NGUYỄN AN BNH
 

 

CẢM NHẬN TẬP THƠ CHT LNG MẠN ĐỒNG BẰNG

CỦA NH THƠ NGUYỄN TRUNG NGUYN*


TNH QU QUA MEN RƯỢU SAY CỦA NGƯỜI ĐỒNG BẰNG

 


 

 

Xếp tập thơ CHT LNG MẠN ĐỒNG BẰNG của nh thơ Nguyễn Trung Nguyn lại, điều đầu tin ti nhận ra được bng bạc trong thơ anh l mối tnh qu lng đng tha thiết nhưng su đậm trong từng men rượu say trn những bước đường lng du của người đồng bằng. Nt chn chất, mộc mạc phng tng, ho sảng của con người Nam bộ khng lẫn vo đu được của người nng dn thời mở ci về phương Nam, Nhiều khi ta tưởng chỉ thong qua đu đ nhưng thật ra n lun đau đu trong lng nhất l trong những lc cao hứng cầm chn rượu uống cạn trong một khng gian đậm tnh bằng hữu th mối tnh qu ấy mới c dịp tun tro,bộc lộ r nt m những lc tỉnh chưa chắc g anh chịu ni ra.

Nguyễn Trung Nguyn từng l một người lnh, rồi lm bo trước khi chuyển sang cng tc văn nghệ, anh c điều kiện đi đy đi d nhiều. Ta c thể bắt gặp bước lng du của anh ở nhiều miền đất nước v tnh qu đ cng th vị biết bao khi được khề kh ly rượu với những người bạn mới quen trn xứ lạ, từ miệt C Mau thương con gi xứ cuối đất cng trời, bước chn lại Chiều gh qun ca cổ ở Kinh Cng thả hồn theo khc Nam ai, về qua Ng bảy nghe bi Tnh anh bn chiếu. Uống rượu ở Phong Điền nghe bạn kể việc nh nng xa đi giảm ngho, Chiều cuối năm qua cầu Mỹ Thuận mới thấy xe cưới hnh như nhiều hơn mọi ngy, rồi lại gặp mưa ở Si Gn m muốn gởi lng theo gi về sng Hậu niềm thương nhớ của mnh. Thoắt ci thấy bng dng chng lng tử ngồi nghe ca Huế trn sng Hương, lại ngược ln phố ni Pleiku để ht cu vọng cổ thả một lời thơ Chỗ no c em l hướng ấy quay về, rồi ngậm ngi tưởng niệm trước hang tm c ở Quảng Bnh. bng hong bng khung lẫn cht tự ho khi gặp đồng hương ở nghĩa trang Trường Sơn ngt ngn lộng gi.

Chng ta thử theo bước chn ấy tm cht tnh qu, cht men say trong từng nhịp thở, cht lng mạn nhớ thương, cht tm tnh lắng đọng, cht khinh bạc cuộc đời trước thế thi nhn tnh, trước bể du đời người để thấy thấp thong bng dng của mnh đu đ trong thơ anh.

Trong tập thơ CHT LNG MẠN ĐỒNG BẰNG. ti thch nhất l những bi thơ của anh ni về tnh bạn. Với anh đ l bạn th khng c mm trn chiếu dưới, quan lnh cũng như nhau cốt l sự chn tnh, l sự đồng điệu, l nt phng tng, ho sảng của người Nam bộ m ta rất thường gặp:

Về Phong Điền rượu cụng lin min

Quan lnh c-ph thường dn cũng c

Chiếu nhậu đơn sơ, no cng s xuống

Lớn b, trẻ gi rm rả chuyện đời.

Để rồi trong bầu khng kh thn tnh đ đ, những giải thch xem ra hơi ng ngh nhưng trong chiếu rượu hnh như ai cũng cho l đng:

Phong v Điền. Ủa! Nghĩa l g?

Thi ni đại: Phong v gi v Điền l ruộng

Ra ruộng hứng gi say cỡ no cũng tỉnh

Hoa mắt lun trước đồng la bạt ngn.(Uống rượu ở Phong Điền)

Đối với bạn b, đồng đội những người một thời l bằng hữu, c nhiều kỷ niệm vui buồn khng cn nữa. Tnh qu của anh l niềm thương nhớ, sự thủy chung. Trong men say của ly rượu thiếu vắng tiềng cười rm rả của bạn b ngy no ta mới thấy hết nỗi niềm của anh:

Ta biết hồn ngươi khng về kịp

Cng ta uống cạn hết ly nầy

Rượu cay như thể l nước mắt

Chắt biết bao giờ cho hết đy!(Một năm ngy mất V Minh Đường)

Sự chạnh lng trong một buổi chiều viếng mộ bạn:

Nhớ hm no chn rượu cu thơ

Dăm thằng bạn ngho kề manh chiếu bạc

Mầy chết đi men nồng bỗng nhạt

nh trăng vng cũng tắt ven sng.(Chiều viềng mộ bạn)

Hay:

Tao trở lại đy mu trắng trn đầu

Men rượu trắng mỗi năm mẹ khc

Những đứa con gi trắng trinh như ngọc

Thiếu phụ buồn! Trắng song cửa chiều hm.(Điểm danh đồng đội)

Tnh cờ khi viếng nghĩa trang Trường Sơn, anh bắt gặp mộ ch của một người lnh qu ở An Bnh, Cần Thơ, anh bng hong xen lẫn tự ho, anh c những cu thơ rất thật của người đồng bằng:

Cả ti với anh dn Nam bộ thật th

Mnh hy ni hết với nhau những g muốn ni

Rồi ngửa cổ cưa hai ly rượu đế

Để bụng lu ngy ấm ức khng nn.(Gặp đồng hương trn nghĩa trang Trường Sơn)

Người ta ni người đồng bằng thường hay uống rượu. Thật ra khng phải thế, v từ lu trong mu thịt người đồng bằng rượu l một thứ lễ nghĩa. Ti đ từng đến nhiều địa phương muốn giao tiếp g cũng phải cụng ly trước đ hẳn tnh. Rượu cn l ci cớ bộc lộ tm sự, nỗi niềm của mnh m khng phải tnh ton trước sau:

Anh em bạn rể buồn muốn nhậu

Rủ ta cng vc lưới ra đồng

Kiếm dăm con tp về trộn gỏi

Rỉ rả chia nhau cht rượu nồng.(Ko lưới trn đồng)

Đi lc thơ anh cn thể hiện sự lạc quan d c một cht tếu trong hon cảnh khng lấy g hứng th cũng t ra đem lại niềm động vin yu đời ngay trong phng mổ:

Phng mổ v trng ấm p tuyệt vời

Đn điện sng choang đu thua g khch sạn

Mu o xanh dịu dng lng mạn

Gi c cht men l nhất trn đời.(Thơ viết từ phng mổ)

Tnh qu thể hiện trong anh cn l sự đồng cảm với mối tnh của anh bn chiếu trn dng sng Ng Bảy qua tiếng ht ngọt ngo của danh ca t Tr n nổi tiếng một thời ai cũng biết. Ngậm ngi cho số phận hẩm hiu của anh nng dn bn chiếu hay ngậm ngi cho mối tnh thời trai trẻ của mnh đ mất trong một buổi chiều ngồi cho ngoẩy bn ly rượu đế:

Chiều chu thổ khề kh ly rượu đế

Cho ngoẩy đi nghe tiếng ht t Tr n

Giọng kể lể Tnh anh bn chiếu

Nỗi đắng cay của kiếp giang hồ.(Nghe t tr n ca Tnh anh bn chiếu)

Tất nhin, tnh qu trong thơ Nguyễn Trung Nguyn khng thể thiếu với người thn trong gia đnh mnh v đ l ci ni sinh ra ta, l mu thịt, l nơi trở về của chng ta khi c sự vấp ng trn đường đời. Đ l hnh ảnh người cha rặt ni nng dn nhưng lại lun tự ho v biết dạy con điều nhn nghĩa:

ng hay tự tro: Tao dốt đặc cn mai!

By rng học để lm người nhn nghĩa

Vậy m Lục Vn Tin khng hiểu sao ng chẳng qun một chữ

Ci nghĩa bất bằng bm vo ng như rễ đước, rễ cng.(Vng su qu ti)

Hnh ảnh người mẹ tần tảo trong ma nước lũ lm ta chạnh lng(Nhớ mẹ qu xưa), rộng v cao hơn l hnh ảnh của cc b mẹ Việt Nam anh hng m ở địa phương no anh đi qua đều c thể thấy được:

Mỗi bữa cơm mẹ bới ra su chn

Một cho chồng v bốn đứa con mỗi đứa một phần

Những đứa con m người mẹ gọi l chồng

mi mi chẳng cn được ở gần

để lau cho mẹ giọt nước mắt rơi(Bữa cơm của mẹ)

Tnh qu cn thể hiện tấm lng của người anh trai tiễn em gi lấy chồng xa(Đưa em gi về nh chồng), muốn giải by cng anh những điều chưa thể ni đnh mượn ly rượu cho vơi cạn nỗi lng(Về nh xưa uống rượu, Tiễn anh hai):

Tay nng chung rượu nhạt

Nghe đắng cả tim mnh

Anh biết đu thơ ph

Chợ đời giờ rẻ khinh.(Về nh xưa uống rượu) 

Đ cn l tnh nghĩa vợ chồng, lời cha muốn ni với con m đi lần khng t anh tự trăn trở với mnh khi thấy cn qu nhiều thiếu st với họ. Phải chăng đ l nhừng lc thơ anh thật nhất sau một tiệc rượu vừa vơi? (Thơ viết cho b x ngy sinh nhật, Tự sự, Điều muốn ni với con)

Cũng c một người con gi

Người đời gọi l vợ ta

Theo nhau khi cn o rch

Bao năm chưa kn đi t.(Bi hnh tuổi bốn mươi)

Đọc bi thơ Uống rượu trước biển của anh giữa bốn bề mnh mng sng biển, sự hiu quạnh đến gh người lm ta c cảm gic nỗi buồn vạn cổ khng c g c thể khỏa lấp được, đi lc ti chợt thấy c cảm tưởng như đang đọc thơ của Thm Tm:

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực! 

Mẹ th coi như chiếc l bay 

Chị th coi như l hạt bụi 

Em th coi như hơi rượu say...(Tống biệt hnh)

Hay trong nỗi buồn xa xứ của Nguyễn Bnh:

Tm giao mấy kẻ th phương Bắc,

Ly tn v cơn gi bụi ny.

Ngươi đi buồn lắm m khng khc,

M vẫn cười qua chn rượu đầy.(Phương Nam hnh)

Ban đầu ti nghĩ tập thơ c lẽ viết trong một khoảng thời gian kh di t nhất cũng l 10 năm v trong tập thơ c hai bi thơ đnh dấu thời gian ra đời của n: Bi hnh tuổi bốn mươi(trang 13) v Bi hnh tuổi năm mươi(trang 122) nhưng đọc trn facebook của anh mới biết đ l những bi thơ anh viết rải rc mấy mươi năm sau 1975, c lẽ anh đ chọn lọc những bi thơ ưng của mnh vo tập thơ. Trong số 63 bi thơ đ gần phn nửa l những bi mang men say của một chng lng tử v trong những bi thơ cn lại ai c thể khẳng định rằng anh khng lm thơ trong niềm vui hay nỗi c độc của một tiệc rượu đ tn?

Mặc d anh khim tốn như anh tự đng gi trong Bi hnh tuổi năm mươi:

Thơ vi bi đọc được

Văn mấy chương cũng sung

Đi bụng lục cơm nguội

Cao hứngxự xang xề.

Nhưng anh lại l con người đa ti, đa năng. Anh lm thơ, viết truyện, soạn nhạc, viết vọng cổ ở lnh vực no anh đều c những đng gp v thnh tich đng kể. Ti nghĩ CHT LNG MẠN ĐỒNG BẰNG đ gp thm vo vườn hoa của miền chu thổ đồng bằng một bng hoa đầy mu sắc v cn tỏa hương di lu.

 

Bn bờ sng Hậu, cuối thng 9/2015

NGUYỄN AN BNH

______

*Nh xuất bản Hội Nh Văn thng 12 năm 2014

 

 

art2all.net