đặng lệ khánh

chuyện khảo về huế

và Yumemi Kobo

 

Chủ Nhật, trời mưa buồn dễ sợ. Nàng nh́n ra ng̣ai trời. Mưa không lớn, chỉ lất phất mưa bụi gợi Nàng nhớ đến cái thành phố xa xăm, nơi Nàng đă sinh ra và lớn lên. Mưa và thành phố ấy như Ngưu Lang Chức Nữ. Mỗi năm họ gặp nhau một lần, mỗi lần cả tháng trường ṛng ră, tha hồ cho họ khóc sướt mướt đêm ngày, vật vă thảm thiết. Họ làm cho những tàu lá chuối rũ theo họ, tan tác, xác xơ, làm cho con sông đang xanh như ngọc bỗng vàng như lá úa, cho những con đường đang tung tăng chân sáo bỗng ngại ngùng, ḍ dẫm qua những vũng nước lạnh buốt mùa đông.

Mưa vậy chắc nằm nhà thích hơn là đi dạo phố, Nàng nghĩ. Vẫn c̣n nằm nán trên giường, Nàng ṿng tay kê đầu hưởng cái thú lười biếng của một ngày khác mọi ngày. Hôm nay Nàng tự cho ḿnh không xuống bếp, không làm việc, không kư ngân phiếu trả nợ nhà, nợ xe, không nghĩ đến cả làm đẹp, tập thể dục. Hôm nay Nàng cho ḿnh có quyền nằm dă dượi, và mơ mộng, một ḿnh.

Mặc dù Tết đă qua nhưng xuân c̣n mắc cỡ chưa chịu ra chào năm mới. Trên đường đi làm, Nàng đă bắt đầu thấy hoa cải vàng lấm tấm trên những đám cỏ xanh. Nàng yêu những cánh hoa mỏng manh, vàng tươi, lay động trong gió. Lúc mà chúng đồng loạt thả màu vàng óng chuốt  lên các ngọn đồi bao quanh thung lũng Nàng đang sống th́ ai cũng biết Mùa Xuân đă ngự trị rồi, không trốn vào đâu được nữa. Nắng cũng sẽ theo những cánh hoa kia mà trăi một lớp thủy tinh lên từng ngọn cỏ, từng chiếc lá, len lỏi vào từng tâm hồn những người có trái tim làm bằng tơ trời vắt ngang qua cung đàn nhạy cảm.  Nhưng mà hôm nay th́ Xuân chưa đến hẳn, và trời th́ mưa. 

Nàng với tay t́m cuốn sách Nàng đang đọc dở dang tối hôm qua. Cuốn sách đưa Nàng trở về lại một thời thiếu nữ áo trắng ngây thơ. Nó c̣n đi xa hơn, đưa Nàng trở về với thời bé bỏng, không đủ nhỏ để bắt mẹ bồng, mà cũng chưa đủ lớn để e ấp làm duyên, làm dáng. Nàng nhớ đến những buổi sáng xưa thơm mùi cơm mới và nước mắm kho quẹt với mỡ heo. Chỉ cần bỏ một chút nước mắm dẽo quánh vào tô cơm nóng thơm phứt ấy cũng đủ làm cho bữa ăn sáng những ngày mưa trở nên đậm đà. Nếu mà sáng nào Ba gọi gánh bún ḅ vào th́, ôi thôi, thiên đường chắc cũng không xa hơn là mấy. Nàng hồi đó đứng hàng chót trên danh sách ưu tiên ăn bún ḅ của Ba: 

Ưu tiên một dĩ nhiên là Bà Bác và Ba Mẹ. Họ có quyền ăn một hoặc nhiều tô. Tô của họ lúc nào cũng lớn, sợi bún mềm mại trắng phau được múc vào tô kèm thêm một hoặc hai miếng gị heo béo ngậy mà ḍn của da, lại thêm thịt ḅ mềm mà không nát, hành rau đủ, và nhất là màu nước dùng trong trẻo bị tấn công bởi một lớp nước màu đỏ thắm rải lên trên. Mấy miếng huyết nằm hờ hững như lạc lơng, dưới lấm tấm những hành trắng, hành ng̣ xanh. 

Ưu tiên hai là các anh chị lớn. Họ chỉ đươc ăn một tô thôi. Đói th́ bỏ cơm vào nước dùng c̣n sót lại dằn bụng. Họ được quyền lựa ăn gị hay thịt ḅ bắp cắt từng lát mỏng, và được quyền kỳ kèo thêm chút nước, chút thịt.

Ưu tiên chót là Nàng. Nàng không được quyền khiếu nại khi ch́a cái chén ra cho o hàng bún để o múc vào đó một vá nước dùng trơn lu, không thịt, không gị, và không bún. Nàng sẽ tự động xúc một muỗng đầy cơm trắng, nóng hay nguội, đổ vào cái chén nước, trộn lên cho cơm quyện với nước. Cũng ngon như thường, cần chi thịt ḅ với gị heo. 

Trời mưa lạnh mà ăn bún ḅ th́ tuyệt vời, c̣n chi nói nữa. Nhưng mà chỉ tuyệt vời khi nào có o bán bún đem tới ḱa chứ bây giờ mà lật mền leo xuống bếp, lôi nào bún, nào thịt ḅ, gị heo ra bỏ vào ḷ vi ba cho tan đá, rồi rửa cho sạch năm bảy lần, rồi cạo da heo, rồi ninh thịt bắp, rồi xắt hành ng̣, luộc bún, làm nước tương ớt..... ôi chao lắc nhắc vậy chỉ cho hai người ăn th́ thôi, nhịn thèm c̣n hơn.  

Nàng thầm trách cái ông tác giả khi không làm cho Nàng đói bụng mà không muốn ăn, đau ḷng mà nhớ nhà vô kể. Nó làm cho buổi sáng lười biếng của nàng bỗng chốc trở nên xám ngắt một mầu nhung nhớ, ướt sũng kỷ niệm. Nàng bị tác giả đánh lừa lấy mất cái thanh thản hiếm hoi đáng lẽ Nàng được hưởng. Nhưng đă lỡ nhớ th́ cho nhớ luôn. 

Có ai ăn cơm hến buổi sáng không hè? Nàng không nhớ có lần nào hết. Cơm hến trong trí nhớ băng lăng của Nàng chỉ có vào buổi chiều, sau khi Ba đă kêu hết bánh bèo, bánh nậm vào dằn bụng. Cơm hến ngon cỡ nào mà cái ông tác giả này ca tụng dữ vậy? Nàng ḥan ṭan không có một tí thương nhớ nào với cái món này cả.

Trước hết là hồi nhỏ, Nàng ghét rau, rau ǵ cũng ghét. Mà cái món này th́ ṭan rau với rau, xanh um. Hai là Nàng ghét cay. Khi múc nước bún cho Nàng, o bán bún phải dùng cái vá, khoát hết váng đỏ, rồi nhanh tay múc lấy nước dùng trong vắt vào chén cho Nàng.  Hể Nàng thấy lóang thóang chút xanh xanh, đo đỏ trong chén là t́m cách vớt cho kỳ được mới thôi  V́ vậy, Nàng ăn cơm hến như ăn cơm nguội chan nước hến. Nàng cũng ghét ruốc nữa. Mùi ruốc nồng không hợp với cái mũi của Nàng lúc nhỏ mấy. Mà lớn lên cũng không ưa ǵ hơn trừ phi khi nêm với thịt ḅ và trứng đem chưng làm món thịt ḅ chưng ruốc Mẹ hay làm cho ăn vào buổi chiều, lúc từ trường bước về, bụng đói meo. 

Vậy th́ làm sao mà Nàng có thể yêu cơm hến như ông tác giả kia được chừ? Làm sao Nàng có thể thấm thấu được cái vị đặc biệt của cơm hến, một món chỉ có dân dinh mới được ăn để Nàng được hănh diện ḿnh cũng là dân dinh được hè? 

Nỗi nhớ lan dần từ trên đầu xuống đôi tay, xuống cả thân h́nh khiến Nàng không buồn cử động. Người dă dượi như muốn ốm. Nàng nhớ bạn cũ. Bạn Nàng từng rủ Nàng đi ăn bánh bèo Tây-Thượng, Thiên-Mụ, ăn ḿ Châu-Anh, ăn ḿ Gia-Hội, Cháo ḷng Đồng-Ư, bún ḅ Nam-Giao, ăn cơm Âm Phủ, nhưng mà cơm hến?? Chưa bao giờ Nàng thâư có tiệm cơm hến. Hay là tại Nàng không ăn nên không biết?  

Đầu óc Nàng lẩn quẩn với hến, những con hến nhỏ với những cái vỏ bằng vôi chạm vào nhau kêu như chén dĩa bể đụng vào nhau trong chậu nước rửa chén.

Nàng cứ việc tưởng tượng, ngoài trời cứ việc mưa. 

Nằm chán, Nàng rốt cuộc rồi cũng phải ngồi dậy, bước xuống giường mà ra nhà bếp, băng ngang qua pḥng khách. Trên bàn ăn c̣n bề bộn ly cà phê uống dở của chồng với mấy mảnh vụn bánh ḿ. Chàng đi làm rồi, dù hôm nay Chủ Nhât. Khách gọi Chàng từ hôm qua, hẹn sáng nay đi sớm. Nàng dẹp ly tách và cái dĩa dơ qua bên chậu rửa chén, lau gọn cái bàn, pha cho ḿnh một ly cà phê nóng, va` với tay lấy tờ báo chồng Nàng lấy vào từ sáng, đọc thong thả.

Trung Đông vẫn chết mỗi ngày một hai người. Do Thái và Palestine vẫn bắn nhau chí chóe. Nàng lật trang trong. Việt Nam đang lên cơn sốt cúm gà. Saigon, Hà Nội, Huế, ăn Tết lớn. Trang sau nữa, Tết ở địa phương coi bộ cũng rộn rịp. Valentine sắp tới. H́nh quả tim đỏ thắm với Thiên Thần T́nh Yêu lăng văng trên khắp các trang quảng cáo. 

Một khung tin nhỏ làm Nàng chú ư: Một công ty Nhật Bản, Takara, tuyên bố là họ vừa cho ra đời một sản phẩm mới: máy tạo giấc mơ. Máy được đặt tên là Yumemi Kobo. Thiên hạ có thể mua với giá 14 ngàn yen, tương đương với  140 đô la Mỹ. Máy chưa ṭan hảo, nhưng hăng chế tạo tin là sẽ ṭan hảo vào năm 2005.

Chiếc máy này cao 35 phân Anh (khỏang 9 tấc), được gắn với một máy thu âm, một dàn ánh sáng, một khuôn h́nh, một bộ phận tỏa hương, một hộp nhạc chứa rất nhiều bản nhạc, hai loa phát thanh và một đồng hồ canh giờ. Những hệ thống này sẽ hoạt động ăn khớp với nhau để tạo những giấc mơ tuyệt vời theo khách chọn. Khách sẽ ngồi trước máy, gắn h́nh ḿnh muốn mơ vào khung h́nh, tập trung vào những điều ḿnh muốn mơ thấy chừng vài phút trước khi đi ngủ, bỏ hương ḿnh muốn ngửi thấy vào và chọn nhạc ḿnh muốn nghe. Xong rồi khách có quyền vào giường say sưa ngủ và máy sẽ tự động theo dơi những cử động của mắt để đem đến cho khách những ǵ khách mong được thấy. 

140 đô la để mua những giấc mơ! Với 140 đô la, Nàng sẽ mơ hằng đêm những giấc mơ êm ái. Sẽ thấy lại bạn bè cũ thời cắp sách. Sẽ sống lại thuở mộng mơ đầu đời. Sẽ du lịch ṿng quanh thế giới. Sẽ bay trên mây, nói chuyện với trăng sao. Sẽ lại đi Lăng Tự Đức, mặc chiếc áo đầm trắng giữa đám bạn quần tây áo kiểu đủ màu. Sẽ đi chùa Thiên Mụ để ngồi lên bờ tường rêu phong nh́n ḍng sông lặng lờ trôi  bên dưới. Ôi Huế của Nàng, ở xa th́ thấy đẹp, thấy nhớ thiết tha, mà về đến nơi th́ lạc lơng như đi về một nơi xa lạ. Thiếu người cũ chăng? Thiếu hương không gian cũ chăng?

Nàng tự hỏi Nàng sẽ bỏ mùi hương nào vào trong máy để máy có thể trao lại cho Nàng những cảm giác bối rối xưa lúc gặp nhau lần đầu, mùi cỏ nào đưa về lại cho Nàng nỗi dịu dàng lúc đứng bên nhau trên bờ sông biếng chảy .  

Nàng mơ màng nhớ, Nàng mơ màng quên. Rồi bỗng nhiên, như từ một cơi xa xăm nào, những con hến tṛn nhỏ trong cuốn sách Nàng vừa đọc lại mon men trở lại trong đầu Nàng, đ̣i hỏi Nàng phải t́m cho chúng một chỗ đứng trong kư ức đă bị bỏ quên, bị xóa mờ.

Nàng nghĩ thầm, không chừng ḿnh phải đi t́m cắt một tấm h́nh có tô cơm hến đẹp như một bức tranh hài ḥa màu sắc: trắng, xanh, nâu, tím đỏ và xám. Nhưng c̣n mùi hương? Nàng sẽ phải chọn mùi nào để đổ vào bộ phận tỏa hương của máy để có thể thưởng thức cho trọn vẹn một tô cơm hến ảo nhớ đời đây?

Chắc phải viết thư hỏi ông tác giả cuốn sách ấy mới được.

Đặng Lệ Khánh

 

th́ thầm với thơ

art2all.net