tiếng nàng gọi tôi:

- Trọng Thủy ơi, em đă t́m thấy anh rồi!

Nàng đứng đó, hơi ngây ngô nhưng không khờ dại. Nụ cười rạng rỡ, gương mặt thật tươi v́ Mỵ Châu đă về cùng với Trọng Thủy rồi! Tôi vội đến ôm nàng như hôm tôi diễn cảnh vĩnh biệt nàng. Nhưng hôm nay không phải vĩnh biệt, mà là trùng phùng. Một người tỉnh, một kẻ điên cùng khóc v́ hạnh phúc chớ không phải v́ đau khổ. Đến lúc này tôi mới biết thế nào là hạnh phúc. Tôi thực sự nếm vị vừa vui, vừa mừng, vừa tủi của hạnh phúc. Một cảm giác sung sướng đến nghẹn ngào của cái hạnh phúc được măn nguyện điều ḿnh thầm ao ước. Và tôi cũng chợt hiểu ra, những giọt nước mắt của nàng không phải là vô thức. Th́ ra người điên cũng biết khóc v́ người điên vẫn c̣n có trái tim! Vậy mà lúc trước tôi đă từng nghĩ, nàng cười để mà cười, nàng khóc để mà khóc! Hôm nay tôi mới thấy điều này là không đúng! Nàng đă khóc v́ hạnh phúc. Mỵ Châu thật sự hạnh phúc v́ gặp lại Trọng Thủy của ḿnh.

Người ta xung quanh x́ xào chúng tôi v́ cảnh ôm nhau giữa chốn đông người. Tôi mặc kệ! Cảnh này th́ có khác ǵ với cảnh ôm nhau trên sân khấu trước bao nhiêu khán giả đâu? Nhưng đây là thực sự, không phải là diễn xuất th́ tôi đâu cần phải đè nén hay giấu giếm t́nh cảm của ḿnh! Biểu hiện t́nh yêu là một điều hết sức tự nhiên và cao quư! Sao lại phải ngại ngùng? Rồi tôi nghe tiếng em gái của nàng nói:

- Anh Trọng Thủy ơi, em đă đưa nàng Mỵ Châu đến với anh rồi đó! Không hiểu sao, em linh cảm là cuối cùng anh cũng thực sự yêu chị của em như trong truyền thuyết! Anh hỏi ông bầu gánh có nhận hai chị em của em, đi theo hát cùng anh suốt đời hay không? Em xin lỗi v́ đă mang gánh nặng đến cho anh rồi!

Tôi hạnh phúc nói:

- Em gái à, anh sẽ che chở và yêu thương Mỵ Châu suốt đời! Nàng ấy không phải là gánh nặng mà là hạnh phúc của anh! Em không biết đâu, anh đă đau khổ biết chừng nào khi nhớ thương cô ấy! Anh cám ơn em đă mang Mỵ Châu đến với anh. Nhờ có nàng mà anh mới biết thế nào là măn nguyện v́ anh thấy cuộc sống của ḿnh đă có bến có bờ!

Tiếng bà con vỗ tay làm Mỵ Châu ngại ngùng nép sau lưng tôi, mà không c̣n vẻ sợ hăi hay giận dữ như ngày xưa. Bên tôi, nàng gần như hoàn toàn b́nh phục.

Tôi thấy t́nh yêu thật là mầu nhiệm và hạnh phúc thật là diệu kỳ!

 

Đỗ Thu Hồng

Vichy, tháng 7/2019


 

art2all.net