|
V̉NG KƯ ỨC THÁNG BA
Anh khó nhọc chống cùi ngồi dậy. Miệng khô khốc. Anh nuốt nước bọt. Chỉ có sự rát đau ở họng. Anh đưa miệng ngậm chiếc ống nhựa, hút nước ở ly. Uống nước xong, anh lại định thần, gắng hít thở thật mạnh. Tựa lưng vào chiếc gối, anh nh́n bức tranh c̣n dang dở. H́nh ảnh đồng đội của anh lại hiện về. Nhớ lại ngày ấy, anh cùng đồng đội xây dựng đảo. Chiến dịch CQ88 được phát. Nhận lệnh là đi. Chỉ có trái tim v́ biển, v́ đảo. Không phải là những câu khẩu hiệu tuyên truyền mà chính là mệnh lệnh của trái tim, của t́nh yêu biển đảo đă đưa anh cùng đồng đội đến với Gạc Ma. Nh́n bức tranh, anh như thấy từng người. Này là Quân, lính trẻ nhất đơn vị, thích nghe anh nói chuyện về những cô gái ở làng biển quê Quảng Nam. Này là Nhơn, người lúc nào cũng thích ca bài cḥi. Cựa một tí là ca. Dù chẳng có hơi xuống giọng xề. Thế nhưng, mỗi lần rảnh là ca. Anh em trong đơn vị thích cái tính xuề x̣a của Nhơn nên cũng thích luôn những lời ca dân dă ấy. Này là anh Phương, chỉ huy, coi anh em như ruột thịt. C̣n biết bao nhiêu người nữa. Họ trong tranh như cười động viên anh vượt qua cơn đau. Nh́n tranh, anh nhớ lại ngày ấy... Trời hửng sáng. Biển vẫn trong xanh. Cả đơn vị đang ra sức xây dựng đảo. Yên b́nh trên từng lời bông đùa của đồng đội. Yên b́nh trên từng con sóng. Hải như nghe được lời của Nhơn ca: “Đảo này là của chúng ta. Ngàn năm ta giữ nước nhà Việt Nam...”. Tiếng vỗ tay vang lên. Chưa kịp cười đùa cho thỏa thích, Hải bỗng nghe tiếng loa. Lởn vởn tàu của giặc. Chúng bắt loa gọi đơn vị anh rời đảo. Nhưng lời của bọn giặc chẳng là cái quái ǵ. Cả đơn vị phớt lờ lời của giặc. Anh em được lệnh của anh Phương: “Phải b́nh tĩnh. Đảo là của ta, ta quyết giữ. Chúng ta giữ đảo là giữ đất Mẹ Việt Nam. Quyết không rời đảo!”. Lúc ấy, Hải như thấy tất cả đều có tâm niệm: “Quyết không rời đảo!”. Bọn giặc t́m cách khủng bố tinh thần của anh em. Rồi bất thần, bọn chúng xả súng về phía đơn vị anh. Hải không ngờ t́nh thế như vậy. Chỉ tiếng súng nổ. Và đạn bay... Chợt tiếng của Phương vang lên: “Tất cả nắm chặt tay nhau, kết thành ṿng tṛn. Quyết tâm bảo vệ đảo, bảo vệ cờ Tổ quốc!”. Đó cũng là mệnh lệnh của trái tim. Trong làn đạn của giặc, Hải và đồng đội siết tay thật chặt, kết thành ṿng tṛn, giữ cờ Tổ quốc. Lá cờ ngạo nghễ giữa biển trời. Giặc vẫn xả súng. Hải một tay nắm tay Nhơn, một tay nắm tay Quân. Và cứ thế ṿng tṛn vẫn vững trước đạn thù. Bỗng, Nhơn á lên một tiếng. Giọng Nhơn đứt quăng. Máu Nhơn! Nhơn bỏ tay Hải, quỵ xuống: “Anh Hải!... Hăy… trả thù… cho… em!”. Đạn giặc trước mặt, sau lưng, bên phải, bên trái… Đạn giặc bao vây đồng đội anh. Rồi, Quân cũng bị trúng đạn. Quân ngă trên người Hải, giọng phều phào: “Anh đưa… em… về quê… nghe!... Nói… với Mẹ… là em… em… nhớ Mẹ… lắm!... C̣n chuyện… mấy đứa… con gái… làng chài quê anh...,… em xin… nói lời… vĩnh… biệt… với họ… Mẹ!... ”. Quân hy sinh trên tay anh. Anh chưa kịp nói lời nào th́ lại nghe tiếng gào to. Đó là tiếng Phương. Tiếng của Phương ḥa trong tiếng sóng: “Thà hy sinh, chứ không chịu mất đảo”. Đạn giặc bắn không ngừng. Hải thấy hai tay ḿnh như có ai chém.
Hai tay của Hải không c̣n. Trước mắt anh sừng sững lá
cờ Tổ quốc cùng đồng đội. Mắt anh vẽ một khoảng không. Biển. Đảo. Đồng
đội. Cờ Tổ quốc!...
*
Tôi được Hội Văn học Nghệ thuật thành phố gửi giấy mời tham dự buổi khai mạc và trao giải thưởng. V́ bận việc đột xuất, nên tôi đến trễ. Chỉ được xem tranh là chính. May mắn cho tôi là được thưởng thức một số tranh dự thi đoạt giải cùng với một số tranh khác của những họa sĩ nổi tiếng trong nước. Sau khi xem từng bức tranh, tôi giành thời gian bên bức tranh đạt giải đặc biệt. Trước mắt tôi là bức tranh mang tên “Ṿng kư ức Tháng Ba”. Và điều làm tôi ngạc nhiên là, bên cạnh bức tranh, một người không c̣n hai bàn tay. Đó chính là Hải Trường Sa, tác giả bức tranh ấy. Một số phóng viên đang phỏng vấn anh. Anh chỉ cười. Đứng cạnh Hải, tôi nghe anh trả lời: - Có ǵ đâu! Tôi không vẽ là tôi c̣n nợ với chính tôi. Tôi chỉ là người lính giữ đảo năm nào, giờ là như thế này đây - Anh cười và đưa hai cánh tay cụt - Cũng may cho tôi là chất lính một thời trong tôi giúp tôi vẽ. C̣n đời tư tôi, xin các bạn thông cảm, tôi không muốn nói về ḿnh. Chỉ thế thôi! Nghe những ǵ anh trả lời, không hiểu anh ta khiêm tốn hay kiêu. Nhưng rồi, nh́n nụ cười hiền với tiếng nói đặc sệt chất giọng Quảng Nam, cùng với ánh mắt sáng tự tin, tôi tin lời anh nói. Và rồi, người xem tranh cũng bớt dần. Tôi đến làm quen Hải. Tôi tự giới thiệu về ḿnh, là thầy giáo, nhà văn, thích xem tranh vẽ. Hải nh́n tôi cười. Và đưa cái cùi chỏ đụng vào bàn tay tôi lắc lắc. Từ đó trở đi, chúng tôi thành bạn của nhau. Những khi rảnh, tôi thường đến thăm Hải. Hoặc trao đổi qua facebook. Càng ngày chúng tôi càng thân nhau. Biết tính Hải không muốn nói về ḿnh, nhưng tôi cũng hỏi chuyện riêng tư của Hải. V́ thân, mà đă là bạn thân cần ǵ phải dấu nhau điều ǵ, nên rồi Hải cũng t́nh thật kể cho tôi nghe. - Cậu biết không, hồi thanh niên, ḿnh thích vẽ lắm. Nh́n những tranh của Bùi Xuân Phái, Tô Ngọc Vân, rồi đến Đinh Cường, Bửu Chí, Rừng… là ḿnh mê tít. Ḿnh có một tập ảnh chụp lại các bức tranh ḿnh thích. Nh́n những bức tranh ấy, nhiều lần, ḿnh tưởng tượng các sắc màu trong các tranh ấy như muốn nói với ḿnh: “Bạn cứ tin vào khả năng và t́nh yêu của chính ḿnh th́ mới có thể vẽ những tranh đẹp được”. Ḿnh tin lời sắc màu nói với ḿnh. Từ đó, ngoài chuyện học, ḿnh lại lao vào việc mày ṃ, t́m hiểu về hội họa. Nào là cách t́m chủ đề, t́m bố cục, cách pha màu… Thú thật, ḿnh thích vẽ từ nhỏ, lại có chút năng khiếu, nên ḿnh vỡ lẽ ra là ḿnh có thể vẽ những ǵ ḿnh thích, những ǵ in đậm dấu ấn trong ḷng ḿnh. Hải nói như trút hết tâm trạng của ḿnh. Tôi cầm cùi tay Hải, xoa xoa, nói: - Hèn ǵ! Phần thưởng cậu nhận xứng đáng với công sức của cậu. Hải kẹp ly nước lên uống. Rồi để xuống bàn. Tôi nh́n căn pḥng xinh xắn, đầy những tranh. Có bức đă hoàn thành. Có bức chưa xong. Bên cạnh giá vẽ nào là những hộp sơn, lọ màu… Đủ cả. Tất cả đều gọn gàng. Nh́n căn pḥng một hồi, Tôi khen: - Họa sĩ như cậu có khác! Nghiêm túc dữ. Hải nh́n tôi cười: - Sao cậu lại nói thế? Tại cái tính ḿnh giờ nó thế. Quen rồi. Để mọi thứ lộn xộn, ngổn ngang, ḿnh không chịu được. Cũng tại chất lính một thời tạo cho ḿnh cái tính ấy. Thật ra, khi c̣n trẻ, trước khi vào lính ḿnh cũng a-ma-tơ lắm. - Hồi trẻ, cậu nghệ sĩ lắm th́ phải? Kể cho tôi nghe cậu tập như thế nào mà được như rứa? Hải cười to, tiếng vang như sóng biển: - Ừ, thanh niên đa phần là thế mà cậu. Bộ cậu không có à? Nhưng giờ, như cậu thấy đó, ḿnh phải tự nghiêm túc với chính ḿnh mà. Cũng nhờ làm lính đó. Như được dịp kể cho tôi nghe, Hải cho biết những năm tháng ở quân trường, anh phải tự điều chỉnh ghê lắm. Chớ thằng con trai nào không có chút máu nghệ sĩ? Cái máu ấy tạo ra những biểu hiện để gọi là chút tài tử, chút chịu chơi. Hải nói rằng con trai mười tám, đôi mươi có tính như con chim trống rướn cổ hót phô bày bản lĩnh trước lỗ tai của những chim mái; như gà trống, rướn cổ gáy, phô diễn khả năng trước sự cương trứng của gà mái; như công trống x̣e sự rực rỡ, phơi sắc màu t́nh yêu trước ánh mắt của chim mái. Hải cũng tâm sự, hồi chưa vào lính, anh thường thức khuya, đàn hát như khoe cho hàng xóm biết tài của ḿnh, hoặc để bọn con gái chú ư. Có lẽ, hầu như đàn ông trai trẻ đều có một thời như vậy! Nhưng rồi, khi vào lính, dù tính đàn ông con trai vẫn thế, nhưng sống có quy củ hơn. Ăn có giờ, học có giờ, tập có giờ. Chệch giờ giấc là bị kỷ luật ngay. Không một hai ǵ cả. C̣n quần áo, mùng mền, chiếu gối đâu vào đó. Ngay ngắn, sạch sẽ, ngăn nắp. Giường nào cũng như thế, cũng răm rắp. - C̣n bức tranh được giải vừa rồi, cậu vẽ khi nào? Do đâu? - Khi nào à? Ḿnh chỉ nhớ là ḿnh nhớ biển, nhớ con sóng ở Trường Sa. Không biết làm ǵ để đỡ nhớ, ḿnh lên mạng t́m những bài hát về biển đảo, về tháng Ba. T́nh cờ ḿnh xem một video về trận Hải chiến ở Gạc Ma. Xem mà mắt ḿnh rưng rưng. Như có ai bóp tim ḿnh. Như ai đó làm ḿnh nghẹt thở. Ṿng tṛn ấy cứ ám ảnh ḿnh từ đó! - À, ra vậy! Từ khi đạt giải, mỗi lần Thành phố có triển lăm tranh về chủ quyền biển đảo, Hải đều được mời gửi bức tranh đạt giải tham dự. Và lần nào cũng vậy, tôi t́m cách dàn xếp công việc, thời gian để chở Hải đến pḥng triển lăm. Như mọi lần, tôi cùng Hải đứng trước tranh ngắm nghía. Hải nói như thấy Nhơn, Quân, anh Phương cùng đồng đội hiện về. C̣n tôi, lần này, như thấy trong tranh, trước mắt ḿnh, hiện lên là ṿng lửa bất diệt, ṿng của sự sinh tồn của đất nước, ṿng của sự sinh sôi, nảy nở ḷng yêu nước, ṿng của sự kết đoàn toàn dân tộc. Trước mắt tôi là các chiến sĩ – những chàng trai nước Việt – nắm tay nhau làm cột mốc. Những gương mặt ánh lên ḷng tự hào, sẵn sàng hy sinh v́ biển đảo. Tôi như nghe đủ giọng nói của mọi miền Tổ quốc. Giọng Nghệ Tĩnh, Quảng B́nh, giọng Khánh Ḥa, Quảng Nam… Bắc, Trung, Nam có cả. Tôi như nghe họ hát. Tiếng hát của họ ḥa vào sóng biển vang măi ngàn năm cho con cháu Việt Nam biết một thời bi tráng của dân tộc.
Đứng trước bức tranh “Ṿng kư ức Tháng Ba” là
mọi người và tôi. Nh́n sâu vào trong tranh, tôi nghe từ tiếng vọng từ
bức tranh: “Thà hy sinh, chứ không chịu mất đảo!”.
|
