Nguyn Lạc

 

CU CHUYỆN HAI DNG SNG

 

Khng ai c thể tắm hai lần trn cng một dng sng (Heraclitus)

DNG SNG SEINE

          Tnh cờ đọc được bi bt k của một người bạn thời nin thiếu viết từ Paris (France)

 

"...Từ thời thanh nin, ti đ bị m ảnh bởi bi thơ của Nguyn Sa, Ng Thụy Min phổ nhạc:


Paris c g lạ khng em?
Mai anh về giữa bến sng Seine
Anh về giữa một dng sng trắng
L o sương m hay o em?
(1)

 

Một lần nữa phải bi phục ti lm thơ tnh của Nguyn Sa. Hnh ảnh thp Eiffel hiện r trn bầu trời, sau những dy nh v cc hng cy khi ngồi du thuyền trn sng Seine, độc đo v thi vị v cng. Nhn những cy cầu yểu điệu v sang trọng bắt qua sng Seine lại nhớ đến Phạm Cng Thiện, một qui kiệt trong thi đn Nam VN, ng đang học Đại Học tại Mỹ (theo cc bi viết của ng) nhưng chn ght nền văn minh vật chất, qu thin về thực dụng của lối sống Mỹ, nn sau khi gặp được thần tượng của mnh l Henry Miller chỉ để ni: Ill kill you (Phng Phật St Phật), ng bỏ Mỹ sang Paris, ngủ dưới gầm cầu sng Seine, ht thuốc l Gaulois, uống c ph ở khu Mont Martre v sng tc thơ văn, khảo luận triết học, cho đến khi được Thượng Toạ Thch Minh Chu mời về VN lm khoa trưởng Văn Khoa Đại Học Vạn Hạnh. " (XYZ)

Đọc xong những dng chữ trn, Nguyn Lạc ti cảm thấy ngậm ngi ... rồi buồn!
-- Ngậm ngi?!
 

Đng l chng ti c một thời như thế, ngưỡng vọng Paris (France). Paris của một thời từng được coi l kinh đ nh sng, l trung tm văn ho thế giới. Paris của biết bao nhiu huyền thoại trong thơ, nhạc, hoạ, triết học ... của nhiều thế hệ Việt Nam.


Paris với Rimbaud v Verlaine, với Apollinaire. Thời tuổi trẻ sinh vin chng ti trước 1975, ở miền Nam, đ từng m mẫn với bao điều được nghe, đọc về Paris. Paris được coi như l thnh địa của văn học. Những Jean Paul Sartre, Albert Camus ... đ ảnh hưởng rất nhiều đến suy nghĩ thời tuổi trẻ. Thanh nin ti đ bị m ảnh bởi bi thơ của Nguyn Sa viết về dng sng Seine!


Bước vo ngưỡng của đại học, ti đ từng say m Phạm Cng Thiện, từng gối đầu sch Thức Mới Trong Văn Nghệ V Triết Học, Hố Thẳm Tư Tưởng ... của ng. Say m ng, cho những g ng ni đều l chn l. Theo ng, cng ch bai sch học lm người của Nguyễn Hiến L.


Thời gian l cu trả lời hay nhất. Những g cụ Nguyễn đ lm v để lại cho tuổi trẻ th ai cũng biết. Bằng chứng l BS Đỗ Hồng Ngọc (Đang sống ở Si Gn), người đ học theo những hướng dẫn của cụ, kết quả như thế no chắc ai cũng biết. Cn ng Phạm đ lm v để lại g cho tuổi trẻ, ngoi hai chữ HỐ THẲM m tới giờ ti cũng vẫn cn chưa biết r?! Xin cc cao nhn vui lng giải thch v tha thứ cho sự km hiểu biết của ti!


Thời gian đủ di, kinh qua những kinh nghim c thể gọi l đau thương, ti nghiệm thấy cu ny của Leo Tolstoy rất chnh xc:


"The most important question to keep before ourselves at all times is this: Do we do the right thing? During this short period of time which we call our life, do our act, conform to the will of the force that sent us in to the world? Do we do the right thing?" (Leo Tolstoy)


Tạm chuyển ngữ:


Thắc mắc lớn nhất lun đặt ra cho mọi người l điều ny: Chng ta đ hnh xử đng khng? Trong khoảnh khắc ngắn ngủi m chng ta gọi l cuộc đời, chng ta đ hnh xử xứng với quyền năng đ đưa chng ta vo cuộc sống? Chng ta đ hnh xử đng khng? (Nguyn Lạc)

-- Buồn ?!
Sự ca tụng sng Seine trong thơ ca Việt: "Mai anh về giữa bến sng Seine" lm ti buồn nhớ đến những con sng qu hương tội tnh của mnh, nhớ đến những kỷ nin trn dng Hậu Giang yu dấu thuở no!

 

 



 

DNG SNG HẬU QU TI

I. Bi thơ ni về dng sng Seine

Bi thơ ni về dng sng Seine với "những cy cầu yểu điệu v sang trọng bắt qua; nh đn điện sng lm trắng cả dng sng, độc đo v đầy thi vị" (chữ bạn ti). Dng sng của qu hương ti bnh dị, mộc mạc qu; khng biết c thi vị đối với cc bậc tri thức "tt vời" hay khng?
 

Ti xin mạo muội dựa theo cc cu thơ trn của Nguyn Sa lm tiếp bi thơ, c cu h miền nam trong đ.

Qu mnh c g lạ khng em?
Mai anh về giữa bến sng xưa
Anh về giữa một dng yn lắng
Giữa hai bờ cồn bi đm nao!

Anh tm lại dng đời xa vắng
Đm m đềm thuyền thả mi xui dng

H ơ ớ ơ ơ ...
Đu đy c đớp bng bần
Nhặt thưa cu h đối
Bạn đnh xa ti!
Bạn ơi hy nhớ quay về (ơ ờ)
Trời trong trăng tỏ ...
Lời thề chớ qun! (ơ ơ)


Bạn đ từng ngắm triệu triệu đm sng chớp tắt, nhấp nhy nhịp nhng của đom đm ci gọi tnh trong đm vắng, trn hai hng bần rũ (cy thy liễu) ở ven cồn chưa? nh đn Noel Phương Ty c chắc rực rỡ hơn nh đm sao ny khng? Ti bảo đảm với cc bạn n rực rỡ lắm, sng vng lấp le cả dng sng!
 

Vm Tấn (Đại Ngi) qu ti ở cạnh bờ sng Hậu. (Vm l đất tại ng ba sng)

- H ơ ớ ơ ơ ...
Đất Sc Trăng kh cằn nước mặn
Anh ra Vm Tấn chở nước về xi
Về nh sau trước khng ai (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
Hỏi ra em đ ... theo trai mất rồi (ơ ơ)


Đối diện giữa sng, bn phải l c lao Dung chạy di tới cửa biển Đng, bn tri l nhiều cồn nhỏ nổi song song nhau (với những bờ cy bần chạy dọc theo bi) giữa l khe nước chảy m đềm. (Dải đất nổi giữa ging sng, lớn gọi l C Lao, nhỏ gọi l Cồn)
 

Những đm khng trăng, trời mờ ảo, triệu triệu đm sng chớp tắt, nhịp nhng của đom đm ci gọi tnh trong đm trn những hng bần rũ. Thả thuyền xui ging, trong khe nước giữa hai hng bần; cng bạn tri m, tri kỷ nng ly lặng ngắm cảnh trời. Dường như thuyền lạc vo ci thin thai!
 

Vẳng đu đy tiếng c đớp bng, tri bần chn rụng.

. Vẳng nghe tiếng h đp nhặt khoan:

1.
- H ơ ớ ơ ơ ...
Bớ chiếc ghe sau cho mau anh đợi,
Kẻo ging gi đến rồi (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
Kẻo ging gi đến rồi ... bờ bụi tối tăm (ơ ơ)

- H ơ ớ ơ ơ ...
Bờ bụi tối tăm anh quơ nhằm ci tộ bể,
Cưới vợ c chửa về (ơ ờ)
- H ơ ớ ơ ơ ...
Cưới vợ c chửa về ... thổi lửa queo ru (ơ ơ)

(Sơn Nam)

2.
- H ơ ớ ơ ơ ...
Gh́ ḿt ṃt chn nn gọi l gh́ g̃y
Người lạc tm hồn ... bạn hỡi gọi sao?
Ngẩng đầu ngắm những v sao
Ci lu ci tỏ (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
Ci lu ci tỏ ... ci nao ring mnh? (ơ ơ)

- H ơ ớ ơ ơ ...
Trch ai qun hai chữ nghĩa tnh
Qun cu thề hẹn ... đi mnh trăm năm
Chống cho theo nước lớn rng
D tm bng bạn (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
D tm bng bạn ...ci lng nt tan (ơ ơ)

- H ơ ớ ơ ơ ...
Bm bịp ku con nước giọng khn
Rạch sng m lối, khi sương m trời
Biết tm đu hỡi bạn ơi
Bng chiều dần xuống (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
Bng chiều dần xuống, mưa rơi mịt mng (ơ ơ)

- H ơ ớ ơ ơ ...
Tm người như thể tm chim
Chim bay biển Bắc (ơ ờ)
H ơ ớ ơ ơ ...
Chim bay biển Bắc ti tm biển Nam (ơ ơ) *

(Nguyn Lạc) (2)

 

. Vẳng nghe tiếng vọng cổ mơ mng xa vắng:
H ơ!
Chiếu C Mau nhuộm mu tươi thắm
Cng tới cực lắm mưa nắng di dầu
Chiếu nầy ti chẳng bn đu
Tim c khng gặp...H ơ!
Tim c khng gặp ti gối đầu mỗi đm. (Tnh Anh Bn Chiếu)(3)

. Hoặc cng với người tri kỷ ca đi cu tn nhạc du dương:
Đm nay trăng sng qu anh ơi
Sao ta la cch bởi dng sng bạc hai mu
Lnh đnh trn sng nước mnh mng
Bao đm lạnh lẽo em chờ mong gặp bng chng ...

(Chuyến Đ Vĩ Tuyến - Lam Phương) (4)

 

2. Về ma thu Paris

Thấy cc ngi tr thức ca tụng sự tuyệt vời của ma thu Paris, của những mối tnh lng mạn rượu đỏ đn vng, ga Lyon buồn tiễn biệt khiến ti ngậm ngi nhớ lại qu ti: Hậu giang mộc mạc, diệu hiền với chỉ hai ma mưa nắng!
 

Nhn nghe cc bi nhạc "Tiễn em" v "Ma thu Paris" của nhạc sĩ Phạm Duy phổ thơ Cung Trầm Tưởng, ti viết bi thơ ny, đy l trch đoạn:(5)

QU HƯƠNG TI KHNG C MA THU

Qu hương ti khng c ma thu
Biết lấy chi mơ thu sương m?
Dng Hậu giang lặng lờ soi bng
Đưa tiễn người. rụng tri m u!

Nơi qu ti khng c ma thu
Chỉ nắng mưa. trời thảm hai ma
Tiễn chn em về bn xứ lạ
Nước một dng. mu tm tiễn đưa

Ma qu ti khng thu mắt em
Khng đn đưa. ga nhỏ m đềm
Khng rượu vang. đn vng tiễn biệt
Chỉ hng bần. xm thẫm. đm đm!

Vắng bng em. thng chn qu ti
(Chắc nơi kia ma thu kinh kỳ?!)
Giọt mưa rơi. trn sng ngầu đục
Lạnh một dng. sầu nỗi biệt ly!

(Nguyn Lạc)
 


KẾT
Đẹp qu, tnh qu v an bnh qu phải khng cc bạn? i qu hương gấm hoa!
Sẽ c cn sng Hậu qu ti khi thượng nguồn đ bị ngăn chặn?! (6)


Người Việt hay vọng ngoại chăng? Ci của mnh c khng bằng ci của người? Sao khng trn trọng, bảo vệ v lm đẹp thm ci mnh c, lại so b với ci của người chi?


Dng Cửu Long m đềm, dng Hương Giang mơ mng ... khng đẹp hơn dng sng "lạ hoắc lạ huơ " no sao? Hay v chng bnh dị mộc mạc qu, khng cao sang "tt vời" nn khng thi vị; do đ cc nh tr thức mới t lm thơ, lm nhạc nhắc đến?!
Nhạc thơ cũng c cao - thấp, tr thức - mộc mạc, sang - sến sao?


Theo quan niệm ring ti (c thể sai) "sến" trong thơ, văn, nhạc l dng "dao mổ tru" để "lm thịt" một con chuột: Dng những lời "qu mức" để diễn tả một điều rất giản dị "ai cũng hiểu", hoặc dng những lời "tt vời" để biến một điều giản dị dễ hiểu thnh một điều kh hiểu, chỉ dnh cho thiểu số "tự phong".


Theo ti, bất cứ người no, triết l no, văn chương no phục vụ cho đa số, đại chng đều đng trn trọng hơn những g phục vụ cho một nhm thiểu số đặc quyền!

Nguyn Lạc


........................


* Tm em như thể tm chim
Chim bay biển Bắc, anh tm biển Nam (ca dao)


Phụ ch:
(1) Paris c g lạ khng em?/ Mai anh về giữa bến sng Seine...
https://www.youtube.com/watch?v=qXPOVcsB2hc
(2) H Miền Nam Ch Tm & Ngọc Đan Thanh:
https://www.youtube.com/watch?v=D490NO47CFA
(3) TNH ANH BN CHIẾU - Giọng Ca t Tr n
https://www.youtube.com/watch?v=Jbsbft9m7Jo
(4) Hương Lan - Chuyến Đ Vĩ Tuyền 1980s
https://www.youtube.com/watch?v=c9j_Tw-4bDM
(5) Thin Tn - Tiễn Em (Phạm Duy, thơ: Cung Trầm Tưởng)
https://www.youtube.com/watch?v=-pnXrEUhQWI
(6) Nh văn Ng Thế Vinh: Cửu Long Cạn Dng, Biển Đng Dậy Sng
http://damau.org/archives/4409
https://uyennguyen.net/?s=ngo+the+vinh&x=5&y=3

 

art2all.net