Hoàng Tá Thích

 

 

CƠ CHI ...

          Gần cả mấy năm trời nay, lâu lâu, lại nghe bà Tú chắc lưỡi mỗi khi bắt đầu kể lể câu chuyện cũ rích với bạn bè:"Cơ chi hồi trước tôi quyết định mua căn nhà đó thì bây giờ giàu to rồi, tiếc quá. Hồi đó chỉ có mười mấy cây vàng, bây giờ cả mấy trăm cây là ít."
 

Cứ thỉnh thoảng bạn bè đến nhà chơi, hể có đề cập đến chuyện mua bán nhà cửa là câu nói đó lại được lập lại. Mỗi lần nghe như thế,ông Tú lại gạt đi:"Bà nên quên chuyện đó đi,mỗi người có một cái số,cứ cơ chi,cơ chiếc mãi thì chỉ thêm tiếc rồi đổ đau theo chuyện đó có khi."
 

Người đời đều thường như thế. Những chữ "Giá như","Cơ chi","Khi tê","Nếu biết thế"...chung quy cũng là một chữ "Nếu", được thốt ra để chỉ sự tiếc rẻ đã đánh mất một cơ hội mà mình cho là quá tốt. Những cái "cơ chi" "khi tê" đó, ngược lại, có khi còn được thêm vào hai chữ "may thật", nếu cơ hội đã bị bỏ qua chẳng ra gì mà mình lại thoát được, khỏi mất tiền. "May thật, cơ chi dính vào thì bây giờ tiêu rồi!"

Những cái "cơ chi", "giá như" đó, nói chung là một chữ "Nếu", đều là những giả thiết và không ai nghĩ rằng nếu có thể biết mọi chuyện tương lai sẽ xẩy ra như thế nào thì mình đúng là tiên tri rồi,và cuộc đời nầy có lẽ chẳng còn... ý nghĩa gì nữa. Người Pháp cũng có câu ngạn ngữ về chữ nếu: "Với một chữ "Nếu",người ta có thể cho Paris vào trong một cái lọ"(Avec un SI,on peut mettre Paris dans une bouteille)

Trong hoàn cảnh muốn được thay đổi cho tốt hơn, chẳng có ai không tiếc rẻ một cơ hội đã bị bỏ qua mà họ nghĩ rằng có thể thay đổi số phận của mình. Họ không bao giờ nghĩ thêm một chút là nếu không bỏ qua cơ hội đó,cuộc đời họ có thể thay đổi thật,nhưng chắc gì đã theo chiều hướng tốt như mình mong muốn. Những điều tiếc rẻ không nắm bắt được phần nhiều đều được cho là rất tốt.

Thực ra, nhiều cơ hội tốt cho mình làm một việc nào đó,nhưng mình không làm được không phải chỉ vì mình không muốn. Đó chính là thời cơ của từng người. Một người bạn thân rất tốt với mình,gợi ý cho mình đầu tư vào một dự án, hay đề nghị một hợp tác làm ăn, nhưng ngay lúc đó không đủ phương tiện, lại không có gan vay mượn để tham gia nên đã từ chối,mãi đến sau nầy công việc hay dự án thành công thì thấy hối tiếc. Lại chắc lưỡi "Khi tê"!. Thời cơ không đến với mình vì mình đã từ chối, nhưng đâu phải từ chối vì mình muốn từ chối mà vì còn nhiều điều kiện khác không thuận tiện vào lúc đó. Trái lại, nhiều khi nghe bạn bè rủ rê, sẵn tiền cũng làm theo những lời đề nghị của họ, cuối cùng mất sạch. Lúc đó lại cũng "khi tê", "giá như" nhưng cái "khi tê", "giá như" đó là tự trách mình không đủ sáng suốt,nghe lời bạn bè mà không tính toán trước sau và nhất là không nghiên cứu một cách tường tận điều người khác đề nghị như thế nào.v.v.., không hẳn là hối tiếc, mà lại còn thêm chút hối hận trong đó.

Có người đầu tư vào căn hộ trong một chung cư để cho thuê. Công việc thật tốt,tháng tháng tiền thuê nhà vào đều đều. Lúc đó, họ thấy việc đầu tư của mình là quá đúng. Không những thế mà có khi vẫn còn tiếc rẻ,"cơ chi" mình mua luôn vài căn thì bây giờ khoẻ rồi". Sau một thời gian, bỗng nhiên một hôm ngay bên cạnh chung cư mở ra một cửa hàng nhậu nhẹt,ngày đêm không chỉ người ra vào tấp nập,mà tiếng nhạc ầm ỹ xé tai làm cho cư dân quanh đó chẳng ai chịu nổi. Chẳng ai làm gì được, nên những người thuê nhà dần dần bỏ đi cả. Thế là trắng tay. May là chỉ có một căn, chứ nếu có vài ba căn thì tiêu đời. Điều nầy không thể nói là "giá như" gì được,vì mọi chuyện ban đầu xẩy ra đều tốt,và lý do làm cho công việc xấu đi là một chuyện không thể nào lường được. Vậy thì chuyện xẩy ra không đúng ý mình không phải do mình mà vì hoàn cảnh, chẳng bao giờ nên "khi tê" và "giá như" làm gì. Chuyện sẽ xẩy ra trong đời làm sao biết trước được?

Chuyện duyên phận cũng thế. Con cá sẩy lúc nào cũng là con cá lớn. Yêu nhau mà lấy nhau chẳng đặng thì trong lòng tưởng có thể đau khổ suốt đời. Nhất là khi gia đình không có hạnh phúc thì lại càng không ngớt chắc lưỡi than thầm tiếc không được sánh duyên với người tình cũ. Giá như được với người đó thì sung sướng biết bao. Nhưng chuyện duyên phận không phải dễ dàng để có thể tiếc nuối như thế. Biết đâu yêu nhau là một chuyện, lấy nhau lại là chuyện khác. Khi mới yêu nhau thì đầy cả mộng mơ, lấy nhau va chạm thực tế thì lại khác. Có những cặp yêu nhau cả một thời gian dài mới quyết định làm đám cưới, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn thì lại rã đám. Người ta thường nói :"Đi lâu mới biết đường dài, ở lâu mơi biết lòng người ra sao". Con người đâu phải lúc nào cũng như nhau. Sông có khúc,người có lúc. Có người ban đầu thì thế, nhưng sau một thời gian sống chung, tính tình thay đổi làm cho cuộc sống chung gặp nhiều khó khăn. Có hạnh phúc thì chẳng bao giờ "giá như", nhưng không được hạnh phúc thì thế nào cũng "cơ chi" đừng lấy nhau thì có lẽ tốt hơn. Thế là có khi nghĩ lại, nếu gặp được "người kia" thì chắc sẽ hạnh phúc hơn. Con cá sẩy là con cá lớn. Khi mới yêu nhau thì hình ảnh "Một túp lều tranh hai quả tim vàng" quá đẹp. Lấy nhau rồi thì không thể nào như thế, nhất là trong cái xã hội vật chất phức tạp nầy được. Rồi lại phải "cơ chi".

Có những cái "khi tê" không phải chính bản thân người trong cuộc thốt ra, mà là kẻ bàng quan lại tiếc dùm cho họ. Mua vé số chẳng ai không cầu trúng, nhưng trúng được một số tiền quá lớn dễ làm thay đổi con người, vì không phải tiền mồ hôi nước mắt chính mình làm ra. Thế là đổ ăn chơi xa xỉ, cờ bạc rượu chè cho đến khi trở lại hai bàn tay trắng thì lại càng đau khổ hơn, vì ăn quen nhịn không quen. Nhưng lúc đó,chẳng có ai lại tiếc rẻ:"Cơ chi đừng cho mình trúng số" cả. Trái lại,người bàng quan lại có thể nói:"Cơ chi đừng cho nó trúng số thì có lẽ cuộc đời sẽ khá hơn".

Đọc báo hằng ngay, thấy không biết bao nhiêu là chuyện lừa đảo. Nạn nhân nào sau khi mất tiền lại hối tiếc,"giá như" mình sáng suốt hơn. Nhưng khó thay, vì chẳng ai không động lòng tham khi nghe những lời dụ dỗ xuôi tai dẫn đến những mối lợi quá dễ dàng. Chung quy chỉ do lòng tham mà ra. Chính ra, khi tiếc rẻ đã bỏ qua một cơ hội mình cho là tốt, thì bản thân đã có chút tham lam trong đó rồi.

Tiếc rẻ một cơ hội bị bỏ qua thì không nói gì,nhưng thực ra người ra không chỉ thường bỏ qua một cơ hội rồi cảm thấy tiếc rẻ,mà trái lại,người ta đã từng phải nói "Giá như" trong nhiều trường hợp khác, không phải chỉ là hối tiếc, mà còn thêm chút hối hận trong lòng. Chẳng hạn như lỡ lời xúc phạm một người khác. Một cơ hội bị bỏ qua thì chưa biết tương lai sẽ như thế nào,nhưng một lời xúc phạm người khác thì hậu quả rõ ràng ngay trước mắt khó lường được. Những trường hợp như thế không thể nào nói khi tê hay giá như gì được. Trong cái xã hội mà bất cứ lý do nào người ta cũng có thể đánh nhau thậm chí là giết nhau thì đôi khi hai chữ "Giá như" không có ý nghĩa gì,vì đã quá muộn rồi. Người xưa có nói " Nhất ngôn ký xuất,Tứ mã nan truy" một lời nói ra bốn ngựa không đuổi kịp,cho nên đừng bao giờ tự nhủ: "Đúng ra mình không nên nói như thế, làm như thế". Bạn bè giao du để được vui vẻ, đôi khi chỉ vì chút nóng tính không kềm lòng được, lỡ ra một lời để phải ân hận thì không thể khi tê hay giá như gì được. Tuy nhiên, những trường hợp như thế, hai chữ giá như trong lòng dù sao vẫn còn đáng giá, để chứng tỏ một chút ân hận và tự nhủ lòng sau này sẽ không tái phạm nữa. Giá như - lại "giá như" - tất cả tội phạm đều có thể tự nhủ lòng hai chữ "giá như" sau khi lỡ phải làm một hành động xấu và bị trừng phạt thì cũng là một điều may mắn cho xã hội, vì sự thật, thiếu gì những tù nhân vừa được phóng thích hôm nay thì ngày mai đã lại tiếp tục phạm tội.

Chuyện đời thường là chuyện "Tái ông thất mã". Đừng bao giờ nói "Khi tê", "Giá như" cho những chuyện đã qua mà phải biết chấp nhận hiện tại để vui sống, nhất là suy nghĩ chính chắn trước khi làm bất cứ việc gì.

Bằng lòng với hiện tại là một thái độ sống đúng đắn. Biết phấn đấu để thay đổi hoàn cảnh là một thái độ sống đúng đắn. Không phải ai cũng thành công trong cuộc đời, nhưng không thành công không phải hẳn là đau khổ mà tiếc rẻ một cơ hội đã qua, chưa chắc gì đã tốt cho mình mà trái lại, đó lại chính là một nổi đau khổ ray rứt trong lòng không thôi. Biết tránh được những "khi tê" , "giá như" càng nhiều thì thân tâm càng được an lạc dễ dàng.

Hoàng Tá Thích

 

Trang Hoàng Tá Thích

 

art2all.net