Nguyn Lạc

 

HAI CU CA DAO VỀ MẸ


          Nhn ngày rằm tháng 7, l̃ Vu Lan Bồn - phin m từ chữ Phạn l Uilambana - tnh cờ ti tìm gặp hai cu ca dao trn web:


Mẹ gi như chuối chn cy
Gi lay mẹ rụng, con ry mồ ci


Thật ra th hai cu ny được rt gọn từ bi ca dao dn gian về mẹ sau đy:

Mẹ gi như chuối ba hương
Như xi nếp mật, như đường ma lau
Đường ma lau cng lu cng ngt
Cơm nếp mật ngo ngạt hương say
Ba hương ly lất thng ngy
Gi đưa mẹ rụng, con ry mồ ci
Mẹ gi như ng my tri
Như sương trn cỏ, như lời ht ru
Lời ht ru vi vu trong gi
Sương trn cỏ kh vỡ dễ tan
My tri lng đng trn ngn
Gi đưa tan, hợp, hợp, tan, nao lng.

(Ca dao dn gian)

Theo ti, chỉ hai cu ca dao rt gọn tuyệt vời trn đ đủ lm người xao xuyến nhi lng, nhiều thm kh nhớ. Chỉ cần đọc hai cu giản dị ny bao nhiu cảm xc về mẹ cũng đ dng tro.

 
Với niềm trn trọng tnh mẹ, ti xin php viết lại theo dng cảm xc ti

Mẹ gi như chuối chn cy
Gi ơi đừng động khiến ti điếng hồn!

(Nguyn Lạc)

Sẵn dịp ti xin được BNH hai cu ca dao tuyệt vời trn v giải thch vi hng về cu thơ cảm xc của ti

HAI CU CA DAO

B mẹ gi l một kho tng của yu thương, của hạnh phc. Ni mẹ gi l một thứ chuối, một thứ xi, một thứ đường ngọt dịu, người dn qu đ diễn tả được tnh mẹ một cch giản dị vừa đng mức.


Như đ ni trn, chỉ hai cu rt gọn tuyệt vời ny đ đủ lm người xao xuyến nhi lng. Hai cu rt gọn ny rất hay, đọc ta thấy người mẹ lớn tuổi lắm rồi - "chuối chn cy" - v mẹ khng biết sẽ mất lc no v chuối chn cy rất dễ rụng. Chnh cụm từ "chuối chn cy" nầy hm nhắc chng ta phải ch v chăm sc đến mẹ, rằng mẹ "dễ rụng lắm" kẻo rồi n hận sau đ mồ ci.


Sử dụng cụm từ nầy rất hay, v chuối chn l tri cy thng dụng đối với mọi người giống như người mẹ ai cũng c. Lại nữa, chuối chn cy rất dễ rụng, chỉ cần một lay động nhẹ thi.


Điều m chng ta cần ch thm l chuối chn rụng khng hư mất đi, m n c thể trở thnh "rượu chuối" tỏa hương ngọt ngo cho người thưởng thức. Mẹ c "rụng" nhưng "hương mẹ" vẫn cn trong tm tr con.


Chữ GI giản dị ai cũng hiểu, sử dụng rất tuyệt ở đy: - Gi l phong, phong ba cuộc đời, phong ba gia đnh,... sẽ lay mẹ rụng, mẹ sẽ mất đi.

Chữ RY cũng tuyệt, mộc mạc, bnh dị ai cũng hiểu: -Từ nay về sau. "Con ry mồ ci": Từ nay - ngy mẹ mất - về sau con sẽ mồ ci , đơn độc.



HAI CU CẢM XC RING

Đ l phần hai cu ca dao, giờ ti xin giải thch về hai cu cảm xc của ti:


Cu su - lục - vẫn khng thay đổi như lời BNH trn, nhưng cu tm - bt - thay đổi hon ton như sau:


Gi ơi đừng động khiến ti điếng hồn!
Xin ch chữ "gi", "đừng động" v "điếng hồn"


Trước khi xt cc từ nầy, xin cc bạn ch :


1. Hai cu ca dao dn gian rt gọn nhận xt ta thấy: Người mẹ tuy gi nhưng vẫn cn khoẻ v sng suốt, con chu nn ch chăm sc kẻo mẹ mất rồi mồ ci.


2. Hai cu thơ cảm xc của ti muốn ni l người mẹ gi yếu lắm rồi, mẫn cảm lắm rồi... chỉ những biến động, d nhỏ nhặt cũng lm con chu lo sợ điếng lng rằng mẹ c thể bị ảnh hưởng m "rụng".

 
Giờ xin xt từ:


- Chữ GI : Cũng giống như đ xt trn, phong ba cuộc đời, biến động gia đnh, phong ba biến động nội tm - xa cch nhớ mong... Nhưng ở đy ti muốn lin hệ thm "lời ong tiếng ve" nữa. Người mẹ ở đy yếu lắm rồi, gi lắm rồi, dễ mẫn cm v cng gi tm l cng giống trẻ nhỏ, dễ hờn giận, cần sự che chở...


- Chữ "đừng động": Cầu mong GI, những phong ba biến động kể trn khng c, khng xảy ra với mẹ.


- Chữ "điếng hồn": - GI, phong ba... hơi động thi, chỉ những biến đổi nhỏ nhoi thi cũng đủ lm người con lo sợ, điếng hồn mẹ "rụng". Sự lo sợ ny khiến người con cng ch đến mẹ nhiều hơn.



TNH MẪU TỬ

V̀ tình Mẹ - tình m̃u tử - ti xin d̃n ra đy chuỵn có tḥt ở loài khỉ; chuỵn ŕt bùn:


Truyện Kiều của Nguyễn Du cn c tn l Đoạn Trường Tn Thanh tức Khc Ca Mới Đứt Ruột. C thật sự buồn đến nỗi ruột đứt ra từng đoạn từng khc khng? Xin thưa l c. Đứt ruột đoạn trường dựa vo sự thật l trong thin nhin c một loi khỉ c tnh mẫu tử rất tuyệt vời. Khỉ mẹ rất yu thương con. V một l do g đ, khỉ con bị chết m cn thấy xc, khỉ mẹ ngồi m xc con cho tới khi xc con rữa thối. Cc con khỉ khc trong bầy phải ln rnh cướp lấy xc đem giấu đi. Nếu con bị bắt mất, khỉ mẹ ngồi m hai bầu sữa, buồn rầu, bỏ ăn, bỏ uống cho tới chết. Đem xc khỉ mẹ mổ bụng ra, thấy ruột khỉ mẹ đứt ra từng đoạn, từng khc. V thế cho nn mới c cu Buồn đứt ruột hay đoạn trường l vậy - Theo BS Nguyễn Xun Quang:


Buồn rầu đứt rụt nn trong ca dao mới có cu:


Th tay m ngứt ngọn ng,
Thương em đứt ruột, giả đ ng lơ.



BI NHẠC VỀ MẸ

Giới thịu các bạn bài nhạc vít v̀ Mẹ của Phạm Th́ Mỹ, ph̉ bài "Bng H̀ng Cài Áo" của th̀y Thích Nh́t Hạnh. Đy là vài lời của bài nhạc :


Mẹ, mẹ l lọn ma ngọt ngo
Mẹ, mẹ l nải chuối buồng cau
L tiếng dế đm thu
L nắng ấm nương du
L vốn liếng yu thương cho cuộc đời ...


- Mời nghe nhạc:
Bng Hồng Ci o - Diễm Thy
https://youtu.be/siCuYbaKilg
 


LỜI KẾT

Mẹ l một dng suối, một kho tng v tận; vậy m lắm lc ta khng biết, để lng ph một cch oan uổng. Mẹ l một mn qu lớn nhất m cuộc đời tặng cho ta, những kẻ đ v đang c mẹ. Đừng c đợi đến khi "chuối chn rụng" - mẹ chết - rồi mới khc than: Trời ơi, ti ry mồ ci"
...
Hong hn phủ trn mộ
Chung cha nhẹ rơi rơi
Ti thấy ti mất mẹ
mất cả một bầu trời

(Thch Nhất Hạnh)[*]

Những bi ht, những bi thơ ca tụng tnh mẹ, bi no cũng dễ ht, cũng hay với điều kiện l thật lng, cảm xc thật; chứ khng phải sắp chữ, so rỗng, tạo dng. "L đổ o ạt m chẳng thấy ma thu đu".


Người viết, d khng c ti ba, miễn c rung cảm chn thnh l thơ, nhạc hay. Ai cũng cảm động khi nghe ni đến tnh mẹ, đu cũng c, thời no cũng c.
*


Nhớ mẹ, cũng là nhớ qu hương, ti xin được ḱt bằng 2 cu thơ sau đy:


Qu mẹ trng vời chiều ngt mắt,
My ơi nhắn gởi nỗi niềm thương!
(Nguyn Lạc)
.
Nguyn Lạc
..............


[*] Tham khảo "Bng Hồng Ci o" của thầy Thch Nhất Hạnh, Thi viện, Ca dao Việt Nam ...


- Mời nghe nhạc:

HAI CU CA DAO VỀ MẸ - Nguyn Lạc - Nhạc Ṃc Thing
http://www.art2all.net/nhac/mocthieng/me_nhac_mt.htm




 

art2all.net