|
Hoàng Tá Thích Tam sao thất bổn
Một người bạn của chúng tôi ở Mỹ về Việt Nam chơi, bị một sự cố về sức khỏe và tin xấu được bắn qua Mỹ cho bạn bè ngay sau đó. Sáng hôm sau, tôi nhận được một lúc hai bức thư điện tử từ bên Mỹ gửi về: Bức thư thứ nhất : Nghe nói bạn A về Việt Nam chơi, trong lúc chờ máy bay về Mỹ th́ bị đột quỵ phải vào bệnh viện gấp. Xin bạn bè cho biết tin tức. Bức thư thứ hai : Nghe nói bạn A về Việt nam chơi bị tai nạn xe cộ, vỡ sọ phải vào bệnh viện…. Buổi tối hôm đó, tôi ăn cơm với một người bạn thân của anh A. Người nầy cho biết A về Việt Nam cúng giỗ cho mẹ. Tối hôm qua đi nhậu với một số bạn bè, lúc đang đứng chờ taxi để về nhà th́ choáng váng mặt mày và té xỉu. Đưa vào bệnh viện xét nghiệm, thấy có máu cục trong năo, sau đó được chuyển vào bệnh viện Chợ rẩy và c̣n trong t́nh trạng hôn mê. Người ḿnh có câu “Tam sao thất bổn” là thế. Cũng một câu chuyện, nhưng diễn tiến khác hẳn nhau dù chỉ mới qua một ngày. Có khi Tam sao thất bổn không có hại như câu chuyện vừa kể trên, v́ sự kiện chính là người bạn tên A bị tai nạn là đúng. Cách đây khá lâu, tôi nghe được một câu chuyện :" Một anh chàng sinh viên nghèo, nửa đêm nửa hôm trời đang mưa lại leo lên mái nhà câu điện bị điện giật chết.”. Tôi không quen biết nạn nhân, nên cũng không quan tâm, và nghe xong, trong ḷng có một kết luận ; “Trời đang mưa mà c̣n leo lên mái nhà để câu điện, chết cũng phải thôi, đầu óc như vậy mà cũng là sinh viên.” Sau đó t́nh cờ gập một người quen. Trong câu chuyện,người nầy nhắc đến cái chết của anh chàng thanh niên kia, có bà con với ông ta. Hóa ra, người chết là một thanh niên đă đi làm việc. Nhân sinh nhật của mẹ, anh ta tặng mẹ một cái truyền h́nh, nhưng v́ cáp truyền h́nh có trục trặc, nên anh ta phải chân trần, leo lên sân thượng để điều chỉnh. V́ là món quà sinh nhật, nên anh cũng nóng ḷng muốn cho mẹ anh xem những h́nh ảnh trên máy truyền h́nh. Nhà anh ta là nhà ngói, hai từng, nhưng lúc từ sân thượng đi xuống th́ vô ư đạp nhầm miếng tôn của nhà bên cạnh đang sửa nhà, gác qua bên nầy, lại chạm vào dây đèn của họ. Tai nạn xẩy ra và anh ta bị chết. Chuyện tam sao thất bổn nầy có phần tai hại hơn chuyện kia, v́ tuy kết quả cũng là cái chết của một người, nhưng anh ta chết mà c̣n bị rủa là đồ ngu, đồ điên, trời mưa mà c̣n leo lên mái nhà ăn cắp điện. Tam sao thất bổn không phải bây giờ mà từ xưa cũng thế. Chuyện xưa kể rằng có một hôm Khổng Tử dẫn một đám môn đệ sang nước Tề. Gập lúc nước Tề đói kém. May có một phú hộ biết tiếng Khổng tử, đem đến cho một ít gạo. Khổng Tử bảo Tử Lộ đi kiếm củi và Nhan Hồi phụ trách nấu cơm, v́ nghĩ Nhan Hồi là một người học tṛ chính nhân quân tử. Trong khi Nhan Hồi nấu cơm th́ Khổng Tử ngồi phía ngoài đọc sách. Nh́n qua cánh cửa khép hờ, Khổng Tử thấy Nhan Hồi vốc một nắm cơm cho vào miệng. Khổng Tử vừa đau đớn vừa thất vọng v́ không thể nào tưởng tượng được Nhan Hồi lại có thể ăn vụng cơm của mọi người. Đến khi mọi người quây quần quanh nồi cơm, Khổng Tử nói :”Ta muốn trước khi ăn, bới một bát cơm để cúng cha mẹ, các con có ư kiến ǵ không?” Đám học tṛ trả lời là nên, chỉ trừ Nhan Hồi im lặng. Thấy vậy, Khổng Tử lại hỏi “ Tại sao chỉ có Nhan Hồi không có ư kiến?” và nói tiếp : “Bởi v́ con phụ trách nấu cơm, nên ta cũng muốn biết nồi cơm có được sạch sẽ, chưa ai đụng vào th́ mới có thể cúng cho cha mẹ được.” Lúc đó,Nhan Hồi mới trả lời: ”Không nên cúng, v́ nồi cơm không được sạch. Lúc năy khi nồi cơm đă cạn th́ con dở nắp để trộn cho đều,chẳng may một đám bụi trên trần nhà đổ xuống. Con định vớt phần cơm trên mặt đổ đi, nhưng nghĩ lại cơm th́ ít, người th́ đông, nên con đă ăn phần cơm dơ, cho đỡ mất một phần ăn. Bây giờ coi như con đă ăn xong rồi.” Khổng Tử nghe mới vỡ lẽ ra. Thế mới biết có những điều ḿnh chứng kiến trước mắt mà cũng không thể biết rơ sự thật như thế nào. May mà Khổng Tử đă nói ra điều đó, nếu không th́ không những Nhan Hồi mắc một nỗi oan, mà chính Khổng Tử cũng chịu một sự đau đớn v́ có một người học tṛ không thật thà. Uyên thâm, trí tuệ như Khổng Tử mà c̣n có thể bị nhầm, huống hồ là người thường. Thấy trước mắt c̣n bị nhầm huống ǵ là dư luận. Dư luận luôn luôn làm cho người ta xao động. Một câu chuyện khác : Tăng Sâm là một người học tṛ của đức Khổng Tử. Bà mẹ Tăng Sâm luôn luôn tin tưởng vào tư cách đàng hoàng của con ḿnh. Một hôm đang ngồi chẻ củi trước nhà, bỗng một người chạy qua kêu lớn :”Tăng Sâm giết người.” Bà mẹ thản nhiên,không chú ư đến. Một lúc sau, lại một người khác chạy qua :”Tăng Sâm giết người”. Bà mẹ nhíu mày :”Làm sao có thể như thế được.” Và bà lại thản nhiên ngồi chẻ củi. Một lúc sau, lại có một người thứ ba chạy qua la lớn :”Tăng Sâm giết người.” Lần này, bà mẹ hoảng hốt bỏ cả công việc chạy về nhà. Thực ra Tăng Sâm có giết người thật, nhưng là một người trùng tên với con bà mà thôi. Vững ḷng tin con ḿnh như thế, nhưng dư luận tới tấp cũng làm cho ḿnh chao đảo, xao xuyến. Người đời không những thường thích nghe chuyện người khác, đôi khi lại c̣n buông chuyện cho cường điệu, nên một câu chuyện nghe ra ban đầu thế nầy, nhưng qua năm ba cửa miệng th́ nội dung đổi khác một cách khác hẳn, đôi khi rất tai hại. Một người không bao giờ bước chân qua ṣng bạc, một hôm t́nh cờ theo mấy người bạn qua chơi, lại gập một người cũng lần đầu đến đó. Hôm sau thế nào cũng có câu chuyện : ”Cả đời tôi không bước chân qua ṣng bạc, nhưng đến là thấy ngay anh ta ở đó.” Nhỡ may một trong hai người làm ăn thua lỗ, thế nào lại cũng có chuyện :”Làm bao nhiêu nướng cả vào ṣng bài, làm sao mà khá được.” Chưa kể là nghe một người nói về một người khác, vừa hiểu không chính xác, vừa thêm đôi chút mắm muối, câu chuyện về người khác bỗng trở nên kinh khủng, đến nỗi khi gập nhau, hai bên trở thành kẻ thù của nhau. Ở đời, chuyện Tam sao thất bổn kể không bao giờ hết. Tai hại nhất là trà dư tửu hậu, ngồi năm ba người, không biết làm ǵ buông chuyện người khác. Từ một câu nói :”Thấy dạo nầy hai ông bà ấy ít đi cùng nhau.”, đến hôm sau th́ không đơn giản như thế, mà là : ”Hai vợ chồng sắp ly dị rồi. Ông ta lấy một cô thư kư và có con rồi bà vợ mới hay….” Nói thêm bớt chuyện người khác, có thể đôi chối được, v́ khẩu thiệt vô bằng. Không ưa người ta, đặt chuyện trên báo, lên mạng mới là ghê gớm. Mới đây, một anh chàng muốn chửi tác giả một bài báo v́ không đồng quan điểm. Có lẽ v́ không đủ chữ nghĩa để tranh luận, anh ta chuyển hướng chụp mũ tác giả bài báo. Để thuyết phục người đọc, anh đưa ra rất nhiều bằng chứng, chứng tỏ biết rơ ngọn ngành gốc tích của tác giả, con ai cháu ai, nào là học cùng lớp, hồi nhỏ thường đi xe màu ǵ,g ọi ông nầy là bác, ông kia là chú… Hôm sau th́ tác giả bài báo lên tiếng cho biết là chẳng bao giờ học cùng trường chứ đừng nói là cùng lớp, chẳng bao giờ ở địa chỉ đó, liên hệ với những người anh chàng kia nói ra không đúng sự thật…..Tóm lại, mọi chi tiết đưa ra một cách chắc nịch, chỉ là những điều bày đặt mà thôi. Nghe nói chuyện người khác th́ có thể bàng quan, nhưng những chuyện có liên quan đến ḿnh mà không được tốt th́ thế nào cũng nổi giận, làm cho ra lẽ. Nếu hiểu được thế nào gọi là Tam sao thất bổn, th́ có thể không cần quan tâm cho lắm, và yên lặng suy nghĩ, phân tích câu chuyện một cách hợp lư, th́ sẽ cảm thấy nhẹ nhàng trong ḷng. Không thể nào một lời nói đi được nghe lại một cách trung thực v́ rất nhiều lư do. Đôi khi người nghe chỉ là bàng quan, không định nói lại, nên không nghe đủ từ, đủ ư. Lúc nói lại, không thể nào chính xác. Nếu người nghe mà t́nh cảm đứng về một phía nào đó, th́ chắc chắn lời nói lại cũng không thể nào chính xác. Nặng về bên nầy một chút th́ lại nhẹ phía bên kia một chút và ngược lại. Nói lại cho người ḿnh có cảm t́nh nghe th́ sẽ nói theo t́nh cảm của ḿnh. Nói lại cho người ḿnh không thích th́ sẽ nói theo suy diễn của ḿnh. Cái ǵ là sự thật trên đời nầy, thật khó nói vậy.
Hoàng tá Thích Hoàng Tá Thích
|
