Đêm Nghi Tàm

đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe

 

Phùng Quán

 

 

Ngoài trời trăng như tuyết

Trắng lạnh đến thấu xương

Trong nhà vách trống toang

Gió ra vào thỏa thích

 

Hồ khuya sương tịch mịch

Trộn nước lẫn cùng trời

Con dế chân bờ dậu

Nỉ non hoài không thôi

 

Tựa lưng ghế cành ổi (1)

Vai khoác áo bông sờn

Tôi ngồi đọc Đỗ Phủ

Vợ vừa nghe vừa đan (2)

 

Đỗ Phủ tự Tử Mỹ

Thường xưng già Thiếu Lăng

Sinh ở miền đất Củng

Cách ta hơn ngàn năm

Thơ viết chừng vạn trang

Chín ngàn trang thất lạc

Người đời sau thu nhặt

C̣n được hơn ngàn bài

Chỉ hơn ngàn bài thôi

Nỗi đau đà Thái Sơn

Nếu c̣n đủ vạn trang

Trái đất này e chật

 

Thơ ai như thơ ông

Lặng im mà gầm thét

Trang trang đều xé ḷng

Câu câu đều đẫm huyết

Thơ ai như thơ ông

Mỗi chữ đều như róc

Từ xương thịt cuộc đời

Từ bi thương phẩn uất

Thơ ai như thơ ông

Kể chuyện mái nhà tốc

Vác củi làm chuồng gà

Đọc lên trào nước mắt

 

Giữa tuyết trong đ̣ con

Đỗ Phủ nằm chết đói (3)

Đắp mặt áo bông sờn

Kéo hoài không kín gối

 

Ngàn năm nay sông Tương

Sóng c̣n nức nở măi

Khóc chuyện áo bông sờn

Đắp mặt thơ chết đói

 

Giật ḿnh trên tay vợ

Bỗng nảy một hạt sương

Hạt nữa rồi hạt nữa

Tôi nghẹn dừng giữa trang

 

Kéo áo bông che vai

Ngồi lặng nghe sương rơi

Con dế chân bờ dậu

Nỉ non hoài không thôi

 

Vụng về tôi dỗ vợ

Em ơi đừng buồn nữa

Qua rồi chuyện ngàn năm

Bao nhiêu nước sông Tương

 

Miệng nói nhưng ḷng nghĩ

Ôi thân phận nhà thơ

Khác nào thép không rỉ

Ngàn năm cũng thế thôi

 

Đă đi với nhân dân

Th́ thơ không thể khác

Dân máu lệ không cùng

Thơ chết áo đắp mặt

 

Em ơi nếu Đỗ Phủ

Vai khoác áo lông cừu

Bụng no đến muốn mửa

Viết sao nổi câu thơ

Ngàn năm cháy như lửa

 

Em ơi nếu Tử Mỹ

Nhà ở rộng mười gian

Rào sắt với cổng son

Thềm cao đá hoa lát

Chắc ông không thể làm

Mưa thu mái nhà tốc

 

Em ơi nếu Thiếu Lăng

Cặp kè vợ béo nứt

Một bước là ngựa xe

Đứng đi quân hầu chật

Đời nào ông lắng nghe

Tiếng gào và tiếng nấc

Bà cụ xóm Thạch Ḥa

 Gái quê Tân hôn biệt

 

Đă đi với nhân dân

Th́ thơ không thể khác

Dân máu lệ khốn cùng

Thơ chết áo đắp mặt

 

Chính v́ thế em ơi

Nhân loại ngàn năm qua

Máu chảy như sông xiết

Cũng là để cho thơ

Sẽ không c̣n phải viết

Những Hành Qua Bành Nha
Vô gia Thùy lăo biệt

Cũng là để cho thơ

Sẽ không c̣n phải chết

Giữa tuyết trong đ̣ con

Đắp mặt áo bông sờn

 

Đừng buồn nữa em ơi

Chuyện ngàn năm ngàn năm

 

 

 

----------------------------------------------

 

          Năm 1969 tôi sống trong cái túp lều bên Hồ Tây , thôn Nghi Tàm.

         (1) Nhà không có ghế , tôi chặt mấy cành ổi chết , buộc lại thành cái ghế.

         (2) Vợ tôi tháo chiếc áo cộc tay cũ mặc đă mười năm, nối lại từng mẩu len một, đan cho đứa con trai đầy năm một chiếc áo dài tay.

         (3) Đỗ Phủ chạy giặc trên chiếc đ̣ nhỏ trên sông Tương , nhịn đói đă mười ngày. Sau đó được chức sắc trong vùng biết tin , đem rượu thịt mời ông. Ông ăn uống no say rồi chết . Người Trung Quốc gọi là thực thương (bị thương v́ ăn) Như vậy h́nh thức là chết no mà nội dung là chết đói ( chú thích của Phùng Quán )