HONG THỊ BCH H  

 

TA NHƯ VIN Đ CN LĂN-

TẬP THƠ TNH KHNG TUỔI

 

Nh thơ Mạc Uyn Linh l một cy bt c kinh nghiệm trong văn đn Việt Nam từ những năm 60 của thế kỷ trước dưới bt hiệu Huỳnh Thượng Nhan. Anh sinh năm 1944 tại Bến Ct, Bnh Dương hiện sinh sống tại thnh phố Hồ Ch Minh. Anh lm thơ trước 1975, viết ty bt, truyện ngắn. Từng lm trưởng nhm Thi đn VNG HOA DẠI, thư k bin tập Nguyệt San 43. Tnh đến nay anh đ c 5 tập thơ ring v 3 tc phẩm in chung.

Tập thơ TA NHƯ VIN Đ CN LĂN- NXB Hội nh văn qu II năm 2019 gồm 81 bi thơ , ngoi ra cn c 3 bi: văn xui, ty bt v phụ bản. C thể ni 81 bi thơ đều l thơ trữ tnh : trữ tnh tm tnh v trữ tnh thế sự, trữ tnh cng dn được đan xen hi ha . Đy l những dng cảm xc rất đỗi chn thnh. Thơ Mạc Uyn Linh giu hnh ảnh, lời thơ trong sng dễ hiểu. Thơ anh c những sắc thi tnh cảm v cch diễn đạt phong ph. Nồng nn, đắm say , v ngọt ngo trong tnh yu v khắc khoải ưu phiền trong nỗi buồn nhn thế. Hạnh phc v khổ đau , những vật v của kiếp người .Thơ anh buồn m đẹp! Hơn hết vẫn l những vần thơ tha thiết với tnh yu, với cuộc đời . Chiều su tr tuệ thể hiện trong cảm hứng trữ tnh khiến thơ anh để lại ấn tượng kh phai trong lng độc giả.

Thơ tnh Mạc Uyn Linh trong một bt php lng mạn , điu luyện trong cch lập tứ, gieo vần , sử dụng ngn từ . Anh viết nhiều thể thơ : Lục bt, thất ngn, ngủ ngn.ở thể thơ no anh viết cũng hay, cũng li cuốn người đọc . Phải yu tha thiết cuộc đời, đắm say , mnh liệt với tnh yu , thi nhn mới mới c những vần thơ tnh nồng nn như thế!

Ta chờ em nửa đời như hổ đi

Muốn ăn tươi nuốt sống nh trăng vng

( Hoang vu)

Anh ni về tnh yu như l điều tất yếu của cuộc sống.

Cy no chẳng thng ngy khng thay l

Ta cần em cho xanh một nhnh đời

Tm hơi nhau như sng về biển cả

m nồng nn siết chặt để cng bơi

( Đời vui v đ c em)

Anh đưa ra những cứ liệu của sự vật, hiện tượng tự nhin để chững minh rằng: Cuộc sống cần c tnh yu như cy l cần sống v pht triển. Ta c em th cuộc đời ny mới c nghĩa. Sống v yu ,đến với nhau như một lẽ tự nhin như sng về biển cả.

Anh l học tr của cố thi sỹ Vũ Hong Chương. V vậy tư tưởng thơ anh t nhiều c ảnh hưởng phong cch nghệ thuật của cụ v cc bậc tiền bối khc . Trong thơ anh c chất say của Vũ Hong Chương, c chất ngng của Tản Đ,c ci đin, bất cần đời của Bi Ging, c nồng nn dữ dội của Xun Diệu v tha thiết, đắm say của Nguyễn Bnh.

D thi nhn l kẻ bất cần đời đi nữa nhưng c một điều chắc chắn rằng: Thi nhn rất cần tnh yu ! Như dng sng cần nước. Đ l một chn l. Sng khng c nước th khng thể l con sng nữa cũng như ta khng c em th cuộc sống trở nn v nghĩa biết nhường no. Dẫu cuộc sống thanh bần vẫn cần c tnh yu, để du nhau vượt qua bo dữ cuộc đời!

Ta l kẻ bất cần em cũng biết

Nn bạc tiền chẳng chung thủy , bền lu

Ta cần em như sng cần nước

Để cng nhau chảy hết những a nhu

( Đời vui v đ c em)

Anh cũng c th vui uống rượu.

Đối với cụ Tản Đ :

Trời đất sinh ta rượu với thơ

Khng thơ, khng rượu sống như thừa

Cng danh hai chữ mi men nhạt

Sự nghiệp trăm năm , nt mực mờ

( Tản Đ)

Th Mạc Uyn Linh :

Đời cứ say, dẫu rch nt cc cần

Uống cho cạn chn sầu ny nghing ngả

( Hoang vu)

Thi văn như một nghiệp dĩ, mấy ai sống sung tc nhờ vo nghiệp văn chương . Xun Diệu đ từng cay đắng m rằng: Cơm o khng đa với khch thơ.u cũng tại v Văn chương hạ giới rẻ như bo ( Tản Đ) . V thế thi nhn mấy ai m chẳng ngho. Nhưng cuộc sống d ngho m vui. V vậy nếu cho đổi nghiệp dĩ ny cc thi nhn khng dễ g chấp nhận! Bởi v sống m tch rời đam m th cn g l sống. Những thi sỹ ti hoa xưa nay vẫn để lại trong lng độc giả sự ngưỡng mộ v xt xa !

Thơ tnh Mạc Uyn Linh lun tn thờ ci đẹp v dĩ nhin thơ anh khng thể thiếu giai nhn.

Thơ ta cũng một đời đin m tn

Yu đn b v ca tụng giai nhn

Dẫu ti quần vi đồng xu khng dnh

Đời vẫn vui cho đến lc từ trần

Nh thơ đương đại Mạc Uyn Linh của chng ta như trn đ ni t nhiều c ảnh hưởng phong cch cc nh thơ tn tuổi trước, nn cũng nghnh ngang như Tản Đ , đi khi cũng nổi mu giang hồ như Nguyễn Bnh, Vũ Hong Chương, Thm Tm Thơ anh bộc lộ kh phch ho sảng của kẻ sỹ lỡ vận . Đau đu với nước non. Một đời trai cũng ln thc xuống ghềnh, c oanh liệt m cũng đầy cay đắng. Thn nam nhi trong ci nhn sinh mang tm hồn thi sỹ nn anh m hết những ngọt ngo v cay đắng. Cho những ưu phiền , khắc khoải gửi vo thơ.

Sng nước đ cuốn tri thời oanh liệt

Một đường gươm hứng vạn vết dao đm

( Nhớ em nh)

Với nghệ thuật tương phản ngn ngữ: Thời oanh liệt với vạn vết dao đmni ln bi kịch của kẻ sỹ thời li loạn. Khng gặp thời , lỗi vận nhưng vần thơ vẫn mang cốt cch của kẻ sỹ. Người xưa ni khng thể lấy thnh bại để luận anh hng th dẫu cuộc đời nhiều khi khng như nhưng chất ngang tng, ho sảng vẫn tiềm ẩn trong tm hồn thi nhn, dẫu rằng thực tế đ phũ phng :

m tủi nhục từ khi tn chiến trận

Mắt em buồn khi hạt nắng chưa tan

Tc bung xuống như rừng hoang nguyệt tận

Mộng hong kim theo gi thổi ln ngn

( Định mệnh)

Ta đứng giữa rừng xanh tn bạo ấy

Ngọn cỏ mềm lau lch suốt thời gian

Trong bng tối lời nguyền bừng tỉnh dậy

Dễ g đu- chỉ một mớ tro tn

( Nỗi niềm)

Du bể cuộc đời vẫn cn nhiều gian tr bủa vy nhưng tnh yu vẫn cho ta những giy pht ngọt ngo với cảm gic hạnh phc. Tnh yu như một điểm sng , l cứu cnh để ta tiếp tục bước đi trong bể đời nghiệt ng.

Đời gian c thng ngy khng ngừng nghỉ

Thương nhớ em giy pht lng qun đời

Em đẹp nh! Cho ma thu bước tới

Những hong hn xanh tc mượt my trời

( Nỗi niềm)

Cuộc đời trọc vẫn cn nhiều trăn trở, bất an. Đu đ vẫn cn lắm nhiễu nhương. Bởi v trong x hội vẫn cn những kẻ hch dịch, cửa quyền.

Ni sng một dải đoạn trường

Vong n một lũ diễn tuồng c lăm"

( Cm)

Biết m khng ni th cũng như cm, khng ni th viết vậy! Nn những vần thơ dng ngn ngữ to bạo, , bất cần, ngang tng trong cốt cch. Đ cũng l cch để giải tỏa ưu phiền, khắc khoải.

Ta tr ta chết m chưa chết

Cứ sống nhăn răng để ngạo đời

Rượu uống cả đời khng thấy hết

Say rồi lấy đ chọi trời chơi

( Nu trời m hỏi)

Nghệ thuật dng điệp từ, điệp ngữ , lần nữa nhấn mạnh ci ngng , trăn trở với thế sự , yu tha thiết qu hương .

Ta tr ta chết m chưa chết

Ngồi ng giang sơn cảm thấy buồn

Say rồi ta đập bn m hỏi

Cn ai yu đất nước qu hương

( Nu trời m hỏi)

Cảm gic c đơn lun hiện diện trong con người thơ th thơ sẽ l điểm tựa tinh thần:

C những pht ng lng.

Ti vịn cu thơ v đứng dậy( Phng Qun)

v Mạc Uyn Linh nhờ cu chữ để chuyển tải nỗi niềm. Ti nhiều lần tự hỏi nếu khng c thơ ca th thi nhn biết gửi gắm nỗi buồn vo đu? Chng ta đọc thơ để thấu hiểu, để cảm thng v tm thấy tiếng ni tri m m khi c cng tm trạng. M suy cho cng nỗi buồn đu chỉ của ring ai.

Bằng biện php tu từ: so snh v von , sự tương phản của ngn ngữ, hnh ảnh ( Bnh minh , hong hn) để diễn đạt thấu tm can của nỗi buồn du bể:

Ngy vẫn buồn như l chiếc l

Mới bnh mnh m nhận được hong hn

Ta vẫn bước con dốc tnh nghiệt ng

Từng cơn đau thể xc lẫn tm hồn

( Ta như vin đ cn lăn)

Với cu hỏi tu từ v những thi ảnh, thi liệu rất ấn tượng thể hiện lần nữa cảm gic c đơn , lun cần được c người bn cạnh chia sẻ buồn vui!

Đưa tay nu trời cao m hỏi

Cn ai đứng cạnh với ta khng?

( Lệ ny chảy xuống thnh sng)

Đời c đơn khng ai buồn như thế

Lc đm về cũng cần lắm một bờ vai

C những lc lạnh lng trời trở gi

Cũng thm thuồng hơi ấm một bn tay

( Đời vui v đ c em)

Buồn! Nn cần một lời an ủi, vỗ về, cần một bờ vai, một ci nắm tay thật chặt để đời bớt khổ.

Thi nhn viết về tnh yu sao m tha thiết thế! C phải người ta cn sống l cn yu? Yu cho đến khi tim ngừng đập. Với Mạc Uyn Linh th yu em cho đến khi anh khng cn trn ci đời ny nữa. Đ l nt mới, rất ring của anh.

Mai ta chết xc ta nằm dưới đất

Hồn ta về nằm cạnh ở bn em

Ta sẽ đắp chăn mền ngy xưa cũ

Cho em đừng lạnh lẽo gi mưa đm

(Nhớ em nh)

Thường th người đời khi chia tay nhau, mỗi người đi về một hướng th tnh yu cũng đặt dấu chấm hết. Nhưng đối với Mạc Uyn Linh, anh vẫn cảm nhận được tnh yu chưa mất đi, vẫn m ỉ chy dẫu đ rời xa nhau.

Thương lm sao những cuộc tnh lng mạn

Bỏ nhau rồi lng vẫn cứ si m

(Thu c đơn)

Thơ Mạc Uyn Linh l những dng k thc tm sự.

Buồn/ đin biết gửi về đu?

Hồn mưa nổi loạn cơn sầu nt tan

Mua thu l rụng trn ngn

C ta rớt xuống hai hng mi em

(Ta l giọt nước cn lăn)

Đến với tập thơ Ta như vin đ cn lăn, khng c bi no ti chỉ đọc một lần. Thơ anh phải đọc nhiều lần, thật chậm, thật kỹ để lần theo cảm xc của nh thơ, đi vo thế giới nội tm của anh để vui buồn cng tc giả trn từng cu chữ. Khm ph nghệ thuật lập tứ gieo vần v dng từ rất sng tạo .

Trong bng tối ma đng vừa chạm đến

Rt tm hồn lạnh cả tiếng yu em

m giấc mơ để rơi trong khoảnh khắc

M yu đương lạnh lẽo ở đm trăng

Em đu thể đến bn ta lần nữa

D một đm c chết cũng bằng lng

(Định mệnh)

Anh cũng đ một đi lần đến Huế v cũng từng c một bng hồng lm anh xao xuyến thời trai trẻ. C lẽ v vậy m anh lm thơ về Huế rất hay. Ba bi in trong tập thơ ny l: C phải em l ma thu (trang 15), Huế yu (trang 61), Huế trong ti (trang 30) thi rất ngọt ngo lng mạn, su lắng v thiết tha.

C phải em l ma thu của Huế

Nn Trường Tiền soi bng nước sng Hương

Để ti nhớ v những chiều như thế

C bng em thơm ngt những con đường

(C phải em l ma thu)

C phải Huế từ lu rồi lng mạn

Hay Huế tnh bởi chiếc nn bi thơ

Em trong ti từ khi no gặp gỡ

C một chiều thương mi Huế yếu ơi

(Huế yu)

Ai đ từng trải qua cuộc đời du bể tang thương hẳn tri tim cũng se lại trước những dng thơ buồn man mc của thi nhn. Vẫn biết l vật đổi sao dời mọi quy luật nghiệt ng đều c thể xảy ra. Cảnh cũ người xưa lm ln những thi liệu, thi ảnh đầy sức m gợi trong thơ tnh buồn của Mạc . "Con dốc tnh" "trời mưa thng su" l nhn chứng , l cọc tiu cho bến tnh bm vu, anh đ chọn những hnh ảnh ấn tượng để khắc họa thnh cng bức tranh ngoại cảnh m cũng su thẳm nội tm tả cảnh ngụ tnh.

Vẫn cn đ con dốc tnh năm cũ

Mưa vẫn cn như thưở nắm tay nhau

Đi mắt em chưa kh trời thng su

ng thơ buồn rớt xuống những niềm đau

(D quỳ)

Quả l thế giới nội tm của thi nhn đầy những b ẩn của tnh yu. Được thể hiện trn mỗi vẫn thơ cần suy ngẫm v lắng đọng. Đọc ln nghe nao lng v nỗi niềm rất thật. Tc giả chỉ mượn thơ để gửi gắm lng mnh. V thế c những cu thơ hay để lại ấn tượng kh phai trong lng bạn đọc

Con chim cũ về rừng xưa đứng ht

Đợi nhn tnh về lt l phu th

Ta cũng đ bao ma thu nhặt l

Những chiều phai chờ đợi bước em về

(Con tnh)

Con chim cũ cũng về lại khung cảnh rừng xưa để ht, đợi bạn tnh về xy hạnh phc cũng như người thơ bao ma nhặt l vng rơi - một việc lm tưởng như v nghĩa m lại c nghĩa đối với thi nhn. Chỉ l thi nhn muốn lưu giữ những kỷ niệm. Giữ ma l rụng để ma thu đừng đi v em sẽ về.

Tnh yu v những thương mong khắc khoải khiến thi nhn ngồi đếm thời gian theo từng chiều. Chiều th cũng đ nhiều người ni đến, cn chiều rơi l sng tạo của Mạc Uyn Linh m ti từng biết đến. Anh đ sử dụng một hnh tượng thời gian, cụ thể ha một cch r nt chiều rơi trn mi tc. Đy l một thơ hay, t lời m nhiều . Buổi chiều, chiều t, chiều phai, xế chiều vừa ni đến một khoảng khng gian nửa cuối ngy m cũng ni về nửa bn kia triền dốc của một đời người. Tuổi trẻ đi qua mi tc dần điểm bạc. Đếm thời gian bằng hnh ảnh chiều rơi trn mi tc thật l biểu cảm. Hnh ảnh mưa dột ở tm hồn cũng l một sng tạo đng ghi nhận, người ta thường ni mưa dột trn mi nh cn Mạc Uyn Linh th cảm được sự lạnh lẽo của hạt mưa trong tm hồn đ nhọc nhằn v biến thin du bể.

Nhưng xuyn suốt tập thơ th tnh yu vẫn l mnh lực, l đam m chy bỏng. V đ l thơ tnh khng tuổi của Mạc Uyn Linh.

Đ mấy hm rồi mưa khng dứt hạt

Một trời buồn lạnh lẽo qu em ơi!

Ta muốn cng em nằm khơi ngọn lửa

Chy rực bờ mi suốt cả đm tri

(Ta c em trời đất vẫn ngoan hiền)

Tnh yu như một ci nghiệp n đeo đẳng cả đời thi nhn. V chủ thể trữ tnh như con bướm dại cứ say hoa v ht mật nhụy đời để lm nn những ng thơ tnh say lng đọc giả.

Ta đ một đời rồi như bướm dại

Tnh yu g dai dẳng cả trăm năm

Đm xếp cnh nhn ma thu đưa đẩy

Nghe ma thu về kể chuyện gối chăn

(Ta c em trời đất vẫn ngoan hiền)

Hnh tượng mưa trở đi trở lại trong thơ Mạc Uyn Linh, ta nghe trong vần thơ chứa lệ. Những giọt lệ buồn tro ln cu chữ của một đời thơ. Nhưng d sao đi nữa th tnh yu vẫn l cứu cnh để con người tồn tại. Lời thơ của thi nhn m như tiếng lng của tất cả chng ta

Đời như thể đm mưa khng chỗ tr

Đm lạnh lng ta nấp giữa đời em

D gi ging hay bo bng c dữ

Trong đau thương trời đất vẫn ngoan hiền

(Ta c em trời đất vẫn ngoan hiền)

Những cu thơ về nỗi đau đời, đau nhn tnh thế thi. Hnh tượng ngọn roi đời trong khổ thơ sau cũng lm cho người đọc quặn thắt lng.

Ta ng xuống bng t dương hấp hối

Ngọn roi đời cn đập mi trn lưng

C phải ta một thằng v số tội

Nn ba ru cứ chm mi khng ngưng

Thơ anh cn đọng những khắc khoải ưu phiền cho ch nam nhi lỡ vận. Đời người th hữu hạn, chẳng mấy chốc cũng đ về chiều. Mọi ước mơ đnh dang dỡ với buồn đau.

Đ nửa đời mi gươm chưa bn

Th lm sao chm chết nỗi buồn đau

Như lau sậy từ ngn xưa vẫn sống

Sao nghn năm vẫn cn mi ci đầu

(Mộ điệu)

V c lẽ đy l cu trả lời cho sự thnh bại của ch hướng nam nhi

Bởi v cy l trổ mầm non trong bo lũ

Những niềm đau vi dập dưới cơn mưa

(Mộ điệu)

Cn rất nhiều những ng thơ hay ti rất muốn giới thiệu đến qu bạn đọc. Nhưng trong khun khổ của bi viết, phần trch dẫn xin dừng ở đy!

Những ng thơ tnh nồng chy, chan chứa yu thương, nh thơ tnh đương đại Mạc Uyn Linh đ lm say lng đọc giả từ hơn nửa thế kỷ qua với cảm nhận tinh tế, bt php điu luyện ngn từ trau chuốt. Vần thơ c vẻ đẹp trang nh m se sắt lng người được anh chuyển tải nỗi niềm trong 81 bi thơ: thơ lục bt, thơ bt ngn, thất ngn v ngũ ngn. Ở thể thơ no anh cũng chứng tỏ l ngi bt đầy kinh nghiệm. Việc chọn thi liệu thi ảnh kết hợp với nhạc tnh hi ha. Cc biện php nghệ thuật: sử dụng cu hỏi tu từ, so snh, v von, ẩn dụ, hon dụ, php tương phản ngn ngữ hnh ảnh, điệp từ điệp ngữ, cảm thn, anh đ viết nn những vần thơ tnh đắm say . Dẫu c buồn nhưng cũng đầy nghĩa kh, ho sảng tạo nn tnh thẩm mỹ cao . V thế Ta như vin đ cn lăn l một thi phẩm hay bởi v đ l những dng xc cảm được chắc lọc từ con tim v qu trnh lao động nghệ thuật nghim tc để rt ra những sợi tơ lng gửi gắm trong đ.

Hy đến với thơ tnh Mạc Uyn Linh để khm ph vẻ đẹp của tập thơ.
 

Si Gn, ngy 09/05/2020

Hong Thị Bch H
 

 

 

art2all. net