PHẠM CÔNG THIỆN

 

GIỚI THIỆU THƠ HOÀI KHANH, "THÂN PHẬN"

 

 

Thôi nước mắt đă ghi đời trên đá
Và cô đơn đă ghi dấu trên tay


          Chiều 30 Tết, sương mù xuống nhiều, hai người lang thang trên mấy nẻo đường ở Đà lạt…

Hoài Khanh bỏ Biên ḥa và lên Đà lạt ăn Tết với tôi. Bạn bè dăm đứa hắt hiu cuối trời… Hôm đó, tôi đi vắng. Hoài Khanh bơ phờ đứng chờ tôi. Vừa bước về nhà, chợt thấy Khanh, tôi rưng rưng ôm anh mà hôn… Xa nhau bao ngày, bây giờ lại trùng phùng nơi cảnh trời thơ mộng vào ngày cuối năm. Ngày trước khi chia tay nhau chúng tôi có ngờ đâu lại gặp nhau trong mộtkhung cảnh thiên đàng, giữa mùa hoa đung đưa, dưới bầu trờ đầy mây trắng lê thê trong hơi xuân mơ hồ của Đà lạt. Chúng tôi dẫn nhau lang thang trên những đường phố tối tăm nhất, lắng nghe tiếng chó sủa và lắng nghe tiếng ḷng ḿnh rạo rực đau khổ v́ quá bơ vơ, v́ quá lạc lơng giữa sa mạc loài người. Người này nắm tay người kia, dắt nhau đi, lê thê như hai người mù đi xin ăn giữa phố chợ: chúng tôi đi ăn mày một chút t́nh thương giữa con người, một chút giao cảm, một chút rộng ḷng, một ánh lửa ấm áp giữa đêm lạnh nhất và đen tối nhất của ngày cuối năm. Người ta chết và không hạnh phúc.

Cuộc đời đă quá nhiều ngộ nhận. Đêm ba mươi Tết không mưa. Chúng tôi nhắc đến những người bạn khác, nhắc đến Bùi Giáng, Hoàng Trúc Ly, … Mỗi người bơ phờ ở một góc trời, ôm một nỗi ḷng tha thiết, nồng nàn dâng trọn hồn ḿnh cho đời.

Hoài Khanh ở với tôi được vài ngày, rồi không hiểu sao, tôi lại đuổi Khanh về Biên ḥa… Tôi chịu anh không được. Ngày anh đến, tôi hôn anh. Ngày anh đi, tôi muốn anh đi cho phức mắt.


Mấy ngày anh ăn Tết với tôi ở Đà lạt, anh chỉ im lặng và ít nói. Chúng tôi thương nhau lắm. Thế mà chỉ nh́n nét mặt của anh và chỉ nghe sự im lặng của anh, tôi kinh hoàng đi. Tôi muốn đuổi anh đi ngay, tôi muốn đuổi một h́nh ảnh hăi hùng: tôi muốn được thanh b́nh trong tâm hồn trong những ngày này. Bởi v́ đây là h́nh ảnh bi đát của Đời, của con người, của một kẻ bị đày giữa băi đất hoang tàn của nghĩa địa trần gian. Nh́n nét mặt Khanh, tôi thấy sự Chết, tôi thấy Bệnh hoạn, Đau khổ, Quằn quại, Khắc khoải, Ray rức, Xao xuyến, Hăi hùng, Hoang liêu, Cô đơn; tôi thấy sự Chiến bại, sự Thất vọng của con người. Nghe sự im lặng của Khanh, tôi cảm thấy Thượng đế, tôi cảm thấy Quỷ ma, tôi cảm thấy Tiếng nói của một ngàn đêm, hai ngàn đêm, triệu ngàn đêm, tiếng nói của muôn triệu ngàn đêm vọng về hiu hiu trong ḷng nhân thế. Tôi không muốn nghe, cũng như bao nhiêu người khác cũng không muốn nghe, bởi v́ đó là tiếng nói của sự thật: Tiếng nói của ḍng sông vạn ngàn năm chảy trôi về biển. Ḍng sông kia cứ vẫn chảy xa mù…

Tôi muốn trốn thân phận con người, tôi không muốn nh́n h́nh bóng lẻ loi của một kẻ bị đày ở cuối trời miên viễn… Tôi lẩn trốn v́ thấy ḿnh không thể… không thể được. Không thể trốn. Chỉ c̣n cách tự tử như Hemingway trong một cơn khủng hoảng thác loạn. Nếu không làm thế th́ đứng lại mà trừng mắt ngó nh́n nét mặt Khanh, lắng nghe sự im lặng của Khanh và đừng chạy trốn nữa.

Thế rồi cách đây một tuần, lúc về Sài g̣n, tôi có ghé lại Biên ḥa để gặp Khanh. Khanh chỉ ở một ḿnh, trong một căn nhà tồi tàn, tôi nh́n lên vách và gặp những bức tranh của Michel Ange, của Van Gogh và Picasso, những bức ảnh của Pasternak, Evtushenko, Salinger, Hemingway và Camus, rồi tôi nh́n Khanh. Bỗng nhiên, tôi thấy tất cả sự vật ngừng lại, cả thế giới đứng lặng lờ và Hoài Khanh cũng đứng lặng lờ như một bức ảnh treo tường; tôi bay ra ngoài thế giới này và có cảm tưởng như là một hồn ma trở về viếng lại thế giới loài người, ngắm lại những h́nh ảnh bất di bất dịch của con người giữa ḍng đời trôi chảy và trong một thoáng giây, tôi lắng nghe được tiếng nói miên man của sự im lặng đưa vọng ra từ đôi môi bất động của những bức ảnh kia và bỗng nhiên tôi thấy sống lại và không c̣n là hồn ma nữa, tôi nh́n mấy ngón tay, nh́n lại người ḿnh đă mang lại xác người và tôi nh́n lại Hoài Khanh, tôi thấy anh không c̣n là một bức ảnh nữa. Anh cũng cử động như tôi và anh mở miệng cười. Tôi cũng mở miệng cười, nụ cười của một người mà linh hồn vừa mới thoát ly ra thể xác.

Đà lạt ngày 26 tháng 4 năm 1962
Phạm Công Thiện
 

____

 

Nguồn : http://www.banvannghe.com/D_1-2_2-62_4-4932/gioi-thieu-tho-hoai-khanh-than-phan-pham-cong-thien.html

 

 

Trang Hoài Khanh

 

art2all.net