PHAN MỘNG HOÀN

DÒNG ĐỜI

Ngày về

Hè 1990- Con chim sắt khổng lồ chấp chới đôi cánh sáng bạc từ từ đậu xuống phi đạo buồn hiu. Phi trường Phú Bài nhỏ như một sân trượt patin nghèo nàn, nhiều chỗ xi măng nứt ra từng mảng lớn. Ven lối đi vài đám cỏ còi cọc héo úa dưới cơn nắng trưa gay gắt. Đoan Thục là người cuối cùng rời khỏi chiếc máy bay nội địa. Cô ngập ngừng bước theo đoàn người đi cùng chuyến bay vào phiá trong, chỗ lố nhố đám đông chờ đợi đón thân nhân từ xa thiệt xa về thăm nhà. Cô đưa mắt nhìn quanh không thấy có ai quen, mặc dù cô đã biết trước như thế vì đã không báo cho một người nào đến đón mình. Thục lặng lẽ ra đứng xếp hàng chờ nhận hành lý. Bỗng cô nghe tiếng ai kêu to tên mình:

-Đoan Thục! phải Đoan Thục đó không? Phan bạn cùng lớp đệ nhất B1 với Đoan Thục đây này.

Cô hơi sựng lại vì mừng rỡ, vội vàng vẫy tay đáp lễ người đàn ông gầy gò đứng tuổi, da sạm nắng đang đứng ngoài kia cửa phòng đợi. Phan trông già hẳn đi so với lứa tuổi 50 của anh.

Thục nhớ rõ như mới hôm qua. Họ là đôi bạn hàng xóm với nhau ở Kim Long. Hai người còn là bạn cùng lớp đệ nhất khi cô chuyển từ Đồng Khánh sang Quốc Học vì bên trường con gái chỉ có đến lớp đệ nhị. Đôi bạn thân thiết với nhau từ thuở còn đi học ở trường làng. Lớn hơn một chút họ chia tay nhau. Đoan Thục trở thành cô nữ sinh Đồng khánh duyên dáng trong khi Phan lúc nào vẫn là cậu bé lắc xắc, mặc dù đã thi đậu vào ngôi trường công lập lớn nhất cố đô. Nhưng cho tới khi vào đời trở thành người lớn hai người vẫn coi nhau như anh em họ hàng. Rồi bẵng đi hơn 20 năm, bây giờ họ gặp lại. 

Nhận xong hành lý Thục quay trở ra hành lang phía trước, ở đó có Phan đang bồn chồn đứng đợi. Cả hai cùng chạy ùa tới và nắm chặt tay nhau. Phan kêu lớn: 

-Mình thấy Thục là nhận ra liền. Gần phần tư thế kỷ chia tay, mà răng lạ rứa cho tới chừ Thục không chịu già!? 

-Thì Phan có oai chi, cứ là Phan kều, Phan rọm ngày xưa của lớp mình đó thôi! 

Hai người bạn cũ cùng phá ra cười nắc nẻ. Trông họ hớn hở như thuở còn thơ ấu ở xóm nhà thờ Kim Long. Sau đó, Phan đề nghị Thục theo xe dịch vụ hãng máy bay về Huế, rồi chờ đó Phan sẽ tới ngay. Anh nói: 

-Cho tui câu cơm vài giờ bữa ni, sau đó tui sẵn sàng phục vụ Việt Kiều yêu nước Mỹ! 

-Đồ qủy nà! Sao ông lại không theo tui bây giờ? 

Phan đưa tay chỉ ra ngoài nắng, chỗ cây phượng già đang lốm đốm ra hoa, ở đó một chiếc xe gắn máy đời...thượng cổ hiền lành nằm ghếch mõm chờ đợi chủ. Phan chì chiết: 

-Dạ thưa chị, em là tài xế xe ôm ạ! Em ba con một vợ, tù sĩ quan cải tạo 2 năm 9 tháng 10 ngày bị đuổi về. Nay em xin tình nguyện làm H.O tại chỗ, ở lại quê hương xây dựng tổ quốc tiến nhanh tiến mạnh tiến tới xã hội chủ nghĩa ạ!      

Đọc xong một hơi không nghỉ bản lý lịch tóm gọn đời mình với vẻ đuà nghịch lếu láo, Phan lại phá ra cười một mình. Bởi vì Đoan Thục không hùa theo. Cô ngậm ngùi thương bạn. Thục quay đi cố dấu vẻ xúc động. Phan thì tỉnh khô, nhấc cái valy khổng lồ và nặng trĩu của bạn đem ra xe dịch vụ. Anh không quên ghé tới chỗ người lái xe dặn dò kỷ lưỡng: 

-Đây là cô em chú bác của tui ở Hoa Kỳ về thăm nhà, nhờ chú giữ cô ấy lại trên hãng, chờ tui tới đón. Nhớ đừng cho ai rước cô ấy nghe chú! 

Chiếc van 12 ghế chứa ngót nghét 20 khách, bắt đầu rồ máy. Thục ngồi im lặng ở băng trước cạnh tài xế. Cô ngoái cổ lại và đưa tay chào Phan. Anh đang bận cúi xuống mở khoá sợi giây xích nặng nề cho chiếc xế khổ, từ bao nhiên năm nay đã cùng anh lăn lộn “câu cơm” trên quốc lộ số 1. 

Con lộ tráng nhựa từ Phú Bài về Huế tróc lở, phơi mình uể oải dưới cơn nắng xế trưa, Thục thấy lạ lẫm khác xa với hình ảnh con đường thân quen vẫn in hằn trong trí nhớ bén nhọn của cô. Từ một góc tư thế kỷ rời bỏ Huế mà đi, Thục làm sao quên được con đường xưa đầy kỷ niệm của đời mình, một cuộc đời đong đầy nước mắt với dăm ngày thoáng rực chút nắng tình yêu. 

Thục lấy từ ví ra cặp kính mát đậm màu đeo lên mắt. Cô không chịu nổi ánh nắng gay gắt đang làm xốn xang...lòng cô. Những giọt buồn thương nhiều năm qua tích đọng lại trong hố rãnh sâu kín của tâm tư nay vỡ ra tuôn tràn như suối nguồn mùa xuân. Chú lái xe nhìn lén người đàn bà đứng tuổi nhan sắc vẫn mặn mà. Trông bà ta buồn buồn và lạnh lùng quá, khác hẳn vẻ háo hức thường thấy ở những Việt kiều hồi hương anh vẫn đón tiếp mấy lâu nay. Thục mảnh mai đài các trong bộ váy áo tím nhạt, làn da trắng mịn và thoáng nhẹ chút son hồng trên đôi môi hơi bỉu ra. Ngày xưa chắc chắn đã làm điêu đứng nhiều kẻ si tình, người tài xế thầm đoán như thế. Trông Thục khoảng ngoài 40, chứ thực tế cô trạc tuổi Phan. 

Đoan Thục quyết định trở về Huế khi được tin bà mẹ chồng đang lâm bịnh nặng. Trong lá thư báo vội sang Mỹ, Hoài Ái con trai lớn của Thục nhắn là bà nội cậu khắc khoải muốn gặp lại me Ái trước lúc về với tổ tiên. Trong thư Thục không hề nghe nhắc đến bố cuả Ái. Cô băn khoăn về người từng một thời mình đã yêu say đắm mà nay tình cảm ấy chỉ còn dư vị đắng chát. Nắng bỗng dịu xuống vì cơn mưa nước mắt như muốn xoá mờ đoạn đường đầu tiên khi cô trở về nơi chốn cũ. 

Khi xe bò qua cánh đồng trơ trụi những cỏ lác, mắt Thục đã khô những dòng lệ tủi buồn. Cô nghiêng vai nhìn tới lui con phố nhỏ nghèo nàn mà xe vừa bỏ lại đàng sau. Cô hỏi thầm, không lẽ đây là An Cựu? Ngày xưa cô và người ấy vẫn ghé vào quán giải khát phía trước chợ để nhâm nhi ly chanh muối mỗi lần hai người đi chơi đâu về. Và sau đó Thục phải đạp xe mãi mới thấu nhà trên Kim Long, còn người ta thì lặn lội xuống tận miệt Bao Vinh. Hai người ở hai đầu một dòng sông thương nhớ. Thục chợt bật cười một mình khi nghĩ tới Phan. Hắn thích ngâm vang làng chuyển xóm để chọc ghẹo Thục: 

Thục tại Hương Giang vỹ. 

Nam tại Hương Giang đầu. 

Đồng ẩm Hương Giang thủy  

Tương kiến...cứ tương tư! ư ư ư...

Nhớ lại mấy câu thơ trữ tình ngày trước tên Phan láu lỉnh đã xào nấu, chế biến mà trêu ghẹo cô, Thục tươi tỉnh nét mặt khiến chú lái xe trố mắt ngạc nhiên quay sang nhìn. Người chi  lạ kỳ, khóc đó rồi cười đó. Thục đăm đăm nhìn phía trước. Con đường thắt lại vì nhiều đoạn gạch đá đổ tràn ra bừa bãi lấn chiếm hết cả lối đi. Bây giờ khi đến hết ngã tư Morin xe ngoặt về hướng trái chứ không chạy thẳng lên để qua cầu Trường Tiền. Một nhịp cầu còn gãy gục.  Gần 20 năm đất nước thống nhất, thanh bình từ quá lâu rồi đã trở lại trên quê hương, người ta vẫn bất lực không làm sao nối lại dù chỉ một nhịp cầu! Thục lơ mơ ngắm cảnh vật vừa miên man hồi tưởng chuỗi ngày qua của 30 năm trước, vừa lúc xe đậu xịch lại. Tiếng Phan léo nhéo lôi nàng trở về thực tại: 

-Thục ơi! Tỉnh dậy đi chớ! mau về nhà, ta sẽ chở nàng đi gặp chàng hiu hót cổ. 

Cô nhăn mặt. Người bạn cũ vẫn tính nào tật nấy, cứ lắc xắc lưởi xưởi như xưa. Phan thì tỉnh bơ không thèm đếm xỉa chi tới vẻ giận hờn của Thục. Phan tiếp tục lên chương trình cho người bạn Việt kiều: 

-Chừ đưa Thục về nhà tui nghỉ tạm đã. Hương và tụi nhỏ đang sốt ruột chờ “chộ mệ” người từ bên kia thế giới trở về. Rồi thủng thẳng bạn ưng làm chi, ưng ở mô, tui sẽ tính cho vừa ý bạn. Ô Kê!? 

Thục phì cười trước tên bạn xe ôm miệng mồm trơn như thoa mỡ. Cô định trở vô bến xe để tìm người tài xế chào từ giã và gửi chút tiền quà. Nhưng Phan đã kêu giật lại: 

-Bà khỏi lo. Tui đã đốt hắn 1 gói 3 con 5 rồi. Nì, 2 đô lận, chơ không ít mô đọ!

Trước lúc lên xích lô về nhà Phan, Thục nhứt quyết đòi vô chợ Đông Ba dạo một vòng. Phan chìu bạn. Anh đưa Thục sang bên kia đường Trần Hưng Đạo, rồi trở về chờ cô bên này phố. Phan tư lự nhìn Đoan Thục mất hút giữa đám đông người trong nhà lồng chợ. Lòng anh chìm xuống nỗi cảm thương bạn. Phan lẩm bẩm nói một mình, người phúc hậu như rứa mà tại răng ông trời lại bắt khổ?

Ngày xưa, Phan đã từng thương thầm nhớ trộm cô bạn láng giềng xinh tươi của anh. Nhưng Phan không dám đèo bòng vì nhà anh nghèo, lại đơn chiếc một mẹ một con. Trong lúc ấy, Đoan Thục là tiểu thư con nhà quyền qúy. Ông bà Đốc Minh giàu sang tột bực. Ông Đốc Minh, bố Thục, tốt nghiệp trường Cao đẳng Hà Nội, sau được bỗ về làm công chức cao cấp ở Huế. Gia thế mấy đời ăn trên ngồi trước thiên hạ. Còn phiá Phan, thân phụ chỉ là một giáo viên tiểu học, ông đã qua đời lúc Phan mới lên 5. May nhờ mẹ anh, lúc ấy mới ngoài 20 vẫn ở vậy nuôi con và thủ tiết thờ chồng. Do cha mẹ Phan rất thương yêu nhau, nên người quả phụ trẻ đẹp ấy không lòng dạ nào bước thêm bước nữa. Từ lâu hai mẹ con Phan sống trong căn nhà gạch đơn sơ giữa khu vườn khiêm tốn. Nhà họ nép mình sát một bên cơ ngơi bề thế của gia đình ông Đốc Minh.  Đôi bạn Phan-Thục quen thân từ lớp Đồng ấu trường làng Kim Long. Phan lớn hơn Đoan Thục 1 tuổi, luôn hung hăng đứng ra bảo vệ bạn khỏi bị ai ăn hiếp. Nhiều hôm bãi học về nhà, hai bà mẹ hoảng hốt khi thấy con bé đỏ hoe mắt vì khóc. Cu Phan thì bầm tím mặt mày, cùi chỏ và đầu gối tươm máu. Áo quần hắn bê bết những đất cát. Bé Thục tấm tức mách mẹ, “Ai biểu tụi mất dạy cặp đôi con và cu Phan làm chi!” Hai đứa trẻ thường đi học chung với nhau. Từ nhà đến trường chừng nửa cây số, bé Thục không chịu ngồi xe kéo nhà nếu không có bạn. Còn cu Phan đời nào nó chịu bó gối cặp giò dài và cứng như sắt nguội, để ngồi ngất ngưởng cho người ta kéo đi. Và hai đứa như thế rủ nhau rảo bộ đi đi về về hàng ngày. Rất nhiều lần đã xảy ra những trận đổ máu ...đầu gối giữa hiệp sĩ cu Phan với bọn Lương Sơn Bạc xóm chợ Kim Luông! 

Nhỏ Thục thì mu khóc, lắm lúc khiến Phan bực mình. Nhưng bù lại nó được cái học giỏi. Nhiều bữa cô giáo ra bài hiểm hóc cho cả lớp chúng nó phải đặt câu với 10 chữ khó. Trong khi trò Đặng Phan đỏ mặt tía tai, gãi đầu nghĩ mãi không ra được nửa chữ, Đoan Thục đã viết kín trong cuốn tập của nó đến câu thứ 9 rồi. Tất nhiên bạn Thục luôn cứu nguy kịp thời cho Phan. Cô bé chuyền thiệt lẹ cho bạn mình 8 câu đã đặt xuôi xắn hay ho, và chắc chắn là đã “sáng tác” khác hẵn những câu của mình. Thục nhớ chừa lại 2 câu cho Phan tập sự viết văn. Hôm cô giáo phát bài hô điểm, ba phần tư lớp dưới điểm trung bình. Phan lãnh con 8. Một mình Đoan Thục tròn điểm 10 vẻ vang. Đặng Phan vênh váo mặt mày nghe cô giáo phê bình: 

-Trò Phan tuy làm hết 10 câu nhưng có 2 câu cụt ngủn, đáng lẽ bị trừ điểm, nhưng lần đầu cô tha!  

Trò Phan hơi khó chịu vì nghe lao xao từ cuối lớp tiếng thằng Lợi sẹo “Lao ốt” rít lên nghe lọt lổ tai: 

-Thưa cô trò Đặng Phan “ăn cắp bi” của bạn Thục. Cô đừng cho hắn điểm!

Đang suy nghĩ lan man thì có ai lay vai Phan: 

-Răng đó? Chừ có cho tui về nhà không ông ba lém? 

Phan giật mình tỉnh mộng. Giấc mộng dễ thương của 40 năm về trước. Anh chợt hỏi ngang xương: 

-Thục nì! còn nhớ Lợi sẹo không? 

-Nhớ. Năm ngoái tình cờ gặp hắn trong Ngày Nhớ Huế ở bên Cali. Lợi nay giàu lắm. Lợi có hỏi thăm Phan.

 Anh nén thở dài, quay đi vẫy tay cho người bạn xích lô đạp, dặn anh ta đưa Thục lên thẳng nhà mình ở Kim Long. Trải qua bao thăng trầm biến đổi, gia đình Phan vẫn cư ngụ trên rẻo vườn xanh um cỏ cây ấy. Con đường nhựa đen bóng, rộng thoáng mùa này hoa phượng thêu đỏ thắm cả mảnh trời quê hương. Dọc hai bên đường hằng trăm cây phượng già cỗi, thân sù sì nâu sậm. Cành vươn dài với những nhánh lá xanh đậm, đong đưa những cánh hoa học trò tươi cười như niềm nở đón chào đứa con yêu của Huế từ 20 năm biền biệt bỏ đi nay đã quay trở về.

Xích lô thong thả chạy. Thục ngẩng mặt hứng làn gió từ sông Hương thổi tới, mơn man hôn nhẹ lên gò má ươn ướt của cô, vì những giọt lệ lại tuôn trào. Gió chiều rạt rào mưa xuống hàng loạt lá phượng xinh xinh. Những giọt mưa xanh bám lên tóc lên vai áo nhạt nhòa sắc tím buồn. 

Xe nhẩn nha đưa cô qua cổng những tu viện Công giáo. Từ sau 75, bao nhiêu cơ sở tôn giáo đã bị nhà nước sung công. Thục xót xa trước vẻ điêu tàn của những dãy nhà ngày xưa khang trang, tường ốc luôn được chăm sóc sáng sủa... Xế trưa nên chợ Kim Long chỉ thưa thớt vài quán hàng còn nán mở để may ra kiếm chút tiền. Phía bên mé sông, hàng dãy tiệm ăn đeo bảng hiệu quảng cáo “đặc biệt bánh ướt thịt nướng” mùi thịt nướng thơm lừng cả không gian. Cô nhận thấy vào giờ làm việc mà quán tấp nập khách vào ra nhậu nhẹt. 

Cuối cùng xe dừng lại trước hàng rào ngay ngắn. Trên đó đám dây leo uốn éo bò lan, nở những chùm bông xanh lam phơn phớt rất nên thơ. Thục đang ngơ ngác nhìn quanh tìm Phan, vì anh chàng mất tăm từ lúc nào. Người xích lô im lặng suốt lộ trình nay mới lên tiếng: 

-Cô yên tâm. Đây là nhà anh Phan. Tụi tui là bạn thân. 

Cũng vừa lúc đó Phan hiện ra trước hiên nhà với hai tên con trai giống anh như khuôn đúc. Thục giật mình cứ tưởng đang trở lại thời Trung học ngày nào. Phan ra lệnh: 

-Hai đứa bây chào cô Thục đi chớ! 

Hai cậu con trai mới lớn đứng bẻn lẻn, lí nhí chào khách. Rồi mau mắn phụ nhau khiêng hành lý của cô khách vào nhà. Đoan Thục theo chân mấy đứa nhỏ, mặc Phan lo việc trả tiền xích lô. Cô tin là anh sẽ thay mình thù lao hậu hỉ với người bạn đồng nghiệp nghèo ấy.

Khu vườn đầy bóng mát của hàng cây ăn quả trồng đều đặn dọc hai lối đi. Mảnh đất nhỏ được trồng tỉa đẹp mắt. Những luống đất màu mỡ với nhiều loại hoa đẹp rực rỡ.  Mùa hạ gay gắt mà ở đây hoa lá tươi vui. Thục nhận không ra đây là nhà vườn cũ của thím Giáo, mẹ Phan, vì trông nó khác xưa và đầy sinh khí. Thục nhớ lại lúc còn nhỏ, mỗi lần qua chơi nhà bạn, cô chỉ thấy vườn trồng những cây ăn trái quen thấy như mít, ổi, nhãn. Phiá cuối vườn thì um tùm những bụi thơm, đến mùa nở ra những trái gai góc. Đợi khi thơm chín vàng, thím Giáo vội vàng bẻ vô cắt đãi cô bé hàng xóm.  

Đang lúc Thục mải ngắm khu vườn cũ thì Phan đã ra tới kéo cô bước vô nhà. Vợ Phan đang lúi húi bận rộn trong bếp, nghe tiếng chồng vui vẻ chạy ra. Trông Hương hiền dịu như xưa, không thấy héo úa tàn tạ như người cùng lứa tuổi. Đoan Thục thân với cả nhà Phan từ trước. Hôm đám cưới Phan, bà Đốc Minh đứng vai với mẹ Phan lo lắng việc cưới vợ cho Phan. Hai nhà tuy gia thế chênh lệch nhưng các bà mẹ vẫn coi nhau như chị em. Mỗi khi bên nhà Thục có tiệc tùng, giổ chạp thím Giáo luôn có mặt để đỡ đần một tay. 

Thục ra đứng trước bàn thờ tổ tiên thắp hương cầu nguyện với thím Giáo. Sau làn khói hương bay lên Thục như thấy mẹ Phan đang nhìn cô chúm chím cười. Cô cay cay mắt vì liên tưởng đến bố mẹ mình, cả hai đều đã về cõi Phật từ lâu. Sau biến cô Mậu Thân, ông Đốc Minh nhứt quyết rời Huế, dọn nhà vào lập nghiệp ở Sàigòn. Họ quá ngán sợ móng vuốt của người anh em trong Mặt trận giải phóng. Nhất là những kẻ có máu mặt như ông Đốc Minh. Ngôi biệt thự “Đoan Thục” xinh đẹp màu trắng kiến trúc theo kiểu Pháp, nằm giữa khu vườn rộng lớn được giao cho người bà con thân tín trông nom, vì không bán được cho ai. 

Hơn 20 năm qua, Thục chưa một lần trở về nhìn lại nơi chốn cô từng vui sống hạnh phúc với gia đình. Nhất là từ cái ngày Thục lên xe hoa theo người yêu về quê chồng ở Bao Vinh...Nghĩ tới đó cô khẽ rùng mình, nước mắt tủi hờn lại tuôn trào. Cô gục đầu thổn thức...   

Chuyện cũ  

 ...Ngày ấy cách đây hơn 30 năm, họ là bạn cùng lớp đệ nhất Quốc Học. Bên cạnh một Đặng Phan ồn ào xốc nổi, làm trưởng ban Thể thao, Hoài Nam trầm tĩnh, học hành xuất sắc là trưởng lớp đệ nhất B1. Đoan Thục là thủ quỹ, kiêm trưởng ban xã hội lớp. Họ là bộ ba sát cánh lo cho sinh hoạt hiệu đoàn lớp luôn nổi đình nổi đám. Tuy ở cách xa nhau, hai người “trên núi” một kẻ “dưới biển”, nhưng thường xuyên liên lạc chặt chẽ. Hoài Nam thường đạp xe từ Bao Vinh lên Kim Long, để họp ban chấp hành lớp tại nhà Đoan Thục, bởi vì ưu tiên con gái khỏi phải nhọc công di động. Lúc nào xe gần tới nhà nàng là tim Hoài Nam đập thình thịch, những vòng xe không còn quay tít như trước đó nữa. Anh hồi hộp vì sắp diện kiến mỹ nhân. Đoan Thục là bông tỷ muội trắng muốt xinh tươi của lớp IB1 đã đành, cô còn được thiên hạ tôn là hoa khôi của trường Quốc Học nữa kìa. Tiểu thư Đoan Thục đẹp người, lại học giỏi, thông minh khiến bao chàng trai trồng cây si, không riêng chi Hoài Nam. Anh vốn khép kín, hiền lành, ai ngờ đâu từ lâu trái tim anh điên đảo vì người đẹp Kim Long. Cũng nhờ có chức vụ trưởng lớp, anh có dịp để sinh hoạt chung với nàng. Hoài Nam còn nể tình me Thục nhận lời dạy kèm Toán cho con trai út bà là Thông, em kế Thục. Vì thế hầu như ngày nào anh cũng có cơ hội thấy được nàng. Tuy nhiên, không một ai biết rằng anh đã chết đắm vì sóng mắt giai nhân vì Hoài Nam luôn giữ vẻ lạnh lùng bên ngoài. Bạn bè không ai đoan biết được tình cảm của chàng trưởng lớp như thế nào, họ cho rằng tên này chỉ biết chúi mũi chúi lái vào chuyện đèn sách. Anh không hề hé môi tâm sự với ai, ngay với bà mẹ anh vô cùng yêu qúy.

Từ năm Đảo chánh Nhật, từ lúc Việt Minh lên nắm chính quyền, cha Nam đã dứt khoát từ giã vợ con theo tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc, lúc ông ta vừa 25 tuổi, bỏ lại người vợ trẻ và hai con trai còn trứng nước. Mẹ Nam từ đó một mình lo tảo tần hôm sớm nuôi các con và hầu hạ bà mẹ chồng khó tính. Thiếu phụ mới hôm nào còn xuân tươi bên cạnh người chồng trẻ trung hoạt bát, giờ ủ rũ và câm nín. Rồi bà nội Nam tạ thế, đã như giải phóng cho người chinh phụ khỏi ách làm dâu phiền muộn. Mẹ Nam tiếp tục nếp sống đơn chiếc với hai bé trai ngày một khôn lớn. Tất cả tình yêu bà dồn hết vào Hoài Nam và Quốc Việt. Cả hai rất hiếu thảo với mẹ. Họ lấy chuyện chăm chỉ học hành, mục đích làm vui lòng người mẹ một đời khắc khổ sống, hy sinh cho con cái. Thời gian qua, bà loáng thoáng được tin chồng còn sống bên kia vỹ tuyến. Nhưng không hiểu sao ông ta không trở vào nam theo Hiệp định Genève năm 54. Từ đó, mẹ Nam cam lòng sống cảnh mẹ goá con côi. Gia đình ba mẹ con coi như êm đềm an phận. Cho đến ngày anh quen và thân với Đoan Thục. 

Lớp IB1 hội tụ dân tứ xứ các trường công tư ở Huế và toàn những tay học giỏi nổi tiếng. Ngay buổi học đầu tiên, thầy hướng dẫn lớp đã chớp nhoáng cho bầu ban chấp hành. Thầy nêu lý do: “Đây là năm cuối cùng bậc Trung học. Chương trình Tú tài toàn phần khá nặng nề, các anh chị phải học hành hết sức mới mong đạt kết quả mỹ mãn. Đồng thời, là anh cả chị đầu của một trường lớn nhất Huế, nên mọi người chúng ta còn phải tích cực tham gia công tác sinh hoạt Hiệu đoàn. Muốn thế lớp cần bầu lên những người điều hành, có thiện chí, với đầy đủ khả năng để đem lại danh dự cho trường mình, cho lớp mình!”...Kết qủa Hoài Nam đắc cử chức vụ Liên toán trưởng do đề nghị của số đông bạn bè. Tuy mới sơ ngộ nhưng từ lâu họ đã biết danh Nguyễn Hoài Nam đậu hạng tối ưu kỳ thi Tú tài bán! Anh đã nhận lời với điều kiện phải có những bạn khác, ai biết mình có khả năng xin tự nguyện xung phong hợp tác! Anh khiêm tốn nói rằng, từ lâu mình chỉ là con mọt sách, không biết gì ngoài việc học. Thế là, chàng trai lấc cấc của chúng ta, tên Đặng Phan nhảy ào vô chính trường, không quên lôi theo bầy bạn hăng hái cùng mình khác vô theo, nhất là người đẹp Kim Long của hắn nữa, Đoan Thục. Phan liến láu tuyên bố với thầy trò cả lớp, “nhà của Đoan Thục sẽ là đại bản doanh IB1 họp hành, trước hết là vấn đề nhân đạo, cho thân gái khỏi lăn lóc dặm trường, sau nữa vì đúng là đại bản doanh theo nghĩa đen...” Lớp của họ sôi nổi ngay từ giây phút sơ giao của gần 50 học sinh ưu tú của Huế. Lớp IB1 về sau luôn dẫn đầu trong mọi thành tích hoạt động của trường Quốc Học niên khoá ấy. 

Năm người bạn trẻ trong ban chấp hành lớp đã hăng hái hoạch định chương trình sinh hoạt cho lớp họ. Biệt thự Đoan Thục với khu vườn rộng mát mẻ, trồng đủ loại cây ăn trái hấp dẫn khiến các chàng “chính khách” lớp mê tơi, đã siêng năng kéo tới họp hành. May cho họ, nhờ ba me Thục theo Tây học nên quan niệm sống rất cởi mở. Ông bà vui vẻ cho phép bạn bè con gái mình tha hồ trèo cây “như khỉ”, phá phách trái trăn. Ông Đốc Minh tuyên bố, miễn sao các cậu đừng té gãy cổ, chết uổng mạng! Hạnh phúc nhất là Thông, cậu qúy tử của gia đình họ. Từ lâu cậu bị ba me cấm đoán đủ điều. Nay nhờ các anh bạn của chị Thục tới đây sinh hoạt, cậu mặc sức bay nhảy theo các anh ấy. Cùng lúc Thông vẫn được chăm sóc việc tương lai chu đáo. Cậu được vị thầy giỏi, dạy kèm giúp cho Thông học hành tiến bộ trông thấy. Ba me Thục vì thế ngày càng thương qúy Hoài Nam. 

Thời gian qua đi, đã thắt chặt sợi dây thân ái giữa hai người trẻ Nam-Thục. Một đôi lần Đoan Thục theo cả bầy ghé xuống Bao Vinh thăm nhà Nam. Cô có nhận xét, mẹ Nam là người hết sức kín đáo. Bà không niềm nở đón tiếp bọn trẻ như ba me Thục. Đôi lúc, cô bắt gặp tia nhìn nghiêm lạnh của mẹ Nam hướng về mình. Ánh mắt vô cảm của bà chợt lóe lên gay gắt khiến Đoan Thục khẽ rùng mình ớn lạnh. Nhưng cảm tưởng chỉ thoáng qua thôi, rồi cô cũng quên đi. Thục vẫn hồn nhiên để lòng mình mở ra đón nhận tình cảm sâu kín và trân trọng mà Hoài Nam dành riêng cho cô. 

Bãi trường năm đó Liên toán trưởng IB1 đoạt phần thưởng Danh dự về Học tập và Sinh hoạt Hiệu đoàn toàn trường Quốc Học. Rồi sau đó anh còn đậu Thủ khoa kỳ thi Tú tài Toàn phần ở Huế. Bên cạnh anh, bạn bè cùng lớp IB1 cũng không kém, non một phần ba lớp chiếm vị trí cao trên tờ kết quả niêm yết danh sách các Tân khoa Tú Tài đôi. Vì thành quả tốt đẹp đó thầy trò lớp Nam, đã tổ chức liên hoan tại ...chùa Linh Mụ. Địa điểm ăn mừng có vẻ tréo cẳng ngỗng nhưng rất hợp lý. Bởi vì sau khi cùng nhau du ngoạn thăm cảnh trí tôn nghiêm mà thơ mộng của ngôi chùa nổi tiếng nhất cố đô, mọi người kéo về nhà Thục tọa lạc gần đó để dự tiệc. Ông bà Đốc Minh đã tổ chức linh đình mừng công chuá của họ thi đậu Tú Tài hạng Bình cùng lúc mừng hoàng tử lười đậu đíp lôm! Khu vườn xinh đẹp của biệt thự trang nhã Đoan Thục hôm ấy tưng bừng rộn ràng vì những người tuổi trẻ hạnh phúc. 

Tối hôm ấy khi mọi người đã từ giã ra về, ban chấp hành lớp còn lưu luyến nán lại. Từ một năm qua họ đã quen sinh hoạt tương đắc với nhau nên giờ phút chia tay tránh sao khỏi bịn rịn. Ngoài vườn, quanh chiếc bàn đá tròn kê dưới bóng cây ngọc lan, giờ đó đang tỏa hương thơm ngát, mấy ngưởi trẻ tuổi đang nhỏ to tâm sự. Chỉ mình Hoài Nam đầy vẻ ưu tư, anh như chìm đắm vào cõi riêng biệt nào. Ngồi tách ra một góc anh lặng lẽ ôm cây đàn guitare của Phan khẽ dạo khúc nhạc Buồn của Chopin. Từng giọt âm thanh trầm lắng nhẹ lan ra len vào hồn ai nỗi niềm riêng từ lâu anh vẫn chôn dấu. Nhưng tiếng đàn sầu lắng ấy làm sao nhốt kín được tiếng thổn thức của trái tim Đoan Thục. Cũng đã quá lâu rồi Thục âm thầm yêu Nam. Cô không để lộ tình cảm ấy cho tha nhân biết. Người bạn nào gần cô cũng đem lòng thương mến Đoan Thục, người con gái dễ thương và hòa nhã trong chừng mực con nhà lễ giáo. Thấy cô đối đãi với bạn bè người nào cũng như nhau, Hoài Nam nào dám tưởng Thục có chút tình cảm đặc biệt riêng dành cho mình. Đêm nay không gian quen thuộc hàng ngày chợt ngất ngây vì hương ngọc lan, khiến cho Nam bạo dạn muốn mượn tiếng tơ đồng để gửi gắm nỗi sầu tư đến một người... 

Thật ra mối tình tưởng như kín đáo của đôi nam nữ tài sắc ấy đã có hơn một người thấu biết. Me Đoan Thục và Phan. Tuy không ai nói với ai nhưng hai bác cháu đều rõ Nam và Thục phải lòng nhau. Từ cái hồi Nam nhận lời tới nhà nàng dạy kèm cho Thông học, cũng vì nhận thấy cô bạn quý của mình thực sự nghiêng tình cảm cho Nam, nên có một khoảng thời gian Phan đã rầu rỉ muốn chết. Nhưng tính anh ngay thẳng và hồn nhiên, dần dần Phan cũng chấp nhận chịu thua và nhường bước cho tên Liên toán trưởng quá xứng đáng ấy sánh vai cùng Đoan Thục, người bạn gái từ thuở ấu thơ Phan hằng thương qúy. Đôi lần Phan còn phải ì ạch chở cô trưởng ban xã hội của lớp bằng xe đạp xuống tận Bao Vinh vì nghe đâu hắn ta bị bệnh ốm phải nghỉ học non tuần lễ. Điều kỳ quái là khi họ bước vô nhà Nam, những tưởng sẽ gặp bệnh nhân nằm liệt giường như trí tưởng tượng. Trái lại chỉ thấy một chàng Nam da mét xanh, chạy ra đón hai người. Miệng hắn thì cười tươi như hoa. Từ lúc đó Phan cầm chắc tên bạn này chỉ ốm tương tư mà thôi! Và những lần bạn bè trong lớp đến nhà Nam, mẹ anh đều thấy cô bạn vừa qúy phái vừa xinh đẹp của con trai bà đi chung với người bạn trai khác, nên bà cũng yên tâm cho rằng cô ta không là gì hết với Hoài Nam. Bà được biết cô ta con nhà giàu sang, cha mẹ thuộc giới thượng lưu, là giới bà thiếu thiện cảm. Bà chịu ảnh hưởng sâu đậm của chồng, người coi nhẹ tình nhà để đeo đuổi lý tưởng cách mạng “đuổi Tây, đánh Nhật, dành lại ấm no cho tổ quốc dân tộc”.  

Đoan Thục khẽ thở dài sực tỉnh giấc mộng một thời tuổi trẻ giờ đã vụt biến mất như cánh chim trời bạt gió. Mới hôm nào đó, cánh chim còn hiền ngoan trú ẩn dưới mái nhà, nay trời yên lặng gió nên đã cất cánh bay đi. Gian phòng khách vắng vẻ giờ trơ trọi mình Đoan Thục chìm đắm vào nỗi ưu tư. Cô quay trở ra tìm Phan, thấy hắn đang ồn ào chỉ huy tụi trẻ hái trái cây. Mùi mít chín thơm lừng cả không gian hấp dẫn quá làm cô quên hết phiền muộn. Thục vội vàng tụt bỏ giày và chân trần chạy ra chỗ đám cha con bạn. Lòng cô nhẹ tênh khi nghe tiếng một con chim lạ đang véo von trên đọt ngọn tre cuối vườn. Âm thanh cao vút và trong trẻo như đợt nắng từ trời cao chợt rắc bụi phấn vàng kim xuống cõi đời chan chứa niềm vui này. Trông thấy bạn mình đã tươi tỉnh mặt mày, Phan nhẹ nhàng nói: 

-Cả nhà đang chờ Thục để cùng ăn bữa cơm hội ngộ. Thôi đừng buồn nữa nghe. Sáng mai mình sẽ thu xếp đưa Thục sang thăm Đoan Thục! 

Mấy đứa con Phan tròn xoe mắt vì nghe câu nói khó hiểu của bố. Phan liền giải thích ngắn gọn: 

-Ngôi biệt thư lớn cạnh nhà mình ngày xưa là nhà cô Thục, tức biệt thự Đoan Thục! 

Nói xong anh quay lưng bước vô nhà vừa réo vợ: 

-Mụ vợ quý của tui ơi, mạ bầy con nhà tui ơi, mau mau dọn cơm, bà dziệt kiều la đói rồi đó! 

Cả nhà vui vẻ ngồi quanh mâm cơm ngon lành đang bốc khói nghi ngút. Mâm cơm đặt trên bộ ngưạ gõ lâu ngày lên nước bóng loáng như thoa mỡ. Thục bùi ngùi nhớ tưởng ngày xưa. Khi sắp bán nhà dự định dời vào Nam, me Thục đã cho người chở bộ phản qúy giá này qua nhà thím Giáo. Bà nói, bà không  muốn bán hay cho ai. Bà chỉ muốn gửi nó lại cho thím Giáo, để lâu lâu có trở về thăm Huế, còn có nơi ngồi chơi mát mẻ! Vì lý do ấy mẹ con Phan không thể nào chối từ món quà tế nhị của người bạn nhà giàu. 

Thục ngồi cạnh Hương, bên kia nàng là Đoan Trang, cô con gái rượu xinh xắn của vợ chồng bạn. Tên của nó do cô Thục đặt cho và cô còn nhận nó làm con nuôi nữa. Năm nay cô bé vừa đến tuổi dậy thì, rất đáng yêu. Thục cứ dành gắp mãi những miếng thịt gà luộc óng vàng bỏ vào chén hai mẹ con Hương. Coi bộ khách ăn còn tự nhiên hơn cả chủ nhà. Cô thủ thỉ yêu cầu, những ngày cô ở Huế, nội tướng Đặng Phan phải lo phục vụ khách phương xa bằng những đặc sản đơn sơ của quê mình. Ví dụ canh cá bống thệ nấu với thơm, cá trê nướng trui dằm nước mắm gừng, muối sả, mắm cà...Cô kể cho mọi người nghe rằng ở tiểu bang California hiện nay tập trung gần một nửa số dân tị nạn VN trên toàn thế giới. Ở đó dân mình đã khôi phục nếp sống quen thuộc của từng địa phương của Huế, miền tây, Nha Trang, xứ Quảng v.v...Nhất là về việc ăn uống. Về Huế, có các món ăn Bún bò, bánh lá chả tôm, bánh bột lọc, bánh ít bánh ram, cơm hến, bánh canh Nam Phổ...nghĩa là không sót món chi của quê hương mình! Và tất cả được bày bán khắp các cửa hàng bán đồ ăn nhanh hay phục vụ trong các quán ăn đặc biệt Huế. Tuy nhiên, cái mà cô thèm và nhớ da diết là những buổi cơm với món ăn tầm thường và rẻ tiền. Nhất là với khung cảnh đầm ấm cả nhà quây quần bên mâm cơm như chiều hôm nay. 

Hương ngơ ngác như đang nghe Thục nói tiếng Mỹ. Phan liền “thuyết minh”: 

-Vì bà Việt kiều khó tính, mụ vợ hiền của tui nên chú trọng phục vụ những món bình dân như, cá bống thệ kho khô, canh thơm nấu cá liệt, chụt nưa, bầu trần, canh rau tập tàng, dưa leo bóp nước mắm v.v...nhưng vì lỡ có cha con tui cả đời ăn rứa rồi, nên yêu cầu mạ thằng cu cho tăng cường những món cao cấp hơn, gà tơ bóp rau răm, vịt luộc chấm nước mắm gừng, cá trê nướng trui...đại khái nghĩ ra được cái chi ngon thì cứ mạnh dạn trổ tài dọn ra đãi khách. Và phải nhớ cho, muốn khách trầm trồ thưởng thức thì phải có cha con Đặng Phan ngồi một bên chiêu đãi! 

Cả nhà nghe bố già hùng hồn như thế đều phá ra cười làm Thục càng thêm ngậm ngùi...Rồi cô chợt nhớ tới mục đích thiệt sự mình phải đối diện khi trở lại đây: Thăm bà gia cũ, thăm mẹ Hoài Nam.

Đêm nay trăng sáng vằng vặc trên nền trời xanh đen thăm thẳm. Thục thẫn thờ ngắm ánh trăng chiếu dọi xuống khu vườn nhỏ mà ngọn gió đêm mát rượi khẽ lay động những bông hoa giấy trước thềm nhà, đổ bóng lung linh những hoa ảnh mơ hồ xuống nền xi măng xám buồn. Cô ngồi im lặng nghe bạn kể rành mạch chuyện gia đình Hoài Nam. Cuốn phim đời cô lần lượt hiện ra trước mắt...

Người xưa

Đầu năm 75, Thục xin phép mẹ chồng được vào Sàigòn thăm em trai lâm bệnh nặng. Trước đó là cái tang của me Đoan Thục. Bà cụ thọ 66 tuổi. Ngoài 65 bà trông vẫn còn tươi trẻ, hoạt bát nhưng bà chết sớm vì tâm bệnh. Có lẽ do phải sống cô đơn từ lúc ông đốc Minh qua đời mấy năm trước. Một mình lủi thủi vô ra trong ngôi biệt thự vắng vẻ. Con trai học Luật mãi trong SàiGòn, lâu lâu mới về thăm mẹ. Con gái và cháu ngoại thường xuyên ở dưới Bao Vinh. Dạo sau này bà thêm lo lắng vì đời sống một cảnh hai quê của con gái cưng. Đoan Thục ban ngày phải hầu hạ mẹ chồng lạnh nhạt, khi tối trời tất tả lên kim Long ở qua đêm với mẹ ruột, sau giờ dạy học ở Hội Việt Mỹ về. Bà thương con gái, nhớ cháu ngoại mà không giúp ích gì được bởi tính nết bà sui gia khắc khổ, thiếu chan hoà với tha nhân, vui vẻ với mình, vì thế dần dần mà sinh yếu ốm, đổ bệnh rồi qua đời. Mộ bà cũng được chôn cất gần bên cạnh ngôi mộ của người chồng yêu quý trong khuôn viên biệt thự Đoan Thục.  

Khoảng thời gian này, Nam âm thầm quyết định “trả” luôn Thục về với gia đình nàng. Vì quá yêu Thục nên anh không thể nào tiếp tục chịu đựng những dằn vặt mẹ anh đã không ngớt gây ra cho người vợ yêu. Mẹ anh sống cảnh goá bụa từ lúc anh em Hoài Nam còn bé bỏng. Người vợ trẻ cô đơn ấy, phải quần quật đầu tắt mặt tối kiếm kế sinh nhai nuôi cả nhà 4 miệng ăn. Bà nội Nam cũng cay nghiệt nên mẹ Nam phải nhẫn nhục sống. Bà khắc khổ với bản thân nhưng hết sức chìu chuộng và yêu thương anh em Nam. Bà ràng rịt chúng trong tình yêu ích kỷ. Khi mẹ chồng qua đời, bà thở ra nhẹ nhỏm. Từ đây ba mẹ con như thế được hoàn toàn hạnh phúc sống với nhau.  

Vào năm thứ 2 của đại học ban Toán, Hoài Nam như tất cả sinh viên và thanh niên khác từ 18 tuổi trở lên đều phải nhập ngũ. Lệnh tổng động viên ban hành lúc đất nước VN lâm vào chiến tranh sôi nổi nhất giữa hai miền Nam Bắc. Hồi đó Đoan Thục đang theo học Chứng chỉ Văn Chương Anh Mỹ của Đại học Văn Khoa. Thời gian này Nam- Thục đã “bạch hoá” mối tình của họ với bạn bè ở Huế. Trừ mẹ Nam. Bà vẫn tin tưởng mình là kẻ hoàn toàn quyết định cuộc sống tương lai cho con trai. Bà đã “dòm” cho Hoài Nam một cô gái quê nghèo nàn, mồ côi cha mẹ từ tấm bé. Cô ấy tên Mai, đang nương tựa sống với người cô ruột đông con, vốn là bạn hàng xóm lâu đời của mẹ Nam. Mai tính tình hiền lành, mặt mũi dễ coi, cô học hết lớp Nhì tiểu học. Mai thôi học ở nhà lo việc bếp núc và phụ việc buôn bán hàng xén với người cô. Mẹ Nam đã chọn Mai, nghĩ rằng cô dâu nghèo cô đơn ấy về sau trở thành đứa con hoàn toàn phụ thuộc nhà bà. 

Hè năm đó vào dịp người yêu mãn khoá Sĩ quan Trừ Bị Thủ Đức, Đoan Thục bay vào Sàigòn về Thủ Đức dự lễ. Tân sĩ quan Hoài Nam tốt nghiệp thủ khoa, anh đẹp trai trong bộ lễ phục trắng toát uy nghiêm. Chàng trai nổi bật giữa hàng ngàn sinh viên sĩ quan khác, anh đứng hàng đầu, đại diện các bạn toàn khoá đọc lời tuyên thệ “Trung thành phục vụ tổ quốc”. Anh dơ cao thanh kiếm tuốt trần, ánh kim loại sáng lấp lánh dưới nắng ban mai. Hình ảnh sao mà kiêu hùng đến thế. Tuần lễ sau đó Nam-Thục đã tự ý làm lễ đính hôn với nhau. Hai người dung dăng vui vẻ, tay trong tay dạo chơi khắp thành phố Sàigòn. Cô sinh viên Văn khoa tươi đẹp nép mình bên chàng sĩ quan tuấn tú. Trông họ xứng đôi vừa lứa làm sao. Đó là thời gian tuyệt vời hạnh phúc của đời họ. Nhất là với Hoài Nam, một đời chỉ biết tuyệt đối tuân phục mẹ mình.  

Khi Nam trở về Huế, anh được nghỉ ngơi thêm hai tuần lễ, để chờ nhận sự vụ lệnh ra đơn vị. Ngay hôm đầu tiên, anh vội thưa với mẹ, xin bà “hỏa tốc” tổ chức lễ cưới cho anh. Đoan Thục là vị hôn thê mình đã chọn lựa. Anh và nàng đã trộm mẹ làm lễ đính ước dịp anh mãn khoá Thủ Đức. Anh thưa rành rọt với bà: “Thơì chiến và đời lính không cho phép con được rình rang vẽ vời”. Mẹ Nam choáng váng người trước “hung tín”. Đứa con trai hiếu thảo của bà nay dám “làm cách mạng”. Nó tự ý định đoạt đời nó mà không nói qua một tiếng với mẹ. Bà lặng lẽ nhìn Nam, rồi trả lời lạnh nhạt: “Anh cứ việc ưng chi làm nấy, mẹ không có ý kiến!” Khi Nam vừa quay đi, mặt bà đanh lại, mắt loé tia hận thù và miệng lẩm bẩm: “Cha con mi toàn là đồ phản phúc!”  

Tiệc cưới của đôi uyên ương Hoài Nam-Đoan Thục thết đãi bà con hai họ và bạn bè được tưng bừng tổ chức tại Nhà Hàng “Câu Lạc Bộ Thể Thao Huế”, cạnh bờ sông Hương. Gần ba trăm thực khách quy tụ hầu hết những người giàu có nổi tiếng của cố đô vốn là bạn bè của ông bà Đốc Minh. Cũng hôm ấy, Phan làm rể phụ, đại diện cô dâu chú rể đón tiếp bạn bè thân ở Khoa học và Văn Khoa, cùng hết thảy qúy thầy và các bạn lớp IB1 Quốc học ngày nào. Sau tấm voan trắng muốt ẩn hiện khuôn mặt kiều diễm của người đẹp Văn Khoa, hồi hộp đón chờ một tương lai hạnh phúc trong đời sống lứa đôi. Bên cạnh nàng, Hoài Nam vận bộ đại lễ phục Sĩ quan Thủ Đức trắng toát. Hai đường chỉ kim tuyến chạy dọc từ vai áo xuống gót chân lấp lánh. Trông anh đúng là hình ảnh toàn vẹn của người  hùng thời chiến. Hôn lễ huy hoàng do Nhà Gái tình nguyện đứng ra đảm đương tất cả, vì phía Nhà trai quá neo đơn. Ngôi biệt thự Đoan Thục hôm đó được treo đèn kết hoa rực rỡ nên càng giống như một lâu đài trong chuyện cổ tích, có nàng công chuá mỹ miều kết duyên với chàng hoàng tử kiêu dũng. Sau ba ngày yến tiệc hoan hỉ, đôi tân hôn bay lên Đà Lạt hưởng tuần trăng mật. Những đồi thông xanh tươi reo vi vu như chúc tụng đôi lưá tuyệt vời sung sướng. Rừng Ái Ân, Hồ Than thở...và hoa lan tím ngát ven bờ suối đã chứng kiến và thầm ghen với hạnh phúc của hai người trẻ tuổi. 

Năm ngày thần tiên ấy rồi cũng trôi qua mau như một cái chớp mắt...Vừa trở lại Huế, ngay hôm sau Hoài Nam phải chia tay người vợ yêu để lên đường ra đơn vị. Anh tốt nhiệp thủ khoa nên được ưu tiên chọn nhiệm sở. Nơi anh đóng quân cách nhà chưa tới 20 cây số vì thế thỉnh thoảng Nam vẫn thu xếp về thăm nhà. Phần Đoan Thục đã tình nguyện sống với mẹ chồng chứ không ở với ba me. Cô biết chồng là người con hiếu thảo mà cô lại quá yêu Nam, nên đã muốn thay anh hầu hạ mẹ chồng, cho anh yên tâm khi sống xa nhà. 

Cũng bắt đầu hôm đó Đoan Thục thực sự nếm mùi tân khổ của cuộc sống cạnh bà mẹ chồng cô độc. Mỗi ngày từ tinh mơ mẹ Nam đã thức dậy. Tiếng gà gáy ngoài bụi tre sau vườn lanh lảnh vang lên cùng lúc khiến Thục không sao dỗ tiếp giấc ngủ mà từ đầu hôm cô mãi trăn trở. Vắng người yêu thêm lạ nhà, cô như chìm ngập trong bóng tối bủa vây bởi những cột gỗ đen mun chống đỡ ngôi nhà cổ. Mái nhà có chỗ võng xuống. Quanh quất đầy những xó âm u và ẩm mốc. Thục im lặng nằm nép mình nhỏ nhoi trên chiếc giường rộng còn thoang thoảng mùi hương chăn gối ngọt dịu với Hoài Nam.

Sáng nào như sáng nấy mẹ Nam cũng âm thầm như chiếc bóng, lo thắp hương đèn trên bàn thờ Phật cùng tỉ mỉ lau chùi những khung hình treo rải rác trên mấy bức vách tường trơ vơ. Hôm đầu tiên khi thấy mẹ chồng dậy sớm làm việc, Thục đã chỗi dậy theo chờ bà sai bảo. Nhưng bà chỉ im lặng không hề nhắc nhủ nửa lời với nàng dâu mới. Ánh mắt lạnh lẽo trên khuôn mặt chữ điền khắc khổ như tỏ vẻ xa lánh cô. Làn môi khô héo luôn mím chặt, hai cánh mũi thanh tú khẽ phập phồng, khiến cô có cảm tưởng như lúc nào cũng muốn đánh hơi một cái gì đó xung quanh bà. Đoan Thục tự nhiên rùng mình dõi theo bóng mẹ chồng. Dáng bà thanh mảnh như anh ấy. Cô chợt thấy lạ lùng vì mới hôm trước khi Nam chưa xa nhà, cô còn nhận xét bà giống hệt người yêu, nghĩa là nhẹ nhàng và kín đáo. Vì thế tự thâm tâm cô muốn mình sẽ thương yêu và kính trọng bà như mẹ ruột. 

Hoài Nam đi rồi, nụ cười tắt lịm trên môi người mẹ. Hình ảnh một cuộc sống trìu mến với mẹ chồng cũng tàn lụn trong lòng cô. Bà chỉ lướt mắt nhìn Thục và nếu cần sai bảo thì lên tiếng nhát gừng. Rồi thôi, mẹ chồng nàng dâu mỗi người một cõi riêng biệt. Trong nhà lúc này chỉ có ba người mà im vắng còn hơn chùa bà đanh.  Vì Quốc Việt, em trai của Nam cả ngày cứ chực bỏ tới nhà bạn học thi. Năm nay cậu đã ngồi lớp đệ nhất, chăm học không thua chi người anh. Nhưng có lẽ do chán không khí âm u của nhà mình, nên đến giờ cơm mới tạt về ăn uống qua loa rồi lại mất dạng. Với thằng con út này, bà mẹ không sao cho nó vào khuôn phép như bà từng cứng rắn răn dạy Nam. Có lẽ từ cái lúc thằng bé còn thơ dại, bà sớm nuông chìu vì xót thương đứa con, cha tuy còn sống mà xem như trẻ mồ côi. Vì thế mà Việt không hề ngán sợ mẹ.

  Hôm Hoài Nam về thăm nhà lần thứ nhất, anh đã hoảng hốt khi gặp mặt người yêu. Nam thấy Thục xanh lướt, người gầy mỏng. Cô đang đứng trước sân hình như lo săn sóc chậu hoa Tỷ muội, quà kỷ niệm Nam tặng nhân ngày sinh nhật nàng hồi hai người vừa chớm yêu. Những bông hoa nhỏ xinh ấy đã theo chân Thục về nhà chồng. Khi nghe tiếng động cô quay mặt nhìn ra, rồi đứng sững nhìn Nam. Đôi mắt đẹp long lanh những giọt lệ mừng tủi. Nam chạy uà tới vợ, ôm chầm lấy nàng và hôn tới tấp lên má lên môi người yêu. Hai vợ chồng trẻ chưa kịp hỏi han nhau lời nào chợt bóng mẹ Nam hiện ra trên ngữơng cửa. Bà nhìn anh đăm đăm. Nam vội vàng bước đến chào mẹ, một tay vẫn cầm chặt tay Thục kéo nàng theo vào nhà. Bà mẹ nhẹ nhàng ra lệnh:  

-Chị Nam chịu khó ra chợ, kiếm chi về làm cơm cho anh ấy. 

Thục khẽ rứt tay chồng, vội vã vào phòng riêng để thay áo dài. Còn Nam muốn níu vợ lại. Một tháng xa nhau anh tưởng chừng một năm cách biệt. Sau tuần trăng mật nồng nàn, tình yêu của anh đối với Thục đã ngùn ngụt bốc lửa. Khi về thăm nhà, anh những mong được ở riêng với Thục để âu yếm và yêu thương cho thỏa lòng mong nhớ. 

Gần nửa ngày trời họ chưa được ở bên nhau. Nam ngồi hầu chuyện với mẹ mà lòng trí cứ nghĩ đến nàng. Người vợ trẻ của anh thì sao mải mê công việc nấu nướng mà không biết chán. Anh chợt đứng dậy rời phòng khách bước quành ra vườn sau. Nam nhẹ như con mèo mướp, lẻn vào ngách cửa hông để lách vào bếp. Cô vợ đảm đang của Nam bận cúi xuống thổi lửa. Bếp lửa hừng hực cháy, tỏa lan những lưỡi lửa sáng hồng, chiếu ửng lên và nhuộm thắm mặt mày cô ấy. Mấy sợi tóc mai đen nhánh, mồ hôi tuôn ra dính bệt lên hai má hoe tròn, đỏ như táo chín. Trông nàng đẹp như nữ hỏa thần, bỗng dưng hiện ra quyến rủ anh. Nam bước nhè nhẹ tới gần sau lưng Đoan Thục rồi vòng tay ôm lấy cả người vợ, siết chặt vào lòng. Thân mình nàng mềm mại dán chặt lên vồng ngực khỏe mạnh của Nam. Nhịp tim cả hai rộn ràng đập những tiếng hạnh phúc. Một cành củi đỏ rực từ bếp lò rơi xuống sàn nhà khiến hai người sực tỉnh. Đúng lúc ấy Thục nghe tiếng đằng hắng của bà mẹ Nam nơi ngưỡng cửa ngăn giữa phòng khách và nhà bếp. Cô vội rời khỏi anh và đưa tay sửa cho củi lưả tươm tất. Nam quay lại nhìn, thấy mẹ có vẻ không vui, anh nói:  

-Con đói bụng nên tìm vào đây kiếm chút chi ăn, nhà con...  

Bà mẹ từ tốn lên tiếng: 

-Mẹ chờ con nói chuyện tiếp mà con đi đâu không thấy. Thôi con lên nhà trước với mẹ. Chặp nữa chị ấy làm xong đồ ăn sẽ lên ngay mà! 

Hoài Nam bịn rịn không muốn rời đi. Anh bóp nhẹ bàn tay mềm ấm của nàng. Hôn phớt lên mái tóc rối bời người yêu rồi mới theo mẹ lên phòng khách. Vừa lúc cậu em trai lao vào như cơn lốc, Việt la to: 

-Chào anh! Anh bận đồ lính oai ghê và đẹp trai quá. Chắc nay mai em cũng nối gót làm lính như anh. 

Hai anh em tay bắt mặt mừng, chuyện trò rối rít. Bà mẹ âu yếm nhìn họ. Bà thở dài, nhớ rằng hơn năm nay bà mới sống lại phút giây đầm ấm này. Bởi vì từ lúc bóng dáng cô gái nhà giàu kia xuất hiện, gần như bà đã bị bỏ quên. Bà ước chi hai thằng con trai của mình mãi vẫn là hai thằng nhóc quanh quẩn bên cạnh mình cho bà thương yêu săn sóc chúng. Khi Thục khệ nệ bưng mâm cơm bày đầy thức ăn nóng sốt lên nhà trên, cô nghe ba mẹ con Nam đang chuyện trò nổ như bắp rang. Cô lây niềm hòa khí đó nên reo lên: 

-Chú út giúp chị một tay đi, mau cho anh Nam ăn cho ngon nì. 

Thấy chị dâu vui vẻ, Việt quay lại trố mắt ra nhìn sửng chị một lúc lâu. Việt nói: 

-Ôi chao, chị Thục bữa ni ngó tươi tắn, trẻ trung xinh đẹp...Rưá mới đúng là hoa khôi trường mình một thời chứ, phải không anh Nam?! 

Rồi chưa kịp nghe Nam trả lời, cậu liến thoắng kéo dài giọng như kiểu Cải lương nam bộ: 

-Anh Nam đi rồi, chị Thục liền héo úa sầu muộn, chị âm thầm vào ra trông ngóng đợi anh dzìa!...  

Ba người trẻ phá ra cười. Căn nhà bỗng trở nên ấm cúng rộn ràng như mấy ngày tết. Còn bà mẹ, bà chỉ khẽ nhích mép, ánh mắt trở lại sắc lặng câm. 

-Thôi, chị Nam xới cơm mời cả nhà ăn kẻo nguội.

Cô dâu ríu ríu vâng lời. Thục nhanh tay xới cho bà mẹ lưng chén cơm nóng dẻo, xới cho Nam một chén đầy đặn và trao chén không cho Việt tự lo lấy. Xong rồi cô mới đơm cho mình sét chén cơm. Cô ngồi nép vào chiếc ghế cạnh chồng. Thục ước chi được sống mãi trong làn không khí đoàn tụ này. Cô cảm thấy no nê nguồn hạnh phúc. Hoài Nam với tay qua vai Thục, ôm xiết lấy bờ vai mềm mại của người yêu. Anh chọn gắp cho Thục miếng thịt quay thơm ngon, lớp da nâu dòn tan, đỏ au gợi thèm. Nam hỏi: 

-Có phải em mua thịt quay quán bà Lựu góc cầu Đông Ba không? Anh biết ngay tài nội trợ của vợ anh mà, quơ tay một vòng là mâm cao cổ đầy ngay! 

Thục cười trun chiếc mũi xinh, nũng nịu với chồng: 

-Tại Nam thích món ni, Thục mới mua cho rứa mà còn hạch xách người ta nữa, ghét anh quá! 

Bà mẹ khó chịu, hắng giọng gắt:

-Tui nói chị chạy xờ ra chợ Bao Vinh mua, chị lại cất công lên tận phố, làm chi cho tốn sức rưá! 

Nam liền bênh vợ: 

-Nhà con ngồi xe họ đưa đi mệt nhọc chi mà mẹ lo. 

Mẹ anh đãi giọng: 

-Phải mà! Chị ấy giàu sang, lên xe xuống ngựa, tiêu xài  như nước lo chi tốn tiền! 

Thấy không khí có vẻ nặng nề Nam đánh trống lãng. Anh gắp miếng gà kho tương bỏ thêm vào chén vợ: 

-Em ăn món ni, me trên nhà là vô địch sáng tác hắn, em tui giỏi quá, nấu ngon không thua chi me. Anh mê cơm nhà em vì món ni đó. 

Thục cảm động vì Nam đã nhớ từng chi tiết lúc hai người mới quen nhau. Lâu rồi, vào năm hai người học lớp đệ nhất, nhóm họ gồm ban chấp hành lớp họp bàn chuyện liên hoan tết ở nhà Đoan Thục. Me nàng đã vào bếp tự tay sửa soạn cơm nước cho bọn trẻ. Buổi cơm chiều đầy ắp những món lạ miệng, nhưng thịt gà kho tương là ngon nhất. Miếng thịt gà đỏ au, óng ánh nổi bật trên màu trắng như bông bưởi của cơm gạo tám thơm. Nam ăn đến chén thứ tư vẫn thấy thèm. Bầy bạn trêu chọc là Nam “thực như hổ”, họ thêm, “may ra cơm nhà Đoan Thục mới đủ sức làm Hoài Nam đậu Trạng nguyên”. Hồi tưởng chuyện cũ hai người quay lại nhìn nhau. Thục ửng hồng đôi má, Nam nhìn vợ say đắm. Họ quên tất cả và chỉ biết có nhau. 

- Ư hừm, hai anh chị bí mật nghe, cho em út hay với. Tại sao món thịt gà này lại làm anh Nam mê cơm nhà chị Thục?  nói để em biết, còn đề phòng khỏi bị mấy cô gái “săn bắt” em chứ.  

Hoài Nam cười xòa kể cho cậu em nghe chuyện chàng Lê Như Hổ. Đó là người học trò nổi tiếng ăn khỏe. Ăn càng no học càng giỏi. Thời kỳ làm rể, nhà vợ chàng nuôi cho ăn mỗi bữa 3 mâm. Lê Như Hổ hăng hái cày bừa cho ruộng nương nhà vợ tốt tươi. Khi chàng được ăn no hơn ngon hơn, chàng đã say mê dùi mài kinh sử, về sau đỗ Trạng nguyên vinh hiển. Nam kết luận: 

-Vì thấy anh ăn ghê quá, lũ bạn đùa anh là Lê Như Hổ nhà chị Thục!               

Bà mẹ bỗng quay sang hằn học nói với Quốc Việt: 

-Con thì lo mà học, chớ để con gái người ta bỏ bùa mê thêm khốn nạn

Nói xong bà gác đũa, đẫy ghế đứng lên, quay lưng bỏ vào phòng riêng. Mấy người còn lại ngơ ngác nhìn nhau, không hiểu duyên cớ chi bà cụ lại tỏ vẻ cáu kỉnh như thế. Còn Thục mặt mày tái xanh, cô cảm thấy trạo trực và buồn nôn. Nam sợ hãi, sửng người ra nhìn vợ. May có cậu em tỉnh táo. Quốc Việt liền chạy xuống bếp lục chạng tìm củ gừng già đem lên cho chị dâu. Việt ra lệnh: 

-Chị Thục nhai gừng cho nóng người. Anh Nam kiếm nước chè nóng cho chị uống. Không can chi, lành liền mà! 

Cậu con trai út tỏ ra biết nhiều chuyệïn. Nhờ thích sống ngoài vòng gia đình Việt đã học hỏi lắm điều hữu ích để ứng biến nhanh nhẹn hơn xa ông anh Trạng nguyên của mình. 

Lát sau Thục khỏe lại. Nam lợi dụng lúc vắng me, anh nghiêng đầu hôn lên môi Thục, anh nói thầm vào tai nàng: 

-Anh nhớ em đến phát điên mất! Thôi vào phòng với Nam đi Thục.

Đoan Thục tái xanh mặt mày, cô run như đuôi thằn lằn đứt trước cử chỉ và lời nói sỗ sàng của Nam. Tội nghiệp cho cô sinh viên nhí nhảnh yêu đời ngày nào giờ biến đổi thực sự thành cô gái quê mùa rụt rè với người chồng, vốn là bạn chí thân, là người yêu thắm thiết. Đoạn đời thứ nhất khi vắng Nam, Thục ở với mẹ chồng. Từ lúc nào cô chịu ảnh hưởng sự huấn nhục lặng lẽ của bà. Cô tự hiểu người phụ nữ gia giáo phải biết kín đáo và dè dặt ngay cả đối với người chồng có cưới hỏi của mình.  

Sau lúc dìu vợ vào nằm nghỉ trong phòng riêng, Nam quay trở ra phụ với em trai dọn dẹp. Bữa ăn chấm dứt với bao nhiêu thức ăn còn ê hề. Cậu em trai giúp Nam đem đồ ăn cất vào gát-măng-giê. Chiếc tủ đựng đồ ăn sang trọng làm bằng gỗ bằng lăng lên nước và bóng lộn đến kiêu kỳ. Đó là món quà me Thục tặng cho con gái hôm cưới. Nó cũng như Đoan Thục lạc lỏng giữa ngôi nhà cổ lỗ này. Thấy anh im lìm không nói năng chi, tưởng anh mình vẫn còn lo lắng, Việt an ủi: 

-Em đoán là chị Thục mấy lâu ni sống xa anh, xa nhà chị ấy nên kém ăn uống bổ dưỡng, cơ thể chị vì thế  không được tốt. À, tại sao anh không đưa chị Thục lên chơi trên nhà Kim Long? 

Nam nghe lời em trai mà vui, vì đã tìm ra giải pháp chữa bệnh cho người vợ yêu. Anh định hỏi thăm em vài chuyện sinh hoạt ở nhà thời gian mình vào đơn vị, nhưng thấy mẹ từ nhà trong chậm rải bước ra nên lại thôi. Bà mẹ liền hỏi:

-Chị Nam mô rồi mà đàn ông con trai phải bưng dọn kỳ cục rứa? 

-Chị dâu con bị trúng gió hồi nãy mẹ ơi. Ngó chị ấy xanh xao tội lắm. Con mới nói với anh Nam mau đưa chị ấy lên chơi vài ngày trên nhà Kim Long cho chị vui, cho chị khỏe mạnh ra. Lâu ni con thấy chị Thục ốm yếu như con cua lột! 

-Thôi, mi bớt miệng đi, con trai mà lắm chuyện quá. Mẹ cho là nhà giàu đứt tay ăn mày đổ ruột! 

Nam rụt rè thưa: 

-Mẹ cho phép con và nhà con chặp chiều lên thăm ba me Thục. 

Bà mẹ chậm rải trả lời: 

-Nếu anh ưng thì cứ làm! 

Nam nhẹ hẳn người và anh ngó trật thấy thằng em đứng xớ rớ gần đó nheo một mắt tinh quái với anh. Nó còn le lưỡi dài cả tấc, quay mặt phiá khác cười khúc khích. Sau đó hai anh em vội vàng rửa chén bát vì vợ chồng Nam còn lên Kim Long sớm. Bà mẹ nhăn mày khó chịu khi thấy cảnh đàn ông con trai phải dọn bếp núc lại còn rửa chén bát nữa! 

Vào tới phòng riêng, Nam liền sà xuống ngồi bên Thục, anh âu yếm hôn lên đôi mắt đẹp của nàng. Hình như có điều chi khác lạ đã xảy ra nơi người yêu. Cô không đón tiếp anh nồng nhiệt như những ngày trăng mật, trái lại dè dặt thế nào ấy. Còn Nam, anh vẫn yêu thương cô nồng nàn và càng lúc càng đắm đuối hơn. Trông Thục có vẻ mệt mỏi và rầu rầu, anh sực nhớ lời em trai đã đề nghị với mình hồi nãy nên nói: 

-Em nghỉ cho khỏe, lát nữa hai đứa mình lên thăm ba me. Lâu rồi, nên anh thấy nhớ “Đoan Thục”! 

Mắt Thục sáng lên, cô reo như con nít, tíu tít nói: 

-Mình ghé qua Ngã Giữa mua kẹo mè xửng Song Hỷ, ba thích uống trà với hắn lắm. Nhớ cho Thục vô hàng bà Mỹ Thắng coi có chi hay hay mua tặng me. Còn mua chi cho cu Thông nữa chứ! À, Nam ơi, Nam nhớ không, cả năm trời ni tụi mình quên mất tiêu ciné Tân Tân rồi đó nghe! 

Nam nhìn vợ đăm đăm, anh giận mình quá đỗi. Sao anh lại có thể vô tâm khi bắt giam công chúa xinh tươi của ông bà Đốc Minh nơi xó nhà quê buồn tẻ này. Nhất là để cho nàng một mình ở nhà với mẹ anh. Người mẹ âm thầm lặng lẽ. Làm sao hai người ấy có thể hòa hợp với nhau được! Một ý tưởng lóe lên qua đầu, anh thấp giọng: 

 -Thục ơi, chiều mai trước lúc vào trại, Nam đưa Thục lên Kim Long nghe!

Thục không hiểu ý chồng, mặt xịu xuống buồn bã. 

-Mới đó đã đổi ý rồi! Tại sao mình không lên Kim Long chơi chiều nay? Ngày mai Thục nhiều việc phải làm lắm. Nam không hiểu đâu, mẹ cứ dành hết mọi việc, không cho em đụng vô, nếu không ý tứ sợ mẹ không ưng em! 

Nam lặng im, quay người đi như muốn che dấu nỗi ưu tư trước ánh mắt trong sáng của Thục. Anh có cảm giác Đoan Thục của mình không còn hồn nhiên như trước kia. Anh thương vợ quá. Anh không thể nào bắt nhốt con chim sơn ca dễ thương này vô chiếc lồng tre chật chội, xấu xí ở nhà anh!  Nam nghiêm trang nhìn thẳng vào mắt người yêu nói rành rọt: 

-Từ đây, lúc nào anh vắng nhà, Nam thưa với mẹ, gửi Thục lên trên ấy ở với ba me. 

Thục nghe mà hoảng hốt: 

-Anh giận em sao? hay em làm việc chi không vừa lòng mẹ? Mẹ than phiền Thục nhiều lắm hả Nam? 

Hoài Nam cúi xuống nhìn thật sâu vào đôi mắt đẹp của Đoan Thục. Đôi mắt đen huyền mơ mộng ngày xưa anh đã đắm say, nay dường như vương những sợi khói phiền muộn. Anh ôm xiết tấm thân mềm ấm của nàng rồi thì thầm: 

-Anh yêu em, anh chỉ muốn em sung sướng vui tươi mà thôi. Thục nghe Nam, hãy về Kim Long ở với ba me trên đó tốt hơn. Còn mẹ, mẹ quen ở một mình rồi!

Thục run run vừa lo vừa mừng. Cô đủ khôn ngoan và tinh tế hiểu rõ quyết định của người yêu. Thục ngửa mặt hôn chồng, và môi đã tìm đến môi xoắn vó. Xế trưa hôm ấy họ đã yêu nhau, hạnh phúc với nhau như những ngày trăng mật.  

Con so về nhà mẹ

Hôm Nam về thăm nhà lần thứ 2, bà Đốc Minh cho anh hay Thục có thai. Bà muốn con gái được về ở với mình, để bà tiện săn sóc, theo dõi sức khỏe cho cả me Thục và em bé tương lai. Hoài Nam vui mừng hết sức, mặt mày rạng rỡ và cảm thấy thương yêu vợ bội phần. Anh xin nghỉ phép vài hôm để lo cho Thục chuyển lên nhà Kim Long. Phần bà mẹ Nam, bà thở ra nhẹ nhỏm vì từ đây hằng ngày vô ra bà khỏi đụng đầu với nàng dâu bà không chút cảm tình. Khi hay tin mình sắp lên chức bà nội, bà mừng vì thế là có cháu nối dõi tông đường. Đồng thời bà bực bội thằng con trai quá ham gần vợ và ngầm chê đứa con dâu hư hốt mới đám cưới đã mau có con! Bà bằng lòng cho cô ta về bên ngoại lúc em bé còn trong bụng mẹ. Tuy nhiên bà đã có ý, sẽ bắt cháu nội trở về bên nội khi nó chào đời. 

Thời gian mong đợi đứa con là khoảng thời gian tuyệt vời. Nam Thục trở lại những tháng ngày trăng mật. Vợ chồng quấn quýt với nhau như đôi chim cu. Hằng tuần vào chiều thứ bảy, Nam đều đặn lái xe Jeep về thăm nhà. Trước nhất ghé Bao Vinh chào mẹ, xong là tuốt lên Kim Long ở với vợ, mãi sáng tinh mơ thứ hai mới vào trại. Bà già tức tối nhìn thằng con bất hiếu coi trọng vợ hơn mẹ. Bà nín thinh không thèm nói nửa lời thăm hỏi con dâu. Bà lầm lì trông ngóng mau cho chóng đến ngày bắt đứa cháu nội về với mình. 

Đoan Thục nở nang xinh đẹp hơn thời con gái. Da cô trắng ngần, hai má bầu bĩnh trông càng xinh tươi. Bụng nàng mỗi ngày một lớn, nhưng Hoài Nam ngắm vợ không biết chán. Anh âu yếm vuốt ve, khẽ hôn lên em bé. Anh nghiêng tai lắng nghe bé nói chuyện, sờ nhẹ để nắm cho được cùi chỏ, gót chân xinh xẻo của con. Ái chà, thằng chó con hay con miu miu đây? sao mà hung hăng thế! nó dám đạp cả bố nè! Cứ thế hai người hạnh phúc đùa vui với nhau, thương yêu chờ trông con ra đời. Còn ông bà ngoại và cậu Thông của nó thì lăng xăng chuẩn bị ngày hoàng thái tử tương lai hiện diện. Họ thay nhau mua sắm đồ đoàn cho em bé. Cậu Thông luôn theo me đi phố, háo hức sờ chiếc xe tập đi màu xanh lơ me chọn, cậu còn đòi me mua cho cháu cả chiếc xe đạp ba bánh màu đỏ chói! Cả nhà vui như tết. Ông ngoại đặt làm chiếc nôi, giỏ nôi đan bằng mây thiệt công phu mỹ thuật. Bà ngoại lo tỉ mỉ làm nệm, may màn thêu ren cho chiếc nôi lộng lẫy. Còn bà bầu hạnh phúc, bao giờ cũng thấy tủm tỉm cười. Cô ham may cho con từng lô tả lót, tự tay thêu móc những chiếc áo xinh xinh. Vắng chồng, cô mải miết làm những việc không bao giờ ngơi để đón em bé, vừa mơ mộng những ngày hạnh phúc sắp tới. Chiều chiều họ sẽ đẩy chiếc xe dễ thương cho em bé dạo chơi trong vườn nhà. Ông ngoại của bé Hoài Ái đặt mua từ bên tây cho cháu ngoại chiếc xe đẩy xinh đẹp làm sao. Cả nhà đồng ý chọn tên Hoài Ái cho em bé như thế. Với ý nghĩa “thương yêu nhau mãi mãi”. 

Ngày trọng đại nhất trong đời đại gia đình Nam–Thục là ngày thằng cu tí khóc oe oe chào đời. Cu Tí nặng 3 kilo rưỡi, tay chân bụ bẫm. Tóc đen nhánh, mắt đen láy, miệng rộng mũi cao, da màu dâu pha giữa bố Nam và me Thục. Thằng bé tích tụ cả tinh hoa của hai người. Ai cũng cưng chìu thương yêu Hoài Ái. Bà nội nó đã ngồi xích lô từ Bao Vinh lên thăm cháu trên nhà Kim Long. Bà say mê ngắm cháu, cười nhè nhẹ và tuyên bố, “Khẳm tháng Hoài Ái về ở với bà nội”. Ông bà ngoại gượng cười. Me thằng cu liền nổi cơn nóng sốt có lẽ vì cương sữa hay là vì nghe lệnh truyền của mẹ chồng. Cả nhà Kim Long buồn xo, nhất là cậu Thông. Thông dù sắp lên làm sinh viên vẫn còn là đứa trẻ con của gia đình. Cậu ta vốn hí hửng chờ ngày tập cho cháu mình lái chiếc xe đạp!  

Riêng Hoài Nam vẫn vô tư. Anh nghĩ rằng mẹ mình đã từng săn sóc lo lắng cho anh và Quốc Việt từ tấm bé cho đến lúc trưởng thành, thì không lý do gì bà không trìu mến chăm nom cho mẹ con Hoài Ái! Nhất là theo anh lý luận, mẹ đã từng đau khổ cảnh mẹ chồng nàng dâu với bà nội anh, cho nên bây giờ bà sẽ bù đắp tình thương cho con dâu cho cháu nội của bà. Bởi vì nước mắt bao giờ không chảy xuống?! 

Mẹ nuôi con biển hồ lai láng

Mọi người nấn ná mãi rồi cũng đành trả me con Hoài Ái về dưới Bao Vinh, lúc cu Ái tròn 3 tháng 10 ngày. Bà ngoại thằng cu bắt chàng rể phải hứa hàng tuần đem cháu ngoại lên thăm nhà Kim Long, nếu không ông bà ngoại nó sẽ chết khô chết héo vì thương nhớ Hoài Ái. Hai vợ chồng Nam chuyển vận về nhà nội bao nhiêu đồ đạc toàn là của thằng bé con. Đồ dùng của nó như nôi, tủ đựng áo quần, xe đẩy, xe tập đi, xe đạp...và lỉnh kỉnh hàng tá đồ chơi; những đồ chơi ông ngoại Hoài Ái đặt mua từ Tây về. Những toa xe lửa dài thậm thượt, xe cứu hỏa đỏ choé đủ cả vòi rồng, đến con búp bê mắt nhắm mắt mở, còn biết khóc nữa, rồi hàng núi áo quần cho em bé mặc đến lúc lên 4, 5 tuổi còn thừa. Hai vợ chồng bưng dọn phờ người ra vẫn không hết đồ đoàn. Đoan Thục bận bịu sắp dọn và lo cho con nhỏ nên quên cả buồn rầu vì lần nữa phải xa lìa tổ ấm đích thực của mình. Nhà ở Kim Long lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười. Ba me và em trai nàng cùng người trong nhà, ai cũng quấn quýt săn sóc cho hai me con Hoài Ái. 

Thằng bé con ngay tuần lễ đầu tiên ở nhà bà nội, tỏ ra trái tính, nó khóc dai dẳng suốt đêm. Đoan Thục quýnh lên vì sợ hãi. Thằng cu có lẽ sốt vì “làm nghề”? Bà nội bị mất ngủ, ghé vào phòng Thục thăm cháu, đã cáu kỉnh mắng con dâu không biết nuôi con, không cho nó bú đầy đủ, không biết làm người mẹ chịu thương chịu khó...Bà la làm ràm nghe đến phát điên người mẹ trẻ vụng về chuyện nuôi em bé. Trên nhà Kim Long, Đoan Thục được ngủ riêng trọn giấc ngon lành từ đầu hôm cho tới sáng mới chỗi dậy cho bé bú no nê vì bầu sữa căng đầy. Bởi vì me Thục ban đêm đã cho cháu ngủ với mình, bà lót khăn bông dày dặn trải cho em bé nằm, như thế cháu bà tha hồ tè vẫn không ướt đít làm nó sinh khó chịu khóc nhè. Có đâu như Thục, về đây cô loay hoay, cứ chực trở dậy để thay tả lót cho Hoài Ái sạch sẽ làm chú bé mất ngủ, biểu sao nó không bẳn tính. Bố nó phải vào trại ngay, có đâu bên cạnh giúp vợ một tay dỗ dành ru em bé. Nhưng nếu Nam có ở nhà, bà nội Ái cũng cấm cửa. Hết phong long thêm ít lâu nữa, may ra vợ chồng mới được chung chạ cùng phòng. Hai tuần lễ về bên nội, Đoan Thục phờ phạc, thằng bé con xanh xao. Bà nội quở, cô dâu đã cho cháu bà bú sữa sống. Vì chắc chắn trên nhà Kim Long thằng con trai dại dột của bà đã lén phéng gần vợ sớm! Những lời chì chiết của mẹ chồng lặp đi lặp lại mãi đã làm Thục buồn đến tái tê. Bao nhiêu lần cho con bú là bấy nhiêu lần nước mắt tuôn trào. Những giọt lệ tủi hờn lăn xuống rơi trên đôi má bầu bĩnh con thơ. Giọt nước mắt mằn mặn hòa lẫn vào dòng sữa ngà. Hoài Ái bú mẹ, vừa ngước mắt nhìn lên, ánh mắt con sao trong trẻo, và mớ tóc tơ loăn xoăn gờn gợn giống của ông ngoại nó dễ thương quá chừng. Ngắm con mà lòng Thục thổn thức, thêm nhớ chồng. 

Sau ngày đưa vợ con về Bao Vinh, Nam bận rộn việc binh, liền mấy tháng anh chỉ tạt về thăm nhà một lát là đi ngay. Khoảng thời gian ấy gần Tết Mậu Thân. Những tin tức từ trên xuống ngầm ra lệnh cho các căn cứ quân sự ven Thành phố Huế, án binh bất động, không một ai được rời trại. Tất cả phải chuẩn bị phòng thủ kỹ càng vì có thể phe địch tổng tấn công bất cứ lúc nào.

Hôm 28 Tết, cu Ái đột nhiên sốt cao, rồi làm kinh, tay chân nó giật liên hồi, mồm lệch và mắt lé xệch đi. Thục khóc òa sợ hãi, chỉ còn nhớ chút kiến thức dưỡng nhi học ở Đồng Khánh, cô đưa cả bàn tay vào miệng con, cố ngăn không cho răng nó cắn lưỡi nó. Mấy ngón tay Thục chảy máu đỏ lòm. Thằng cu đã có đến 6 cái răng cửa. Mới 8 tháng tuổi nó đã sớm mọc răng nanh, vì thế cơ thể phản ứng, nóng sốt dữ dội. Bà nội Ái sai chú Việt nó mau kiếm cho bà miếng mẻ chai, rồi bình tỉnh hơ trên ngọn lữa đèn cồn mảnh thủy tinh nhọn lểu để sát trùng. Rồi bà chích nhẹ vào đầu mấy ngón tay nhỏ xíu của cháu nội, nặn ra những giọt máu tím bầm. Thằng cu đau quá khóc thét lên và tỉnh lại. Bà nội đã làm hạ cơn kinh phong. Sau đó bà đút cho nó miếng cháo loãng nóng, pha chút đường phèn. Nhìn mẹ thằng cháu nội ngồi khóc rưng rức vì khiếp hãi, bà suy nghĩ thiệt lung và biểu Việt chạy kêu chú xích lô thân tín xóm bờ sông, mau tới đưa mẹ con Hoài Ái lên Kim Long, cho ông bà ngoại nó đỡ đần. Nhìn bóng chiếc xích lô chở hai mẹ con Thục khuất dần sau khúc quành cuối xóm, bà thở dài ngao ngán và tự dưng buồn đắng cả miệng. Bà thẫn thờ quay trở vô nhà, đến trước bàn thờ Phật ngồi bệt xuống thầm thỉ cầu với đức Quán Thế Âm độ trì cho thằng cháu cưng của mình mạnh khỏe bình yên.

30 tết Mậu Thân, tiếng pháo nổ đì đùng cuối thôn sao nghe tạch tạch không dòn vui như thường lệ. Chị Mai con nuôi bà nội cu Ái tinh mơ sáng cuối năm âm lịch đã đến giúp bà sửa soạn mâm cúng tổ tiên, đón các ngài về ăn Tết với con cháu. Chị thì thầm thưa với bà là in tuồng có hiện tượng kỳ lạ. Xóm trên nhà bà cô của chị, hồi mờ sáng nay khi rảo chân xuống đây, Mai thấy hàng đoàn người lạ mặt kéo nhau đi đâu trông vội vã lắm. Trời không mưa mà ai cũng sùm sụp áo tơi, nón lá kín mít. Bà cụ nhăn mày, biểu đứa con nuôi im. Biểu Mai vút nửa kí gạo nếp bà đã ngâm suốt đêm qua, đem hông nồi xôi đậu xanh, rồi lo làm thịt con gà trống tơ để nấu cà ri cho kịp cúng trước ngọ.

Bà lặng lẽ kêu Việt đạp xe ngay lên nhà ông bà sui, biểu me con cu Ái, ở luôn ăn tết trên Kim Long, bao giờ bà cho gọi mới được về đây. Bà nhắn riêng ông đốc Minh mau đáp xe đò vô ở trong Đà Nẵng gấp, chớ chần chừ. Bà dặn Việt ngắn gọn là anh sui phải nghe lời bà không cần thắc mắc làm chi, vì nếu không, sau này sẽ hối hận!

Việt răm rắp tuân theo lời người mẹ ngày thường cậu ít khi bỏ lời bà vào tai. Cậu như linh tính có điều không hay sẽ xảy đến cho gia đình, nếu trái ý mẹ. Việt vun vút phóng xe lên nhà chị dâu ở Kim Long. Dọc đường phố xá vắng hoe, giờ phút đón ông bà đã khuất trở về cõi trần vui hưởng ba ngày tết với gia đình, ai ai cũng lo ở trong nhà để sì sụp hương khói trước bàn thờ gia tiên. Tới nhà chị Thục, Việt vui vẻ khi gặp cả nhà chị dâu đang nô đùa với Hoài Ái. Thằng cu tươi tỉnh mặt mày. Thấy chú, nó đưa tay đòi bồng cho được. Cậu cảm động thấy hai mẹ con chị Thục hớn hở ở nhà ba me chị ấy. Việt vội vàng thưa với mọi người lời bà nội thằng cu dặn dò. Cậu đề nghị cho phép mình đèo ông ngoại cu Ái ra bến xe An Lợi ngay, vì mươi lăm phút nữa sẽ có chuyến xe cuối cùng rời Huế. Hồi nãy lúc ngang qua phố Trần Hưng Đạo, Việt đã cẩn thận ghé hãng xe quen, giữ chỗ cho ông đốc Minh. Cậu vốn có thằng bạn chí cốt là con ông chủ xe Citroen An Lợi. Cả nhà Kim Long bàng hoàng. Ông ngoại bịn rịn không muốn rời cháu. Nhưng ông tin bà mẹ Nam, vốn ít lời và nghiêm túc, chắc chắn bà sui cần ông phải làm theo ý bà ấy. Hơn nữa như thế ông sẽ gây được cảm tình với chị sui, vì mẹ con Hoài Ái, nhất là vì hạnh phúc của con gái cưng, ông chịu lệnh bà ta. Ông chào từ giã mọi người rồi theo Việt đi ngay, không cần hành lý gì. Ở trong ấy, bạn bè ông thiếu chi, cũng là dịp cho ông trở lại tuổi thanh xuân tự do không ràng buộc gia thê đái tự. 

Muà xuân năm Mậu Thân, Huế hoảng hốt đón tết trong màn khói lửa nội chiến. Tàn cuộc, Huế tang thương hơn bao giờ. Gia đình nào cũng vướng vào tang tóc đau đớn, nếu không thì cũng tan nát vì nhà cửa bị hư hao vì bom đạn hoặc bị bọn lính bất lương cướp phá giữa lúc hỗn quân hỗn quan. Cuộc tổng tấn công của Mặt trận giải phóng trên toàn miền Nam bị thất bại. Nhưng khi họ rút lui Huế là nơi chịu nhiều hậu quả hãi hùng. Hằng ngàn người dân bị bắt dẫn đi mấy hôm VC về ăn tết, đã bặt luôn tin tức. Sau đó, lần lượt thân nhân họ đổ xô đi kiếm tìm, đã phanh phui ra được những thân xác chồng, con họ bị vùi thây rải rác khắp các vùng núi xa hay ven thành phố, như miệt Đá Hàn, hoặc ở Bãi Dâu Gia Hội, nhờ lúc đào được những hầm chôn tập thể. Ai cũng oán hận lũ người bất nhân vì nhẫn tâm hạ sát đồng bào vô tội. Những chuỗi người gục chết bên nhau, tay chân bị trói dính lại bằng dây dừa, nhiều nạn nhân chết vì ngạt thở. Khi đào bới lên, người ta nhận thấy người chết ngửa mặt há mồm ra, có lẽ để tìm không khí mà thở. 

Mấy tuần sau, khoảng cuối tháng giêng năm đó, Thiếu úy Hoài Nam mới được phép lái xe Jeep về thăm nhà. Anh mặc đồ trận và súng đạn đầy mình. Cùng với người lính tùy tùng, Nam thẳng về Bao Vinh trước. Anh là đứa con rất mực hiếu thuận với mẹ. Thêm nữa, anh lo âu vì vợ con mình đang nương náu nơi nhà mẹ. Nam đã như ngồi trên đống lửa thời gian cắm trại vừa qua. Tưởng tượng bao nhiêu chuyện không may xảy đến cho gia đình thân yêu... Nếu mẹ, vợ con và thằng em có mệnh hệ gì chắc là anh sống không nổi! 

Khi xe quành vào khúc lộ uốn cong, Nam thấy xóm nhà mình coi bộ yên tĩnh. Khác hẳn với dọc đường từ Căn cứ đóng quân của anh về đây, xóm làng, phố xá, nhà cửa, cây cối...xe ngang qua đâu, anh cũng thấy cảnh xác xơ, nhếch nhác. Tất cả như vừa trải qua một cơn bão hung tợn. Nam mím môi lại, lòng anh đau đớn vì quân đội của miền Nam hùng mạnh là thế, mà đã không ngăn được cảnh nồi da xáo thịt do phía bên kia gây ra. Người ta trơ tráo dùng danh xưng Giải phóng miền nam, để đang tay giết chết hàng ngàn dân lành ngay cả ngày tết. Ngày linh thiêng cho người đã khuất lẫn người đang sống, là ngày luôn được tôn trọng, vậy mà họ cũng lợi dụng để tấn công và thanh toán nợ máu.

Nam đậu xe trước ngõ, nhảy vội xuống tính đẩy cửa bước vào nhà nhưng hai cánh cổng sắt đã được khoá kỷ bằng ổ khoá đen sì. Anh nhăn mặt, từ hồi nào đến giờ cổng nhà mình chỉ khép hờ, vì xóm làng sống chan hòa với nhau, không hề xảy ra bất trắc gì, nay sao lại thế? 

Anh lay cửa ồn ào và lớn tiếng gọi mấy lần: 

-Có ai trong nhà không? 

Nam đưa mắt nhìn quanh xóm, cửa nẻo nhà ai cũng kín bưng. Hình như bên nhà hàng xóm có người, nhưng họ chỉ lấp ló nhìn từ trong cánh cửa. Đó là một điều lạ lùng, bởi những lần về phép trước, bà con thường xúm lại hỏi han Nam ân cần mà! Nam nghĩ ngợi càng thêm lo sợ mông lung. Vừa lúc đó chị Mai tất tả chạy ra. Người con nuôi của mẹ anh, nhỏ tuổi hơn Đoan Thục mà sao trông già yếu hom hem. Thấy Nam chị mừng rỡ kêu lên: 

-Tạ ơn trời Phật, anh về bình yên. Bà mong anh mãi. 

Nam khẽ gắt: 

-Tôi kêu hết hơi sao không có ai ra mở cửa? 

-Dạ, bà mệt nằm trong phòng... 

Nghe thế, Nam hoảng hốt, anh nhảy hai bước lên hết các cấp nhiều bậc của hàng hiên trước nhà. Phòng khách lạnh tanh, không có chút chi vẻ ấm cúng của cảnh nhà ba bữa tết. Mẹ thì đau, còn me con Đoan Thục đi đâu, chú Việt nữa, sao cả nhà biến mất tăm dạng? Anh chạy xộc vào phòng mẹ, là căn phòng nhỏ nằm bên tay phải, phòng rộng hơn bên trái là phòng hai vợ chồng Nam, nay hai mẹ con Thục ở, sao nghe im lìm. Khi ùa vào tới nơi, trái với trí tưởng tượng của anh, bà nội Hoài Ái đang tỉnh táo ngồi thẳng lưng trên chiếc ghế mây rộng đặt cạnh đầu giường. Mắt bà nhìn chằm chằm vào vách tường phía trước mặt, nơi có treo cái khung hình lớn dán đầy hình ảnh cả gia đình khi còn đông đúc, lúc ông già của Nam chưa đi đâu. Nam la to lên: 

-Mẹ, mẹ có sao không? 

Bà mẹ giật mình quay lại, thấy Nam hiện ra, bà liền nói một hơi, vừa nhìn con từ trên đầu xuống dưới chân: 

-Mô Phật, con đã không sứt mẻ chi! may cho con bữa ni mới về! Bữa tết ông nớ tự nhiên bò về đây, rồi mọi thứ lung tung lộn xộn hết, e tưởng chết chùm cả bầy! Chừ lão ta chạy rồi, mẹ điên lên mất! 

Nam chợt ngắt lời mẹ: 

-Me con Đoan thục mô rồi hở mẹ, còn em Việt nữa? 

Bà già trả lời: 

-Phước đức ông bà phù hộ, khiến mẹ cho hai me con hắn lên Kim Long trước Tết, thằng Việt thì mẹ biểu vô giải trí trong Tourane rồi. Cho hắn đi không thôi hắn chết khiếp vì một tháng với ông già ác nhơn thất đức của tụi mi! Tự nhiên khi không dẫn mạng về đây, ở đầy một nhà! 

Nam không sao đoán ra điều chi vì bà cụ nói không chút mạch lạc. Nhưng thôi từ từ rồi sẽ hiểu, điều quan trọng là cả nhà đã an toàn trong dịp tết Mậu Thân khủng khiếp vừa qua! Một lúc sau bà già tỉnh trí lại: 

-Mẹ nhớ cháu nội lắm, con làm ơn chạy xờ lên thăm thằng chó con cho mẹ. Nói khoan xuống đây đã, khi mô thiệt yên rồi hãy tính. Có chi bà nội lên thăm cũng được! 

Nam ngây người ra nhìn mẹ hồi lâu, nửa muốn ở lại để hỏi thăm mẹ cho ra ngọn nguồn, nửa muốn lên ngay Kim Long. Bà mẹ vội xua tay rối rít: 

-Đi lên trên nhà ngoại thằng cu đi, chuyện chi còn đó. Thủng thẳng mẹ kể cho mà nghe! Đi mau đi. Nhớ quay về cho bà nội hắn hay tin, bà nội nhớ Hoài Ái lắm. 

Nam thấy trên gò má nhăn nheo của mẹ, chảy dài mấy hàng nước mắt. Anh cầm lấy hai bàn tay xương xẩu của mẹ, nhìn thẳng vào hai mắt bà, anh xót xa thương mẹ già nhưng im lặng không thốt nên lời an ủi. Nam thưa: 

-Mẹ ở nhà bình an, con lên thăm mẹ con Đoan Thục xong là về với mẹ. 

Bây giờ khi thấy đứa con trai lớn, sĩ quan quân lực VNCH của mình, đã về thăm nhà bình yên vô sự. Bà mẹ như lột xác, vùng đứng dậy bước nhanh ra khỏi phòng. Bà đến trước bàn thờ Phật thắp nén hương lâm râm khấn vái. Rồi to tiếng sai người con nuôi phụ với mình “mở cửa mở nẻo cho sáng sũa, cho vui vẻ ba bữa tết, không có chi phải lo sợ nữa...”. 

Trong suốt tháng Giêng vừa qua, cuộc đời tưởng là yên phận của bà tự nhiên đảo lộn. Từ giữa tháng Chạp, một hôm có người con gái lạ mặt thập thò tới nhà hỏi thăm lòng vòng và nhìn ngó lén lút quanh nhà. Bà cụ thấy ghét trong bụng nhưng ngoài mặt để yên. Chị ta vẻ quê quê, đôi mắt gian gian, nói rằng ông nội của cháu bà sai tới thăm gia đình. Chị ta chợt khám phá trong nhà này còn có hai mẹ con đứa bé xinh xẻo, giàu sang nữa, nên đã nhanh miệng xưng “ông nội thằng cu”...Trong óc bà lóe ra việc ông chồng bất nhơn còn sống, ông ta muốn chuyện chi đây? Lâu rồi thỉnh thoảng cũng có kẻ lạ từ đâu ghé nhà thăm, hỏi xa gần chuyện gia đình của bà, hoặc cho biết về ông ấy. Nhưng bà làm lơ không đá động tới ông ta, từ quá lâu rồi bà coi mình không có chồng, còn người chồng bạc phước thì đã mất vào năm Việt Minh đảo chánh Nhật! Lần này ông ấy lại lo le nhắn gởi việc gì? Gần đây, bà đã tình cờ biết vài nhà ở xóm trên, có người thân theo kháng chiến, họ đã thì thọt liên lạc với gia đình. Bà lờ đi không thèm hỏi thăm. Bà nhất quyết coi như mình chết chồng và hai đứa con đã mồ côi cha từ lúc bà mới hạ sinh Quốc Việt. Cũng vì sự xuất hiện của chị nhà quê lạ mặt hôm đó, mặc dù bà khước từ không tiếp chuyện chị ta, nên hôm 30 tết khi vừa nghe Mai kể về đoàn người hành tung lạ lùng, bà liền nghĩ ngay đến ông chồng bất nhân theo phe ngoài kia. Linh tính báo nguy, trước đó tự nhiên bà sáng suốt đã lùa me con Hoài Ái lên lánh mặt trên quê ngoại, dù sao cũng an toàn hơn dưới quê của bà. Nhưng sự đời khó lường. Quê ngoại Hoài Ái cũng xãy ra sự cố lằng nhằng Quốc -Cộng. 

Ông đốc Minh còn có người anh ruột, là bác sĩ Hoàng Phong, xuất thân trường Thuốc ở Hà Nội. Bác Phong của Đoan Thục là tay ái quốc nồng nhiệt đã bỏ nhà ở Huế theo Kháng Chiến ngay giờ phút đầu tiên khi quân phiệt choáng váng vì quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima. Nhờ đó giặc lùn mới dễ dàng thua cuộc ở bán đảo Đông Dương, cho anh em kháng chiến ta dễ dàng xông lên nắm chính quyền. Ông bác sĩ một đời độc thân vui tính. Hay nếu có cũng chỉ là dính dáng phụ nữ để giải quyết sinh lý nhì nhằng mà thôi. Ông bác của Hoài Ái nếu còn sống nay cũng suýt soát tuổi cổ lai hi. Dịp tết Mậu Thân ông có về nhưng không về tới biệt thự Đoan Thục. Ông ngay thẳng, bản tính hồn nhiên và yêu nước thuần túy, cho nên tâm hồn và con người ông quyết không bị nhuộm chàm bởi lý thuyết tam vô mà phe kháng chiến lần lần ngả theo. Ông hăng say theo sát bộ đội bất cứ cuộc hành quân nào, chỉ với mục đích cứu sống họ thoát khỏi cái chết vì bom rơi đạn lạc. Cho đến đầu năm 68, dịp tết Mậu Thân, bác sĩ Hoàng Phong đang đeo lon đại tá vì chiến công “bom đạn sợ ông bác sĩ gan cùng mình”, thỉnh thoảng có đau ốm cũng chỉ là cảm mạo lắc nhắc mà thôi. Ông Đại tá của Mặt trận giải phóng rất nhớ nhà ở Huế, ông muốn biết tin tức gia đình người em và tự thâm tâm ông muốn bảo bọc người nhà của mình. Chiến dịch tổng tấn công ông đã biết rõ, Huế sẽ bị tiến chiếm cho được bằng mọi giá. Vậy thì ông phải sẵn sàng có mặt để cần thì cứu nguy gia đình thân yêu của ông. Vì thế giây phút ông Đốc Minh theo lời chị sui chạy vô Cửa Hàn để lánh nạn, mà ông không biết mô tê chi, cũng là lúc ông anh VC, Đại tá Bác sĩ đang nằm chờ trong chiến khu; đâu xa xôi chi, mon men ở ven rừng làng An Ninh. Từ lâu nay không phải là những làng ven Huế đều là vùng xôi đậu sao, bà con nhà nào cũng có người ở bên kia Vỹ Tuyến. Có khi ban ngày đất thuộc quốc gia, ban đêm là miền của giải phóng. Vì thế mới có câu “ăn cơm quốc gia thờ ma cộng sản” để chỉ người dân vùng xôi đậu, một mặt hưởng bổng lộc của VNCH, đồng thời cũng là tay sai cho phe ngoài kia vỹ tuyến 17. 

Biệt thự Đoan Thục vẫn yên tỉnh. Biến cố Mậu Thân không gây hư hao gì. Trong nhà mọi người an lành sống, bên ngoài hàng rào sắt sơn trắng dân chúng xao xác chạy loạn. Từ khuya 30 tết, có hai người lạ mặt đến nhà với món quà gói trong giấy báo, nói là của một người bà con ở xa gửi cho chủ nhân biệt thự. Bà ngoại Hoài Ái mở ra thấy đó là hai đòn bánh tét sờ còn nóng tay, cùng một mãnh thư nhỏ, ghi vài hàng chữ nguyệch ngoạc, “chúc chú thím và cả nhà một năm mới bình yên, ăn tết vui vẻ. Anh cả, HP”. Bà Đốc Minh giật thót người, nhận ra đây đúng là bút tích của người anh chồng, Bác sĩ Hoàng Phong. Bà mời hai vị khách vào nhà trong và hỏi thăm. Họ nói ngắn gọn, hai anh em họ đều là con nuôi của bác sĩ, nhưng vì bác sĩ bận việc riêng không tiện về thăm gia đình, đã ủy thác họ thay mặt ông để gia đình có cần chi thì họ sẵn sàng giúp đỡ. Vì thế khách được mời lưu lại ở phòng khách nhỏ, nơi vẫn dành tiếp bạn bè của gia đình đến nghỉ chơi dịp hè. Mấy tuần lễ Huế xảy ra những vụ khám xét, bắt bớ do bọn người trong xóm hung hăng kéo tới từng nhà hăm he doạ nạt, cổng biệt thự Đoan Thục im lìm. Hình như đã có lệnh từ đâu giữ cho nhà này được bất khả xâm phạm. Tuy nhiên mọi người trong nhà được hai vị khách lịch sự yêu cầu đừng ra ngoài, để tránh chuyện bất trắc có thể xãy ra. Chỉ khổ thân chàng trai trẻ Hoàng Thông bị trói chân không được đi chơi đâu. Nhưng cũng may có thằng cháu nhỏ từ Bao Vinh lên ăn tết nên mọi người tạm khuây khỏa. Thằng cu hơn 10 tháng tuổi lí lắc cười đùa, suốt ngày làm đủ trò khiến trong nhà đầy tiếng cười nói vui như hội! 

Vì thế khi Thiếu Úy Nam lên thăm vợ con ở Kim Long, trong nhà ngoài ngõ không có gì khác lạ. Biến cố Mậu Thân gây tang thương cho khắp Huế, trừ đại gia đình Nam-Thục, cả hai nhà thoát nạn đều vô tình là nhờ có dây mơ rễ má với phía bên kia. Ông ngoại cu Ái cũng đã về lại nhà hôm trước. Vừa thấy mặt Hoài Nam là ông nóng nảy bàn với con rể, ông quyết định sẽ thu xếp cho gia đình bỏ Huế dời vô Nam ở cho an toàn. Ông nhận thấy Nam do bận việc quân nên sống xa vợ con, ông phập phồng không yên. Ông lo lắng cho cả nhà còn ở Huế, ông nói: 

-Ba nghĩ rằng lần này cả nhà mình may mắn thoát nạn, nhưng những lần sắp tới thì sao đây? Dân chúng nhà quê một số không ít đã nằm vùng theo bên tê, có rứa VC mới dễ dàng bò vô trong ruột mình mà phá hoại giết chóc dân lành chớ! Ba thấy anh chị phải tính xa, nếu có chi thì sớm liệu gửi me con Đoan Thục theo với ba me.

Hoài Nam im lặng nghe bố vợ nói. Anh cần suy nghĩ chín chắn, anh muốn hỏi thăm mẹ cho rõ ràng chuyện ông già anh về “làm loạn”. Anh thưa: 

-Dạ, ba tính như thế cũng hợp lý. Như ba me đã biết, ba con theo kháng chiến mấy chục năm nay biệt tích, dịp tết này lại xuất hiện. Nhưng con vừa về nhà dưới ấy, mẹ con chưa kịp cho con hay chi tiết về ông cụ thì con lại vội lên thăm trên này. Ông nội cu Ái có lẽ cũng dính dáng chi đó với vụ biến cố Mậu Thân. Con cần biết cho ra lẽ...Vợ chồng con sẽ bàn với nhau và thưa với ba. 

Cậu Hoàng Thông của thằng Ái láu táu kể cho anh rể nghe vài chuyện mà bạn bè của mình đã chứng kiến: 

-Bên kia sông xóm Cống Trắng, thầy Thi, giáo sư toán của tụi em bị chôn sống với ông thân sinh. Ở Phường Đúc có bác Pierre Hoàng và con trai là đại Úy Nguyên, rồi nhiều anh trong xóm nữa, họ chỉ là viên chức hành chánh nhỏ của quận. Bạn của ba thì có cụ Chánh án Nguyễn Khoa Hoàng và con trai là anh luật sư trẻ măng Nguyễn Khoa Kiêm. Bên mình thì xóm trên Văn Thánh, xóm trong Nhà thờ. Bên ngoại của me trên dốc Nam Giao nữa, cậu Tôn thất Hanh Dương chỉ vì có nét chữ rồng bay phượng múa nên từ lâu được bầu vào ban thư ký xã ấp, cậu bị dẫn đi trưa mồng 2 tết và mợ ấy đã tìm thấy chồng bị vùi thây ở Đá Hàn...Ở mô cũng có người quen của gia đình mình bị bắt  bớ và chôn sống... kể không ngạ... 

Biệt thự Đoan Thục ngày một ngày hai không thể nhanh chóng rao bán. Hơn nữa ở Huế sau biến cố Mậu Thân dân chúng ai cũng sợ hãi nên người ta rủ nhau kiếm cách rời bỏ Huế. Khắp nơi thấy treo bảng sang nhượng nhà cửa. Khi chủ nhân vắng mặt tạm thời, nhà Kim Long sẽ nhờ mẹ con Phan săn sóc dùm họ. Đầu hè năm đó, ông bà Đốc Minh và con trai chuyển vào ở Sài Gòn. Lâu rồi khi Đoan Thục vừa đậu Tú tài bán, ông Hoàng Minh đã sắm sẵn căn nhà nhỏ ở phố Đa Kao, tính chuyện cho con gái vào học đại học sau này. Sau mấy năm sống xa Huế, ông đốc Minh buồn bực rồi sinh bệnh hoạn liên miên. Me của Đoan Thục quyết định đưa chồng quay trở lại Kim Long, lỡ có sống chết chi cũng đành ở với nơi chôn nhau cắt rốn này. Riêng Hoàng Thông tiếp tục theo học Luật Khoa ở SàiGòn, chỉ về Huế thăm nhà những dịp nghỉ hè và tết nhất. 

Về phần tiểu gia đình Nam Thục, nếp sống trở lại bình thường. Có khác chăng là tình cảm giữa mẹ chồng nàng dâu ngày một xa cách. Hoài Nam vẫn phải đóng quân xa. Mặc dầu tin tức về người cha bên kia có mặt dịp biến cố Mậu Thân, người sĩ quan tài trí như anh vẫn được cấp trên trọng dụng. Anh phải chỉ huy những cuộc hành quân nguy hiểm và lần nào cũng đem lại chiến thắng. Hoài Nam không mặc cảm vì thân phụ khác chiến tuyến, trái lại anh càng hăng say chiến đấu hơn, nhiều khi cái chết đến giữa đường tơ kẽ tóc. Tự thâm tâm anh muốn chứng tỏ cho mọi người biết lý tưởng của mình là giữ gìn cho tổ quốc không thua phe bên kia Bến Hải. 

Người mẹ chồng những tưởng sau dịp tết kinh hoàng vì VC về đã gây tang thương chết chóc, sẽ đối xử với con dâu mềm mỏng thương yêu. Bà càng tỏ ra khe khắt với Đoan Thục hơn trước. Bà tước đoạt trắng trợn thằng cháu nội ra khỏi bàn tay ủ ấp của mẹ nó. Khi Hoài Ái đầy năm, bà không cho nó đeo bú sữa mẹ. Bà sắp cho cháu ở chung phòng với mình. Bà nói bây giờ đã cứng cáp, con dâu nên tìm việc làm, không mắc chi quanh quẩn ở nhà nuôi con cực nhọc. Ban ngày bà cho gọi chị Mai đến giữ em bé, lo việc cho bé bú sữa Guigoz, cho ăn xen thêm cháo gạo ruộng hầm nhừ với thịt bò bằm nhuyễn. Từ từ bà cách ly nó khỏi mẹ nó. Bà trở lại làm bà mẹ chăm chút nuôi con. 

Đoan Thục rảnh rang nên cô ghi danh học tiếp hai chứng chỉ cuối cùng. Chỉ trong một niên khoá cô lấy xong mảnh bằng Cử nhân Anh Văn, trước đây đã phải bỏ dở khi lấy chồng. Những năm này Huế có Hội Việt Mỹ, Đoan Thục được mời vào ban giảng huấn vì cô tốt nghiệp đại học hạng xuất sắc. Không khí trẻ trung cởi mở của đời sống xã hội đã phục hồi người vợ trẻ, người mẹ u buồn vì luôn bị bà mẹ chồng chèn ép, biến Đoan Thục trở lại xinh tươi như xưa. Mỗi cuối tuần Hoài Nam từ chỗ đóng quân về thăm nhà, vợ chồng dung dăng cùng đạp xe đạp đi chơi với nhau, khi thì đưa con lên Kim Long thăm nhà bà ngoại. Bà già tức tối nhìn cảnh đầm ấm của con cháu. Bà thấy gai mắt người con dâu cứ quấn quýt thằng con bà. Đưá cháu nội những tưởng mình dành lấy chăm sóc sẽ thương bà hơn, nhưng sao nó vẫn tríu mến mẹ! 

Giáng sinh năm 69, Hội Việt Mỹ tổ chức mừng lễ Chúa giáng sinh. Cả nhà Hoài Nam được mời tham dự. Dạ tiệc có khiêu vũ, trước đó là phát quà giáng sinh cho mọi người. Người nhận được nhiều quà nhất là cô giáo Đoan Thục. Hoài Nam hãnh diện vì có người vợ khả ái. Đêm ấy nàng lộng lẫy hơn bao giờ trong bộ áo dạ hội màu tím trên đó rải rác những chùm hoa “sáng trăng”, cánh hoa nhỏ điểm sắc trắng xanh như lung linh hơn theo bước chân uyển chuyển của nàng. Khi dạ vũ bắt đầu, Đoan Thục được bao nhiêu là chàng trai trẻ đến xin được cùng khiêu vũ bản nhạc “kế tiếp”, nhưng họ đều bị từ chối. Vì hai vợ chồng cô giáo chỉ nhảy với nhau bản thứ nhất rồi thôi, bởi vì đang có chàng cu Ái vòi vĩnh một bên. Chú bé ngộ nghĩnh trong bộ đồ thủy quân trắng với những đường sọc xanh và trên cái đầu tròn hoay của nó đội nghiêng nghiêng chiếc nón matelot xinh xắn. Cu Ái cũng không thua chi me, vô số là quà dành cho cu cậu. Nó cười tít mắt, đi lẩm chẩm lên bục nhận những gói quà xinh xinh mỗi lần nghe micro xướng danh Hoài Ái. Noel giá lạnh nhưng hạnh phúc làm sao đối với tiểu gia đình ấy. Dạ vũ tàn, và khá nhiều trái tim đã thổn thức vì mỹ nhân áo tím.  

Năm mới dương lịch 72, Hoài Nam phải cắm trại, không về thăm nhà. Hai me con Đoan Thục xin phép bà nội cu Ái lên Kim Long vì nghe tin ông ngoại thằng cu bệnh trở nặng. Mùa sương giá của Huế là mùa ông bà già hay rủ nhau về cõi bên kia. Cái lạnh da diết của xứ Huế mùa đông như cắt da xẻ thịt. Tuổi trẻ, thanh niên còn rên rỉ huống chi các cụ. Ông đốc Minh thấy thằng cháu vàng ngọc của mình lên chơi, vụt nghe khỏe khoắn ra. Đang ủ rủ nằm giữa đống chăn nệm sù sụ, ông liền tung hết vùng dậy ra khỏi phòng. Cháu cầm tay ông lửng thửng dắt ngoại đến ngồi phơi nắng ở hàng hiên xây bằng đá cẩm thạch. Những giải hoa giấy chớm nụ ửng hồng, cành lá xanh tươi non nẻo leo lên dàn cao, nắng sớm đổ xuống hoa ảnh lung linh trên sàn gạch nâu thẫm, thằng bé con lúc thúc chạy đuổi theo chùm hoa lá rung rinh ấy cười như nắc nẻ. Tóc ngoại hai màu muối tiêu, cháu má đào hây hây dưới nắng cuối đông xinh như tiên đồng. Ông ngắm cháu cười mãn nguyện, mình có ra đi cũng thanh thản, Hoài Ái mạnh khỏe ở lại nay mai học hành giỏi dắn nên người hữu dụng. Cầu trời cho cháu hay ăn chóng lớn...mai ngày có nhớ đến ông ở cõi xa? 

Hai me con Đoan Thục lưu lại chơi nhiều ngày ở Kim Long vì ông ngoại lưu luyến cháu nhỏ không muốn rời xa lúc nào. Rồi đúng ngày rằm tháng giêng, sáng sớm Hoài Ái đòi me dắt vào phòng ông chơi, nó thấy sao ông nằm ngủ mãi, không cười với Ái? Ông ngoại đã nhẹ nhàng ra đi từ lúc nào. Cả nhà hoảng hốt, đau đớn trước cái chết đến quá đột ngột của người thân yêu. Mấy me con bà đốc Minh khóc tấm tức, thương nhất đứa cháu bé bỏng, nó cứ sà vào giường ông, lay ngoại dậy chơi với mình... 

Theo như ý nguyện của ông đốc Minh vẫn ước ao lúc sinh thời, tang lễ được tổ chức đơn giản trong vòng họ hàng và lân lý thân thiết nhất mà thôi. Ông thọ 65 tuổi và ngủ giấc ngàn thu trong khuôn viên biệt thự Đoan Thục, nơi tổ ấm thân yêu của gia đình, đã trải qua gần hai thế kỷ. Đời ông đốc Minh là thế hệ thứ ba của dòng dõi họ Hoàng dày công gây dựng nên. 

Sau tang lễ thân phụ, Hoàng Thông phải vội vã bay  vào Sàigòn cho kịp mùa thi năm Luật khoa cuối cùng. Xót xa vì mẹ già sống cô đơn chiếc bóng trong khu nhà vườn rộng mênh mông, hai vợ chồng Nam bàn nhau xin phép bà cụ cho me con Hoài Ái lên ở Kim Long để hôm sớm săn sóc cho bà ngoại thằng bé. Nhưng bà già chồng nhất quyết không bằng lòng xa cháu nội ngày nào nữa. Cuối cùng Đoan Thục phải chia hai mảnh đời cho vừa ý bà cụ. Ban ngày vừa soạn bài dạy học vừa săn sóc con ở nhà Bao Vinh, chiều lại hối hả lái chiếc Velo solex đến dạy học ở Hội Việt Mỹ. Khi tan lớp, quay lên Kim Long ở với mẹ già. Vì vất vả sống như thế, vào thời gian Hoài Ái bốn tuổi, cô bị sẫy thai đứa bé thứ hai. Cô buồn bả, thương tiếc bé gái tương lai của hai vợ chồng. Nam hết lời an ủi vợ nhưng Đoan Thục không thể nào nguôi ngoai.  Cô xin nghỉ dạy học ở Hội Việt Mỹ để dưỡng sức. Ở nhà rảnh rỗi, cô giúp mẹ việc xây lăng mộ cho ông ngoại Hoài Ái. 

Mỗi sáng dậy thật sớm, cô lao ngay vào công việc chỉ bảo thợ thầy thiệt rành rẽ, thiết kế sao cho mộ của ba mình được đẹp đẽ. Cô tự tay chăm bón những loại hoa hồng đủ màu, đặt mua từ Pháp về, trồng quanh ngôi mộ xây bằng đá hoa cương trắng lấp lánh. Khi sinh tiền ba cô vốn mê thích chơi hoa. Những giò phong lan tìm mua từ trên Bạch mã, được treo lủng lẳng dưới cành cây ngọc lan, mỗi mùa nở những chùm lan tím chen lẫn lan hồng. Những đoá phong lan ẻo lả rũ xuống khẽ lay động theo cơn gió từ sông Hương xô lên thơm ngạt ngào. Bà Đốc Minh cảm động, càng thương yêu con gái hơn. Bà chỉ buồn vì không được thường xuyên có cháu yêu kề cạnh mình. 

Khoảng gần đến muà thi, ông giám đốc Hội Việt Mỹ người Hoa Kỳ và vị phụ tá người Việt đến tận nhà mời Đoan Thục trở lại giúp phụ trách một số giờ Anh văn cho hội, vì trường đang hồi phát triển mạnh, số học viên ngày một đông cần có ban giảng huấn hùng hậu. Cô từ chối với lý do, cô ở hai nơi, trường lại xa nhà, không thể di chuyển dễ dàng. Hội đề nghị sẽ có xe đưa rước giáo sư đi về mỗi buổi. Cuối cùng Đoan Thục phải nhận lời cũng một phần là việc xây lăng cho ba mình đã hoàn tất, nên cô khá rảnh rỗi. Bà mẹ chồng nghe ngóng biết việc cô dâu lại ra làm việc cho người ngoại quốc. Bà bực bội vô cùng. Lâu rồi khi Đoan Thục mới đi dạy học ở đó, liền có người lạ, xưng là quen thân với ông nội thằng cu, đến to nhỏ với bà, không nên cho cô dâu hợp tác với người Hoa Kỳ, e là mang tiếng tay sai của đế quốc, không nên chút nào... Bà liền nổi trận lôi đình, từ hơn 20 năm nay, bà là chủ nhân nhà này, tại sao vẫn còn có kẻ thích xía vô điều khiển gia cang của bà! Vì thế bà bỏ mặc ngoài tai lời rì rào nặng nhẹ của thiên hạ. Nhưng rồi ngày lại ngày qua, mỗi khi hồi tưởng biến cố Mậu Thân, bà lại lo âu, bà sợ nhất việc an nguy cho đứa cháu đích tôn. Bà nghĩ xa xôi, mẹ Hoài Ái đi dạy cho cái hội liên lụy đến cái ông chủ đế quốc nào đó, trước sau chi cũng bị tụi ác ôn thanh toán... Bà ngu chi không biết quanh quất hà rầm bọn hai mang, và cái ông nội nớ làm chi không ngán việc có đứa con dâu hợp tác với đế quốc! Nhiều đêm không ngủ được, bà cụ thở ngắn than dài, nghĩ ngợi đủ thứ chuyện tào lao sẽ xãy ra, và bà càng sinh căm ghét người con dâu bướng bỉnh. Bà thấy cô ta nhà giàu thiếu chi tiền bạc mà phải tất tả ngược xuôi lao động như thế.  Có thời gian thấy Đoan Thục nghỉ dạy bà mừng hết sức. Rồi không lâu chi cô ta trở lại đi dạy. Nghĩ có điên không! Bà cụ lăm le tìm mọi cách để ngăn cản. 

Thỉnh thoảng người tài xế có nhiệm vụ đưa rước giáo sư phải nghỉ việc vì đau ốm, nhà trường liền nhờ các bạn đồng nghiệp tạm thay thế đưa đón Đoan Thục đến trường. Họ không muốn cô giáo giỏi của Hội nghỉ dạy bất cứ giờ nào. Những lớp do Đoan Thục phụ trách học viên rất mến cô và họ học thật tiến bộ. Cô cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa và hạnh phúc, mặc dầu cô bận rộn không một phút nghỉ ngơi. Dù phải đến trường tuần 3 buổi nhưng Đoan Thục vẫn chu đáo lo toan việc nhà. Cô săn sóc con trai, gần gủi mẹ ruột, ý tứ hầu hạ mẹ chồng. Hoài Nam ngày càng yêu quý người vợ tuyệt vời tài hoa lẫn đức hạnh của anh. Thế nhưng lần nào về thăm nhà, bà mẹ cứ thì thầm bên tai anh, phê phán về cô dâu đủ chuyện. Bà nói: 

-Con nghĩ sao, cảnh vợ con ra khỏi nhà là ôm eo cho trai trẻ đưa đi đón về trước mắt thiên hạ...  

-Mấy người đó là bạn đồng nghiệp đàng hoàng của nhà con. Mẹ thiệt kỳ cục, ngồi sau xe mà không lo ôm tài xế, khi xe chạy nhanh thì sao khỏi tránh nguy hiểm!               -Mẹ ngó không được chút mô hết, răng mà dơ dáng dại hình! 

Hoài Nam nổi cáu: 

-Con thấy mẹ bệnh rồi đó, ưa nghĩ bậy bạ, không ra làm sao. 

Bà già liền gắt: 

-À, anh bênh vợ, anh cãi lại mụ già ni phải không? 

Hoài Nam buồn bã. Anh thường xa lánh không muốn gần mẹ. Về nhà là đưa me con Thục lên Kim Long. Ngôi biệt thự xinh đẹp, luôn náo nhiệt vì bạn bè hội Việt Mỹ thích đến thăm bà Hoàng Minh. Những lần thay nhau làm tài xế cho Đoan Thục, họ có nhận xét căn nhà Bao Vinh u ám mỗi khi họ đến đón bà chị đồng nghiệp trẻ, trong nhà thấp thoáng bà cụ lạnh lùng khắc khổ. Khi đưa về, biệt thự trên kia, trái lại có bà mẹ hiền từ vừa qúy phái vừa đẹp lão ân cần thăm hỏi. Gia đình Nam Thục thật vui vẻ, nhờ có bà Hoàng Minh. Bà thích nấu nướng những món ăn ngon đãi khách. Vườn rộng hoa lá xanh tươi quanh năm. Ai đến chơi đây đều lưu luyến không muốn về. Chú Quốc Việt từ sau Mậu Thân đã chuyển vào học hành buôn bán trong ấy. Chú cũng ngán sống ở Huế, gần mẹ già sao mà thiếu tình thương nồng đượm với con cái. Mỗi lần ra Huế, chú Việt liền vù ngay lên Kim Long chơi với mọi người dễ thương. Điều đó thoát sao khỏi con mắt xét nét của bà nội. Bà càng tăng nỗi căm ghét hằn học với đứa con dâu hợm hĩnh. Vì cô ta, ai cũng bỏ bà già cô độc, cô đơn này... 

*

...Miên man trong dòng hồi ức, Thục thao thức không sao dỗ được giấc ngủ nơi căn phòng con gái út của nhà vợ chồng bạn. Sáng sớm ngày thứ ba kể từ lúc về đến Kim Long, cô một mình tìm qua thăm biệt thự mang tên mình.

Ngôi biệt thự sang trọng ngày xưa hiện ra trước mắt sao mà điêu tàn. Thục choáng váng vì quang cảnh âm u. Cổng sắt kiên cố bao quanh vườn ngày nào sơn trắng nay ủ ê vàng xỉn lại, trông càng khép kín hơn. Cây cối dày kịt xanh um như trong một khu rừng nguyên sinh! Cây Ngọc Lan nay là một cổ thụ, vươn cánh tay lực lưỡng những lá cành ra đến nửa con lộ chạy ngang trước cổng, che mát hẵn một đoạn đường. Thục đứng thẫn thờ, cô rụt rè mãi mới can đảm đưa tay nhấn nút chuông gọi mở cửa, nhưng đợi hoài không thấy ai ra. Khi quyết định quày trở về nhà bạn, Thục tình cờ ngó thấy một sợi dây kẻm mắc trên trụ cao của gờ tiếp giáp giữa cánh cổng sắt và cột đá hoa cương. Sợi dây cứng ngắt một đầu dây rơi xuống nửa chừng, và chạy dài mải sâu vào trong ngôi nhà. Thục đưa tay níu lấy sợi dây, giật mấy cái. Cô lắng nghe từ trong kia vang vọng tiếng chuông rung trong trẻo. Rồi cũng có người ra. 

Đó là một ông cụ cao lớn, tóc râu bạc phơ, da mặt rám nâu trông hồng hào mạnh khỏe. Một tay ông cầm chiếc gậy Thục ngó quen quen, tay kia đưa lên ngang mày, mắt ông ta nhíu lại có lẽ để nhìn cho rõ khách. Thục hơi giật mình, vì ông lão sao trông quen hết sức. Ông ta hất mặt hỏi: 

-Cô là ai, sao gọi cửa sớm thế, và muốn hỏi thăm chuyện chi? 

Thục ngập ngừng thưa: 

-Cháu là người thân của ông bà chủ nhà này. Cháu muốn vào viếng mộ ông bà Hoàng Minh. 

Ông già chưa chịu mở cổng, nhìn khách đăm đăm và buột miệng: 

-Cô là con gái của vợ chồng đốc Minh...cô là...cháu Đoan Thục phải không?!

Khách gật đầu. Hai cánh cửa sắt mở toang ra. Ông lão ôm chầm lấy Đoan Thục, hai mắt đầy lệ: 

-Răng cháu về thăm nhà trễ rưá. Bác là bác Hoàng Phong, anh của ba cháu. Bác tưởng là chết không còn gặp ai của nhà này!  

Ông xúc động nói vừa ôm choàng qua vai cô cháu bé bỏng, ngày xưa khi ông từ giã nhà đi tập kết nó còn bé tí. Thế mà nay lớn bồng lên, xinh đẹp thế kia! Ông thủng thẳng kể cho cháu nghe...

...Bác Sĩ Hoàng Phong trước hiệp định Genève tập kết ra Bắc theo lý tưởng. Hơn 30 năm nằm gai nếm mật, lăn lóc khắp mọi chiến trường. Ông hằng tưởng nhớ quê mẹ. Bao nhiêu lần muốn trở về thăm nhà mà không sao thực hiện. Tết Mậu Thân đầu năm 68, chực chờ vào Huế mà thất vọng, rồi mùa hè 72 trôi qua và cuối cùng là ngày thống nhất đất nước...Hè 75, ông về cố đô đến nhận nhà mình ở Kim Long, biệt thự Đoan Thục không còn ai nữa! Ông nói: 

-Ủy ban tỉnh đang chiếm nhà mình. Họ muốn làm nhà sinh hoạt văn hoá cố đô. May bác về kịp nên đuổi hết ra khỏi đây. Hừ, cái bọn tham lam! ghét không chịu nổi!

Cô cháu gái ngắm ông bác mường tượng ra hình ảnh người cha thương yêu giờ không còn nữa. Hai anh em giống nhau từ ánh mắt hiền hoà linh động, sống mũi cao, khóe miệng cười tươi và khuôn mặt chữ điền cương nghị. Cả hai cũng cao tầm thước, mái tóc gờn gợn sóng như nhau. Thục nhìn kỹ cây gậy người bác đang cầm là của ba mình. Chiếc gậy trúc ông cụ tự thữa lấy từ một cây trúc sau vườn, lâu ngày lên nước bóng lộn. Cây gậy này cu Ái từng tìm trong góc nhà đưa cho ông ngoại mỗi lần nó muốn rủ ông ra chơi ngoài sân với nó. Đoan Thục ngậm ngùi thương nhớ ngày xưa hạnh phúc, cô khóc từ lúc nào. 

Hai bác cháu ra thăm mộ ông bà đốc Minh. Bác sĩ nói: 

-Cậu Phan, người láng giềng nhà mình, cũng là bạn học của cháu đó, hôm bác về đây có qua thăm. Cậu ta vui vẻ dễ thương, một hôm vui miệng kể chuyện mấy thằng cha trong ủy ban phường khóm, đã thất kinh không dám vào phá phách vườn nhà. Bởi có hôm trời chập chọang tối, tụi hắn thấp thoáng thấy một ông cụ cầm cây gậy trúc xua họ như xua vịt chạy hết ra khỏi vườn! Tức cười quá, thằng em của bác hồi nhỏ tinh nghịch, khi chết rồi còn ham hù dọa người ta! hi hi ! 

Thục cười theo bác nhưng mặt mày buồn xo vì nhớ người cha vui tính đã mất và nhất là thương người mẹ duyên dáng, hiền lành một đời chỉ biết sống cho chồng con. Hai bác cháu hàn huyên mãi suốt buổi vẫn không hết chuyện. Chặp trưa, đứa con gái út của Phan lấp ló ngoài cổng, Đoan Thục vẫy nó vào. Cô bé thưa: 

-Mẹ Hương nói con qua thưa me Thục về nhà thời cơm. Hồi sáng cả nhà đổ xô đi tìm me. Ba con đoán me qua đây. 

Thục cười đề nghị: 

-Hay là cháu thử về nói với mẹ Hương cho cô ăn cơm bên này được không?

Thiếu nữ vội chạy về nhà, lát sau cô bé khệ nệ bưng sang một mâm cơm có đậy cái lồng bàn. Thục mở ra, cô chợt cảm động vì sự săn sóc của vợ bạn. Mâm cơm ê hề, một cái thố bằng sứ trắng đựng đầy cháo còn nghi ngút khói, thơm lừng. Một dĩa bàn lớn xếp đầy những miếng thịt vịt luộc chưa nếm đã thấy ngon miệng. Chén nước mắm gừng trong trẻo, gừng đâm nhuyễn nhừ. Dĩa rau sống xanh non tinh khiết. Thục mời bác xơi cơm. Ông già không khách sáo, sà vào mâm cầm đũa gắp miếng thịt mềm chấm vào chén nước mắm, rồi cho vào mồm nhấm nháp. Thục nghe tiếng nhai vui tai của hàm răng ông lão ngoài 80! Cô ngậm ngùi nhớ ba mình, nếu còn sống ông ngoại cu Ái cũng cỡ tuổi bác Phong. Nghe nói hai anh em sinh năm một. Hai bác cháu đang gắp gắp nhai nhai thì lại thấy thằng con trai lớn của Phan từ ngoài cổng nhanh chân bước vào. Nó vừa thở vừa nói: 

-Mẹ cháu biểu đem qua cho ôn cút rượu thuốc, để ôn nhắm, dễ tiêu hoá. 

Ông già khoái chí cười khà khà khen: 

-Mẹ con cháu giỏi quá, biết ý ông già cô đơn ni!  

Ông quay qua Đoan Thục tâm sự: 

-Lâu quá rồi bác mới ăn được bữa cơm ngon lành! Cám ơn cháu về thăm nhà, cám ơn bạn bè cháu đối xử tử tế với người “Cộng sản tào lao ni”! 

Ông cụ gác đũa ngưng gắp rồi khẽ thở dài. Ông ngó mông lung ra khuôn cửa sổ, nuối tiếc quảng thời gian dại dột đã qua của mình...  

Qua hôm sau thì Đoan Thục chuyển sang ở nhà cũ. Cô bàn tính với Phan, tạm ngừng chạy xe thồ ít bữa để giúp cô chỉnh trang lại biệt thự Đoan Thục. Từ lúc cô bỏ Huế mà đi, vào nam, rồi sau đó vì hoàn cảnh trớ trêu, di tản đột xuất theo phái đoàn Hội Việt Mỹ rời khỏi Sàigòn, lìa xa khỏi Việt Nam... Nay trở về, chứng kiến cảnh nhà cửa vườn tược tan hoang. Mồ mả cha mẹ xơ xác lạnh lùng.

Chưa đầy tuần lễ sau, nhờ mấy cha con Phan thêm vài người bạn nữa, cùng phụ lực và họ đã tạm biến đổi vườn nhà biệt thự Đoan Thục khang trang như trước. Ông cụ Hoàng Phong hớn hở, lăng xăng đi ra đi vào, ngắm nghía lung tung. Trông ông trẻ lại như người ngoài bảy mươi. 

Khi đã tạm ổn đâu đó, Đoan Thục nhờ bạn liên lạc Hoài Ái cho thằng con lên Kim Long thăm nhà ông bà ngoại, thăm ông bác và cho me con cô gặp lại nhau. Còn việc tái ngộ cố nhân, Thục chưa nghĩ đến.  

Tương phùng  

Chiếc cổng sắt han rỉ. Nam lách người dắt xe đạp bước vào. Anh lầm lũi đi về phía nhà sau để cất xe. Loáng thoáng tiếng Ái đang nói chuyện dòn dã với người ta:                -Me ơi, bên trường me học hồi xưa, chừ hoa phượng nở đầy đẹp lắm. Nếu me ưng, Ái chở me đi chơi nghe. 

Trái tim Nam chìm xuống khi nghe tiếng cô ấy vang lên, giọng thanh thanh tưởng như trong giấc mơ: 

-Để vài bữa rảnh rảnh rồi đi. 

Tiếng Ái lại vang lên: 

-Răng ba về lâu rứa hè? Ái thả ba nơi khúc quẹo mà, gần nhà mình có chút xíu chơ mấy. Ui cha, me ơi! Ái quên mua nước đá rồi. 

Nam đoán nó đang vội vã ra khỏi nhà. Anh lặng lẽ lánh vào phòng riêng. Từ căn buồng xép cất xe và chứa đồ lặt vặt, có lối nhỏ rẽ lên nhà trên ít ai thấy nên Nam vẫn còn có thể chưa đụng mặt “họ”. Anh ngồi yên trên giường nghĩ ngợi mông lung. Lát sau cực chẳng đã Nam phải đứng lên, mở tủ chọn bộ quần áo sạch ra thay. Trước sau chi cũng phải gặp cô ấy. Trống ngực Nam đập thình thịch, anh cảm thấy sao mà nặng nề phút giây tái ngộ này. 

Khi Nam bước ra phòng khách, Thục đang đứng quay lưng về phía anh. Dáng cô mềm mại, thân hình tròn lẵn trong bộ đồ tây bằng lụa kiểu đơn giản, ngan ngát sắc tím hoa bèo. Nàng bận chăm chút sửa chiếc ly thủy tinh trong veo cắm mấy bông hoa trắng nho nhỏ. Đó là hoa Tỷ muội mà anh trồng trong chậu men sứ hồng. Mải rồi Nam cũng lên tiếng: 

- Đoan Thục! 

Nàng quay lại. Ánh nắng ban trưa từ khuôn cửa đổ vào viền quanh người Thục một vùng sáng lòa. Cô nhìn anh ngơ ngác, đôi rèm mi dài khẽ rung động như cánh chim non. Hai người cứ đứng nhìn nhau lặng lẽ như thế. Thời gian lắng đọng. Một phần tư thế kỷ mất nhau. Là mộng hay thực? 

Giữa lúc đó thì Ái xông vào. Cậu ồn ào vừa thở vừa nói:

-Ba về chưa me? Ái... 

Cậu định nói thêm thì ngậm miệng lại. Vì trước mắt là hai người thân yêu của cậu đang sững ra nhìn nhau. Cậâu nhanh nhẩu chạy tới bên mẹ, lay nhẹ cánh tay bà và dắt mẹ đến gần cha cậu. Ái nhắc ông: 

-Ba mừng me về đi ba! 

Rồi Ái cầm bàn tay mát lạnh của mẹ đặt lên bàn tay của cha. Hai bàn tay của Nam thì lạnh ngắt như nước đá Ái vừa mua về! Trong một giây giọng Thục run run: 

- Anh khỏe không?

Nam nhìn nàng đăm đăm khẽ gật đầu. Thục nhẹ nhàng rút tay mình ra khỏi tay Nam. Rồi tự nhiên như cô vẫn còn là bà chủ trẻ của ngày xưa, kiểu cách mời khách đến chơi nhà mình: 

- Anh ngồi vào bàn đi. Tôi còn phải vào trong thưa bà nội Ái ra thời cơm kẻo nguội lạnh hết.

Rồi nàng lên tiếng bảo con: 

- Ái lo lấy ly bỏ đá cho mọi người. Nước chanh me đã pha sẵn. 

Cô uyển chuyển bước nhanh về phiá phòng bà mẹ chồng. Bà già đang ngồi trên giường, có lẽ nãy giờ bà lắng nghe động tĩnh đằng trước. Thục thấy bà nghiêng tai chăm chú một cách buồn cười. Cô lễ phép thưa: 

-Cả nhà đã đông đủ, cháu mời bà ra dùng cơm. 

Nói xong Thục đưa tay có ý dìu bà cụ nhưng bà già lắc đầu bảo: 

- Mẹ đi một mình được, khỏi phiền chị. 

Bà nội Ái với tay lấy cây gậy đặt gần đầu giường rồi gượng đứng lên. Bà lê từng bước một, chậm rải bước đi từng bước khó khăn. Thục lùi lại phiá sau bà già. Vừa lúc ấy, Ái chạy xộc vào, thấy bà nội, nó reo lên vừa vỗ tay mừng  rỡ: 

- Bà nội đi được rồi ba ơi! 

Ái ồn ào khoe với mẹ: 

- Cả năm nay bà nội nằm một chỗ đó me. Chừ me về...hay quá! Chị Mai ơi, ra mau coi nì, nội đi được rồi đó chị Mai! 

Chị Mai bưng thố cơm đang bốc hơi nghi ngút ra tới phòng khách thì đứng sững lại trước hiện tượng lạ mới xãy ra. Chị rơm rớm nước mắt kêu lên: 

- Tạ ơn Trời Phật! bà đã bình phục! 

Người con trai cũng đứng phắt dậy, bước nhanh tới bên bà và dang cánh tay đỡ mẹ, dìu bà đi từng bước nhỏ đầy thận trọng tới bàn ăn. Thục ngơ ngác dòm quanh, nhìn mọi người như muốn xin lỗi. Cô không ngờ mẹ chồng mình đã nằm liệt giường cả năm trời nay. Cô ấp úng thưa với bà: 

- Chúc mừng bà. Con không ngờ mẹ đau nặng đến như thế. 

Bà già đưa mắt nhìn nàng dâu, ánh nhìn đã ấm áp hơn: 

- Vì rứa mẹ mới nhắn chị về cho mẹ gặp mặt! 

Nam sững sờ, anh không thể ngờ rằng Thục về thăm quê hương là do lời yêu cầu của mẹ anh. Thấy mọi người cứ đứng xớ rớ giữa phòng, Thục phải lên tiếng: 

- Xin mời tất cả vào bàn ăn. 

Cô kéo chiếc ghế có gối mềm cho Nam dìu bà nội Ái ngồi xuống đó, rồi cô ra dấu cho con trai ngồi kế bên bà nội. Chỗ bên kia là chỗ của Nam. Thục không quên mời chị Mai ngồi sát bên ghế cô. Bà cụ lên tiếng giọng hơi gắt: 

- Thôi, để con Mai ăn sau đi!  

Chị Mai đỏ mặt và lúng túng đứng dậy lùi ghế ra. Nhưng Thục nhẹ nhàng nói: 

- Thưa bà, con nghĩ mọi việc bếp núc đã xong, chị Mai đã rảnh tay. Cả nhà mình ăn cùng lúc cho nó vui.

Bà mẹ Nam im lặng nhượng bộ cho người con nuôi đồng bàn đũa bát, nhưng ngó mặt bà cụ vẫn khó chịu. Mai xới cơm cho mọi người, trừ bà già, vì Thục đã nấu riêng cho bà một tô xúp thơm phức và nóng hôi hổi. Thục nghiêng đầu về phiá bà và nhỏ nhẹ thưa: 

-Mời bà dùng xúp nóng, con đã nấu xương hầm với légumes đủ thứ nên chắc là bổ và nhẹ bụng. 

Bà nội Ái húp chút nước nghe vừa miệng như có mùi nấm tươi xen lẫn vị cay của tiêu sọ và hương thơm của sả; khiến bà không cảm thấy nhạt miệng như mọi khi bà vẫn ngán vì ăn cháo trường kỳ. Thục phá tan bầu không khí tẻ ngắt của bàn ăn bằng cách lăng xăng gắp thức ăn mời từng người.

- Ái, con ăn thử món gỏi ni, là ngó sen Tịnh Tâm đó. Bên nớ me hay làm món ni nhưng không cách chi ngon vì thiếu chất liệu của Huế mình. 

Bà già tò mò hỏi: 

- Rứa bên nớ họ cũng ăn cơm như người mình? 

- Dạ, chỗ con ở nhiều người Việt Nam, dân Huế nữa nên con đi chợ nấu nướng như ở đây cũng dễ. 

Chị Mai hỏi xen: 

- Có ruốc, có nước mắm không cô? 

Ái ngưng nhai láu táu trả lời:

- Me đã nói có đủ thứ của Huế tất nhiên là có chớ.

Ái gắp đầy chén mấy miếng thịt gà đỏ thắm màu sơn mài, vừa ăn cậu vừa trầm trồ:  

- Món ni kêu là món chi rưá me? ngon quá.

Ái chưa nghe me trả lời thì chợt ba cậu nói nhỏ: 

- Là thịt gà kho tương. 

Thục nhìn Nam cảm thấy xúc động vì anh ấy vẫn nhớ đến ngày xưa, nhắc đến món gà nấu bằng tương chao đặc biệt cô đã học được từ mẹ mình. Hồi đó, lâu lâu Thục ưa “tái bản” món gà này, “thể theo lời yêu cầu” của Hoài Nam. Bây giờ trong bữa ăn đoàn tụ, Thục đã lập lại thói quen đó. Cô nhận thấy anh gầy gò. Khuôn mặt tuấn tú ngày xưa nay là những nét gãy với làn da rám buồn. Đôi mắt tinh anh giờ lúc nào cũng chìm vẻ mông lung. Nam không ngó thẳng vào cô, ánh mắt lưng chừng tránh né. Cánh mũi gọn hơn nên làm anh khắc khổ hơn, thêm hai nét hằn bên khóe miệng...Thục muốn khóc vì trông Nam quá thay đổi. Thơì gian in rõ nét ưu tư nơi anh ấy. Thục nói với Nam nhẹ như hơi thở: 

- Em...tôi nghĩ là anh phải dùng nhiều cho bà vui, bà sẽ khỏe hơn. Nam, anh gầy quá! 

Tiếng Nam vang lên vừa đủ nhắc nhở Thục: 

- Nhưng mà tôi đã chịu đựng được bao nhiêu năm tháng... 

Anh bỏ lửng câu nói đầy vẻ trách móc đó. Bởi vì người đáng bị dày vò chính là anh chứ không phải nơi Thục. Người con trai của họ vờ ăn uống hăm hở, nhưng cậu cố lắng nghe mấy lời đối thoại giữa hai kẻ thân yêu của mình. Ái buộc miệng:              

- Nếu khi mô cũng được như hôm ni, cu Ái sẽ trở thành lực sĩ me ơi.               

Thục quay sang con trai, cô xót xa nhận ra chàng trai 22 tuổi này chỉ toàn xương với da. Hơn một tuần lễ nay gần gũi bên mẹ trông Ái đã có vẻ hồng hào chút xíu. Cô âu yếm nói với con: 

-Me sẽ ở lâu với con mà. 

Nãy giờ bà già chỉ mải húp những muỗng canh thơm ngon mà tưởng như quên hết mọi người. Thực ra bà cũng đang lắng nghe họ như thằng cháu nội. Bà bỗng lên tiếng:

- Mẹ ước chi chị Nam ở luôn, đừng đi mô nữa. Cả nhà sẽ khỏe mạnh hết. 

Thục dịu dàng thưa: 

-Con có đến 3 tháng nghỉ phép vẫn hưởng lương. Con sẽ chậm trở qua bên nớ. 

Ái thắc mắc: 

- Rưá nghĩa là răng me? 

- Hàng năm ai làm việc dù công hay tư đều được hưởng lương 14 ngày nghỉ, thời gian nghỉ do mình chọn vào đầu mỗi năm. Nhưng me suốt thời gian ở bên đó, me thỉnh thoảng mới lấy vài hôm để đi thăm bạn bè hay nghỉ hè ở một vùng quê hoặc vùng biển nào đó. Số ngày nghỉ vẫn được ăn lương của me còn khá nhiều.               

Ái vụt hỏi tiếp me câu hỏi đúng ý bà nội nó đang nghĩ đến: 

- Rưá me đi chơi một mình không buồn à? 

Ý của Ái muốn hỏi, me đi chơi với ai? Thục mỉm cười với con trai: 

-Me đi chơi với cậu Thông của cu Ái. 

Chàng trai liền dồn dập hỏi mẹ: 

- Cậu Thông còn đẹp trai không me? Cậu lấy vợ chưa me? Mỹ hay người Việt mình rứa me? và cậu có còn nhớ thằng cu Ái không me? 

Bà nội liền chỉnh cháu: 

-Cu Ái nói năng từ tốn có được không? 

Ái đỏ bừng mặt, cậu lè lưỡi nhìn me cầu cứu như hồi bé mỗi lần bị bà nội hay cha la mắng. Bà cụ nhìn đứa cháu độc nhất của mình. Bà liên tưởng đến thằng con út hơn 10 năm bỏ đi không một tin tức. Việt cũng láu lỉnh ồn ào như Ái. Bà nhớ dạo ấy, khi bà làm cho cô dâu bỏ về bên ngoại, cu Ái cứ buồn bã ũ dột, may nhờ có chú Việt dỗ dành thương yêu, Ái mới tạm nguôi ngoai đủ sức sống xa mẹ khi nó vừa lên bảy. Nhưng sau đó đứa con trai út của bà cũng bỏ nhà đi luôn. Ngôi nhà Bao Vinh từ đó tắt ánh sáng. Nam ở tù hai năm thì được về, sống im lìm, gần như không ngó ngàng tới bà và nghiêm khắc với đứa con trai “mồ côi mẹ”. Tất cả đều do lỗi bà làm cho gia đình tan nát. Thấy không khí ngột ngạt Thục liền mở lời với Ái:

- Cậu Thông của Ái có nhiều bạn trai và bạn gái nhưng chưa có người yêu. Cậu thương cu Ái lắm. Cậu ấy thích về thăm nhà và ước ao cho Ái qua học thêm bên đó. 

Nam chợt lên tiếng: 

- Anh nghĩ Thục nên thu xếp cho Ái tiếp tục việc học. Điều này có khó khăn không? 

 Ái nín thở chờ nghe mẹ trả lời. Me Ái nhìn thẳng bà mẹ chồng rồi từ tốn giải thích: 

- Diện của cu Ái là ưu tiên, vì me Ái đã có quốc tịch Mỹ nên việc du học chắc là không có chi trở ngại... Tôi chỉ lo Ái quyến luyến bà nội mà thôi.  

Chàng trai ngồi im thin thít, cậu hiểu rõ ý me cậu sợ bà nội không muốn cho cậu ở với mẹ, nên bà mới nói tránh như vậy. Không khí lại nặng nề và mãi mới nghe im lặng hẳn vì bà cụ thôi húp canh. Bà nói rành rọt: 

- Rứa là cu Ái sẽ đi luôn không về đây à? 

Nam nhìn thẳng vào mắt mẹ và cáu kỉnh cao giọng: 

- Tôi nghĩ bây giờ không còn là lúc để mẹ tiếp tục cấm đoán mọi việc nữa!

Nói xong anh liền gác đũa và đứng lên, vội vã bỏ ra khỏi phòng khách. Bà già tái mặt nhìn với theo con trai. Bà cảm thấy khó thở đến độ phải há miệng ra. Chị Mai suốt buổi chỉ ngồi ăn cầm chừng để chực “hầu” xơi cơm cho cả nhà. Chị sợ hãi rời ghế mình, chạy qua bà mẹ nuôi vuốt ngực cho bà. Ái ngán quá, cầm tay bà nội và nhìn me lo lắng. Chỉ có Thục là bình tĩnh, cô ngồi im ngó đăm đăm trước mặt không nói lời nào. Ngày nay gần như cô đứng ở ngoài cuộc với gia đình bên chồng. Việc đoàn tụ của mẹ con cô không ai đủ sức ngăn cản trên pháp lý. Bây giờ thì đã quá tuổi bồng bột, Thục nhìn cuộc đời dưới đường nét tròn trịa hơn chứ không góc cạnh dễ gây thương tích cho tha nhân như trước kia nữa. Lát sau, Thục xin phép bà cụ rời bàn ăn, cô vào bếp rót từ bình thủy hai tách trà sen còn nóng bốc hương thơm ngát rồi bưng ra sân trước. Nam đang đứng bực dọc nhìn trời. Thục dịu dàng gọi nhỏ: 

- Mình ngồi xuống đây uống trà đi Nam.                            

Hai người ngồi bên nhau trên thềm đá cạnh chậu men sứ hồng. Giữa khóm lá xanh mấy bông tỷ muội trắng lung linh hé nụ hàm tiếu. Thục ngắm những cánh hoa nhỏ xinh nghĩ ngợi đâu đâu, chặp sau cô khẽ nói: 

- E đến hơn ba mươi mấy năm phải không Nam? 

Anh đáp như trả lời Thục câu hỏi mơ hồ của nàng :

- Ngày nào anh cũng tưới nước bắt sâu cho nó.

- Còn những lúc anh không ở nhà? 

- Chú Việt thay anh lo cho nó thời gian Nam đi tù. Thục biết không? Em Việt là thương chị Thục nhất. 

Cô bỗng hỏi: 

- Còn Nam? 

 Anh quay nhìn đăm đắm vào mắt nàng mà không nói. Đôi mắt Nam u uẩn những bóng tối phiền muộn. Anh thở dài và nói thật nhỏ như chỉ muốn cho riêng mình nghe: 

- Tôi đã gánh quá nhiều lầm lỡ cho người thân...Nhất là Hoài Ái, con trai mình có lúc nào quên nghĩ đến mẹ nó đâu. 

Anh thầm thì: 

- Đoan Thục, anh xin lỗi em. 

Tay Nam cầm chặt từ lúc nào bàn tay Thục, những ngón thuôn mềm nằm ngoan mặc cho anh ve vuốt. Một giọt nước mắt rơi xuống, long lanh trên chiếc nhẫn cưới của nàng. Và Nam cúi xuống hôn đằm thắm lên đó, nuốt vào miệng chút mặn chát ưu phiền của người yêu dấu một đời anh nhớ mong. Nắng trưa lồng lộng trên đọt cây mãng cầu làm cho đám lá non xanh trong hơn. Gió hè lao xao rung rinh cành nhỏ, hắt xuống khoảnh sân những hoa ảnh hoe tròn chập chờn. Tiếng chim ríu rít vang trong khóm lá nghe vui tai. Vườn trưa nắng hạ tưởng như vẫn có tự thuở nào xa lăng lắc. Nay người xưa trở về cho vườn xưa yên tĩnh. Thục không nhìn anh, cô cúi đầu nói nhẹ như hơi thở: 

- Nam có biết là em đã nhớ nhà lắm không?

Anh vẫn đăm đăm ngó vào đôi mắt đen buồn long lanh với những giọt lệ tủi hờn. Rèm mi của nàng rung động như cánh bướm, anh muốn hôn lên đó để ngăn hết ưu phiền. Khi họ đứng lên bước vào nhà thì nắng đã rời khỏi sân trước, chỉ còn gượng bám những đợt sáng lòa lên vách tường loang lổ màu thời gian, vẽ nên những ảo ảnh mơ hồ. Trong phòng khách vắng hoe, bàn ăn đã được dọn sạch, chỉ còn chàng trai trẻ nằm ngủ khoèo trên chiếc trường kỷ kê bên cửa sổ. Hai người nhẹ bước để yên cho con ngủ, cùng nắm tay nhau bước vào phòng xưa.

  Thục đứng lặng người bên chiếc bàn viết, nhìn mãi khung ảnh có người thiếu nữ xinh tươi của ba mươi mấy năm về trước. Hạnh phúc ngày ấy nhiều quá thể cho mắt môi cô gái rạng rỡ niềm vui. Thục lại rưng rưng nước mắt tiếc thương thời gian đã đánh mất. Giữa lúc ấy cô cảm thấy ấm áp vì  Nam đã đứng sau lưng mình từ lúc nào. Anh vòng tay ôm siết lấy bờ vai cô đang rung động vì thổn thức. Nam cúi hôn lên gáy nàng và gục mãi nơi vùng da thịt thơm ngát ấy. Thục khẽ rùng mình, cảm giác ham muốn được yêu thương bùng lên như muốn đẩy sâu cô vào niềm chung cùng từ lâu rồi thiếu vắng. Thục quay người lại, môi cô chạm vào hơi thở thơm nồng của người yêu. Đất trời đã đứng im vì hơi thở của họ đã hòa vào nhau. Sóng lòng cồn lên cho hai người từ lâu xa cách nay quyện lại gần nhau. Thục run rẩy trong vòng ôm chặt chẽ của anh. Hai thân thể khát khao đợi chờ nên một. 

Xế trưa hôm ấy hạnh phúc dâng trào, suối nguồn nhung nhớ đã oà vỡ như thác lũ nhận chìm họ vào tận cùng nỗi ái ân đến ngất ngây hồn xác. Thục nằm im ngữa mặt nhìn rường nhà u tối. Nam mãi vẫn âu yếm nghịch hôn đám tóc xỏa tung của cô trên mặt gối trắng tinh. Từng chặp anh lại hít hôn mê mải trũng sâu gợi cảm của người yêu. Trưa hạ yên tĩnh lắng nghe núi đồi mênh mông trăn trở và thung lũng chất ngất men say hương địa đàng. Hạnh phúc phòng the đơn giản và nồng nàn của đời sống vợ chồng từ hơn phần tư thế kỷ anh đã vuột mất, nay tìm thấy khiến anh quấn quýt không muốn rời. Họ đã yêu nhau như lúc mới là vợ chồng thời xuân trẻ. Họ còn yêu nhau say đắm hơn vì lửa tình tưởng đã tắt ngún trong tro lạnh, nay bùng cháy, biểu sao khỏi đắm đuối. Âm dương cách trở nay đã tìm về với chu trình khép kín và vì thế càn khôn nào lại không nghiêng ngửa? 

Bỗng từ phòng ngoài vẳng vào hàng loạt âm thanh réo rắt, tiếng tơ đồng đang xao xuyến hòa âm khúc nhạc buồn “Come back to Sorrento”. Tiếng đàn từng lúc thêm nức nở khiến nhói buốt trái tim tưởng vừa rời bỏ cõi sầu tư, nay chợt ray rứt nỗi niềm nuối tiếc. Thục chìm khuất trong sóng nhạc...mơ mộng và biếng lười bên hơi ấm phả ra dịu ngọt của chàng. “Về đây khi mái tóc còn xanh xanh, về đây với màu gió ngày lang thang. Về đây với xác hiu hắt lạnh lùng. Ôi lãng du quay về điêu tàn. Thôi nhé đừng hoài âm xưa, giọt mưa đã rơi bên thềm nhà. Người về im bóng, lắng nghe tháng ngày qua...”

Hoài Nam chỗi dậy nửa người kê sát mặt cô. Anh hôn lên má Thục đang nhạt nhoà nước mắt. Gương mặt anh tỏa ngời niềm vui nên như xoá mờ nét sắc cạnh của phiền muộn từ lâu đã khắc chạm lên đó. 

Ngoài kia chiều đã tắt nắng. Thục choàng tỉnh cơn mộng, ngồi bật lên. Cô còn phải trở lên Kim Long khỏi muộn giờ. Nam vùng dậy theo, hai tay với lấy Thục. Anh như con chim một lần bị đạn nên sợ cả cành cong, không tin hạnh phúc vừa đến với anh là hiện thực. Thấy Nam hoảng hốt, Thục mỉm cười âu yếm: 

- Ngày mai em chờ anh trên nớ, Nam có rảnh không?  

Nam gật đầu nhìn cô không chớp mắt. Nhìn như thể muốn khắc ghi hình ảnh người yêu, vì mỗi phút xa nhau bây giờ sẽ làm tổn thương niềm tin yêu vừa sống lại. Anh không ngờ tình anh với nàng còn còn say đắm hơn cả thời tuổi trẻ. 

Hai người tươi tắn với áo quần chỉnh tề sóng vai nhau bước ra phòng khách. Ái đang loay hoay bên chiếc cassette, nghe tiếng chân họ liền quay lại; cậu tròn mắt khi thấy vẻ tươi cười vừa hé rạng trên mặt mày ba cậu. Từ quá lâu rồi người cha bao giờ cũng ảm đạm như muà đông xứ Huế. Ái hớn hở nhìn mẹ hỏi: 

- Chiều nay mình có lên nhà ngoại không me? 

Thục nhoẻn miệng cười với con vừa nói: 

- Chừ me nhờ Ái đưa me lên Kim Long. Rồi sáng mai Ái quay về đón ba lên thăm ông bác. Ngày kia là giỗ ông cố ngoại cu Ái, cả nhà mình tổ chức đi thăm mộ ông cố ngoại trên núi Ngự Bình.

Nam góp ý:

- Trưa mai anh mới lên được. Vì anh bận dạy học buổi sáng. Ái khỏi đón đưa ba mất công, ba sẽ đạp xe đạp lên. Thục có tin là từ lâu ni Nam là kiện tướng đua xe không?

Thục reo lên:

- Thục thích môn thể thao ni lắm. Em thấy cu Ái có chiếc xe đạp nhẹ hều. Nam coi thu xếp hai đứa mình cùng đi chơi bằng xe đạp đi.

- Hay để anh chở Thục bằng xe đạp như ngày xưa nghe.

Hai người trao đổi rộn ràng như hai đứa trẻ khiến Ái ngẩn ngơ ra nhìn họ. Cậu xen vô:

- Nhưng me quên là mình còn quá nhiều việc phải chạy mới theo sát chương trình me đã vạch ra. Me không nhớ à? 

Thục nghe con trai nhắc, cô sực nghĩ tới mấy cái hẹn với đám thợ thầy trên Kim Long. Cô hơi nhăn mày. Nam để ý hỏi: 

- Em cần anh giúp một tay không? Anh tin anh còn đủ sức làm mọi việc. 

Thục quay sang anh phân bua: 

- Toàn những việc lỉnh kỉnh vôi gạch gỗ đá...Nhưng nếu có anh đứng ra trông coi Thục có thể yên tâm về sớm...  

Hai cha con Ái cùng thảng thốt kêu lên một lúc: 

- Đoan Thục! 

- Me! 

Thục hiểu ngay nỗi ưu tư ấy. Nàng nói thêm dịu dàng với họ: 

- Rứa không phải ba muốn me lo cho Ái du học Mỹ càng sớm càng tốt à? Và vì rứa em muốn thu xếp về bên nớ sớm để lo thủ tục xuất cảnh cho Ái. 

Trông thấy vẽ thẫn thờ của Nam, cô nói nhanh cùng một lúc công chuyện phải tiến hành để khỏa lấp nỗi thất vọng của anh khi nghĩ tới việc phải sớm chia tay với nàng. Cánh chim trời đã tung cánh biền biệt nay mới quay về tổ ấm đã vội lao ra cõi sương gió mịt mù...Thục bàn với hai cha con Ái:

- Em nhờ Nam đứng ra trông coi mọi việc sửa sang nhà cửa vườn tược trên Kim Long. Còn dưới này thì thủng thẳng, mình chờ chú Việt từ Đà Nẵng ra sẽ tính sau. 

- Còn Ái thì răng đây? Con không hề nghe me giao cho thằng cu Ái việc chi hết rứa? 

Me cậu nghiêm trang trả lời: 

- Phần Ái hả? Bây giờ con chỉ cần tập trung chuyện đi học. Ba sẽ hướng dẫn việc đó cho Hoài Ái. Em nghĩ là anh cần bàn với anh Phan. 

Thục vừa cười vừa nói thêm:

- Tên Đặng Phan em thấy coi bộ lanh tay lẹ mắt chuyện ni lắm đó anh.               

Bây giờ sau khi nghe Thục phân giải xong, Nam cảm thấy dể thở hơn. Anh thoải mái yêu cầu:

- Chừ thì Thục cho anh ăn đi. Nam nghe đói cồn cào đây nì. 

Không biết sao chị Mai rình sẵn từ bao giờ, vừa nghe thế chị đã lẹ làng bưng ra lần lượt những cơm canh, thịt thà tất cả đã được hâm lại nóng sốt hấp dẫn. Mọi người vui vẻ sà ngay vào bàn ăn, ai nấy nhai nuốt hào hứng. Nhất là Nam, anh nhìn Thục nói bóng gió: 

- Bây giờ anh trở lại là Lê Như Hổ, Thục hiểu tại răng không? 

Ái chợt thấy me cậu đỏ bừng hai má. Thục nói lãng:  

- Chị Mai, bà nội Ái ngủ hay thức? Chị nhớ hâm xúp mời bà. Chị nhớ làm nước sâm hàng ngày cho bà dùng. Chị phải thay đổi các món ăn như tôi đã dặn, để bà khỏi ớn miệng. 

Thục vẫn không ngó mặt Nam, hai má cô đỏ rần trông thật đáng yêu. Nam chỉ cười tủm tỉm một mình vừa cúi đầu ăn uống ngon lành. 

Khi nàng dâu vào phòng bà mẹ chồng chào từ giã, cô thấy bà cụ đã ngủ say. Có lẽ bà vờ vịt ngủ sớm hẳn là để tránh mặt đứa con “hung hăng” muốn dành lại uy thế tình cảm trong gia đình từ lâu bị tước đoạt. 

Trời chiều bát ngát nhuộm tím thẩm dòng sông Bao Vinh họ mới bịn rịn chia tay nhau. Đoan Thục trở lên Kim Long mà lòng trí nhẹ tênh.

Viết cho xong vào mùa lễ Tạ Ơn 2004.

Phan Mộng Hoàn

Hoàng hôn thôn Vỹ

Trang Phan Mộng Hoàn

art2all.net