Tâm Phương Đăng

 

HÀNH-TR̀NH

HUẾ - ĐÀNẴNG

(Hồi-Kư )

 

Với tôi, hiểu nôm na đời sống con người b́nh thường trên trần gian gồm ba giai đoạn đáng nhớ :

Tuổi ăn học, tuổi xây dựng công danh sự nghiệp, và tuổi vui hưởng cuộc sống cuối đời.

Nhưng hầu hết người Việt của thế hệ tôi, hai giai đoạn ăn học và xây dựng công danh bị ảnh hưởng lớn theo ḍng lịch sử thăng trầm của đất nước v́ chiến tranh bom đạn và ư thức hệ Quốc Cộng của các siêu cường Nga Mỹ. Do đó, tuổi ăn học và dựng xây công danh sự nghiệp của tôi không tránh khỏi cơn lốc xoáy vào quỹ đạo đau buồn trong suốt thời gian sinh sống ở cố đô miền Trung với biết bao mơ ước tương lai nhưng không đạt thành ư nguyện.

Bây giờ Tôi đang ở vào giai đoạn cuối đời, đôi khi nghĩ về thời gian cũ, tự nhiên có cảm giác phẫn uất, buồn giận than trách rồi buông lên tiếng thở dài, nhất là khi nghĩ tới Huế hoặc nghe ai đó nói về Huế của tôi.

Huế - Chỉ một tiếng đơn-thuần nhưng bất cứ lúc nào khi nghe ai nhắc đến là tâm trí tôi hiện ra một khung trời rực lửa đấu-tranh của tuổi thơ tôi sống và một lần chạy bán sống bán chết mới kịp thoát thân.

Huế cũng là vùng đất yêu thương tôi có nhiều kỷ-niệm cùng bạn bè, ghi dấu bước chân đi qua các lăng-tẩm cung-điện của Vua Chúa thời xa xưa từ Gia-Long, Minh-Mạng đến Khải-Định, Bảo-Đại.

Có lúc mơ tưởng và chỉ là mơ thôi, được nh́n ngắm được chuyện tṛ với những Công-tằng Tôn-Nữ cao sang đài-các với gót son, tóc kẹp trâm cài. Rồi tiếc thương kiếp hồng nhan bạc phận bị vùi dập theo vận nước nổi trôi của hơn bốn ngàn năm Văn-vật mà hầu hết là triều cống giặc Tàu.

Người dân Huế thuộc nằm ḷng những t́nh khúc nam-ai trên ḍng Hương-giang xanh ngát. Họ quen thuộc nơi chốn, danh lam thắng cảnh lịch-sử như Đền Nam-giao,nơi các Triều Vua tế lễ, cùng những nét đặc-thù núi Ngự-B́nh trước tṛn sau méo, hoặc sông An-Cựu nắng đục mưa trong.

Thấp thoáng những con đ̣ ngược xuôi trên ḍng Hương-giang theo câu ḥ mái-đẩy của các o chèo đ̣ với áo ngắn trắng, quần lănh đen, gió thổi nghiêng vành nón lá.

Xuôi mái chèo xuống cầu Trường-Tiền sáu vài mười hai nhịp, lên cầu Bạch-Hổ nh́n tháp-đài Chùa Thiên-Mụ rồi tấp bến Phu-Văn-Lâu.

Ghé chợ Đông-Ba thăm đ̣-vạn hoặc vào Đại-Nội ngắm sen hồ Tịnh-Tâm thơm hương mùa hoa nở.

Tôi vẫn măi măi không quên được h́nh ảnh các O trong áo dài ướt đẫm mồ hôi  và quang gánh nặng vai với nồi chè, nồi bún ḅ huế, hay những rổ bánh nậm, bánh ú  bán rong khắp hang cùng ngơ cụt của phố phường.

Với bốn mùa dịu, mát, nắng, mưa, cảnh t́nh thơ mộng, sông nước hiền ḥa nhưng người dân trải qua thời thế chiến cuộc nào cũng đứng lên bất khuất như những cuộc chiến chống Pháp chống Tàu.

Nói chung th́ dân tộc Việt nam rất oai-hùng, có kinh nghiệm chiến đấu lâu bền nhất mà không một dân tộc nào trên thế giới có thể so sánh được.

Từ một ngàn năm nô-lệ giặc Tàu, người Việt chỉ ảnh hưởng sâu đậm một nền Văn hóa Phong-kiến, chứ tiếng Việt vẫn không mất. Cho đến một trăm năm nô lệ giặc Tây, tiếng Việt vẫn c̣n.

Là một dân tộc bị-trị lâu đời, nếu có ai hỏi Tôi chọn sự cai trị của nước nào, chắc chắn Tôi sẽ chọn Tây, v́ mặc dù đô hộ, nhưng Tây đă mang đến dân Việt sự Văn minh tiến bộ của Thế-giới, cùng lúc với sự kiến thiết hệ-thống đường sá, cầu cống trên toàn cơi Việt nam. Khác với thằng Tàu chỉ tuyển chọn gái đẹp và vơ vét vàng bạc châu báu mang về Tàu.

Hết giặcTàu, giặc Tây, bây giờ đến giặc Cộng sản tiếp tục tàn phá quê hương.  Không biết đến lúc nào thanh b́nh mới trở về trên đất Việt ?

Quê hương đất nước Việt Nam quá đẹp, nếu không có chiến tranh triền miên th́ dân chúng chắc không đói nghèo như bây giờ, và mọi nguời có cơ-hội đi lại bất cứ nơi nào trên quê-hương như Trầm-tử-Thiêng viết  :

" Hôm qua Sài-g̣n …bây giờ có mặt tại Kontum  …Chiều nay khăn gói ra Trung. Sớm mai này ta về Hải-Pḥng …Ḥa b́nh ơi ….!   "

Tiếng kêu than v́ khát vọng Ḥa b́nh từ lâu mà chưa bao giờ có, nên cơ hội đi thăm làng cũ quê xưa, vẫn chưa thực hiện được trong lúc này.  Chỉ có đoạn đường ngắn Huế - Đà nẵng mà c̣n lo sợ bom đạn ḿn bẫy huống hồ ra tới Hải-pḥng ?

Nhớ lại mùa hè cuối cùng của Trung-học ở miền sông Hương núi Ngự sao buồn chi lạ. Cũng có hoa Phuợng vĩ, nắng hồng tươi cùng những tà áo trắng và nón lá bài thơ của nữ sinh Đồng-Khánh, Bồ-Đề, Thiên-Hữu …thướt tha bay bay qua cầu Gia-Hội, Đập-Đá, Trường-Tiền. Cũng thấp thoáng những con đ̣ ngược xuôi lên cầu Bạch-Hổ, rẽ về sông An-Cựu hoặc ghé bến chợ Đông-Ba.

Tôi cố thu hết h́nh ảnh Huế thương yêu vào trí óc tôi lần cuối truớc khi giă từ.

Tôi rủ người bạn cùng lớp, đạp xe lên Đền Nam-giao ngắm cảnh, đi vào Đại-Nội  chụp h́nh, rồi thả bộ ra nhà Thủy-Tạ hồ Tịnh Tâm ngồi thưởng thức  hương thơm sen nở. Nó ngạc nhiên hỏi :

- Răng bữa ni trong đầu nghĩ chi mà bắt tôi đạp xe theo đến những nơi có vẻ lăng mạn như rứa ?

Tôi cười trả lời :

- Ḷng tôi bây giờ, vui buồn lẫn lộn, vui v́ sắp về quê thăm Mẹ và báo tin vui các anh thi đậu Tú-tài.  C̣n buồn v́ sắp  ĺa xa những thân-thương của Huế, nên muốn đi một ṿng lần cuối.

Ṛng rả mấy năm trời với bao kỷ niệm dấu yêu, kể cả những chuyện t́nh nho nhỏ nhưng thật buồn và đáng nhớ …  Nhiều lúc chợt thoáng qua hồn, tôi muốn đến thăm lần cuối và nói lời chào từ giă  nhưng sợ ḷng vấn vương thêm.

Đến trưa đi ăn cơm hến,  tối đến ăn cơm Âm-Hồn.

Trong ḷng tôi lúc nào cũng có Huế đẹp-Huế thơ-Huế mơ-Huế mộng....Huế muôn thuở ở trong tim, trong tâm hồn. Nghĩ đến Huế là nghĩ đến những ǵ thân thương nhất, quen thuộc nhất, như h́nh bóng thương yêu của Mẹ, h́nh ảnh làm công khó nhọc, cần cù của anh Ba, và quang gánh nặng vai của chị Sáu.

Bấy giờ anh Cả, anh Ba  đă đem vợ con vào sống ở Đà-nẵng, chị Sáu theo chồng sống ở Diên-trường, chỉ c̣n lại Mẹ cố bám víu nơi chôn nhau cắt rốn để giữ ǵn mồ mă tổ tiên.

Những ngày tháng sắp tới, tôi lại đi xa hơn, cơ hội về thăm chắc là rất hiếm. Đường sá bây giờ thường xuyên bị Cộng quân phá hủy, nhất là các cây Cầu gần đèo Hải-Vân đi vào Đà-Nẵng, cầu An-Lỗ, cầu Mỹ-Chánh đi ra Quảng-Trị.

Mỗi lần cầu cống, đường sá bị phá hủy, Quân đội miền Nam phải mất vài tuần mới sửa chữa xong, khai thông trở lại được ít lâu, lại bị phá hủy nữa. Cứ thế mà tiếp tục măi, năm này qua tháng nọ. Bao nhiêu tài nguyên Quốc-gia và tiền Ngoại viện đều đổ ra sông ra biển. Dân chúng cứ đói nghèo, chiến tranh càng lan rộng.

 

Rồi thời gian trôi đi hơn mười năm trời ……………….

Tôi trở lại Huế vào mùa xuân năm 1968, đúng lúc Quân Đội Bắc-Việt  mở Tổng-công-kích vào hơn bốn mươi Tỉnh-Thành Quận-lỵ của miền Nam Việt Nam trong dịp Tết Mậu-Thân.

Rất nhiều lời lập-luận, b́nh phẩm của các nhà phân tích Chính-trị về việc tấn-công Đại-qui-mô này như :

-  Hà-nội cố t́nh gây áp-lực, chiếm thêm đất đai để sau này kư lại Hiệp-định Chia cắt Đất-nước vào tới Vĩ-tuyến 16, từ Đèo Hải-Vân ra Bắc.

-  Hoặc Hà-nội tính toán gian-manh, lừa bịp, giả vờ yêu cầu Chính-quyền Miền Nam Hưu-chiến ba ngày ăn Tết rồi bất thần tấn công dành chiến thắng.

-  Có những Chính-trị-gia cho rằng đó là do Mỹ ép buộc Quân Đội miền Nam bỏ ngỏ cho Cộng quân vào để đánh giá Tiềm Năng Ch́ến Đấu của Quân Cộng Sản Bắc Việt.

-  Nếu Quân Dân Nam Việt Nam cầm cự được, th́ Mỹ và Việt Nam Cọng Ḥa có được thế thượng phong ở Ḥa-Đàm Ba-Lê.

Ôi thôi, không biết bao nhiêu lời b́nh phẩm bàn ra tán vào. Cùng một đất nước Việt nam, cùng một ḍng giống Lạc-hồng nhưng người theo Cộng sản th́ hoan nghênh, kẻ theo Quốc-gia th́ căm thù uất hận.

Chỉ có gần sáu ngàn người dân Huế lương thiện th́ bị vùi xác trong các mồ chôn tập thể, và thân nhân khóc thương căm hận ngút ngàn.

Sau gần một tháng chiến đấu, Quân Đội Miền Nam đă chiếm lại tất cả các tỉnh thành, quận-lỵ bị mất, văn hồi cuộc sống an-b́nh cho dân. Tuy nhiên, đă phải trả một giá quá đắt. Hầu hết cán-bộ công-chức từ hạ-tầng đến trung-tầng cơ-quan chính-quyền Xă Quận Tỉnh đều bị Cộng quân giết chết hoặc chôn sống thủ-tiêu. Tàn ác nhất là Chín Hầm chôn sống tập thể gần sáu ngàn người tại Huế.

Nên nhớ rằng khi Hiệp-Định Genève kư kết tháng 7 năm 1954, trên lư thuyết, ai theo Cộng th́ tập-kết ra Bắc. Nhưng Hà-nội đă gian manh gài rất nhiều Cán-bộ ở lại miền Nam.

Cuộc Tổng Tấn Công này cũng là dịp để Cọng Sản thanh lọc thành phần được gài lại năm xưa, ai c̣n hoạt đông, ai không. Lẽ dĩ nhiên, những nguời không hoạt-động th́ cùng chung số phận chôn sống thủ tiêu trong dịp này.

Quê tôi cũng có một mồ chôn sống tập thể mấy trăm nguời trên đồi cát Thôn Niêm. Trong đó, bà con tôi là cán bộ Cộng sản được gài lại như dượng Thọ, dượng Thợ De chồng D́ Liễu, và anh Quyết  con rể của D́ Phức bị họ treo cổ trong ngôi Đền Thờ của Làng Trạch-Phổ.

Ôi ! Có dân tộc nào trên thế-giới mang nhiều thú-tánh và  dă-tâm tàn ác đối với người cùng máu huyết, đồng chủng-tộc bằng  Cộng-Sản Việt-Nam không nhỉ ?

 

Trải qua cái Tết Mậu-Thân, tôi có thêm được bài học niềm-tin cuộc đời.

Đó là sự Phúc-Đức Gia-đ́nh và Ḍng-họ. Mẹ lúc nào cũng hănh-diện nói cho các Con rằng đời Ông Cố Ông Tổ của ḿnh ngày xưa đă nổi tiếng  nhân đức, ăn hiền ở lành, nên chắc chắn các con của Mẹ sẽ hưởng được những ân-đức sau này. Mẹ nói với tấm ḷng tin-tưởng tuyệt đối.  

Trường hợp ba anh em chúng tôi bị kẹt trong vùng Cộng quân chiếm đóng tại nội thành Huế ṛng rả gần cả tháng trời.

Thằng em út chạy trước về vùng an-toàn theo gia-đ́nh người bạn.

Anh Tư ban ngày lên nằm trên máng-xối nhà người quen, ban đêm mới dám leo xuống xin cái ǵ ăn lót bụng và vệ sinh cá nhân. Xong trèo lên máng-xối trở lại, nằm dầm sương giải nắng suốt mấy tuần liền, trong thời gian quân đội Bắc-việt kiểm soát toàn vùng phía Tây nội thành và mỗi buổi tối bắt dân chúng đi học tập.

Riêng Tôi, sáng sớm mồng hai Tết, về thăm và ở lại nhà bà D́ trong khu Gia-Binh thành nội Huế, sáng sớm hôm sau chuẩn bị từ-giă lên đường vào Sài-g̣n. Trời mù sương và rất lạnh, đặc biệt là rất im vắng, không nghe tiếng súng nổ đạn bay như ở làng quê tôi.

Khuya mồng một, Cộng quân lợi dụng sự an tâm đón xuân của dân chúng, họ tràn vào chiếm trọn thành phố. Phần đông dân chúng, sáng sớm mồng hai mới hay biết giống như tôi.

Ăn sáng xong, Tôi mặc áo quần gọn gàng, với com-lê giao mùa của Hải-quân, giày trắng, nón casket trắng, quần áo trắng, khoác bên ngoài áo veston màu xanh đậm nuớc biển.

Xách Vali đi bộ ra đầu đường định gọi Taxi xuống Phi-truờng Phú-Bài để vào Sài-g̣n, sau một tuần phép về thăm Lăng-Mộ Mẹ trong khuôn-viên Chùa Tây-Thiên  Huế.

Ra khỏi nhà D́ khoảng vài trăm thuớc, th́nh ĺnh trong những lùm cây hai bên đường nhảy ra năm sáu cô Bộ-đội, đồng phục đen, chân mang dép-râu, đầu đội nón cối với súng AK-47, tay gh́m sẵn c̣, chĩa vào Tôi. Một cô lên tiếng ra lệnh :

-  Đứng lại ! Giơ cao tay lên.

Rồi cô lên giọng tiếp :

- Thành phố Huế đă được giải-phóng rồi, sao ông c̣n đi đâu ?

Tôi vừa bàng hoàng vừa sợ hăi, chiếc Vali cầm trên tay rớt xuống đất, Tôi làm theo lệnh, giơ hai tay lên cao và nói :

-  Cho phép Tôi đến nhà bà Cô gần đây thay áo quần.

Không hiểu cô ta nghĩ ǵ, thoáng nh́n quanh rồi nạt nộ  :

-  Nhà gần đây không ?

-  Nhà có cổng sắt đàng kia ḱa. Cô ta nh́n theo tay Tôi chỉ  rồi bảo :

-  Đi nhanh lên.

Thật là hú hồn, không hiểu tại sao họ cho Tôi đi một cách dễ dàng như vậy. Có thể họ nghĩ rằng Tôi đă là con cá trong lưới của họ, muốn bắt muốn giết bất cứ lúc nào nên tạm thời cho đi. Hay đúng hơn là họ chưa có lệnh bắt giết.

Chân bước đi mà ḷng c̣n run sợ họ gọi trở lại. Tay phải ôm Vali, nách bên trái kẹp chiếc nón Casket v́ không dám đội lên đầu. Đoạn đường ngắn mà sao Tôi thấy rất xa. Thời tiết mùa Xuân ở Huế khá lạnh nhưng quần áo Tôi đă thấm ướt mồ hôi.  Tôi vừa đi vừa chạy nên mệt không kịp thở. Mặc dầu mệt lả nguời nhưng cố ráng sức. Không biết giờ này O Hạnh hay Tâm có nhà hay không ?

O Hạnh tuổi ngoài năm mươi, người Làng Hoà-Viện, kế cận làng tôi. O đang ở với đứa con trai duy nhất khoảng mười tuổi tên Bính, cùng hai đứa cháu ruột là Tâm nhỏ hơn tôi một tuổi và Lan khoảng chừng mười sáu. Chồng đă đi Tập kết từ năm 1954. Tôi quen O Hạnh qua Tâm vào thời c̣n ở trung học, thấy O là người nghiêm trang, đứng đắn nên Tôi rất kính  phục. Điểm đặc biệt là lúc nào gặp tôi, O cũng tươi cười và cởi mở bao dung.   

Mặt trời bắt đầu ló dạng, Tôi liếc mắt lên Kỳ-Đài Huế thấy lá cờ khác lạ, nửa  xanh nửa đỏ và ngôi sao vàng ở giữa. Tôi nói thầm, đúng là cờ Mặt Trận Giải-Phóng Miền Nam rồi. 

Khi đến trước cửa, cổng sắt đă được mở toang. Tôi dựng tóc gáy khi nh́n thấy hàng chục Bộ-đội tay gh́m súng ngồi trên hàng hiên nhà. Hàng chục cặp mắt đằng đằng sát khí  chăm chú nh́n Tôi bước vào mà chẳng ai lên tiếng hỏi han ǵ O Hạnh vội vă bước ra cửa và kêu lớn cố t́nh cho tất cả Bộ-đội nghe :

- Nè ! Nhân, vào đây thay áo quần lẹ đi Con, thành phố Huế được giải-phóng hoàn toàn, con chưa biết hay sao ?

Rồi O kéo tay Tôi vào pḥng ngủ của Tâm và bảo nó :

-  Hăy t́m cho Nhân bộ đồ để thay.

O đi ra ngoài nói chuyện ǵ với anh Trưởng toán chỉ huy.

Khi bước vào pḥng, thấy Tâm vẫn b́nh thản đọc sách, ngước đầu lên nh́n Tôi nó nói :

-  Số mạng Mày c̣n quá lớn, ăn mặc như vậy mà không bị bắn chết là may phước lắm.

 Tôi hết sức ngạc nhiên, t́nh cảnh này mà nó c̣n tâm trí đọc sách được, lạ thật ?   

Thay vội vàng bộ aó quần dân sự của nó xong, Tôi hỏi nhỏ :

-  Bây giờ ta đi đâu ? Làm ǵ ?

Tâm vẫn tiếp tục đọc sách và trả lời :

-  Phải đợi lệnh, Họ bảo làm ǵ th́ làm, kể cả dân chúng cũng thế.

Tôi kéo ghế ngồi gần, hỏi nhỏ nó với vẻ lo lắng bởi chưa hết run sợ :

-  Nè Tâm, Mày chuẩn bị tốt nghiệp Cao-học Quốc-Gia-Hành-Chánh, sau này sẽ là Phó Tỉnh Trưởng, Tao là Sĩ-quan Quân-Đội VNCH, nếu Họ bắt đi, chắc Mày sẽ bị banh thây nát xác hơn Tao, tại sao Mày không một chút lo lắng ǵ cả vậy ? Ta có nên tính chuyện chạy đi đâu không ?

Nó thong thả nói úp-mở :

-  C̣n nơi nào để chạy đâu. Đây là nơi an-toàn nhất, chạy ra ngoài nếu không bị bắt th́ cũng bị lạc đạn chết.

Thấy Tôi đứng ngồi không yên, sau cùng nó mới nói nhỏ cho hay :

-   Mày có biết Ba Mẹ tao và chồng O Hạnh tập kết ra Bắc năm 54 không ? Hồi hôm O Hạnh đă gặp lại Dượng, và Tao cũng đă đoàn tụ với  Mẹ tao. Chồng O Hạnh và Ba tao, cả hai mang cấp bậc Đại-tá, nhưng Ba tao bị chết v́ phi cơ Mỹ dội bom trên đường ṃn Hồ Chí Minh mấy năm trước. C̣n Mẹ tao là Thượng-tá đang hành quân vào đây. ………

Ngừng một lát, nó hỏi tôi :

-  Bây giờ mày hết lo sợ chưa ?

Nghe nó nói xong tôi càng run sợ hơn, th́ ra, tôi đă lọt vào ổ kiến lửa. Phải ngồi yên, nếu nhúc-nhích động-đậy, sẽ bị cắn nát thây.

Căn nhà O Hạnh là chi-nhánh  Bộ-Chỉ-Huy hành-quân của Bộ-đội Bắc-Việt, Tôi nghĩ nếu Quân-đội VNCH đánh chiếm lại thành phố Huế th́ nhà này là mục tiêu tấn-công và cũng là mục-tiêu cho phi cơ oanh tạc. Trong trường hợp Cộng quân không giữ được Huế, trên đường rút lui chắc chắn họ sẽ đem Tôi và Tâm đi theo. Số phận Tôi sẽ như thế nào ?

Tôi đang suy nghĩ một phương kế thoát thân, bỗng dưng nghe tiếng máy bay gầm thét vang trời, tiếp theo hàng loạt bom nổ cùng với tiếng súng giao tranh của hai bên Ta và Địch. Súng  pḥng-không Cộng quân bắn lên như pháo nổ. Tôi nói thầm trong bụng  :" Cuộc chiến thực sự xảy ra rồi."

O Hạnh chạy vào mở cửa pḥng hét lớn :

-  Hai đứa mau xuống hầm trú ẩn. Nói xong O đi ra ngoài. Tôi đưa mắt hỏi Tâm, hầm ở đâu ? Nó kéo tấm gỗ dưới gầm giường, đường đi xuống hầm tối thui. Nó lao ḿnh xuống trước, Tôi phải nắm áo nó lần ṃ theo sau. Nó ṃ mẫm thắp sáng đèn cầy. Tôi liếc nhanh căn hầm thấy cũng khá rộng, có thể chứa được năm bảy người. Tôi thầm nghĩ có lẽ đây là căn nhà duy nhất tại Huế có hầm trú kiên cố, nghĩa là đă được chuẩn bị chu đáo từ lâu.

Hầm được lót chiếu, có chăn gối để nằm ngủ, tuy hơi có mùi đất ẩm ướt, nhưng dầu sao, cũng rất an-toàn.

Tôi kéo chiếc gối nằm dựa lưng, suy nghĩ phải làm ǵ và hơi thắc mắc một điều là tại sao O Hạnh lo-lắng cho Tôi giống như Tâm. Tâm là Cháu ruột, c̣n Tôi với O là người dưng nước lă.

Quen biết O  qua Tâm là bạn học cùng lớp với thằng em, nhưng chơi rất thân thiết với tôi hơn. Sáng nay từ nhà D́ Liểu trong khu Gia-binh đi ra, may là có nhà O Hạnh để tá-túc chứ nếu không th́ biết đi về đâu ?

Tôi nghĩ trong lúc này, nếu O giải giao Tôi cho Cộng quân để lập công th́ Tôi cũng đành chịu thôi.

Nhớ lại chuyện xảy ra sáng nay, bây giờ vẫn c̣n rỡn tóc gáy.

Căn hầm rất kiên-cố, nên nghe rất nhỏ súng nổ đạn bay bên ngoài, thỉnh thoảng có trái bom nào nổ gần lắm mới nghe vang dội. Nhưng mỗi lần ḅ lên đi tiểu th́ nghe chát chúa, điếc tai.

Tôi ṭ ṃ liếc mắt ra ngoài, không thấy bóng dáng Bộ-đội. Tôi hoàn toàn mù tịt tin tức bên ngoài, không biết có nên bỏ liều cho số-phận hay không ?

Suy nghĩ nhiều làm tâm trí mệt mỏi, tôi thiếp ngủ lúc nào không hay.........

 

Hôm nay đă là ngày thứ mười ẩn núp dưới hầm này, mỗi ngày O Hạnh đưa xuống hai lát bánh chưng và ít mứt bánh. Chỉ có vấn đề tiểu-tiện th́ phải ḅ lên mà thôi. Tôi cố-gắng nghe ngóng tin tức nhưng chẳng biết hỏi ai. O Hạnh th́ không bao giờ nói.

Những ngày sau này thấy sắc mặt O có vẻ ưu-tư và lo-lắng.

Tối nay O đích thân mang mứt bánh xuống hầm, lại c̣n xách thêm hai bịch nylon mứt bánh nữa. Với nét mặt nghiêm trang O bảo hai đứa xích lại gần để O nói chuyện, O cho hay :

-  T́nh thế không thuận buồm xuôi gió như ta nghĩ, do đó, khi ăn xong, hai đứa ra khỏi nhà, đi theo dân chúng  đang chạy loạn về hướng Cầu-kho lánh nạn. Sáng mai hoặc những ngày tới O sẽ xuống đó.

Nghe O nói xong Tôi mừng thầm trong bụng, v́ nghĩ rằng chỉ cần thoát ra ngoài, chắc chắn tôi sẽ về được vùng Quốc-Gia.

Tôi theo O ḅ lên khỏi hầm, lục lọi túi quần lấy hết tiền bạc, giấy đi phép, chứng-chỉ Tại-ngũ và Căn-Cước quân nhân, nhét tất cả vào đôi giày mà lát nữa Tôi sẽ mang đi. Chắc chắn đây là bửu-bối khi đến vùng quốc-gia. Nếu không có, sẽ rất phiền-hà v́ nói thật chưa chắc ai tin.

Đúng lúc Tâm xong xuôi ḅ lên khỏi hầm, hai đứa thu xếp thêm áo thun, quần lót bỏ vào hai bịch nylon rồi từ giă O Hạnh chạy ra đường.

Trời chưa tối hẳn, vẫn c̣n thấy rơ  từng đoàn người, trẻ già lớn bé gồng gánh, bồng bế nhau chạy trong cơn hốt hoảng. Bom đạn vẫn thi nhau nổ tứ bề điếc cả hai tai. Tôi và Tâm chạy chầm chậm sát nhau, bất chợt tôi thấy một Bà trạc tuổi gần sáu mươi, tay kéo hai thằng bé khoảng bốn tuổi và sáu tuổi, lại gánh trên vai một gánh nặng đồ đoàn. Chân bước đi không muốn nổi, hai thằng bé th́ khóc la Ba ơi, Mẹ ơi........

Tôi chạy đến gần nói với  bà :

-  Chúng tôi đi về phía Cầu-kho, bà có đi về đó không, tôi giúp một tay ?

Bà bỏ nhanh gánh nặng xuống đường, rồi vừa khóc vừa nói :

-  Cám ơn hai anh, cám ơn hai anh. Các anh về nơi mô an-toàn th́ cho bà cháu tôi theo với.

Tôi khiêng gánh nặng, Tâm cơng thằng lớn, Bà ta cơng thằng nhỏ. Vừa chạy Bà vừa kể rằng gia-đinh có năm người gồm vợ chồng thằng con trai lớn, bà và hai đứa cháu này. Bắt đầu chạy từ Tây-Lộc, khi đến gần cửa Chánh-Tây để vào Thành-nội th́ Cộng quân trên bờ thành bắn thẳng vào dân chúng chạy loạn. Ôi thôi ! Chết và bị thương không biết bao nhiêu mà kể. Thằng con trai đang khiêng gánh nặng này chưa kịp nằm xuống núp th́ bị thương cả hai chân. Hiện giờ đang nằm ngoài bờ ruộng, vợ nó phải ở lại trông coi, không biết số phận nó đêm nay như thế nào ? Nói xong, Bà ta ̣a lên khóc.

Tôi và Tâm đều đă thấm mệt muốn hụt hơi, nên im lặng tiếp tục chạy, chứ không c̣n sức để nói với bà một lời an-ủi.

Súng lớn súng nhỏ vẫn tiếp tục bắn, bom đạn vẫn nổ rền trời, dân chúng vẫn ào ạt chạy trong nỗi lo sợ khiếp đảm.

Chạy đến chợ Cầu kho đă gần nửa đêm. Hàng trăm hàng ngàn người chen chúc nhau t́m gốc cây hoặc những chỗ có vẻ an-toàn để trải mền chiếu cho con cái nằm nghỉ tạm qua đêm.

Đi đến đâu, nh́n nơi đâu cũng chỉ thấy người và người. Tôi nghĩ chỉ cần một quả pháo kích của Cộng quân là giết chết không biết bao nhiêu dân vô tội.

Khó khăn lắm mới kiếm được một chỗ dưới mái hiên trong chợ, vừa đủ cho bà già và hai đứa nhỏ nằm nghỉ. Tôi và Tâm nói lời giă biệt.  Bà ta nói cám ơn hai anh trong tiếng nấc nghẹn ngào.

Bất cứ cơn hoạn nạn nào cũng có lắm cảnh bi-thương, nhất là hoạn nạn chiến tranh, chắc chắn có nhiều thảm cảnh con mất cha, vợ mất chồng, gia-đinh ly-tán, anh em thất lạc nhau …………

Tôi định chia tay Tâm để vạ đồn Mang-Cá tŕnh diện. Nơi đây bây giờ nghe nói là Bộ-Tư-Lệnh Tiền-Phương của Quân Đoàn 1 VNCH.

Không biết Tâm nghĩ ǵ hay là lo lắng cho tôi bèn vội ngăn cản :

-  Khoan đă, đợi sáng mai nghe ngóng rơ t́nh h́nh rồi tŕnh diện cũng không muộn.

Tôi quá  mỏi mệt đành phải nghe theo.

Không ai bảo ai, hai đứa cứ tiếp tục chen lấn đoàn người đi đến Trường Kỹ-Thuật Huế, t́m được một góc trong pḥng học đông nghẹt người tị-nạn, Tôi cảm thấy yên tâm nghỉ đêm tại đây, v́ dăy nhà này xây bằng xi-măng rất kiên cố.  

Mặc dù trên không phi-cơ vẫn gầm thét dội bom và bắn  vào ven thành nội, dưới đất súng đạn thi nhau nổ vang trời, Tôi đă quá mệt mỏi, lấy bịch áo quần làm gối kê đầu và ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

Giật ḿnh tỉnh dậy khi những tiếng nổ gần kề, mọi người la ó, nhốn nháo t́m chỗ ẩn núp. Tôi bảo Tâm ngồi yên tại chỗ, v́ chẳng có nơi nào an toàn hơn.

Trời đă gần sáng, nh́n ra hành lang thấy mấy anh lính Dù  tay gh́m súng đi lui đi tới, Tôi đứng dậy lách theo mé tường ra ngoài, tiến về cuối hành lang v́ thấy hai anh lính đang ngồi nghỉ ở đó. Tôi lên tiếng hỏi nhỏ :

-  Phe ta tiến lên tới đâu rồi ?

Cả hai người nh́n Tôi với vẻ ḍ xét, Tôi hiểu ư bèn nói :

-  Tôi là lính Hải-quân đi phép kẹt lại đây, mai mốt sẽ vào tŕnh diện đồn Mang-Cá. Cả hai nh́n tôi có vẻ thân thiện hơn, rồi một anh trả lời :

-  Đă năm ngày rồi, có tiến thêm được bước nào đâu. Con đường Mai Thúc-Loan phân chia Nam Bắc Nội-Thành bây giờ là ranh giới, phía Nam là quân Cộng, tụi nó đào nhiều hầm xuyên vào tường Thành đặt những ổ Thượng-liên, mỗi ổ ba tên xiềng chân lại với nhau. Chỉ có chiến đấu và chết chứ không có chuyện đầu hàng hoặc rút lui. Máy bay không cách nào bắn hoặc dội bom được. Mấy ngày nay Quân Cảm-Tử-Dù và Thủy-quân Lục-Chiến phải ḅ sát chân bờ Thành, ném Lựu-đạn vào tiêu diệt được vài ổ. C̣n rất nhiêu ổ thượng-liên như vậy nên chúng tôi chưa lên được Kỳ-đài để hạ cờ nó xuống.

-  Các anh thuộc Đơn-vị nào ? Từ đâu về đây ?

-  Chúng tôi thuộc Tiểu-đoàn 2 Dù đóng ở An-Lỗ, tuần trước được lệnh vào giải-tỏa Huế cùng với Tiểu-đoàn 7 nhưng không có phương -tiện di-chuyển, chúng tôi phải chạy bộ gần một ngày mới  đến. Mệt và đói lă người. Mấy ngày nay chỉ cố gắng băng qua đường Mai-thúc-Loan mà băng không nổi. Bị tiêu hao quá nhiều. Cả nó lẫn ḿnh, bị thương và chết vô số kể.

-  Như vậy thương-binh chuyển đi đâu ?

-  Nghe nói chuyển về Bao-Vinh rồi tàu Mỹ chở vô Đà-Nẵng.

Trong đầu Tôi chợt lóe lên tia hy-vọng, bằng mọi giá, phải về cho được Bao-Vinh rồi quá giang tàu Mỹ vào Đà-Nẵng.

Một loạt bom đạn nổ thật gần, hai anh lính chạy ra hố cá nhân, Tôi ḅ sát bờ tường về chỗ nằm trở lại.

Mặt trời bắt đầu hừng lên giữa đám sương mù buổi sáng trông rất ảm-đạm.

Ngôi Trường Kỹ-Thuật này, mười mấy năm trước, Tôi đă theo học. Ngày xưa trông rất đồ-sộ, hùng-vĩ, sao bây giờ thấy hoang-tàn, xơ-xác quá. Có lẽ mấy ngày nay bom đạn làm loang-lổ vách tường, hơn nữa, dân tỵ-nạn đă tháo gỡ tất cả cửa và lấy bàn-ghế chẻ nhỏ ra làm củi nấu cơm.

Hai dăy nhà vệ-sinh không đủ cung-ứng cho hàng ngàn người trong mấy tuần qua nên mùi thối ghê tởm.

Thấy mọi người lũ lượt đi t́m ṿi nước rửa mặt, Tôi và Tâm cũng chen lấn đi theo.

Trên đường trở lại, đi ngang qua cổng trường, th́nh ĺnh thấy O Hạnh khiêng gánh nặng đồ đoàn, theo sau là Bính, đứa con trai độc nhất của O, và Lan đứa cháu gái, cùng với hai đứa nhỏ lên năm, đứa lên ba, con của chị Dung, em ruột O Hạnh, đang hớt hơ hớt hăi chạy vào.  Tâm kêu lớn :

-  O ! O !

Mọi người gặp nhau mừng rỡ rồi kéo nhau vào góc pḥng Tôi và Tâm tạm nghỉ.  O Hạnh kể rằng khi ra khỏi nhà chừng mười phút, gia nhập vào đoàn người chạy loạn, th́nh ĺnh từng loạt Đại-liên không biết của bên nào, bắn xối xả vào đoàn người.  Ôi thôi là chết và bị thương vô số kể.

Tôi định nói với O rằng Tôi bảo đảm Quân-đội Quốc-gia không bao giờ bắn vào đoàn dân chạy loạn, nhưng không biết nghĩ sao, Tôi lại giữ im lặng và buồn bă nh́n mông lung ra ngoài.

Trong ḷng Tôi biết rất rơ, gia-đ́nh O Hạnh và Tôi ở hai Chiến-tuyến khác nhau.

Chính O là cán-bộ được gài lại, nhưng không hiểu sao bây giờ O và Tâm lại không đi theo Bộ-đội chiến đấu hoặc vào Bưng ? Cũng có thể, Tết Mậu-Thân chưa phải là dứt-điểm cuộc chiến, nên O Hạnh và Tâm cần ở lại phía Quốc-gia để tiếp-tục hoạt động  không chừng ? Nhất là Tâm có Bằng-cấp, có kiến-thức, trong tương lai sẽ nắm giữ  chức-vụ cao của Xă-hội Miền Nam.

Chắc chắn trong guồng máy điều-hành Quốc-gia miền Nam bây giờ c̣n có rất nhiều người Cộng-sản nắm giữ những chức vụ quan trọng mà những nguời Quốc-gia hoặc đă biết nhưng không làm ǵ được hoặc cố t́nh làm ngơ như trường hợp cá nhân tôi. Hoặc rất nhiều người cùng hoàn cảnh  mang ơn người Cọng-sản như tôi hiện tại.

Ngạc nhiên hơn nữa, O Hạnh không bao giờ lo sợ tôi sẽ đi tố cáo Chính-quyền.

Vả lại, trong hoàn cảnh này, chính O đă trở thành ân-nhân của tôi. 

Nghe theo lời O Hạnh và Tâm, Tôi chưa vội đi tŕnh diện, ráng ở lại hy vọng sẽ gặp được anh Tư, nhưng ngày nào như ngày nấy chỉ nghe thấy đồng bào chết và bị thương. Tôi cầu xin linh hồn Mẹ cứu giúp anh Tư.

 

Hôm nay là ngày thứ hai-mươi Cộng-quân xâm chiếm Huế. Nh́n về cửa Đông-ba, Kỳ-đài Huế vẫn tung bay cờ Mặt-Trận Giải-Phóng Miền Nam.

Tôi nhất quyết từ giă Gia-đ́nh O Hạnh và Tâm để vào đồn Mang-Cá tŕnh diện, hy vọng có phương tiện sớm về Sài-G̣n.

Khi ngồi nói chuyện với ông Trung tá Sĩ quan trực, ông ta cũng khuyên nên về Bao-Vinh đón tàu Mỹ vào Đà-nẵng trước khi về Sài-g̣n th́ dễ dàng hơn, chứ ở lại đây, ban ngày phải theo Đại đội Dù hoặc Thủy quân Lục chiến ra mặt trận để tải-thương. Tất cả Quân nhân đi phép vào đây tŕnh diện đều phải làm công-tác này.

Ông c̣n dặn ḍ thêm nếu quyết định về Bao-Vinh nên ḅ ra cửa thành Tây-Bắc hay c̣n được gọi là kiệt Cửa Trài Mang-Cá, và ḅ lúc trời tối th́ tốt hơn, v́ ra khỏi Cửa-Trài, bên kia bờ sông là làng Thế-Lại đang có ổ thượng-liên Cộng quân nhắm thẳng vào cửa, quân ta chưa tiêu diệt được.  Nên cẩn thận tuyệt đối.

Nói xong Ông chỉ thị anh lính văn pḥng làm cho Tôi giấy phép được di chuyển từ Bộ-Tư-Lệnh quân đoàn 1 đến Đà-nẵng bằng phương tiện tự túc.

Khi tiễn tôi ra cửa Ông c̣n lặp lại lời dặn ḍ :

- Nhớ đợi trời thật tối mới bắt đầu ḅ ra cửa và nên thay quần áo xanh bộ binh để trời tối Cộng quân không nh́n thấy.

 Ra khỏi pḥng sĩ quan trực, nh́n đồng hồ mới bốn giờ chiều, trời c̣n sáng, tôi vào câu lạc bộ cố t́nh ăn một bụng thật no và mua ít thức ăn khô mang theo, bởi khuya nay chưa biết đi tới đâu, hơn nữa tôi cần xin vài bịch nylon để bỏ giấy tờ và quần áo v́ phải bơi qua hồ sen rộng hơn hai trăm thước.

Lần đầu tiên trong đời chuẩn bị cuộc vượt thoát có thể dưới lằn đạn kẻ thù.

Sau khi xin được bộ đồ trận cũ màu xanh bộ binh và chiếc nón sắt, tôi yên tâm đi bộ về hướng kiệt Cửa Trài Mang-Cá.

Vào tŕnh diện Sĩ quan trực khu vực, tŕnh giấy tờ và nói rơ ư định, ông ta đề nghị đúng 08 giờ tối khởi hành, đồng thời cho gọi anh Tiểu đội trưởng có phiên trực gác từ 8 đến 10 giờ tối nay cho tôi gặp mặt.

Anh Tiểu đội trưởng lo lắng nói với tôi :

- Thượng-liên của nó bất chừng, khoảng mười hay mười lăm phút bắn qua một tràng vào chính giữa cửa nên rất khó canh lúc nào an toàn để ḅ ra. Tuy nhiên khi ḅ ra khỏi thành rồi, anh phải lao ḿnh xuống hồ lập tức. Tôi sẽ ra lệnh quét thật nhanh tia đèn pha và lặp lại mỗi năm phút cho anh thấy đường.

Tôi nói cám ơn và chia tay, xong đi t́m lùm cây gần bờ thành để nằm nghỉ, cố t́nh nhắm mắt ngủ để có thêm sức khỏe cho tối nay ………………..

 

Thức dậy đúng lúc, nh́n đồng vừa đúng 08 giờ kém mười phút. Tô cởi hết quần áo kể cả đồ lót, bỏ tất cả vào một bịch nylon cột chặt, xong mặc vội áo quần bộ binh, đội nón sắt lên đầu, tay cầm đèn bấm nhỏ chuẩn bị trả lời tín hiệu cho cḥi canh gác trên thượng thành.

Khi gần đến cửa thành, chăm chú nh́n lên cḥi canh trên cao bất thần thấy hai tia chớp đèn pin thật nhanh, tôi trả lời ba chớp đèn pin như đă nhận lệnh chiều nay.

Bổng chốc, từng tràng thượng liên nghe chát chúa điếc tai từ bên kia sông bắn vào cửa thành. Đại liên của ta trên đồn canh thượng thành bắn trả lại, tôi nằm xuống sát đất, chưa dám ḅ ra.

Vài phút sau, đợi tiếng súng hai bên vừa dứt, tôi hít một hơi dài và nín thở, rồi bắt đầu ḅ thật nhanh ra cửa.

Chiều ngang của thành chỉ hơn trăm thước nhưng tôi ḅ đă mệt nhừ, hai cùi chỏ bắt đầu trầy chợt rướm máu mà vẫn chưa ra khỏi được cửa.

Tôi nhủ thầm nhất định phải ráng lên, giống như thời gian huấn nhục ở quân trường. Thời tiết khá lạnh nhưng mồ hôi vả ra ướt áo, lại thêm cái nón sắt lỏng lẻo và khá nặng, lúc nào cũng muốn rơi ra khỏi đầu.

Khi vừa ra khỏi cửa thành, lấy hết sức ḿnh, tôi phóng ra khỏi thành gạch của cầu vồng bắc ngang hồ sen rồi lần ṃ xuống dưới gầm cầu ngồi nghỉ và dằn nén bớt hơi thở dồn dập.

Chừng năm phút sau, thấy tia sáng đèn pha quét nhanh qua mặt hồ, tôi bắt đầu kiểm soát lại túi nylon rồi lưỡng lự không biết nên cởi hết quần áo để dành sang bên kia bờ mặc lại hay là để nguyên quần áo bơi qua hồ.

Nhớ lại những bài học cho người bị đắm tàu trên biển, những ai giữ nguyên quần áo th́ sống lâu hơn những người cởi bỏ. Lư do là giữ được nhiệt độ cho cơ thể. Do đó tôi quyết định để nguyên quần áo và từ từ bước xuống hồ.

Bịch nylon quần áo bây giờ trở thành chiếc phao nổi cho tôi vin nhẹ vào để bơi rất tiện lợi.

Tôi bơi thật chậm, cố t́nh không gây tiếng xào xạc trong đêm vắng.

Hơn nửa giờ sau tôi sang được bờ hồ, nhẹ nhàng ḅ lên nghe ngóng động tĩnh nhưng tất cả dân chúng trong vùng này đă di tản từ lâu, bỏ lại vườn không nhà trống.

Thay áo quần khô, tôi len lỏi t́m căn nhà gạch có mái hiên nằm nghỉ qua đêm.

Đến chừng bốn giờ sáng th́ nghe tiếng súng nổ đạn bay thật gần, rồi lại có cả máy bay dội bom oanh tạc bên kia sông. Tôi đoán chắc là Nhảy dù hay Thủy quân Lục chiến đang cố gắng tiêu diệt ổ thượng-liên ở đầu làng Thế-Lại.

Đúng như tôi đoán, gần tám giờ sáng th́ tiếng súng im bặt, kể cả những tràng thượng-liên của Cộng quân cũng im luôn.

Tôi vẫn chưa dám đi ra đường, cho đến gần mười một giờ trưa, nghe có tiếng xe chạy, tôi nghĩ con đường Huỳnh thúc Kháng từ phố Huế về Bao-vinh đă được khai thông.

Tôi cẩn thận nh́n trước nh́n sau, len lỏi ra lề đường. Khi nh́n thấy đoàn xe vừa nhà binh vừa dân sự chạy về hướng Bao-Vinh, tôi an tâm ra đón xe đi.  

Ṛng rả gần hai ngày sau Tôi mới tiếp xúc được tàu Mỹ.

Tôi phải làm việc với toán tạp dịch, khiêng hoặc d́u Thương-bệnh-Binh từ bờ xuống tàu, nằm la liệt trên boong tàu, được biết thương binh trầm trọng hơn được chuyên chở bằng trực thăng.   

Tất cả chừng hơn ba trăm thương binh, hầu hết là Binh Chủng Dù và Thủy-quân Lục-Chiến được chở đi chuyến này. 

Cuối cùng Tôi cũng vào được Đà-Nẵng, một lần nữa khiêng và cơng thương binh lên bờ để xe đưa lên Bệnh Viện Duy-Tân chữa trị.

Tôi đón xe lên nhà Anh Chị Ba, vừa bước vô nhà Anh Ba la hoảng lên :

-  Trời ơi ! Em có bị thương không mà máu me đầy ḿnh vậy ?

Sau khi kể Anh Ba nghe cuộc hành-tŕnh từ Huế vào Đà-Nẵng, Anh Ba bảo Chị :

- Tối nay nấu mâm cơm cúng Mẹ và van vái Mẹ pḥ trợ cho Chú Tư và Chú Út b́nh an.

Tôi thay áo quần đi tắm, sau đó ngủ một giấc ngon hơn bao giờ ……… 

 

                                    Tâm-Phương-Đăng 

  

                  

 

 

Trang Tâm Phương Đăng

art2all.net