Nguyễn  Văn

 

L ụ c   B ́ n h  N g ẫ u  K h ú c

 

 

 

 

Thiếu Khanh giới thiệu

Nguyễn Văn và Lục B́nh Ngẫu Khúc

 

Lục b́nh (water hyacinth) có nơi gọi là bèo Nhật Bản, là một loài cây thủy sinh rất phổ biến ở Việt Nam, nhất là các vùng ao hồ sông nước Nam bộ. Cây lục b́nh sống dập dềnh trên mặt nước, nở những bông hoa tím phơn phớt rất đơn sơ. Rễ lục b́nh không bám xuống đất nhưng cây có sức sinh sôi phát triển mạnh mẽ kỳ lạ. Một đám lục b́nh dày đặc dưới chân cầu có thể đội lệch một mố cầu. Ấy vậy mà lục b́nh lại là một loài cây vô h́nh. Nó có đó, ở khắp sông suối ao hồ, lặng lẽ có mặt và lặng lẽ trổ bông mà không ai nh́n thấy nó cả. Thậm chí ngay cả các nhà thơ cũng không mấy người nh́n thấy nó. Cho đến một hôm trên thi đàn phương Nam xuất hiện bài thơ “Phương Nam Khúc Ca Trôi Dạt Của Khóm Lục B́nh”, trong đó, tác giả, nhà thơ nhạc sĩ Đynh Trầm Ca của xứ Quảng, như một kẻ giang hồ hào sĩ, phất tay áo hô to lời khí khái:

ta,

lục b́nh vừa trôi vừa trổ bông

 

th́ nhiều người mới chợt nhận ra sự hiện diện của loài cây sống lênh đênh rất hiền hậu này. Có không ít nhà thơ chợt giật ḿnh nhận ra cuộc sống của ḿnh cũng giang hồ phiêu bạt như kiếp lục b́nh vô h́nh vừa trôi vừa trổ bông.

Có lẽ Nguyễn Văn là một trong số những cánh lục b́nh vô h́nh trôi lặng lẽ giữa cuộc sống nhiều đa đoan như thế. Cũng vừa trôi vừa trổ bông.

Nguyễn Văn không phải là một “người mới” trong làng thơ. Năm 1975, đang là một sinh viên văn khoa, với một thi phẩm, Đi Giữa Quê Hương, xuất bản một năm trước đó giắt ở thắt lưng[1] Nguyễn Văn đă lặng lẽ từ biệt trường đại học để trở về quê Đại Lộc, Quảng Nam, và từ đó lao vào cuộc sống, bắt đầu nhiều chặng lênh đênh sau cuộc “đổi đời”, như kiếp lục b́nh. Có thời gian nhà thơ này đă lưu lạc lên tận vùng rừng núi Phương Lâm Tỉnh Đồng Nai để làm rẫy.

Được vài năm, anh lại “trôi” về thành phố, tham gia lực lượng chợ trời, chạy vật liệu cho các máy dệt thủ công gia đ́nh ở khu Bảy Hiền, và bán mũ nón và túi xách ở vỉa hè lây lất kiếm sống – và làm thơ. Anh trôi qua dạt lại từ nơi này sang nơi khác ở đất Sài G̣n xưa bây giờ là thành phố Hồ Chí Minh. Một thời gian sau nhà thơ lại “trôi” về xứ Quảng. Trong cuộc sống lưu vong phiêu bạt như thế, Nguyễn Văn vẫn tiếp tục làm thơ. Anh khiêm tốn và kín tiếng, Không phô phang. Không ồn ào. Như cây lục b́nh vẫn vừa trôi vừa trổ bông lặng lẽ. Rất lặng lẽ. Và… vô h́nh.

“Lục B́nh Ngẫu Khúc”, thi phẩm thứ hai của anh, dày gần một trăm rưỡi trang sách với trên một trăm bài thơ, được nhà xuất bản Văn Học xuất bản năm 2010. Tên tập thơ có vẻ hơi… cũ, và có lẽ không mấy gợi sự chú ư. Tuy vậy, đó là tập hợp những bài thơ được sáng tác ngẫu nhiên trong cuộc sống trôi nổi lưu lạc như kiếp bèo Nhật Bản của nhà thơ. Hai tập thơ cùng một tác giả, ra đời cách nhau 36 năm; khoảng  thời gian đó có lẽ gần đủ cho một con người bước vào tuổi bất hoặc. Cho nên không có ǵ lạ nếu ta đọc thấy nơi những bài thơ trong thi tập này ngoài sự vững vàng chững chạc về vần điệu, nhạc điệu và thi pháp với ngôn ngữ thơ trau chuốt chọn lọc, c̣n có sự trầm ngâm trong ư tưởng chín chắn và sâu sắc thỉnh thoảng pha chút ḥm hỉnh của một hồn thơ từng trải sau hơn một giáp thăng trầm trong cuộc “đổi đời” nhiều khốn khó. Như những bông lục b́nh tuy bề ngoài chỉ là một màu tím nhạt đơn sơ nhưng cái hồn chứa bên trong những chiếc bông ấy dễ làm mũi ḷng ḿnh. Thơ Nguyễn Văn như thế, hoặc gần như thế. Có thể là một lúc nào đó ta bỗng nhận ra ḿnh yêu thơ Nguyễn Văn bao giờ không hay. Nhất là thơ Lục bát của Nguyễn Văn khá mượt mà, hoàn toàn thoát khỏi cái bẫy “vè” mà cái dạng “sáu chữ tám chữ” dễ dăi thường khiến những người làm thơ non tay viết ra những câu rỗng tuênh đầy sáo ngữ. Lục bát Nguyễn Văn dễ lôi cuốn ḿnh vào sự đồng cảm với những cảm xúc và cảm nhận thâm trầm và độc đáo của tác giả. Chẳng hạn, nhà thơ nhận thấy t́nh yêu của đôi lứa đang yêu nhau đẹp như một bài thơ tứ tuyệt. Khi nàng đă quảy gánh theo chồng, th́ bài thơ tứ tuyệt đă dần dần hóa thành… văn xuôi! Nhưng ghi nhận này của Nguyễn Văn khiến ta cảm thấy “lạnh người”:

Già ư ! Không phải già đâu
Chẳng qua đứa trẻ bạc đầu đấy thôi.

 

Thiếu Khanh trân trọng giới thiệu với người yêu thơ, nhà thơ Nguyễn Văn với bước đầu là mấy bài thơ của anh trong phần đầu tập thơ Lục B́nh Ngẫu Khúc.

 
 


[1] Dịch nghĩa đen câu thành ngữ tiếng Anh: To have something under one’s belt – Đạt được một sự thành tựu nào đó / có vốn liếng.

 

 

 

 

Nhà cũ


Chiếc nôi
Gợi tiếng ầu ơ
Chỗ nằm
Gợi một ngây thơ đầu đời
Mái hiên
Giậu trúc
Vườn chơi
H́nh như đang gợi khoảng trời xanh mây

Về căn nhà cũ chiều nay
Lặng yên giấu
Tháng năm dài
Lưu vong

Cười khan
Lệ cứ lưng tṛng
Giấu đi đâu
Khoảng trống không

 phận người.

 

 

 

 

 

Quảy gánh theo chồng
 
Kể từ
Duyên mới
Mở hàng
Non thề biển hẹn
Tim vàng lều tranh


Thế rồi
Quang gánh
Theo anh
Câu thơ tứ tuyệt
Hoá thành
Văn xuôi. 

 

 

 

 

Ngẫu khúc hàng rong

Một thời
Cho biết long đong
Cơm không theo bữa
Áo không theo người

Một hôm
Rớt nón trông trời
Giật ḿnh tôi đứng nh́n tôi
Sững sờ.

 

 



Không già

Cách chi kéo được mệnh trời
Quay đầu ngoảnh lại sân chơi mà thèm
Tàn ngày nối tiếp thâu đêm
Cái thân dâu bể đi t́m bể dâu
Già ư ! Không phải già đâu
Chẳng qua đứa trẻ bạc đầu đấy thôi.

 

 

 

Sững sờ bằng lăng

Trở về
Qua mấy ngă tư
Phượng hồng buổi ấy bây chừ
Ai thay
Phố chiều giăng
Sợi mưa bay
Một ḿnh
Rượu thấm ḷng say
Lờ mờ
Đường xưa
Như tỉnh như mơ
Hai hàng hoa tím
Sững sờ
Bằng lăng.
 

 

 

 

Bái t́nh

Tạ ơn giấy hồng mực xanh
Tạ ơn luôn những cuộc t́nh đ̣ đưa
Giờ đây chín nắng mười mưa
Răng long tóc điểm xin chừa nhởn nhơ


Nào đâu cái buổi ban sơ
Nào đâu ngày tháng vật vờ u mê
Đâu rồi chân bước đi về
Đâu rồi mắt ngó tứ bề cỏ hoa


Cúi đầu sát cơi người ta
Lời thề biết thật xương da biết c̣n
Người mang vàng mă cúng hồn
Thư hồng châm lửa tạ ơn bái t́nh.

 

 

 

Một đời Kiều

Chiều năm ấy
Tiễn nhau đây

Cánh chim ngoài cửa
Bóng mây bên trời

Chim lạc nẻo
Mây vàng trôi

Mười lăm năm
Lại nhớ người
Thương ta.
 

 

 

Độc ẩm

1
Rượu vào khẽ trách lời ra
Ta ngày ấy có như ta bây giờ
Áo cơm bằm nát câu thơ
Vàng thau lẫn giữa đôi bờ mà đi.

2
Như đồng lúa gặt ngày trái vụ
Mùa thất thu
Và mùa trắng tay
Nâng ngang tầm mắt ly rượu đắng
Phả lên trời nhịp phách đưa cay.

 

 

 

 

Giọt rơi

Giọt rơi trên phiến đá
Như tiếng trẻ thơ cười
Ngày mai ra biển cả
Nhớ nhau hoài cuộc chơi

Giọt tí tách bên hiên
Em buổi ấy ngoan hiền
Tôi đem ḷng ngây dại
Gởi chút t́nh không tên

Giọt mềm trong khóm lá
Nhắc nhau thuở ban đầu
Chuyện người dưng nước lă
Mà khó ḷng quên nhau

Giọt bay ngoài đồng nội
Thương măi mối t́nh câm
Một lời không dám tỏ
Một đời trôi âm thầm

Giọt vùi sâu trong cát
Em chôn một tấm ḷng
Thuyền về neo bến khác
Cây đa c̣n đứng không

Giọt rơi nhanh rơi nhẹ
Trầm lắng mà cơ cầu

Đă biết mai sau mờ sương khói
Suốt đời giữ măi giọt rơi nhau.

 

 

 

Ngày tháng ở Phương Lâm

Vào rừng khai mở cây hoang
Tái sinh cho mảnh đất vàng năm xưa
Mua vui thả hạt gieo mùa
Làm quen cái buổi ḿnh chưa biết rừng

Băng qua dốc núi lưng chừng
T́m cây đẽo gỗ t́m bưng lợp cḥi
Đêm nằm mơm đá trăng soi
Dốc nghiêng bầu rượu uống hoài đợi say

Cầu trời cho đất lăn quay
Cho đêm quên nhớ cho ngày thôi mong
Mai ra ngọn suối đầu ḍng
Thả trôi sợi tóc mây hồng lưu linh.