Nguyên Lạc

 

BÀN VỀ CHỮ "LIKE" TRÊN FACEBOOK

 

Dẫn nhập:

Nghề chơi cũng lắm công phu" (Truyện Kiều - câu 1201) nhất là VĂN CHƯƠNG, nghề chơi thanh cao nhất. Các cụ xưa nói vậy.

Chơi cho lịch mới là chơi
Chơi cho đài các, cho người biết tay!
(Nguyễn Công Trứ)

- Bây giờ sao? C̣n thanh lịch, c̣n đài các không?

Tôi e rằng nghề chơi thanh cao này không c̣n được như vậy nữa. Người ta đă lợi dụng nó để "mưu đồ" cho lợi ích riêng tư, cho cái DỤC không lấy ǵ tốt đẹp của riêng ḿnh. Bằng chứng rơ ràng nhất về điều này là việc xử dụng chữ LIKE trong Facebook. Chữ LIKE này vẫn tiếp tục bị "hiếp dâm" (từ của triết gia Phạm Công Thiện).

Trước khi vào phần chánh, xin tặng các bạn bài thơ "hết ư" của cụ Nguyễn Khuyến:

Đầu đường ngang có một chỗ lội
Có miếu ông Cuội cao ṿi vọi
Đàn bà đến đó vén quần lên
Chỗ tời đến háng, chỗ đến gối
Ông Cuội ngồi trông mỉm miệng cười
"Cái ǵ trông trắng giống con cúi?"
Vội vàng khép nép đứng liền thưa:
"Trót dại hở hang xin xá tội!"
Ông rằng: "mầy cũng chẳng tội ǵ!... "
Chỉ tội làm ông cứng con buội
Muốn tốt mày về bảo làng mày:
" Ra đây ông cho giống ông Cuội"
Cho nên làng ấy sinh ra người
Sinh ra rặt những thằng nói dối! "
.

(Vũ phu đôi - Nguyễn Khuyến)[1]

"Sinh ra rặt những thằng nói dối! ", những "ông Cuội". Bái phục, cụ Nguyễn nói "thậm phải"

Mong rằng chúng ta không phải là cái đích cụ Nguyễn nhắm đến. Hăy không là "ông cuội", hăy thành thật với ḷng và trân trọng hai chữ LIÊM SỈ.


CHỮ LIKE TRÊN FACEBOOK

Xin mời các bạn đọc đoạn văn này trước:

[... Các bạn có bao giờ nghĩ rằng việc "like" một thứ ǵ đó trên Facebook sẽ mang lại ư nghĩa ǵ không? Có thể là do các bạn thấy thích thú về nội dung đó, hay là đây là người đưa tin nhanh nhất, hay cũng có thể đó là do bạn rất thích tính cách của người đăng bài này.

Facebook là một mạng xă hội ảo phổ biến nhất trong lịch sử - với gần hai tỷ người dùng trên toàn thế giới. Tính năng "like" đă được Facebook giới thiệu vào năm 2009, và tính năng này đă dần trở nên phổ biến đến nỗi nó đă trở thành một danh từ đúng nghĩa: một cái "like". Cách đây 7 năm, Facebook đă đạt được mức khoảng 1 tỉ "like" một ngày, chắc chắn con số đó hiện nay lớn hơn rất nhiều.

Đáng buồn thay, v́ tính năng "like" vô hại này mà đă có một số hệ quả không khả quan tí nào. Ví dụ như ở Thụy Sĩ mới đây đă xảy ra sự việc một người đàn ông bị toà tuyên án phạt 4100 USD, lí do v́ ông đă nhấn "like" nhiều bài đăng có tính chất xấu và hận thù trên Facebook. C̣n ở Mỹ vào năm 2013, một nhóm nhân viên của công ty nọ đă bị sa thải v́ "like" trang fanpage của đối thủ (những người nhân viên đă kiện cáo và đă thua ở phiên toà đầu tiên, nhưng sau đó lại thắng ở mục kháng cáo v́ toà án cho rằng việc "like" là quyền tự do của mọi người).

Như vậy chúng ta thấy được mặc dù nút "like" này có vẻ như không có ư nghĩa ǵ và nó chỉ là một tính năng vô hại, nhưng chính nó đă gây ra hệ quả rất khó lường.... ]

( Ư nghĩa thực sự của nút "like" trên Facebook)[2]

Chữ LIKE trong Facebook có nghĩa là: tâm đắc, đồng cảm, đồng t́nh, thích .v.v..Nó bị lạm dụng "hơi nhiều". Các bạn Facebook (Facebooker) vung tay rất "hào phóng". Nguyên Lạc tôi xin mạn phép được bàn qua 4 phương diện sau đây:

1. Về Văn Chương, Nghệ Thuật.

V́ cảm t́nh, v́ đăi bôi, "áo thụng vái nhau", v́ tiếng tăm..v.v..các Facebooker nhiều khi chưa đọc, chưa thẩm định kỹ những bài văn, thơ, nhạc.v.v. đă vội vă bấm LIKE cho xong nợ. Họ đâu biết điều này sẽ xảy ra rất nhiều "tiêu cực".. Giả sử tác phẩm đó bị người hiểu biết phát hiện nó dở, nó thiếu sót, kém hiểu biết... th́ không những tác giả bị phê phán, mà cả những người bấm LIKE cũng bị liên lụy "một giuộc" luôn. Nó giống như cái ngu "Cầm chầu" trong bốn cái ngu mà ai cũng biết! (Ở đời có bốn cái ngu / Làm mai, lănh nợ, gác cu, cầm chầu). Cầm chầu mà gơ khen không chính xác sẽ bị người chửi.[3]

Lại nữa, tác giả thấy LIKE nhiều quá - đâu biết có khi người bạn ḿnh không có đọc tác phẩm ḿnh - tự sướng, tự tôn, tự thỏa măn; do đó không tiến xa thêm được nữa.

Đây là điều Nguyên Lạc tôi kinh qua:

Có cô thi sĩ trẻ, hơi xinh viết một bài thơ có quá nhiều lời comment "hít hà" khen: Tuyệt, tuyệt, trong đó có rất nhiều ngài nổi tiếng. Bài đó có câu thơ như sau: "Chuột kêu ríu rít trên cành". Tôi thắc mắc: Chuột sao kêu ríu rít, phải kêu rúc rích chớ:

Chuột kêu rúc rích trong rương
Anh đi cho khéo đụng giường mẹ la.
(Câu hát ru Quảng Nam)

"Chim chuột " sao?

Cũng vậy, khi ḿnh " like" một comment nào đó, có nghĩa là ḿnh tâm đắc với ư nghĩa của lời comment này và do đó phải chia trách nhiệm với người phát biểu lời này. Nếu lời này bị phát hiện là gian dối, xấu xa, thiếu hiểu biết .v.v... th́ người " like" cũng phải nhận chịu những việc xấu xa này.

@. Tôi xin ghi thêm phần tích cực việc Click LIKE: - C̣n một trường hợp là có đọc bài, đọc kỹ, biết rơ là không hay nhưng vẫn LIKE để khích lệ bạn bè. Chỉ là dấu hiệu để người kia ở nơi nào đó biết là ta vẫn c̣n bên cạnh.(Đỗ Phú).

Điều này đáng khích lệ vì tinh thần trân trọng bạn, khuyến khích bạn tiến bộ; tuy nhiên nên giải thích riêng cho bạn hiểu và đừng lúc nào cũng LIKE.
 

2. Về T́nh Cảm.

Có những Ngài thi sĩ thường làm thơ THỔI ÔNG TIÊU ( từ của Laiquangnam). Tôi xin giải thích rơ cụm từ này: - "Có những người Ấn -độ thường thổi tiêu để khuyến dụ con rắn hổ mang lờ đờ ngóc đầu lên từ trong giỏ rắn. Các Ngài thi sĩ muốn làm những bài thơ THỔI ỐNG TIẾU này để quyến rũ những con rắn - các nàng có nhan sắc - từ trong hang ḅ ra theo "ư đồ" của ḿnh, sau đó bóp cổ con rắn".

Sẵn đây xin dẫn lời thi sĩ Hoàng Lộc:

"Những cô, nhất là các cô có nhan sắc, hễ post bài thơ nào th́ cũng thường được mấy ông có chút tên tuổi nhào vô khen (LIKE) ríu rít. Họ khen có chủ ư đó. Yên chí là sau khi khen vài bài, quí cô sẽ nhận tin nhắn của mấy ông - khen (LIKE) thân mật hơn - gợi ư hơn và nhất định kết thúc bằng một trận tán tỉnh nam nữ rất ngang nhiên. Và cũng yên chí là khi tán không vô, sẽ không c̣n có cơ hội để quí cô được khen (LIKE) nữa - và coi chừng bị chê thẳng tay, một thời gian sau đó!" (lời của thi sĩ Hoàng Lộc)

 

3. Về Chính Trị:

Cũng giống như trên, nếu tác phẩm có dính líu đến chính trị, ngoài tác giả ra, những người LIKE - dù vô t́nh, không thẩm định trước - cũng bị liên lụy.

 

4. Về Pháp Lư:

Nếu bài của tác giả bị chính quyền, bất cứ nước nào kết tội như: kỳ thị, lạm dụng, xách nhiễu (abuse) đàn bà, trẻ em; hỗ trợ, liên hệ khủng bố .v.v... và .v.v... th́ ngoài tác giả ra, các người bấm " like" cũng liên lụy pháp lư v́ đồng t́nh.

Do các điều trên, xin các facebooker cẩn trọng và dùng LIKE cho thông minh! 

@ Cẩn báo:

Tôi xin xác định rơ: đây chỉ là những gợi ư; quyền LIKE hay không là ở nơi bạn, bạn có toàn quyền, không ai có thể ảnh hưởng vào tự do của bạn cả.

 

*

PHỤ CHÚ

SƠ LƯỢC VỀ TRANH LUẬN

1. Đề nghị vài điều trong tranh luận :

- Mọi người đều có "hệ quy chiếu" riêng về sáng tạo và thưởng lăm nghệ thuật, thơ văn. Đừng nghĩ rằng hệ ḿnh là đúng rồi áp đặt lên hệ của người. Phải trân trọng nhau.

- Trong tranh luận nên dùng kính ngữ: Tranh luận để t́m lẽ đúng sai, cùng nhau tiến bộ, chứ đừng xem như kẻ thù cần phải triệt hạ.

- Cố gắng tránh "nộ khí xung thiên". Nếu có, hăy cố "hạ hỏa", b́nh tĩnh lại. Hăy nhớ những lời vàng ngọc nầy:

" If you lose your temper, count up to ten before you do or say anything. If you haven' t calmed down, then count to a hundred, and if you have not calmed down after this, count up to a thousand." (Thomas Jefferson)

(Nếu bạn đang giận, hăy đếm từ một tới mười trước khi nói hay làm bất cứ điều ǵ. Nếu ḷng chưa dịu, đếm tới một trăm, và nếu làm vậy mà vẫn chưa dịu, hăy đếm tới một ngàn) (Nguyên Lạc)

- Dùng lư lẽ phản biện nhau, chú trọng vấn đề đang tranh luận, chứ không nên moi móc, mắng chửi, lăng nhục cá nhân một cách vô cớ. Nên tránh điều mà trong bóng đá gọi là "Bỏ bóng đá người"

Xin được dẫn ra một trường hợp tiêu biểu có thật để các bạn rơ điều tôi vừa nói.

2. Một trường hợp tiêu biểu

Trong việc b́nh thơ, tôi và bạn tôi, nhà b́nh thơ Phạm Đức Nh́ b́nh tập thơ của nhà thơ trẻ THV, một số "cái đuôi" - fans của nhà thơ - đă bừng bừng lửa giận như muốn "đốt cả Facebook". Họ đă tấn công tôi và anh Phạm Đức Nh́ như sau (v́ ngại làm giảm uy tín, tôi xin đuoc dấu tên những người này)

P T D: -" Phạm Đức Nh́ là thùng rỗng, hỡm đời, loè người, thường dùng thuốc độc phê b́nh thơ. Đừng phí lời với người ấy. Những thứ ông ta viết ra có mấy ai like và comment đâu."

N V N: -" Phạm Đức Nh́ và Nguyên Lạc kẻ tung người hứng. Cả hai ông tŕnh độ chưa đầy cái lá mít, viết câu thơ c̣n chưa xong th́ phê b́nh thơ cái con mẹ ǵ! Không phải muốn làm nhà phê b́nh văn học là dễ đâu nha, đừng láo đời nữa nhé! "

Đó là thói "bỏ bóng đá người" mà tôi vừa liên hệ đó các bạn.

Đây là hồi đáp của tôi về những lời không mấy hay ho này:

Nguyên Lạc: - " Bạn NVN, cảm ơn phản hồi, tuy nhiên những lời của bạn không mấy êm tai lắm. Xin cho tôi có vài điều với bạn: H́nh như cái đầu bạn có "vấn đề".

Tôi có 2 điều cần nhắn nhủ bạn:

1. Bạn đă chơi xấu, dùng thủ đoạn mà trong bóng đá gọi là "bỏ bóng đá người".

- Tại sao?

- V́ bạn chưa giải thích được người phê b́nh sai ở đâu mà lại vội chửi người ta. Trong các trận đá bóng "quê mùa" th́ được, c̣n nếu ở trận đấu quốc tế th́ bạn sẽ bị chửi và bị đuổi ra sân v́ hành vi thô bạo và bẩn thỉu của bạn.

2. Tôi nhớ có một nhà văn nổi tiếng Pháp (lâu quá quên tên!) đại khái nói rằng: "Người thực khách tuy không biết rán trứng nhưng cũng biết món trứng rán nào ngon hay tệ."

Tôi xin giải thích thêm, v́ e rằng đầu óc của bạn có "vấn đề" nên không hiểu rơ:

- Bạn vào nhà hàng, gọi món ăn. Dù bạn không là người thợ nấu, bạn cũng phân biệt được món nào ngon, món nào dở chứ, phải không? Chỉ khi nào bạn là kẻ "quê mùa" đói khát th́ mới không phân biệt được thôi.

Tôi khuyên bạn nên đi gặp BS Tâm thần, hoặc trở lại trường để học lại đi!

***

Xin có vài lời cùng các bạn trẻ: - C̣n trẻ mà có thói tự sướng này, thích nghe "a dua" "bầy đàn" khen đăi bôi rồi tưởng ḿnh là nhất, hơn mọi người là điều tệ hại lắm, nó sẽ làm ḿnh đứng lại không thể nào bay cao thêm đâu. Xin nhớ rơ!

 

Nguyên Lạc
............................
 

Ghi chú

[1] Kỷ niệm 100 năm ngày mất của cụ Nguyễn Khuyến (1835-1909) - Laiquangnam
http://www.art2all.net/tho/laiquangnam/lqn_nguyenkhuyen_vuphudoi.htm

[2] Ư nghĩa thực sự của nút "like" trên Facebook

http://kenh14.vn/day-moi-la-y-nghia-thuc-su-cua-nut-like-tren-facebook-no-khong-nhu-ban-van-tuong-20170607233347244.chn

[3] "Cầm chầu": Người cầm chầu là người thủ vai đánh cái trống khen/chê khi phường hát chèo/hát bội đến diễn. Cầm chầu là một thú chơi tao nhă của bậc tao nhân mặc khách. Người cầm chầu, c̣n gọi là quan viên, phải biết khen, chê đúng chỗ, đúng lúc, chấm câu sao cho nhă, không đánh tống khẩu, đánh trống như đấm vào mồm ca nương. Giữa bàn dân thiên hạ mà đánh trượt, mải ngắm đào hát mà quên chấm câu, gơ trống không đúng chỗ, cần gơ để tán thưởng th́ không gơ, th́ thính giả chửi ông cầm chầu. Cầm chầu không được lợi lộc ǵ mà đôi khi c̣n bị chửi nên mới gọi là ngu

.(Xin đón đọc bài viết Bàn Về Chim Cu - Nguyên Lạc - sẽ đăng)

 

art2all.net