|
Thái Cát
NHỚ NHỮNG DÒNG SÔNG Băm tám năm tóc đen chừ đã bạc. Mắt muộn phiền phai nhạt nét tinh anh. Tuổi xế chiều làm mỏi mòn thân xác. Nhưng tâm tư thương nhớ vẫn xây thành. Bờ biển California uốn quanh núi đá. Chẳng khác ngày nào nắng hạ 75. Khi mới đặt chân xuống miền đất lạ. Đã thấy quê nhà sao quá xa xăm. Đất nước bốn ngàn năm: Bao tủi hổ. Tang bồng hăm bảy tuổi: Lấm châu thân. Sống hay chết phó trao cho mệnh số. Chen lên tàu liều “di tản” một lần. Nước chua. Thịt hộp. Cơm hấp trộn bơ. Nhưng vẫn thờ ơ vì thiếu nước mắm! Thôi! Cũng đành! Thèm và nhớ bâng quơ! Nhớ vị nước mắm Nam Ô! Vũng Nồm… Cách Thử… Nhớ vô Gò Bồi! Bâng khuâng nhớ đến rã rời! Lẩm cẩm viết vội mấy lời nhớ thương! Xa nhà mới nhớ quê hương. Xa quê mới nhớ ruộng vườn núi sông!
Nhớ Sông Côn (1) Nỗi nhớ chợt vượt biển Đông. Tìm làn nước mát của dòng sông Côn. Khởi thủy trên đất Kontum. Gia Lai chuyển xuống – Đắc Kron Bung thượng nguồn. An Khê những bản cùng buôn. An Lão cũng có suối tuôn hai dòng. Xuôi nam rồi chuyển sang đông. Vĩnh Sơn qua khỏi lượn vòng Vĩnh Kim. Bốn nhánh Kon Trút nhập tìm. Cùng về làng Mó bình yên đề huề. Chảy xuyên Vĩnh Thạnh xa ghê! Vượt qua Tây Thuận hội tề Tây Giang. Trung Hòa thuộc xã Bình Tường. Sông Cút trên núi Thu Dương ngược về. Lớn dần từ suối đến khe. Sông Côn hòa nhập cận kề Phú Phong. Hà Giao uốn khúc Xích Long. Thiên tài áo vải Quang Trung vẫy vùng. Anh hùng khí đoản số cùng! Sông Bèo đã đợi trên vùng Bình Nghi. Nước hồ Núi Một cuốn đi. Nhơn Hòa Bình Định vậy thì theo nhau. An Nhơn, Tuy Phước trôi mau. Thành con sông Cái đổ sâu vào đầm. Các nhánh sông nhỏ cũng ham. Tân An thong thả, Gò Chàm nhẹ trôi. Hợp nhau thành sông Gò Bồi. Vào đầm Thị Nại để rồi chảy ra. Vịnh Quy Nhơn sóng triều xa. Bờ biển Gềnh Ráng nhạt nhòa sương mai. Gò Bồi ngày Tết mồng hai. Cùng nhau tổ chức gái trai hội hè. Bơi đua. Bắt vịt. Vui ghê! Dân chài lại trỗ tay nghề chèo thi! Đua thuyền tập thể bốn vi. Đoạt cờ là chính, kể chi rượu nồng! Trên bờ trống giục thùng thùng. Dưới sông các “bậu” vật tung mái chèo! Người xem cổ võ hò reo! Rồi tiếng pháo nổ, cờ treo rỡ ràng! Hân hoan khắp cả xóm làng. Ngày mồng hai Tết họ hàng vui chơi! Mồng ba Tết, nợ đời phải trả. Chèo thuyền ra biển cả lưới câu. Cá to ở dưới vực sâu. Tôm cua biển cạn. Hến hàu hồ sông. Hò ơi! Sóng vỗ phập phòng! Sông Côn vẫn mãi một dòng chảy xuôi!
Lại giang (2) Chao ơi! Bao nỗi ngậm ngùi! Lại Giang ngoảnh lại ngắm trời Bồng Sơn! Nằm trong địa phận Hoài Nhơn. Gầm cầu khói lửa oán hờn thiên thu. Đạn bom trút xuống mịt mù. Làng quê Khánh Trạch bây chừ ra răng? Dừa, tre gãy đổ từng hàng. Nhà tan cửa nát điêu tàn thảm thương. Bốn mươi năm rất vô thường. Những dừa, tre đã ven đường tươi xanh. Bồng Sơn rộn rã thị thành. Tam Quan kia cũng rất nhanh phục hồi. Lại Giang Hoài Hải ra khơi. Về nguồn An Lão tài bồi Kim Sơn. Lên Vĩnh Đức, Châu Sơn, Long Khánh. Quá Xuân Phong gắng tới Xã Canh. Qua bao đồi núi thác ghềnh. Gặp hai sông nhỏ: Nước Đinh, Nước Ráp. Trở về xuôi cheo leo làng mạc. Phụ lưu sông Nước Sáng lạnh băng. Sông Nước Điệp sóng lăn tăn. Khi mùa mưa đến đố ngăn được nào. Hai sông này nhập vào An Lão. Cùng chảy về ranh giới Hoài Nhơn. Gặp con sông Trắng Kim Sơn. Nguồn từ Ân Nghĩa Hoài Ân tràn trề. Ngược sông Trắng trở về Phú Hữu. Rồi quành lên sông Lớn giữa đường. Thong thả gặp sông Nước Lương. Được hai sông nhỏ từ nguồn Đắc Mang. Sông Nước Rong một dòng róc rách. Sông Nước Mang lau lách đìu hiu. Nước hai sông cũng khá nhiều. Nước Lương nhờ vậy xoay chiều sóng trôi. Xuyên vách núi sườn đồi dốc đá. Rất âm thầm qua xã Dak Mang. Khói sương xếp lớp bày hàng. Đầu nguồn sẽ thấy một làng An Sơn. Sông An Lão, Kim Sơn hòa trộn. Trở thành con sông lớn Lại Giang. Chẳng cần vượt núi băng ngàn. Chảy quanh co ngang qua làng Khánh Trạch. Cửa An Dũ Hoài Hương tiễn khách. Nhớ biển đông Hoài Hải chia tay. Hoài Thanh gọi gió chuyển mây. Cuối đầm ngóng đợi thêm gầy Kim Giao!
Sông Hà Thanh Sông Hà Thanh phát sanh từ Canh Thuận. Lưng chừng núi Am buồn trông xuống Canh Vinh. Canh Hiền, Canh Hiệp dưỡng sinh. Vân Canh tô điểm ý tình Hà Thanh. Chuyển mình rời khỏi núi xanh. Chảy vào Tuy Phước, vòng quanh Diêu Trì. Quy Nhơn cũng có nhánh đi. Là sông Trường Úc nằm về phía trong. Hà Thanh, Trường Úc hai dòng. Đổ vào Thị Nại là xong số phần.
Sông Hà Thanh,
đoạn qua Quy Nhơn. (Nguồn: Internet) Sông Mỹ Cát (3)
Núi Hòn Nóc có nhiều suối nhỏ. Đến mùa mưa tuôn
đổ vào hồ. Hội Sơn chứa nước đầy no. Tràn qua khe lớn thẳng ro một
dòng. Nước chảy mạnh nên cần đắp đập. Từ Cát Sơn xuống tới Cát Lâm.
Chỉ dùng vài tháng trong năm. Mùa hè nắng hạn đập nằm khô trơ. Sông
cạn ráo vì hồ thiếu nước. Đập Cây Gai chuyển hướng quay ngang.
Tây-Đông một thế thênh thang. Đến đập Cây Ké đổi sang Đông-Bắc. Khúc
phân giang Phù Mỹ Phù Cát. Sông Kiên Duyên réo rắc Vĩnh Kiên. Sông
Đập Sung, sông Đập Bao, sông Đập Hiền. Hợp thành sông Kiên Duyên
Bình Trị. Chảy lấn qua địa hạt Phù Mỹ. Rồi phân giang: Sông Cả phía
Nam. Phía Bắc là Lu Xiêm Giang. Hai sông chảy dịu dàng vào đầm Nước
Ngọt. (1) Sông Côn tức Kôn, Kon hay Kone. Sông lớn nhất Bình Định. (2) Lại Giang: Tên dùng cho khúc sông từ Bồng Sơn ra tới biển, dài khoảng 20km. Sông lớn thứ nhì.
(3) Sông Mỹ Cát:
Nhỏ nhất trong 4 sông. Có nhiều tên gọi như sông La Tinh, sông Cả,
sông Phù Ly, v.v.
|
