PHẠM Đ̀NH LÂN, F.A.B.I.

 

BANG GIAO MỸ- CUBA

 

            Cuba là một đảo quốc rộng lối 110,000 km2 (33% nước Việt Nam) với lối 12 triệu dân gồm 65% người da trắng gốc Tây Ban Nha, 25% người mulatos hay mestizo và 10% người da đen gốc Phi Châu bị bán làm nô lệ để làm việc trong các đồn điền do các chủ điền người Tây Ban Nha làm chủ.

Theo tiếng Taíno, Cuba có nghĩa là vùng đất trung tâm.  Xứ Cuba bao gồm một đảo lớn và 1,600 đảo nhỏ với kích thước khác nhau.  Trước kia Cuba bị Tây Ban Nha đô hộ.  Dân sống trên đảo gồm:

-  người Tây Ban Nha chính gốc gọi là peninsulares (dân bán đảo Iberia)

-  người Tây Ban Nha sinh ở Cuba hay các nước Trung và Nam Mỹ gọi là Criollos

-  người Tây Ban Nha lai với người bản xứ hay lai với người Phi Châu nô lệ gọi là mulatos hay mestizos.

Chánh sách cai trị của người Tây Ban Nha peninsulares gây bất măn chẳng những đối với người mulatos, người bản địa mà c̣n gây sự oán hận đối với người Tây Ban Nha Criollos tức người da trắng nhưng không sinh trên bán đảo Iberia. Họ khai thác thuộc địa để làm giàu và đem tài sản quí báu về nước trên lục địa Âu Châu.

Khoảng cách ngắn nhất giữa Cuba và Hoa Kỳ lối 150 km.  Sau khi thành công trong Chiến Tranh Cách Mạng giành độc lập, Hoa Kỳ quan tâm đến đảo Cuba.  Năm 1823 tổng thống Monroe đưa ra chủ nghĩa Monroe với khẩu hiệu Châu Mỹ của Người Mỹ Châu nhằm minh định vai tṛ to lớn của Hoa Kỳ ở Mỹ Châu nghĩa là loại bỏ ảnh hưởng của người Âu Châu nhất là Tây Ban Nha.  Trước mắt là sự hiện diện của người Tây Ban Nha ở Cuba.  Năm 1894 Hoa Kỳ hạn chế việc nhập cảng đường của Cuba.  Sự hạn chế này gây khủng hoảng kinh tế ở Cuba, xứ trồng mía và sản xuất nhiều đường trong vùng Caribbean.  Dân chúng oán hận người Tây Ban Nha.  Đó là nguồn gốc của sự nổi dậy do José Martí (1853- 1895) lănh đạo.

Năm 1895 José Martí, một nhà báo cách mạng, lănh đạo cuộc nổi dậy chống sự đô hộ của người Tây Ban Nha để giành độc lập.  Ông bị tử thương ngay trong năm khởi đầu cuộc kháng chiến.  Hoa Kỳ phái tàu USS Maine sang Cuba thăm viếng hữu nghị và di tản kiều dân Hoa Kỳ khỏi Cuba đang có xung đột vơ trang.  Ngày 15-02-1898 tàu USS Maine bị đặt thủy lôi.  Tàu ch́m trên cảng Havana; nhiều thủy thủ chết (1898).  Hoa Kỳ qui trách nhiệm cho Tây Ban Nha.  Chiến tranh Hoa Kỳ và Tây Ban Nha bùng nổ.  Bốn mươi ba (43) năm sau một biến cố tương tự xảy ra vào ngày 07-12-1941 ở cảng Pearl Harbor khiến Hoa Kỳ tham chiến trong đệ nhị thế chiến bên hàng ngũ các nước dân chủ Tây Phương chống phe Trục:  Đức-Ư- Nhật. 

Chiến tranh Hoa Kỳ- Tây Ban Nha kết thúc bằng hiệp ước Paris (1898).  Tây Ban Nha mất Cuba, Puerto Rico, Guam và quần đảo Phi Luật Tân.  Cuba độc lập dưới ảnh hưởng chánh trị và kinh tế của Hoa Kỳ.   Hiến pháp Cuba do các luật gia Hoa Kỳ soạn thảo.  Tu chính án Pratt năm 1901 dành cho Hoa Kỳ nhiều ưu tiên như được quyền mua đất đai ở Cuba, được Cuba nhường căn cứ Guantanamo v.v.  Khi Fidel Castro nắm chánh quyền ở Cuba năm 1959, Guantanamo vẫn là một căn cứ hải quân của Hoa Kỳ trên lănh thổ Cuba cho đến bây giờ.

Cuba được xem như độc lập năm 1902.  Các nhà lănh đạo Cuba trong thời kỳ độc lập ấu trĩ sớm trở thành những nhà độc tài và tham nhũng nên lần lượt bị lật đổ qua bầu cử hay đảo chánh.  Từ năm 1933 đến 1944 xuất hiện một người hùng trên chánh trường Cuba.  Đó là trung sĩ Fulgencio Batista (1901- 1971), một người mulato mang ḍng máu Tây Ban Nha + Phi Châu + Trung Hoa. 

Batista lật đổ tổng thống Gerardo Machado (1871- 1939), một cựu tướng lănh, để đưa Carlos Mendieta lên làm tổng thống để ông trở thành người hùng.  Ông buộc Ramon Grau San Martin phải từ chức (1934).   Năm 1940 ông đắc cử tổng thống.  Người hùng Batista thành lập chánh phủ độc tài.  Ông thành công trong việc dùng những phương pháp khủng bố để gây sự khiếp sợ cho dân chúng và những đối thủ chánh trị của ông. Batista trở thành nhà độc tài và tham nhũng khét tiếng ở Châu Mỹ.  Năm 1944 Ramon Grau San Martin đắc cử tổng thống.  Batista mất sự kiểm soát chánh quyền.  Năm 1952 ông đảo chánh lật đổ tổng thống Carlos Prio Socorros.  Ông biến Havana thành một đổ trường to lớn đến nỗi được mệnh danh là Las Vegas ở Châu Mỹ La Tinh.  Nhiều khách sạn được xây dựng ở thủ đô.  Havana  là nơi hoạt động rộn rịp với những dịch vụ du lịch, cờ bạc, nạn băng đảng và buôn lậu ma túy.  Batista và vợ làm giàu nhờ ṣng bạc, khách sạn và việc buôn bán ma túy.  Sinh viên biểu t́nh chống chánh quyền độc tài và tham nhũng.  Trong cuộc bầu cử năm 1954 ông không ngần ngại ra tranh cử độc diễn.  Đó là t́nh h́nh chánh trị ở Cuba sau cuộc tấn công doanh trại Moncada ở Santiago thất bại. 

Cuộc tấn công này do Fidel Castro chỉ huy. 

Fidel Castro (1926- ) là con của một người Tây Ban Nha ở Galacia được phái sang Cuba để đánh dẹp những cuộc nổi dậy.  Cha của ông có nhiều vợ.  Mẹ ông là người vợ thứ nh́ nên ông phải mang họ mẹ khi mới chào đời sau mới đổi sang họ Castro của cha.  Khi c̣n trẻ Fidel Castro học trường Jesuit.  Năm 24 tuổi ông lấy tiến sĩ luật ở đại học Havana (1950).  Fidel Castro là người thích thể thao và chánh trị.  Ông là người có tài hùng biện.  Ngày 26-07-1953 ông chỉ huy một nhóm dân quân tấn công doanh trại Moncada.  Cuộc tấn công bị quân chánh phủ bẻ găy dễ dàng.  Batista ra lịnh giết 10 người dân quân đổi lấy một lính chánh phủ bị giết chết.  Fidel Castro và em là Raul Castro bỏ chạy vào núi nhưng bị bắt và bị xử 15 năm tù.  Đến năm 1955, thấy t́nh h́nh yên ổn, Batista ra lịnh thả anh em Castro.  Cả hai chạy sang Mễ Tây Cơ.  Tại đây Raul Castro, người sớm bí mật gia nhập vào Thanh Niên Cộng Sản Đoàn khi học đại học ở Havana, giới thiệu cho Fidel Castro gặp Che Guevara (1928- 1967), một bác sĩ Argentina không hành nghề mà chỉ hoạt động cho phong trào Cộng Sản ở Châu Mỹ La Tinh để chống Hoa Kỳ.  Raul cũng tiếp xúc với  nhân viên sứ quán Liên Sô ở Mễ Tây Cơ để nhờ viện trợ  nhằm lật đổ Batista, người được sự yểm trợ tích cực của giới tài phiệt Hoa Kỳ.  Che Guevara (Che: đồng chí, chiến hữu chớ không phải tên hay họ) không nổi tiếng trong ngành y khoa mà ông học lại nổi tiếng là người tổ chức và huấn luyện du kích và chiến tranh nhân dân.  Ông gia nhập Phong Trào 26-07 của Fidel Castro và giúp cho ông này huấn luyện du kích.  Năm 1959 Fidel Castro toàn thắng.  Che Guevara tiến chiếm thủ đô và chỉ huy cuộc hành quyết những người thân tín của chế độ Batista tại sân vận động Havana.

Các nhà đầu tư Hoa Kỳ mất các đồn điền trồng mía, nhà máy sản xuất đường, các khách sạn, đổ trường và các quyền kinh tế và thương mại khác.  Cuba trở thành quốc gia Cộng Sản đầu tiên ở Tây Bán Cầu sát nách Hoa Kỳ. 

Fidel Castro thành công trong việc lật đổ Batista không đầy 06 năm tính từ ngày 26-07-1953.  Đó là chưa kể 02 năm ngồi tù và thời gian sống lưu vong ở Mễ Tây Cơ.  Ông trở thành người lănh đạo trẻ tuổi nhất thế giới thời bây giờ (1959- 1926: 33 tuổi) và thành công trong việc đấu tranh vơ trang trong thời gian ngắn nhất.  Fidel Castro nắm chánh quyền dưới thời tổng thống Eisenhower (Cộng Ḥa). 

Năm 1960 nghị sĩ John F. Kennedy của đảng Dân Chủ đắc cử tổng thống Hoa Kỳ.  Ngày 17-04-1961,  1,400 người Cuba chống Castro được Cơ Quan T́nh Báo Hoa Kỳ huấn luyện đổ bộ  lên Vịnh Con Heo tức Bahai de Cochinos.  Cuộc đổ bộ thất bại hoàn toàn trước 20,000 quân của Castro được phi cơ yểm trợ.  Có 100 người chết.  Hàng ngàn người bị bắt sống.  Đó là sự thất bại đầu tiên của tổng thống Kennedy sau 03 tháng tuyên thệ nhậm chức tổng thống Hoa Kỳ.  Hoa Kỳ ra lịnh cấm vận Cuba và nếu hoàn cảnh thuận tiện việc ám sát Fidel Castro có thể được thực thi.  Đó là lư do cho thấy tại sao Fidel Castro ghét cay ghét đắng Hoa Kỳ. 

Cuba là một nước Cộng Sản.  Fidel Castro là người có máu Âu Châu, đạo Thiên Chúa nên thiên về Liên Sô hơn là Trung Quốc.  Đó là sự khác biệt giữa ông và Che Guevara, người tôn sùng chủ nghĩa Maoism.  Fidel Castro hướng về Liên Sô để nhận viện trợ.  Năm 1962 Cuba cho Liên Sô đặt hỏa tiễn hướng về Hoa Kỳ.  Tổng thống Kennedy quyết liệt đ̣i Khrushchev phải rút giàn hỏa tiễn ra khỏi Cuba.  Tàu Liên Sô lai văng gần hải phận Cuba đều bị khám xét.  T́nh h́nh căng thẳng đến nỗi nhiều người lo sợ chiến tranh giữa hai đại cường diễn ra.  Cũng năm này tổng thống Kennedy tăng uy tín khi giải quyết cuộc khủng hoảng Berlin.  Đông Đức xây bức tường ở đông Berlin (Bá Linh) để ngăn chặn người Đức ở đông Berlin trốn sang tây Berlin t́m tự do.  Đó cũng là thời gian Mao Zedong (Mao Trạch Đông) khích tướng Khrushchev rằng Hoa Kỳ là con cọp giấy.  Nếu Hoa Kỳ và Liên Sô xung đột vơ trang th́ cả hai đều suy yếu hay bị hủy diệt nếu vơ khí nguyên tử được sử dụng.  Trung Quốc lợi dụng cơ hội ngàn vàng này để làm bá chủ địa cầu.  Khrushchev rất thực tế.  Ông không hung hăng như đă làm dưới thời tổng thống Eisenhower tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc.  Khrushchev lùi bước trước Kennedy mặc cho sự khích tướng của Mao Zedong và sự thất vọng của Fidel Castro lẫn Hồ Chí Minh.

Bang giao giữa Hoa Kỳ và Cuba rất căng thẳng.  Tháng 11 năm 1963 tổng thống Kennedy bị ám sát chết ở Dallas.  Trong số những nghi vấn về nguồn gốc của cuộc ám sát này có Cuba của Fidel Castro.   Càng lo sợ Hoa Kỳ, Fidel Castro càng bám vào Liên Sô để nhận viện trợ  và hy vọng được bảo vệ nếu bị Hoa Kỳ tấn công.  Cuba trở thành nơi xuất phát chủ nghĩa Marx-Lenin ở Tây Bán Cầu.  Chủ nghĩa này có ảnh hưởng ở các nước Châu Mỹ La Tinh như Nicaragua, Venezuela, Bolivia và cả Chile, Argentina nữa.  Cuba là nước tích cực chống Hoa Kỳ nên mạnh dạn tán thưởng Cộng Sản miền Bắc và Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam đánh Mỹ trong chiến tranh Việt Nam lần thứ hai.  Ở Đông Á nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Ḥa là một phần nửa nước. Việt Nam Cộng Sản thân và trung kiên với Liên Sô nên được gọi là Cuba Phương Đông.  Sau này chủ tịch CHXHCNVN là Nguyễn Minh Triết nhắc lại h́nh ảnh Cuba và Cộng Sản Việt Nam canh giữ ‘ḥa b́nh’ thế giới bằng h́nh ảnh Việt Nam thức th́ Cuba ngủ và ngược lại!  Cuba hăng say gởi quân can thiệp vào Angola giúp cho Phong Trào Nhân Dân Giải Phóng Angola MPLA (Movimento Popular de Libertaçăo de Angola) năm 1975 và Grenada năm 1983 thời tổng thống Reagan (Cộng Ḥa).  Cuba như sẵn sàng đụng độ với Hoa Kỳ ở bất cứ nơi nào có sự can thiệp hay yểm trợ của Hoa Kỳ.  Những người Cuba  chống chế độ Fidel Castro ở Florida như được sự ủng hộ ngấm ngầm của Washington.  Họ có đài phát thanh với những bài xă luận sôi sục hận thù với đảo quốc Cộng Sản dưới sự lănh đạo của Fidel Castro, một tiến sĩ luật khoa thích mặc quân phục chiến đấu với bộ râu quai nón đen ng̣m ở tuổi 30.

****

Đêm Havana

 

Từ năm 1959 đến 2014 Hoa Kỳ trải qua các tổng thống Eisenhower (Cộng Ḥa), Kennedy (Dân Chủ), Johnson (Dân Chủ), Nixon (Cộng Ḥa), Ford (Cộng Ḥa), Carter (Dân Chủ), Reagan (Cộng Ḥa), Bush I (Cộng Ḥa), Clinton (Dân Chủ), Bush II (Cộng Ḥa), Obama (Dân Chủ).  Bang giao giữa Hoa Kỳ và Cuba căng thẳng nhiều hơn là tiến bộ.  Kinh tế Cuba suy sụp.  Đường và thuốc x́ gà Havana mất thị trường tiêu thụ tốt:  Hoa Kỳ và các nước dân chủ Tây Phương.  Cuba rơi vào t́nh trạng khan hiếm thực phẩm trầm trọng.  Dân chúng Cuba rơi từ độc tài Batista sang độc tài Cộng Sản Fidel Castro. 

Độc tài Batista thối nát nhưng có cơm no áo ấm và có thể tháo gỡ ách độc tài bằng bầu cử hay sự can thiệp của Hoa Kỳ. 

Độc tài Cộng Sản cướp tự do, cơm áo và đưa toàn dân vào t́nh trạng khiếp sợ.  Nó tồn tại lâu dài.  Sự tháo gỡ ách độc tài Cộng Sản không dễ dàng như sự tháo gỡ độc tài phát xít v́ nó được xây dựng do sự tán đồng và đồng t́nh ủng hộ của những người rên rỉ và than phiền nó sau khi nó thành công và sống chung với nó.  Không phe nhóm nào thành công trong việc cướp chánh quyền mà không có sự ủng hộ của quần chúng, dù đó là sự ủng hộ tích cực hay tiêu cực.  Nếu không có cá nhân nào nhận rằng ḿnh sai lầm hay bị gạt gẫm th́ tập thể quần chúng lại càng cố chấp hơn và không bao giờ chấp nhận ḿnh đă sai hay bị gạt.  Sự nhận chịu sự đau khổ lâu dài là hậu quả của những năm dài sống dưới sự khủng bố tinh thần biến con người thành cái máy tuân phục mệnh lệnh và sợ sệt  người cầm quyền.

Hàng năm Liên Sô viện trợ cho Cuba 05 tỷ Mỹ Kim để nước này đóng vai quốc gia bảo vệ ḥa b́nh cho Liên Sô ở Tây Bán Cầu.  Năm 1991 Liên Sô sụp đổ.  Cuba mất viện trợ nhưng chế độ Cộng Sản vẫn vững mạnh.  Fidel Castro vẫn được tôn thờ như nhà lănh đạo vĩ đại (Lider Maximo).  Hàng năm Cuba phải mua 2 tỷ Mỹ kim thực phẩm để nuôi 12 triệu dân.  Cuba không lẻ loi v́ có một quốc gia ‘đồng chí’ từng được mệnh danh là Cuba Phương Đông giúp đỡ gạo cố nhiên không thể thường xuyên được.  Nước Cuba Phương Đông quên ḿnh là một nước nghèo, bị ‘đồng chí’ phương Bắc hiếp đáp, bắt nạt, chèn ép mà không dám than một tiếng tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc nhưng đă dùng diễn đàn này để chỉ trích Hoa Kỳ duy tŕ chánh sách cấm vận gây khốn đốn cho ‘đồng chí’ Cuba và lên án các nước Tây Phương đứng đầu là Hoa Kỳ gây khó khăn cho nền kinh tế tài chánh Nga dưới sự lănh đạo của Putin. 

Từ nửa thế kỷ nay mỗi lần xem truyền h́nh hay đọc báo người ta thấy Hoa Kỳ khốn đốn khắp nơi.  Phe nào do Hoa Kỳ ủng hộ đều thua.  Hoa Kỳ ‘tháo chạy’ ở Việt Nam như tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng đă viết. 

‘Tự nhiên’ Mao Zedong tươi cười đón tiếp Nixon (1972)?

‘Tự nhiên’ Cộng Sản Việt Nam đánh nhau với Khmer Đỏ rồi Cộng Sản Trung Quốc đánh nhau với Cộng Sản Việt Nam (?). 

‘Tự nhiên’ các nước Cộng Sản như Trung Quốc, Việt Nam theo kinh tế thị trường hay nói trắng ra là kinh tế tư bản (?).

‘Bất th́nh ĺnh’ chế độ Cộng Sản sụp đổ ở Đông Âu (1989) ? Nước Đức thống nhất (1989).  Rồi Liên Sô sụp đổ (1991).  Những biến cố to lớn ấy đều là ngẫu nhiên?  

Các lănh tụ Cộng Sản Trung Quốc và Việt Nam từ bỏ sắc phục Cộng Sản (áo cao cổ của lănh tụ) để mặc com- lê đắt tiền có cà vạt màu sắc rực rỡ.  Vị nào cũng có con cháu và  tài sản ở Hoa Kỳ hay các nước Tây Phương khác chưa kể của cải và tài sản trong nước. 

Không phải ‘tự nhiên’ hay ‘bất th́nh ĺnh’ mà phải mất nửa thế kỷ và hàng ngàn tỷ Mỹ Kim (trillion) mới được những cái ‘tự nhiên’ và ‘bất th́nh ĺnh’ vừa kể. 

Việc ông Raul Castro, em của Fidel Castro và chủ tịch Cuba, mặc vét- tông và mang cà vạt màu cho thấy có ấn dấu muốn thay đổi ở Cuba.  Thay đổi ở đây không có nghĩa là thay đổi chế độ mà thay đổi đường lối ḥa dịu hơn với Hoa Kỳ mà Fidel Castro, anh của ông, xem như kẻ thù thiên thu.  Từ oán ghét sang cầu thân, cầu ḥa là thay đổi.  Sự thay đổi cuộc sống sẽ dẫn đến sự thay đổi tư tưởng.

Cuba giảm nồng độ Cộng Sản dần dần sau khi Liên Sô sụp đổ.   Đa số người Cuba theo Thiên Chúa Giáo.  Họ trở thành vô thần khi chế độ Cộng Sản được thiết lập vào năm 1959.  Sau khi Liên Sô sụp đổ Fidel Castro phải xem Giáo Hội Thiên Chúa là  nhịp cầu ngoại giao giữa Cuba và Hoa Kỳ.  Năm 1998 Cuba long trọng tiếp rước Đức Giáo Hoàng John Paul II thăm viếng Cuba.  Đó là dấu hiệu mở cửa của chế độ độc tài khép kín Cuba sau 39 năm. 

Năm 2002 cựu tổng thống Jimmy Carter thăm viếng Cuba.  Năm 2011 ông lại thăm viếng Cuba lần thứ hai, hai năm sau khi Cuba bắt nhà thầu Alan Gross v́ t́nh nghi làm gián điệp. 

Năm 2006 chủ tịch Fidel Castro bị bịnh phải giải phẫu.  Lúc ấy ông 80 tuổi.  Năm 2008 ông nhường chức chủ tịch cho em là Raul Castro nhưng ông vẫn là người lănh đạo đảng Cộng Sản Cuba.  Về tuổi tác Raul Castro trẻ hơn anh ông 05 tuổi (83 tuổi vào năm 2014).  Trong đám tang của cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela vào tháng 12 năm 2013 lần đầu tiên người ta thấy lănh đạo hai nước Hoa Kỳ (tổng thống Barack Obama) và Cuba (chủ tịch Raul Castro) bắt tay nhau. 

Sau 18 tháng thương thuyết mật qua trung gian Đức Giáo Hoàng Francis, ngày 17-12-2014 tổng thống Obama công bố Hoa Kỳ và Cuba sẽ thiết lập bang giao sau 55 năm gián đoạn.  Để bày tỏ thiện chí giao hảo giữa hai nước, Cuba trả tự do cho nhà thầu Alan Gross bị bắt và bị gán tội gián điệp năm 2009.  Hoa Kỳ thả ba điệp viên Cuba bị Hoa Kỳ giam giữ từ năm 1998.  Tổng thống Obama cho biết Hoa Kỳ sẽ có đại sứ ở Havana vào năm 2015. 

Đối với các quốc gia Cộng Sản Hoa Kỳ phải mất:

-  16 năm để nh́n nhận Liên Sô (1917- 1933) (thời tổng thống Dân Chủ Franklin D. Roosevelt)

-  30 năm để thiết lập bang giao với Cộng Ḥa Nhân Dân Trung Quốc (1949- 1979) (thời tổng thống Dân Chủ Carter nhưng trước đó tổng thống Nixon <Cộng Ḥa> đă đến Beijing <Bắc Kinh> vào năm 1972)

-  20 năm để thiết lập bang giao với Cộng Ḥa Xă Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (1975- 1995) (thời tổng thống Dân Chủ Clinton)

-  55 năm để thiết lập bang giao với Cuba (thời tổng thống Dân Chủ Obama)

Cho đến nay chỉ c̣n Bắc Hàn là nước Cộng Sản duy nhất c̣n lại chưa có quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ.

Cả bốn lần công nhận các quốc gia Cộng Sản đều diễn ra dưới thời các tổng thống Dân Chủ.  Đảng Dân Chủ có đường lối đối ngoại uyển chuyển nhưng không thiếu chất thép trong bàn tay bọc nhung.  Hoa Kỳ tham gia:

-   đệ nhất thế chiến năm 1917 dưới thời tổng thống Dân Chủ Woodrow Wilson

-   đệ nhị thế chiến cuối năm 1941 dưới thời tổng thống Dân Chủ Franklin D. Roosevelt

-   chiến tranh Triều Tiên năm 1950 dưới thời tổng thống Dân Chủ Harry Truman

-   chiến tranh Việt Nam năm 1965 dưới thời tổng thống Dân Chủ Lyndon B. Johnson

Đó là bốn cuộc chiến tranh lớn vào thế kỷ XX.

Sáng kiến thành lập Hội Quốc Liên năm 1919 và tổ chức Liên Hiệp Quốc năm 1945 đều là sáng kiến của hai vị tổng thống đảng Dân Chủ Woodrow Wilson và Franklin D. Roosevelt. 

Sự thiết lập bang giao với Cuba được dân Cuba và cả Fidel Castro và Raul Castro hoan hỉ đón nhận.  Fidel Castro muốn Hoa Kỳ sớm băi bỏ lịnh cấm vận.  Raul Castro minh định rơ ràng rằng thiết lập bang giao với Hoa Kỳ nhưng không thay đổi chế độ Cộng Sản. 

Ở Hoa Kỳ đảng Cộng Ḥa và những người Cuban tỵ nạn ở Florida có vẻ không vui vẻ đón nhận đường lối ôn ḥa của tổng thống Obama đối với Cuba v́  Cuba là một nước Cộng Sản độc tài chà đạp nhân quyền.  Hoa Kỳ đă bang giao với Trung Quốc và Việt Nam.  Hai nước này vẫn là nước Cộng Sản độc tài và vi phạm nhân quyền th́ sao?  Một thực tế không chối căi được là có ít ra trên 85% các quốc gia trên thế giới không có dân chủ và hồ sơ nhân quyền trong sáng như ư muốn.  Hoa Kỳ thiết lập bang giao với hầu hết các quốc gia có nền dân chủ èo uột trên thế giới th́ việc bang giao với Trung Quốc, Việt Nam, Cuba...cũng không có ǵ mới lạ cả. 

Người tỵ nạn Cuba  có hai phản ứng khác nhau tùy theo số tuổi của người tỵ nạn.  Những người từ 65 tuổi trở lên không thích Hoa Kỳ bang giao với chế độ Castro.  Nhưng tỷ lệ phản đối của nhóm này lối 40% theo sự thăm ḍ dư luận trong khi đó có 88% những người từ 30 tuổi trở xuống tán thành sự thiết lập bang giao này.  Đó là những người sinh ở Hoa Kỳ hay không sống dưới chế độ Castro ngày nào nghĩa là không có kinh nghiệm máu, mồ hôi và nước mắt dưới chế độ Castro.  Họ không có đau khổ và hận thù như những người ở hạng tuổi 65 trở lên.  Trong số những người cao niên cũng có người muốn có bang giao để được về thăm quê nhà sau 50 năm xa cách mặc dù khoảng cách giữa Cuba và Florida quá ngắn.  Có lối 02 triệu người Cuba sống ở Florida.  Đa số có quốc tịch Hoa Kỳ.  Thượng nghị sĩ Marco Rubio là người gốc Cuba sinh năm 1971 tại Miami.  Ông thuộc đảng Cộng Ḥa nên có lập trường đi ngược lại với đường lối của tổng thống Obama.

Việc thiết lập bang giao với Cuba sẽ giúp cho Cuba tái hội nhập với cộng đồng thế giới nhất là với nước láng giềng Hoa Kỳ.  Nó sẽ cứu văn nền kinh tế suy kém của Cuba nếu lịnh cấm vận được băi bỏ.  Mía, cà phê, đường và thuốc x́ gà Havana sẽ có nơi tiêu thụ rộng răi:  Hoa Kỳ.  Ngành du lịch sẽ được phát triển.  Các nhà đầu tư Hoa Kỳ có nhiều kinh nghiệm đầu tư và phát triển ở Cuba ngay từ đầu thế kỷ XX. 

Hoa Kỳ đă thúc đẩy Nhật Bản băi bỏ chánh sách bế quan tỏa cảng năm 1853 bằng những phát súng thị uy.  Nhật canh tân và trở thành một quốc gia cường thịnh.  Sau khi đánh bại phe Trục, Hoa Kỳ giúp cho các quốc gia bại trận phục hồi kinh tế thời hậu chiến.  Nhật, Tây Đức và Ư đều trở nên phú cường ngay từ thập niên 1960. 

Hoa Kỳ há không giúp cho Trung Hoa trong đệ nhị thế chiến?  Họ há không giúp cho Cộng Ḥa Nhân Dân Trung Quốc phát triển thời hậu Mao Zedong để được rỡ ràng như hiện nay mặc dù quân đội hai nước từng đánh nhau đẫm máu trên chiến trường Triều Tiên (1950- 1953)? 

Hoa Kỳ há không giúp cho Đại Hàn và Taiwan (Đài Loan) phát triển?

Cuba là một nước nhỏ không đông dân.  Việc phục hưng kinh tế sẽ được thực hiện nhanh chóng và không mấy khó khăn.  Kinh tế ổn định.  Dân chúng được ấm no.  Hàng hóa, xe cộ, phim ảnh, Coca Cola, Pepsi Cola, Sprite, Hamburger, TV, điện thoại di động Hoa Kỳ... sẽ gặp những khách hàng khao khát chúng từ nửa thế kỷ nay.  Việc thay đổi chế độ là vấn đề thời gian.  Nó tùy thuộc vào nguyện vọng tận đáy ḷng của dân chúng cũng như tùy thuộc vào sức khỏe của Fidel Castro và Raul Castro.  Fidel Castro thiết lập chế độ Cộng Sản ở Cuba nhưng ông vẫn giữ quốc kỳ Cuba đă có từ thế kỷ XIX khi Cuba muốn độc lập khỏi gông cùm Tây Ban Nha.  Đó là cờ  La Estrella Solidaritaria (Liên Đới Tinh) gồm 03 sọc xanh: tượng trưng cho 03 tỉnh; 02 sọc trắng: tượng trưng cho lư tưởng độc lập; tam giác đều cạnh màu đỏ với ngôi sao trắng chính giữa: tượng trưng cho Tự Do, B́nh Đẵng và T́nh Huynh Đệ.  Điều đó cho thấy ông vẫn giữ được sự khiêm tốn của một người lănh đạo quốc gia ở tuổi 33 bằng một chiến thắng chớp nhoáng với Phong Trào 26-07.  Ông không phủ nhận công lao của tiền nhân của ông mặc dù ông tự xem ḿnh là LIDER MAXIMO (Lănh Tụ Vĩ Đại).  José Martí (1853- 1895) vẫn được kính trọng.  Tên các thành phố vẫn giữ như xưa.  Ở điểm này Fidel Castro khác biệt hoàn toàn với Hồ Chí Minh.

Về phương diện chánh trị các nước Venezuela, Nicaragua, Bolivia... từng thán phục Fidel Castro sẽ giảm thiểu thái độ chống Hoa Kỳ.  Một sự so sánh giữa các nước Mỹ Châu với ba cường quốc hiện nay là Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc sẽ được bàn đến.  Kết luận cuối cùng sẽ có lợi cho Hoa Kỳ hơn hai cường quốc kia v́ lư do địa lư, kinh tế, chủng tộc, văn hóa và tôn giáo.  Hoa Kỳ khai thác kinh Panama và đă hoàn lại cho nước này. So với Nga và Trung Quốc, Hoa Kỳ không dùng sức mạnh quân sự của ḿnh để xâm chiếm lănh thổ của nước nào cả.  Hoa Kỳ bác ái và quảng đại hơn Nga và Trung Quốc, nhiều khi giúp đỡ các dân tộc hoạn nạn trên thế giới không phân biệt bạn thù.

Về chánh trị nội bộ chánh sách ‘ân xá’ những người nhập cư bất hợp pháp và chánh sách thiết lập bang giao với Cuba sẽ bảo đảm phiếu người Latinos cho đảng Dân Chủ trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2016.  Trong cuộc bầu cử năm 2012 ứng cử viên Cộng Ḥa không được phiếu của người Da Den và người Latinos.  Nếu trong kỳ bầu cử năm 2016 ứng cử viên Cộng Ḥa là Marco Rubio hay Jeb Bush th́ có một số phiếu Latinos  ở Florida hay Texas hơn là các nơi khác như New Mexico, Colorado, Puerto Rico, New York, California (hai tiểu bang thành tŕ của Dân Chủ)... Khó đoán được tỷ lệ cử tri Latinos dành cho Cộng Ḥa là bao nhiêu nếu ứng cử viên của đảng Dân Chủ là bà Hillary Clinton.  Có phải chăng cử tri Hoa Kỳ dành quyền Lập Pháp (Quốc Hội Lưỡng Viện)  cho đảng Cộng Ḥa trong kỳ bầu cử giữa kỳ năm 2014 và dành quyền Hành Pháp cho đảng Dân Chủ năm 2016?  Đến năm 2016 mới có câu trả lời chính xác.

 

Phạm Đ́nh Lân, F.A.B.I

12/30/2014

 

Trang Phạm Đ́nh Lân

art2all.net