Tâm Phương Đăng

 

BẠN  ĐƯỜNG 

 

 

Một sáng mùa Thu năm 1965, Tôi đến Ga xe-lửa Sài-g̣n quá sớm nên Nhà Ga chưa mở cửa. Sân Ga nh́n qua dưới lớp sương mù dày đặc chỉ lác đác vài người qua lại dưới ánh đèn vàng mờ nhạt của buổi sáng sớm mát mẻ ban mai.

Ngồi bệt dưới mái hiên, Tôi tựa lưng vào vách tường nhắm mắt thiêm-thiếp ngủ.

Hơn hai tiếng đồng hồ sau mới thấy quầy bán vé mở cửa, Tôi chạy đến trước nhất và hỏi Cô bán vé.:

-  Tại sao hôm nay tàu ra miền Trung trễ vậy Cô ? Cho Tôi cái vé khứ-hồi Sài-g̣n Đà-Nẵng.

Cô ta nh́n Tôi mỉm cười nói :

-  Mấy năm nay lúc nào cũng giờ này chứ có sớm trễ ǵ đâu .

-  Ủa ! Lúc trước có tàu khởi hành bốn năm giờ sáng mà.

-  Lâu lắm rồi. Bây giờ phải đợi tàu rà ḿn chạy trước, báo cáo an-toàn rồi mới được phép bán vé. Anh mua vé hạng nào ?

-  Hạng nào rẻ nhất Cô bán cho Tôi .

Cô ta giải thích :

-  Vé hạng ba  rẻ nhất, nhưng phải ngồi chung với những người buôn gánh bán bưng, và có cả mùi thối cá thịt, làm sao Anh chịu nổi hai ngày hai đêm ?

Tôi thành thật nói :

-  Mua hạng nh́ th́ không có tiền ăn dọc đường, nếu biết trước thế này, Tôi đă mượn thêm tiền thằng bạn. Rồi hỏi Cô ta :

-  Chính phủ có giảm vé cho học tṛ nghèo không Cô ?

-  Anh học lớp mấy, trường nào ?

-  Đại-học khoa-học, năm thứ tư.

-  Trong danh sách này chỉ có các Trường Chuyên-nghiệp như Y-khoa, Dược-khoa và Đại-học Sư-phạm mà thôi.

Tôi thở dài, phân vân lưỡng-lự. Cô ta nh́n Tôi có vẻ thương hại hơn là coi thường , tự động xé vé đưa cho Tôi và  mỉm cười nói :

-  Chúc Anh thượng lộ b́nh an, hăy đến Cửa số 3 đi Miền Trung.

Tôi trả tiền vé hạng ba rồi cầm vé bỏ vào túi aó,  gật đầu chào và nói :

-  Nếu Tôi trở về b́nh an, Tôi sẽ đến cám ơn Cô.

Khi bước chân lên tàu, đúng là mùi cá thịt muốn nghẹt thở. Tôi t́m chỗ trống gần cửa để có gió cho đỡ mùi hôi.

Đặt cái túi xách đựng mấy bộ áo quần xuống ghế định nằm nghỉ th́ Ông già kiểm soát vé đến gần Tôi bảo :

-  Cậu đưa vé cho Tôi kiểm soát.

Tôi đứng dậy rút tấm vé ra trao cho Ông.  Ông liếc mắt nh́n thật nhanh và nói :

-  Cậu đi ra phía trước bốn năm toa nữa, đây là chỗ ngồi vé hạng ba.

Tôi quá vui mừng và sững sờ, th́ ra Cô bán vé đă làm một điều nhân đức cho Tôi mà Cô không nói trước.

Điều này làm Tôi thêm một lần thắc mắc, tại sao trong một Đất nước chiến tranh,một xă-hội loạn lạc, gian-dốí lừa đảo cứ đối diện với con người hằng ngày nhưng vẫn có những người xả thân làm điều nhân nghĩa ?

Cô bán vé lương bổng có bao nhiêu ? Thế mà khi trực diện với hoàn cảnh đáng thương tâm của Tôi, Cô cũng động ḷng mà ra tay nghĩa hiệp .

Nằm gối đầu lên túi áo quần cố nhớ lại nét mặt Cô bán vé ban sáng ngồi sau tấm kính  trong veo, không biết Cô  cao thấp thế nào nhưng trông rất đẹp lại có bản tánh thương người, chắc chắn Trời Đất sẽ ban cho Cô tương lai tươi sáng. Tôi cầu xin như thế cho Cô.

Tàu khởi hành đă lâu, không biết đến đâu rồi nhưng chắc là cách Sài-G̣n xa lắm. Nằm ở toa hạng nh́, có ghế bọc nệm nên đỡ đau lưng nhưng vẫn  nghe tiếng x́nh-xịch của máy tàu chạy bằng hơi nước. Thỉnh thoảng hú lên vài hồi c̣i nghe ghê rợn. Tàu chạy êm nhưng cũng cảm giác rung rinh, không thể ngủ tiếp được.

Tôi nằm suy  nghĩ về thân phận ḿnh, nếu có tấm kiếng-soi thật lớn, Tôi sẽ đứng dậy xem dung nhan Tôi có giống tên ăn mày hay không ? Bởi v́ sáng nay chỉ nói chuyện với Cô bán vé vài câu là Cô đă nh́n thấu tâm can của Tôi thuộc thành phần khố rách áo ôm rồi.

Nhớ có lần Bằng nói với Tôi khi hai đứa ngồi làm bài trong Thư-viện :

-  Mày có biết Em gái Tao nhận xét thế nào về Mày không ?

Nó nói: Trông dáng dấp Anh Nhân th́ thuộc hạng trung b́nh thôi nhưng khi Anh mở miệng nói bất cứ điều ǵ cũng làm cho người đối diện phải chú ư lắng nghe.

Tôi cười nói :

-  Th́ đúng rồi chứ ǵ nữa, Tao nói tiếng Huế trọ trẹ, nếu không chú ư nghe, làm sao hiểu được Tao nói ǵ. Mày có biết lần đầu bước chân đến Sài-g̣n, Tao hỏi Ông Xích-lô đi về Phú-nhuận bao nhiêu tiền, hỏi cả chục lần rát cổ họng mà Ông ta vẫn không hiểu.

-  Không phải thế đâu. Ư nó nói là Mày diễn đạt ư-tưởng một cách thành thật, làm người nghe dễ xiêu ḷng.

- Ồ ! Vậy th́ cám ơn Em gái Mày đă cho Tao lời an ủi.

-  Nó c̣n nói Anh Nhân mà tán gái th́ chắc là đắt đào lắm .

Nghĩ đến đây Tôi mỉm cười một ḿnh, v́ bây giờ tuổi đă ngoài hai mươi nhưng chưa bao giờ nói với người con gái nào một lời tán tỉnh. Ngay cả những Cô biểu lộ cảm t́nh với ḿnh mà ḿnh cũng không dám đáp lại th́ làm sao có chuyện đắt đào, nhất là mặc cảm con nhà nghèo khó;  mặt khác đă tự hứa với ḷng ḿnh phải gạt ra ngoài những yêu đương vớ vẩn để sớm học xong ra đời giúp Mẹ. Nhưng cho đến bây giờ, ta xem như sắp sửa đi vào lối rẽ cuộc đời.

Lần này về thăm Mẹ, ta phải ăn nói làm sao ?

Có phải chăng v́ t́nh h́nh Đất Nước, v́ chiến tranh, hay Trời Đất không ch́u ḷng người ?

Ta lại buồn chán nữa rồi. Không biết lúc này sức khỏe Mẹ ra sao ?  Hôm trước Anh Thảo viết thư nói rằng Anh Thanh mỗi tuần phải đem Mẹ vào bệnh viện một lần để hút nước trong buồng phổi, nên Mẹ yếu lắm, đi đứng không được nữa. Rất may là Anh Thảo chỉ làm việc ở Hậu-cứ, không đi hành-quân nên có th́ giờ giúp Chị Thảo săn sóc Mẹ.  

Không biết tại sao số kiếp của Mẹ khi về già lại sống khổ cực bệnh hoạn như thế nầy. Thật là Trời Đất không thương xót cho Mẹ.

Nếu bây giờ Tôi có công ăn việc làm, có nhiều tiền giúp Mẹ, th́ Mẹ cũng không hưởng thụ được ǵ trong cuộc đời c̣n lại với tuổi già  bệnh hoạn như thế này.

Nghĩ đến đây, nước mắt tự nhiên tuôn trào lên hai  má .

Bà Già ngồi đối diện, tay cầm Cuốn Kinh Phật và xâu chuỗi, miệng luôn lâm râm khấn nguyện và tay lần tràng hạt, nhưng thỉnh thoảng mở mắt nh́n Tôi, v́ thấy Tôi có vẻ bất b́nh thường, khi th́ cười một ḿnh, khi th́ rơi nước mắt.

Có lẽ Bà không c̣n kiên nhẫn theo dơi, nên chồm người ra phía trước hỏi :

-  Nè xin lỗi, Cậu có chuyện buồn hay sao mà khóc ?

   Tôi ngồi thẳng dậy trả lời :

-  Cháu đang suy nghĩ chuyện này chuyện kia để giết th́ giờ với quăng đường quá dài.

-  Vậy tại sao lại khóc ?

-  Khi nghĩ đến chuyện vui th́ cười, nghĩ chuyện buồn th́ không cầm được nước mắt.

-  Hồi năy nghĩ đến chuyện buồn ǵ mà khóc ?

-  Mẹ cháu …. Đă gần bốn năm nay, từ khi vào Sài-g̣n học Đại-học, Cháu không  có cơ hội về thăm. Bây giờ anh cháu viết thư cho hay Mẹ bệnh nặng, không thể đi đứng được nữa nên Cháu phải về.

-  Ôi ! Người già th́ không bệnh này cũng bệnh kia giống như Bác đây, uống thuốc vài hôm là khỏi thôi. Cậu buồn làm chi.

-  Dạ …, Cháu cũng cầu mong như thế. C̣n Bác ? Vào Sài-g̣n chơi hay có việc ǵ ?

-  Tôi tháng nào cũng phải mang tiền vào cho hai đứa con gái đang học ở đây.  Đứa lớn năm nay ra trường Đại-học Sư-phạm, con út mới vào năm thứ nhất.

-  Bác có bao nhiêu người con ?

-  Chỉ có bốn đứa con gái, bạn bè cho rằng tôi may mắn, thời buổi này không có con trai để phải chứng kiến cảnh con bị thương-tật từ mặt-trận trở về hoặc rủi ro hơn nữa là đến Đơn-vị nhận xác con về mai-táng. Thế nhưng hơn một năm qua Tôi cũng đau ḷng thương xót cho đứa con gái đầu của tôi, lấy chồng Sĩ-quan tác chiến, có hai con c̣n nhỏ dại nhưng Chồng chết mất xác trên chiến-trường Hạ-Lào năm rồi. Bây giờ nó đem con về ở với tôi, trông coi cửa-hàng tạp-hóa. Đứa thứ nh́ cũng lấy chồng tác chiến, nhưng tôi đă bỏ ra số tiền lớn chạy cho nó qua Cảnh-sát tháng trước rồi nên không c̣n lo-lắng nữa. Không biết số phận hai đứa sau này ra sao. Tôi vẫn thường khuyên chúng nó nên lấy người thương buôn hay công-chức, nhưng tụi nó nói trai tráng  bây giờ hầu hết đi vào Quân-đội, t́m đâu cho ra thương buôn hay công chức ?Thôi th́ phó thác cho Trời Phật, cũng như Ông nhà tôi, chết đă hơn mười năm nay, một ḿnh Tôi gồng gánh nuôi con cho tới bây giờ. Nay con gái lớn lại rơi vào hoàn cảnh goá bụa như tôi, tội nghiệp nó quá.

Bà lấy khăn lau nước mắt rồi hỏi lại Tôi :

-  C̣n Cậu th́ sao ? Đă tới tuổi Động-viên chưa  ?

-  Dạ, tới rồi. Nhưng tuần rồi Cháu đă thi vào Hải-quân. Hơn năm trăm người dự thi nhưng họ chỉ nhận chín chục, vài tuần nữa mới có kết quả. Không biết như thế nào nhưng nếu đậu th́ Cháu phải ra Nha-trang học.

-  Cầu ơn trên cho Cậu vào được Hải-quân, dầu sao cũng an toàn hơn. Nhưng khi nào ra Nha-trang học nhớ ghé nhà tôi chơi nghe. Nhà tôi có bốn tầng lầu ở đường Độc-Lập, tầng dưới là tiệm tạp hoá rộng răi lắm.

- Dạ, cám ơn bác.

T́nh cờ trên chuyến tàu lửa này Tôi gặp được Bà-già làm người bạn đường rất tâm đầu ư hợp. Bà rất thích bản tánh thành thật trong lối nói chuyện của Tôi.

Bà kể cho nghe cuộc di-tản của gia-đinh Bà từ Bắc vào Nam năm 54. Cuộc sống vất vả lúc ban đầu gầy dựng sự-nghiệp. Khi bắt đầu giàu có th́ Ông kẹt tuổi Động-viên đi vào Sĩ-quan Thủ-đức .Bà gom góp tiền chạy cho Ông về phục-vụ gần nguyên-quán chẳng được bao lâu th́ bị Việt-cộng pháo-kích ban đêm vào Doanh-trại, trúng ngay dăy nhà Ông đang ngủ, cháy rụi trong khoảnh khắc. Ông chết cháy không nhận dạng được mặt mũi, rất thảm thương. 

Khi Bà lấy khăn ra lau nước mắt, Tôi mở lời an-ủi  :

-  Đây là thảm cảnh chung của hầu hết gia-đinh Việt-nam trong thời buổi chiến tranh loạn lạc.  Nếu Bác hỏi bất cứ ai trên chuyến tàu này, chắc chắn Bác sẽ nghe toàn là những chuyện buồn mà không cầm được nước mắt.

- Ừ , Bác cũng nghĩ như vậy.

Tàu bắt đầu giảm tốc độ và hú c̣i liên tiếp, Bà già buột miệng :

-  Chắc là tới Ga Phan-thiết rồi .

-  Sao Bác biết ?

-  Tôi ngửi thấy mùi nước mắm rồi. Cậu không biết Phan-thiết nổi tiếng nước mắm à ? Lát nữa thế nào cũng có người mang nước mắm lên tàu bán.

Đúng như lời Bà nói, tàu vừa ngừng, hành khách chưa kịp xuống th́ từng đoàn người lam lũ, tay xách nách mang, miệng rao bán hàng : Ai mua nước mắm thương hạng Phan-thiết không ? Ai mua cơm sườn nóng, cơm gà chiên không ?  Ai mua bắp nấu, khoai nấu …Bánh tráng …Đậu phọng ...v. v..

Người rao bán không thiếu thứ ǵ ……nghe điếc cả tai ……

Bà già mua ba xách nước mắm, mỗi xách hai chai buộc lại với nhau có quai xách rất tiện lợi. Bà nói thông thường  mỗi chuyến đi Bà mua hai xách, lần này Bà mua thêm một xách để biếu Tôi về ăn thử. Tôi từ chối nhưng Bà bắt buộc phải lấy cho bằng được. Không những thế, Bà c̣n mua hai đĩa cơm sườn nướng cho Tôi và Bà. Tôi trả tiền, Bà nhất định không cho. Bà nói :

-  Nghe qua chuyện cuộc đời ăn học của Cậu, Tôi thực sự xúc động vô cùng. Con Tôi cũng đă nói Tôi nghe về Quán Cơm Sinh-viên, do bọn đầu-cơ bóc-lột, lấy tiền Chính-phủ rồi cho Sinh-viên ăn như cho chó ăn, thật quá ác đức.

Tàu ngừng tại Ga đúng nửa tiếng th́ bắt đầu hú c̣i lăn bánh, Tôi và Bà cũng vừa ăn cơm xong, Bà nói :

-  Tôi già yếu nên mỗi khi no bụng là buồn ngủ. Lát nữa nếu Tôi ngủ th́ nhờ Cậu trông coi giùm hành lư, bây giờ bọn trộm cắp trên tàu nhiều lắm.

-  Dạ vâng, Bác cứ yên tâm nằm nghỉ, Cháu trông giùm cho. 

Bà xếp lại mấy túi xách hành lư gọn gàng vào một góc rồi dựa lưng nằm ngủ, Tôi lấy cuốn Kiếm-hiệp Kim-Dung ra đọc, thỉnh thoảng ngước mắt nh́n bao quát, nơi Bà nằm ngủ. Trông gương mặt của Bà rất quắc-thước và nhân hậu.

Tôi nghĩ chắc chắn Bà lớn tuổi hơn Mẹ nhiều lắm. Nhưng tại sao Bà c̣n quá khỏe mạnh so với Mẹ ḿnh. Có lẽ xưa kia Bà có được cuộc sống sung túc, c̣n Mẹ Tôi  sống đời góa-bụa khi Tôi vừa mới lên ba tuổi. Cuộc đời lam-lũ với ruộng đồng để nuôi sáu con c̣n nhỏ dại, đứa lớn nhất chỉ mới mười hai.

Rồi khi chiến tranh lan tràn qua thôn xóm, Mẹ đem hết tài-sản Ông Ngoại chia cho để nuôi hơn một trăm Bộ-đội Việt-Minh đánh đồn Tây, ṛng ră gần hai năm trời. Cho đến khi Hiệp-định Genève 1954 chia đôi đất nước, Bộ-đội rút về Bắc th́ tài-sản của Mẹ cũng tan theo mây khói từ đó.

Nghĩ đến đây, Tôi không dám nghĩ tiếp nữa ……..

Nh́n ra bên ngoài thấy Trời đă tối từ bao giờ, tàu chạy sát ven biển nên gió thổi vào lành lạnh. Thấy Bà nằm co người lại nên Tôi cởi cái áo choàng đắp phủ lên cho Bà. Trông Bà ngủ thật ngon giấc, Tôi nói thầm trong bụng, giá như đây là Mẹ ḿnh th́ ḿnh sung sướng biết là bao ! Thế nhưng bất cứ Bà Mẹ nào cũng cùng chung một ư-hướng, một tấm ḷng son-sắt : Ráng làm lụng vất-vả để nuôi con ăn học thành tài, mai sau giúp chính bản thân và giúp Quốc-gia Xă-hội.

Tôi đứng lên đi lui đi tới cho đỡ ê-ẩm ḿnh mẩy. Gặp Ông già kiểm soát vé cho hay khuya nay đến Ga Phan-Rang và sáng sớm mai sẽ tới Nha-trang.

Tôi nghĩ khi đến Nha-trang, Bà già xuống rồi Tôi sẽ không c̣n ai tṛ chuyện cho nửa đọan đường c̣n lại. Chắc lúc đó Tôi sẽ ngủ thêm một giấc khá dài ….. 

 

Tàu đến Phan-Rang đă hơn nửa đêm, Bà già c̣n ngủ ngon nên Tôi cũng lấy túi áo quần dựa lưng nằm ngủ. Nhưng thật sự chỉ mơ mơ màng màng chứ có ngủ được ǵ đâu, bởi thỉnh thoảng phải mở mắt nh́n về phía Bà già xem có trộm cắp ǵ không, đó là công việc Bà đă giao phó.

Ngủ chập chờn như thế cho đến lúc hừng đông ló dạng phía tay phải nh́n ra biển. Tàu hú lên liên tục những hồi c̣i báo hiệu sắp đến sân Ga trong khi vận tốc giảm dần…giảm dần rồi ngừng hẳn.

Bà già ngồi dậy vuốt tóc nh́n Tôi mỉm cười nói :

-  Đến Nha-trang rồi. Đêm qua Tôi ngủ ngon quá, chắc là nhờ chiếc áo Cậu đắp cho, hơn nữa Tôi yên tâm có Cậu nên không lo sợ trộm cắp.

Tôi vừa thu xếp bịch quần áo, nước mắm bỏ dưới ghế ngồi để lát nữa xách giúp hành lư  Bà già xuống sân Ga vừa trả lời :

-  Bác ngủ ngon nên không có ai kể chuyện đời cho Cháu nghe.

-  Yên tâm đi, chắc chắn chúng ta sẽ có nhiều dịp nữa mà. Vái Trời cho Cậu đậu Hải-quân để đến Nha-Trang học.

Chen lấn đi theo đoàn người vừa hành khách vừa dân buôn bán, bước xuống sân Ga  là Bà nói ngay :

-  Hai đứa con gái Tôi đến đón rồi ḱa.

Nh́n về hướng Bà đi tới thấy hai Cô đang chạy lại, miệng kêu lớn Mẹ ..Mẹ.

Khi nhận ra Tôi xách hành lư giùm Bà già th́ họ khựng lại hỏi:

-  Ai đây Mẹ ?

-  Đây là cậu Nhân, Sinh-viên Đại-học Sài-g̣n, người đă giúp Mẹ lên xuống tàu và canh kẻ trộm cho Mẹ ngủ suốt từ Sài-g̣n ra đây.

   Cô Chị nhanh miệng nói :

-  Cám ơn Anh đă giúp đỡ Mẹ tôi già yếu.

-  Không có ǵ đâu, Tôi phải cám ơn Bà Cụ kể chuyện đời cho nghe mới phải chứ.

Bà già quay sang Cô em bảo :

-  Con đi mua một đĩa Cơm gà, ít trái cây và nước uống để trưa nay cho Cậu Nhân dùng.

Tôi chưa kịp cản ngăn th́ Cô em đă nhanh chân đi rồi. Bà già nói với Cô chị :

-  Cậu Nhân đây có hoàn cảnh rất đáng thương, đă đến tuổi Động-viên, bây giờ về Đà-Nẵng thăm Mẹ bịnh trước khi vào nhập ngũ.  

Lát nữa về nhà Mẹ kể chi-tiết cho nghe .

Đúng lúc Cô em xách bịch nylon thức ăn trở về, c̣i tàu bắt đầu hú vang, hối thúc hành khách lên tàu để tiếp tục hành-tŕnh, Tôi chỉ kịp chào từ giă ba mẹ con và xách bịch đồ ăn chạy lên tàu chứ không kịp hỏi họ tên ǵ.

Bà già dặn với theo :

-  Đừng quên Niệm Phật nghe Cậu, Tôi đă tặng Cậu Tượng Phật trong túi áo.

Trở lại chỗ ngồi, Tôi lấy bịch áo quần làm gối nằm ngủ tiếp.…

Ngủ mê được vài tiếng, Tôi lại bắt đầu suy nghĩ.  Lần đầu đi tàu lửa gặp toàn là chuyện may mắn, sáng hôm qua Cô bán vé giúp, lên tàu gặp Bà già giúp, trong ḷng rộn lên niềm vui khó tả. Không biết đây có phải là do phúc đức gia-đ́nh ḿnh không ?  Thôi th́ cũng tạm tin tưởng như thế.

Tôi tḥ tay vào túi áo khoác lấy ra Tượng Phật nhỏ bằng Cẩm-thạch và nhắm mắt cầu nguyện rồi lấy truyện kiếm-hiệp ra đọc để giết th́ giờ  . …

 

 

San Jose cuối Hè 2008

 

Tâm Phương Đăng

(trích truyện dài "Trời Nuôi")

                                         

 

Trang Tâm Phương Đăng

art2all.net