|
Ninh Giang Thu Cúc
ĐƯỜNG VÀO
THẤT NGÔN BÁT CÚ CỦA VI KHUÊ
"Nguyệt Tầm Dương" bài thơ đề từ cho tập thơ
Thất ngôn bát cú của nhà thơ Vi Khuê đă cho tôi nhiều liên tưởng thú vị.
Nguyệt Tầm Dương - trăng trên bến nước Tầm
Dương và giọt nước mắt của nàng ca nữ nhan sắc đă hoàng hôn, nhỏ xuống cho đẫm
ướt áo xanh chàng Tư Mă trên đường về đất trích Giang Châu: "Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách
Quạnh hơi thu lau lách đ́u hiu".
Những câu thơ đứt ruột của Bạch Cư Dị là niềm
cảm thông cho sự t́nh của nàng ca nữ, cho sự ly biệt giữa chủ và khách tri âm
trong chén quan hà, và cho cả nỗi đời, nỗi người giữa thân phận thuyền quyên và
một vị học sĩ mang bịnh trung ngôn thành ra nghịch nhĩ để khúc tỳ bà đ̣i đoạn
động càn khôn.
Đă một thời bao cô con gái Việt Nam mon men
đặt bước vào ngôi đền văn học Trung Hoa, vừa thích thú lại vừa run như cầy sấy
khi đọc những ḍng văn ma mị của Bồ Tùng Linh, sợ mà lại ṭ ṃ thích đọc, nhưng
vừa đọc lại vừa lấm lét nh́n quanh, với ư nghĩ là bao nhiêu hồn ma bóng quế đang
thập tḥ chực xuất hiện từ sau các bức tranh, các bức chân dung treo ở trên
tường, đọc xong là trùm kín mền đến toát mồ hôi hột... Trời ơi, một thời mộng mị
Liêu trai.
Rồi ngưỡng mộ đến phong thánh một nhà thơ mà
chỉ bằng một khổ tứ tuyệt 28 chữ ông đă đưa vào bao thi ảnh nửa sờ nắm dễ dàng,
nửa lại trừu tượng mênh mông vô h́nh vô tướng. Đó là Trương Kế với
Phong Kiều Dạ
Bạc.
Ai là hành nhân trên vạn nẻo sông hồ lại
không chạnh niềm cố quận khi đọc lớn cặp kết của
Hoàng Hạc Lâu: “Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu”
Thôi Hiệu ơi! Ông là ai mà có tài đánh động
ḷng quê của kẻ xa nhà đến vậy?
Một thi nhân mang hai ḍng máu trong huyết
quản đă lăng mạn cực kỳ khi chờ người yêu đến lụi tàn điếu thuốc trên tay và
xuưt xoa rên rỉ: "Anh khẽ bảo nhớ làm sao nhớ thế" (Hồ Zdếnh).
Có một kẻ sĩ đau đớn khi nh́n "trời đất
nổi cơn gió bụi" với trách nhiệm của kẻ làm trai người ấy đă quyết lên đường
trả nợ non sông và : "người đi, ừ nhỉ, người đi thực..." cùng lời thề sắt
đá : "Chí lớn chưa về bàn tay không..." (Tống biệt - Thâm Tâm)
Tám danh sĩ - tám h́nh tượng, tám thi ảnh
lung linh chất Đường thi tuyệt hảo, trong đó có hai thi sĩ của Việt Nam đều được
Vi Khuê phác thảo chân dung tiêu biểu ở bài thơ Nguyệt Tầm Dương, với
t́nh yêu lớn dành cho nền văn chương cổ đại của Trung Hoa và của văn học đương
đại Việt Nam. Một mối t́nh đă được tác giả ấp ủ tự tuổi ấu thơ. Yêu người tự thuở tôi lên mười Mỗi phút mỗi giờ tôi đều thở Thở bằng hơi thở của người thôi
Có thể Ninh Giang Thu Cúc đă nghĩ sai những ǵ tác giả viết, nhưng biết làm sao được khi nhận định một tác phẩm văn học là quyền của bạn đọc, để từ đó ta t́m ra tiếng nói tri âm. Có ǵ một đúng mười sai xin được mỉm cười xí xóa cho nhận định ban sơ của soạn giả, trước khi đi vào tập thơ Đường luật của Nữ sĩ Vi Khuê. Lối vào thơ Đường luật của Vi Khuê ắt hẳn sẽ thênh thang, tha hồ cho hành nhân rảo gót theo hậu thân của Lư Bạch và Đỗ Phủ như Vi Khuê đă nằm mơ và khẳng định ở hai câu cuối trong bài:
Nguyệt Tầm Dương Yêu người tự thuở tôi lên mười Mỗi phút mỗi giờ tôi đều thở Thở bằng hơi thở của người thôi
Nuôi tôi khôn lớn bằng sữa mẹ Xanh xao ngôn ngữ liễu thơ Đường Nuôi tôi đài các bằng hoa lệ Chín tầng cung Hán nguyệt Tầm Dương
Nuôi tôi người đă nuôi tôi mộng Liêu Trai ngh́n giấc nhớ thương chàng Đâu bến Cô Tô thuyền buộc chặt Ngh́n năm c̣n vọng tiếng chuông vàng? Và đâu hoàng hạc bay, bay mất Để c̣n trơ lại mái lầu hoang?
Hỡi ơi, người khách Minh Hương cũ Quê ngoại chàng yêu, tôi yêu chàng "Rạc rời vó ngựa quá quan Cờ treo ải cũ, trăng đàn mộng xưa..."
Người yêu, ừ nhỉ, yêu người thực Tiềm thức khôn nguôi hận Thủy Hoàng Mơ thấy tiền thân ḿnh họ Lư Bút mực thương hoài nét Đỗ lang...
(Vi Khuê)
Ninh Giang Thu Cúc
|
