HOÀNG THỊ BÍCH HÀ

 

 

ĐẾN VỚI BÀI THƠ HAY

“CHUYỆN NGƯỜI LƠ ĐĂNG”

CỦA TÁC GIẢ TẦN HOÀI DẠ VŨ

 

 

          Khi đi qua những năm tháng của cuộc đời, có lẽ người ta có đủ chín chắn để chiêm nghiệm về t́nh yêu, về hạnh phúc và những ǵ trong cuộc sống, th́ tựa đề bài thơ “ Chuyện người lơ đăng” có khác với quy luật này không ?

 

Chúng ta hăy cùng đi sâu vào khám phá nội dung ư nghĩa của bài thơ để thấy sự hoài nghi ban đầu sẽ dẫn dắt chúng ta đến với những điều rất hợp lư và logic của bài thơ. Tại sao lại “lơ đăng”? Phải chăng “ Phút lơ đăng thuyền ai trôi qua mất “ đă dâng trào cảm xúc, h́nh thành nên một bài thơ viết về t́nh yêu dang dở của nhà thơ THDV.
 

Bài thơ đằm thắm nhẹ nhàng, ư tứ chân thành, giai điệu trầm buồn sâu lắng. Xuyên suốt bài thơ là niềm yêu, nỗi nhớ, khắc khoải mong chờ và hi vọng chứa chan.


Mở đầu bài thơ :


-“ Em là nắng của một mùa yêu muộn
Em là sông chảy măi phía xuân th́ ”


H́nh ảnh “ nắng”, “ sông” là những sự vật thiên nhiên. Có nắng ấm để ta thấy cuộc đời tươi đẹp và ấm áp cơi ḷng khi “ta” nghĩ tới “em”. “Sông chảy măi phía xuân th́” làm mát dịu, vỗ về ḷng người khi cuộc đời này c̣n lắm nỗi ưu tư. Nắng rất cần cho sự sống và ḍng sông cũng quan trọng không kém. Hai h́nh tượng đó cho ta thấy “ta” cần “ em” và không thể thiếu t́nh yêu !. “Em là nắng”, “là (ḍng) sông” của ḷng anh, là h́nh ảnh so sánh ngang bằng để thấy rằng “em”( nhân vật trữ t́nh) trong “tôi”( tác giả ) quan trọng biết nhường nào!
 

Khi b́nh thơ chúng ta thường dựa trên văn bản thơ. Ở đây, khi tác giả đưa bài thơ đến với bạn đọc (trên trang facebook của tác giả), có kèm theo h́nh ảnh ḿnh họa, th́ chúng ta không thể không lưu ư điều này: Đó là h́nh bóng Huế, là Hoàng thành lung linh về đêm, là ḍng Hương, là nhịp cầu Trường Tiền và dáng trang đài của thiếu nữ Huế! H́nh ảnh Huế. Phải chăng nỗi nhớ thi nhân lại trở về với Huế, với “tiếng dạ, tiếng thưa” ngọt ngào xứ Huế, có khi chưa hẹn ḥ mà nhớ tới trăm năm. Có thể đây là một mối t́nh vô vọng chăng? Hay người ấy đă sang ngang và mối t́nh dang dở nên lời thơ mới day dứt đến thế?


Em là nắng của một mùa yêu muộn” Có thể đây là ước nguyện của mùa thu cuộc đời trong sáng tạo nghệ thuật nhằm chia sẻ nỗi niềm, chút vui lạc quan muộn mằn hay t́nh yêu đó xảy ra trong cuộc sống hiện thực th́ nó vẫn thật huyền diệu. Bởi t́nh yêu bao giờ cũng đẹp như cổ tích. Bởi v́ “T́nh yêu đẹp của một thời son sắt / cho đến khi tóc ngă bạc phai màu/ ta vẫn nhớ về nhau muôn nỗi nhớ”( Dương Ḥa Lê). Có lẽ h́nh bóng ấy vẫn ngự trị trong kư ức của tác giả cùng với cả bầu trời kỷ niệm của những ngày thân ái bên nhau không thể phai mờ theo năm tháng. T́nh yêu đẹp, lăng mạn đắm say, như t́nh yêu của loài người muôn đời vẫn thế, nhưng tránh sao khỏi những dang dở chia xa. Để duyên t́nh lỡ bước không biết là tại “anh” hay v́ “em”? Nhưng sự thật là anh vẫn một ḿnh phía ấy không em.


Nỗi nhớ của thi nhân cứ dâng đầy lên từng câu từng chữ:


- “ Cố dặn ḷng mong nhớ buổi ra đi
Cho năm tháng không thành câu đưa tiễn “


Mặc dù nỗi nhớ mong, nhưng tác giả cố ḱm nén, cố dặn với ḷng ḿnh để năm tháng không c̣n day dứt nữa, để khỏi đối diện với phút giây đưa tiễn t́nh em vào xa vắng.


Trong bài thơ, tác giả không hề miêu tả đến “nhân vật trữ t́nh”, nhưng qua h́nh ảnh so sánh: “ Em là nắng” “ là sông”, là t́nh yêu, là nỗi nhớ vấn vương, là khắc khoải trong ḷng thi nhân, th́ tôi vẫn liên tưởng đến một dáng yêu kiều có nụ cười tỏa nắng, có ánh mắt biếc hồ thu và lời nói dịu ngọt như ḍng sông th́ mới có sức lay động tâm tư và chiếm ngự trái tim thi nhân đến thế!


Có thể nói số phận đă an bài. Thi sỹ và nàng thơ đă đi về hai hướng khác nhau. Nhưng bóng h́nh nàng thơ vẫn chiếm ngự trong trái tim thi nhân:


-“ Anh vẫn biết t́nh em không về lại
Sao cứ chờ trời bữa ấy mưa bay”


Những h́nh ảnh, sự vật “ mưa bay”,"đường không tạnh”, “đời vẫn gió”, “ sương xuống lạnh”… xuất hiện trọng bài thơ và được thi vị hóa để đảm nhận sứ mệnh chuyển tải nỗi buồn của thi nhân với cuộc t́nh c̣n dang dở. Yêu và nhớ là những cung bậc của t́nh yêu tha thiết. Đắm say lăng mạn là thế, nhưng cũng như chuyện t́nh muôn thuở trên trái đất này, sao tránh khỏi những trắc trở chia ly . V́ thế những câu thơ lại càng da diết và xót xa hơn.


-“Bàn tay ai bỏ lạnh đă bao ngày
Đường không tạnh khi người c̣n xa măi”


“Bàn tay... bỏ lạnh” là một h́nh tượng nghệ thuật để nói đến sự cô đơn, trống vắng của thi nhân. “Mưa’ vẫn “ bay” và “đường không tạnh” là những sự vật minh họa cho nỗi buồn thi nhân khi “người c̣n xa măi”. Nhân vật trữ t́nh trong thơ chưa trở lại, vẫn c̣n trong niềm hi vọng chứa chan.


-“ Mùa chưa đi và cửa đời vẫn gió
Biết ai về đỏ lại bếp đoàn viên”


Những h́nh ảnh đầy sáng tạo như “cửa đời vẫn gió”, “ bếp đoàn viên” làm cho ư thơ dù buồn nhưng vẫn đẹp. Đó là những h́nh ảnh đầy tính nghệ thuật rất đắt để tác giả chuyển tải cảm xúc một cách hiệu quả nhất. “Cửa đời vẫn gió” cuộc đời thi nhân vẫn hiu quạnh trong nỗi nhớ, mong chờ khắc khoải và khao khát đoàn viên. Nhân vật trữ t́nh của bài thơ có nghe được tiếng ḷng của thi nhân không, có động ḷng trắc ẩn hay không? Ta muốn hỏi rằng biết bao giờ th́ hạnh phúc trở về với thi nhân trong mái ấm sum vầy “bếp đỏ đoàn viên” để nỗi buồn thôi hiện hữu? Nếu đây là mối t́nh vô vọng th́ biết làm sao bây giờ? Nhưng biết một điều chắc chắn rằng nếu thiếu "em" cũng như màn sương lạnh phủ lên đời anh, phủ lên cả không gian hai miền : Miền đời thực và miền đời trong tâm khảm.


-“Đành thôi em sương xuống lạnh hai miền
Khi quay lại nghe ḷng chiều chuông đổ”


Thi nhân đă quay lại đối diện với chính ḿnh, với hiện thực cuộc sống và lắng nghe tiếng ḷng thổn thức, nghe “ḷng chiều chuông đổ”. H́nh ảnh gợi nhớ tiếng chuông chùa trong buổi chiều cô liêu thật buồn, năo nề biết bao từ xa xăm vọng lại, hay từ miền kư ức vọng về, càng tăng thêm nỗi cô đơn và nỗi buồn thê thiết.


-“ Anh cố níu một mùi hương quên lăng
Gọi sông xa về với buổi tương phùng”


Trong nỗi buồn xa vắng ấy thi nhân vẫn không nguôi hi vọng. Có thể nàng thơ đă xa thật rồi. Có c̣n phép màu nào không? Để “sông xa về với buổi tương phùng". Ai yêu mà chẳng mong chờ ngày gặp gỡ và mơ ước có nhau! Thi nhân có quyền yêu, ngay cả khi tưởng chừng như vô vọng. Có quyền gửi ước mơ nhung nhớ, đợi chờ của ḿnh vào những vần thơ để thấy đời vẫn đẹp, cuộc sống vẫn tràn đầy ư nghĩa.


“Mong thuyền t́nh soi lại bóng trăng chung
Để chăn gối thương một người lơ đăng.”


Cái tài của tác giả là đă cài cắm, đan xen biết bao trầm luân trắc trở từng gặp trong cuộc đời (qua những h́nh ảnh trong bài thơ như : “cửa đời vẫn gió”, "sương lạnh", “mưa bay”) với hi vọng, với niềm tin và hơn hết là t́nh yêu bao giờ cũng là cứu cánh của cuộc đời. Vị ngọt của t́nh yêu như mạch nguồn của sự sống vẫn tha thiết vỗ về an ủi những ưu tư.


Góc nh́n của thi nhân rất tinh tế và sâu sắc, nên cảnh vật thiên nhiên đă đi vào thơ anh rất tự nhiên và rất có hồn. Bài thơ giàu h́nh ảnh và nhạc điệu, tràn đầy cảm xúc và giai điệu sâu lắng, trầm buồn của thơ t́nh vạn kiếp. Phải chăng chất men say của t́nh yêu làm nên rung cảm và xao xuyến trong thơ.


Có thể nói bài thơ “ Chuyện người lơ đăng” của nhà thơ THDV là những cảm xúc rất chân thành trước t́nh yêu dù c̣n dang dở… chưa chạm đến bến bờ hạnh phúc của sự tương phùng, nhưng anh đă gửi tới độc giả những vần thơ lăng mạn, thiết tha và vời vợi nhớ mong. Cuộc sống muôn màu, vẫn tràn đầy ư nghĩa khi ta vẫn c̣n mơ ước.

Hi vọng với sự say mê sáng tác, bằng hồn thơ dạt dào đa cảm của anh, trong thời gian tới, sẽ có nhiều bài thơ hay như thế đến với độc giả chúng ta!


Thành phố Huế ngày 12. 6. 2018
Bích Hà

Xin mời độc giả thưởng thức trọn vẹn văn bản bài thơ
·
CHUYỆN NGƯỜI LƠ ĐĂNG

Em là nắng của một mùa yêu muộn
Em là sông chảy măi phía xuân th́
Cố dặn ḷng mong nhớ buổi ra đi
Cho năm tháng không thành câu đưa tiễn

Anh vẫn biết t́nh em không về lại
Sao cứ chờ, trời buổi ấy mưa bay
Và tay ai bỏ lạnh đă bao ngày
Đường không tạnh khi người c̣n xa măi

Mùa chưa đi và cửa đời vẫn gió
Biết ai về đỏ lại bếp đoàn viên ?
Đành thôi em, sương xuống lạnh hai miền
Khi quay lại nghe ḷng chiều chuông đổ

Anh cố níu một mùi hương quên lăng
Gọi sông xa về với buổi tương phùng
Mong thuyền t́nh soi lại bóng trăng chung
Để chăn gối thương một người lơ đăng !

TẦN HOÀI DẠ VŨ

(Bài đă được in trong tác phẩm Tần Hoài Dạ Vũ TRI ÂM ĐỜI GỌI –trang 221 đến trang231, NXB Hội Nhà Văn tháng 8 năm 2018)
 

 

 

art2all. net