|
1. LAN HƯƠNG
Chỉ ở những năm trung
học, người ta mới cảm thấy ḿnh là học sinh thực thụ: những buổi học
theo thời khóa biểu nhất định, và thời khắc biểu rơ ràng; buổi sáng
thức dậy sớm, có khi trước cả tiếng chuông đồng hồ báo thức, có khi
trước cả người đàn bà giúp việc vặt trong nhà; đánh răng, rửa mặt,
trở lên pḥng thay quần áo, chải tóc, sắp xếp sách vở trên mặt bàn,
lựa những cuốn cần thiết cho buổi học, đến bên giường ngủ của Bé đắp
lại chiếc chăn cho ngay ngắn, rồi khép cửa buồng, xuống nhà, giả vờ
như vội vă nên quên ăn sáng, v́ biết rằng lát nữa sẽ cùng người yêu
bước vào phía sâu trong một quán cà phê nhỏ bé trên đường từ nhà đến
trường.
Chàng sẽ gọi hai tô ḿ nhỏ và hai ly cà phê sữa, ly ít cà phê dành
cho tôi; cả hai ngồi yên lặng, chăm chú nghe những người ngồi bàn
bên cạnh – những người phu quét đường, những công nhân một tư sở
phía bên kia đường, một hai công tư chức... – tṛ chuyện. Những câu
chuyện của họ thật b́nh thường, giản dị cũng như những cử chỉ của
họ, khi châm điếu thuốc, khi đổ cà phê từ chiếc ly ra ḷng đĩa; câu
chuyện cùng tiếng nói giống như những giọt cà phê đổ ra, vừa đủ,
không dư, không thiếu, khi chăm chú nghe, câu chuyện vừa bắt đầu,
khi không muốn chú ư đến nữa, câu chuyện chấm dứt; giống như những
làn khói thuốc lởn vởn chập chờn trước mắt, lúc hết ṭ ṃ, tất cả
đột nhiên tan biến vào không khí buổi sáng mát lạnh.
Khi đến nơi ḥ hẹn thường lệ, thấy chàng say mê nh́n một bà cụ già
đang lúi húi bầy hàng bên lề đường, dưới mái hiên căn nhà bên cạnh
tiệm cà phê b́nh dân. Những gói thuốc lá từ từ choán đầy khung kính,
những gói kẹo buộc thành túm treo ḷng tḥng trên sợi dây, một cây
nhang dài cắm bên thùng kính, buổi trưa đi học về thấy c̣n khoảng
một nửa, một cái mẹt trên lăn lóc vài trái ổi, cóc, mận... Chàng
đang làm quen buổi sáng sớm vừa bắt đầu cùng với tiếng chén đĩa
trong quán cà phê vọng ra, tiếng người nói lao xao, vài tiếng ho
thúng thắng.... Chàng ngẩng đầu lên nh́n tôi vẫn c̣n đứng bên này
đường, và tôi biết chàng sẽ mỉm cười, một phần nụ cười dành cho tôi,
phần c̣n lại là của buổi sáng sớm.
Tôi nh́n thấy nụ cười của chàng từ khi c̣n ở nhà, c̣n ở trong pḥng
riêng, nụ cười như quanh quẩn đâu đó, như ở phía tủ, ở phía bàn học,
ở sau, ở dưới, hoặc ở trong chồng sách vở trên bàn học, nơi tôi cất
giấu những bức thư chàng viết cho tôi, những lần t́nh cờ cha tôi
bước vô pḥng, tôi vẫn bị luống cuống, mỗi lần tự dưng nhớ tới những
ḍng chữ đă làm tôi xúc động, sau cơn xúc động, tôi vẫn thường tự
nhủ nên đốt bỏ....
Tôi sẽ kể cho chàng nghe những chuyện vụn vặt chẳng dính dáng ǵ đến
t́nh yêu, chẳng hạn như chủ nhật vừa qua Thu đến nhà chơi, hai đứa
bầy tṛ cầu cơ, tôi mời được một hồn ma nhiều lời, hồn nói, tám năm
nữa tôi sẽ lấy chồng.
("Tám năm nữa, có phải một lần anh viết, anh sẽ đợi Hương, anh đợi
t́nh yêu của anh, và anh có cả một đời để chờ đợi...")
Chuyện về Bé, chắc anh đă đoán trước được rồi, hay hờn dỗi, ích kỷ,
và bướng, giận Hương từ hôm qua chỉ v́ Hương đi B́nh Dương thăm vườn
bưởi bắt đầu chín của ba má Thu mà không cho Bé cùng đi.
("Có thể một hôm nào giận Hương quá, nó sẽ nói, và mọi người sẽ
biết, nhưng cũng chẳng sao... H́nh như có một lần anh nói, "Le Mal
n’est jamais dans l’amour," câu nói của ông mục sư với cô bé mù
trong Symphonie pastorale, Le Mal n’est jamais dans l’amour, nhiều
lúc Hương cũng muốn tin như vậy...).
Chiếc đồng hồ ở nhà nhanh hơn đồng hồ ở trường năm phút từ hôm qua
nên sáng nay chúng ta có thể ngồi ở đây lâu hơn thường lệ được những
ba trăm giây đồng hồ, anh thử tính coi trong đời có bao nhiêu lần ba
trăm giây đồng hồ như vậy.
Nếu nhớ ra, tôi sẽ bảo chàng, trong cặp tôi có mấy trái mận Vi vừa
mang từ Đà Lạt về, chàng vừa ăn vừa hút hết điếu thuốc, khói thuốc
đột nhiên làm mắt tôi cay sè, chàng hơi nhăn mặt v́ vị chua của trái
cây. Những người ngồi trước mặt chúng tôi sẽ tảng lờ như không thấy
chàng rút khăn lau mặt giùm cho tôi, như không thấy hai bàn tay đó
đan vào nhau, người đàn ông đứng tuổi ngồi gần chàng mỉm cười kín
đáo khi chàng đưa tay vén giùm tôi hai ba sợi tóc ḷa x̣a trên má,
tôi cảm thấy b́nh yên, dễ chịu, tuy hơi lúng túng khi ngồi ở đây,
giữa những làn khói thuốc, những câu chuyện trời mưa trời nắng, thời
sự quốc tế quốc nội, những nỗi cực nhọc người đàn ông chủ gia đ́nh
phải gánh chịu mỗi ngày khi kiếm miếng ăn, chuyện những đứa trẻ
nghịch ngợm, lười biếng chăm chỉ, hoặc đau ốm, bệnh tật, tôi bảo
chàng hôm nay thứ hai, phải chào cờ trước khi vô lớp, đừng ngồi đây
quá lâu rồi tôi đến lớp trễ giờ chào cờ, lại bị phạt như thứ hai
tuần trước... Khi đứng dậy sửa soạn đi ra, đột nhiên chàng nói, "Tay
em đến bây giờ vẫn c̣n lạnh". Lạnh, lạnh, chợt tôi rùng ḿnh, có
phải chàng định nói... Chàng nói đùa như để tôi quên, khỏi nghĩ
ngợi, "Cô giáo chắc sẽ bắt em chép phạt một ngàn lần câu: "Em yêu
anh, và cố gắng đi học đúng giờ". Đối với chàng, tôi vẫn chỉ là một
cô bé con, chàng vẫn muốn sự vật đừng thay đổi, đời sống đừng thay
đổi, chàng muốn tất cả vẫn như xưa, như cũ... "Em biết không, Ngọc
chỉ chê anh một điều là anh hay cười." Ngọc là em trai một người bạn
gái của tôi. Ngọc khoảng tuổi tôi, nghĩa là kém chàng khoảng chín,
mười tuổi.... "Không hiểu Ngọc có nh́n thấy như anh không? Không
hiểu Ngọc định t́m ǵ ở nơi em?"; t́m ǵ, t́m ǵ, tôi chỉ là một món
đồ kỳ lạ, khác thường, nên mọi người muốn t́m ṭi, khám phá, một món
đồ làm gợi lại trí nhớ, làm sống lại tuổi thơ của chàng, hay là tôi
là một cái cớ để giải thích tại sao chàng sống, tại sao chàng sẽ
chết, anh, Ngọc, Quang, và cả Tuấn nữa, tại sao nhiều người yêu tôi
vậy?... "Không phải đâu, em mang dáng điệu của một người đàn bà ngay
khi c̣n bé con, và suốt đời em sẽ phải tập làm một đứa trẻ...".
" Khi em đi vô cổng trường, rồi anh đừng có đứng lại lâu v́ em sẽ
biết anh đang nh́n em, em phải quay lại mỉm cười nh́n anh, lũ bạn vô
lớp lại có chuyện để nói..."; đi vô trường, không quay lại nh́n
chàng, dù biết chàng vẫn c̣n đứng đó, t́m một chỗ đứng giữa Nga,
Dung, hoặc Châu, chào cờ, thong thả đi vào lớp học, cúi nh́n xuống
những cuốn sách đă được mở rộng, tự nhủ thầm bỏ mặc chàng với những
lo âu vô ích như chiến tranh, chết, sống, khổ sở, hạnh phúc... "Em
sẽ học hoài, chỉ c̣n cách đó để chứng tỏ t́nh yêu là một thách đố,
phản lại định mệnh", chỉ c̣n tiếng ng̣i bút chạy trên giấy, tiếng cô
giáo giảng bài, thứ tiếng nói đều đều như đă có sẵn từ lâu, vẫn c̣n
đó chẳng bao giờ thay đổi, chẳng dành riêng cho ai, buổi học êm ả và
buồn nản trôi đi giữa bốn bức tường đầy tiếng cười nói hoặc sự chăm
chú yên lặng. Khi cắm cúi ngồi viết c̣n thấy ẩn trong mắt người bạn
gái ngồi bên cạnh nụ cười vui vẻ, tinh nghịch trong giờ ra chơi.
Những phiền muộn đặc biệt học tṛ, bài học chưa thuộc, bài làm chưa
xong, đứa bạn bên cạnh vẫn c̣n hờn giận... một câu chuyện thích thú
chưa có dịp kể, một mẩu giấy vo tṛn được chuyền từ cuối lớp, bàn
này qua bàn nọ, tuổi trẻ, tuổi trẻ, tiếng động ồn ào huyên náo của
những trang giấy học tṛ.... "Lan Hương năm nay có vẻ làm biếng khác
hẳn năm ngoái. Tại sao vậy?" Bích Nga bỗng nhiên đứng dậy, trả lời:
"Thưa Cô, Lan Hương năm nay đă đến tuổi làm biếng rồi ạ."... Tuổi
làm biếng, tuổi yêu đương, tuổi khổ sở, tuổi nhớ nhung, Lan Hương
năm nay đă lớn, đă gặp một người...
( Khi tôi gặp chàng lần đầu tiên, tôi mười một tuổi. Khi chàng đăm
đăm nh́n tôi, bỗng nhiên tôi nghĩ tới những chữ kỳ lạ như t́nh yêu,
t́nh yêu, yêu... và tôi bỗng bàng hoàng run sợ...)
"Đời của tôi", Bích Nga thường gọi chàng bằng những tiếng kỳ cục,
"Đời của mày hôm nay đâu rồi, sao không đi đón mày?", mỗi lần thấy
tôi đi bộ lủi thủi một ḿnh về nhà, dáng đi của tôi chắc cũng thật
kỳ cục, đến nỗi Châu phải thốt lên, "Lan Hương đi như đi trong một
đám tang", c̣n chàng nói, "... một h́nh thức tự vệ. Em là một cô gái
kỳ lạ." Cuối cùng Bích Nga hoảng hốt kêu lên, "Nhưng rồi làm sao?
Phải làm sao chứ Lan Hương".
Phải làm sao, làm sao bây giờ được. Hạnh phúc của chúng tôi gây
phiền muộn cho rất nhiều người, chúng tôi lại là những người sợ hăi
phiền nhiễu, luôn luôn lẩn tránh và cố thu xếp đời ḿnh cách nào cho
được yên thân. Chàng nói, "Hạnh phúc ở ngoài mối t́nh, tùy thuộc
người khác, thế hệ khác... Sống hạnh phúc tức là sống mà không nh́n
thấy người khác khổ sở v́ ḿnh, v́ hạnh phúc của ḿnh..." Lần đầu
tiên cô bạn gái có cái nh́n thật thẳng vào mặt người đối diện, có
mái tóc con trai, được nghe một câu chuyện t́nh chỉ có ở trong tiểu
thuyết, không bao giờ xẩy ra, không bao giờ có thực. Trong tiếng kêu
thảng thốt, "Phải làm sao chứ, phải tính sao chứ Lan Hương...", cô
bạn định nói,"Không, không phải như vậy! Đời sống không phải như
vậy! Đời sống không có sự khổ sở...", cô bạn gái được sung sướng,
nuông chiều từ nhỏ chưa thể hiểu được có sự khổ sở trong t́nh yêu,
có vị đắng cay lẫn trong những lời âu yếm, những nụ hôn dằm thắm...
"Anh yêu em, và tất cả tùy ở em..."
( Nhưng có thật chúng tôi đang khổ sở? Chúng tôi đang sung sướng hay
đang khổ sở? Chàng tự hỏi chàng, hỏi tôi như vậy. T́nh yêu đâu phải
là khoảng đất ươm mầm để rồi nẩy ra những cỏ dại, là nỗi cô đơn,
niềm bi thương, những giọt lệ đắng cay hay là niềm tuyệt vọng. T́nh
yêu phải là một cánh cửa, một con đường đưa chúng ta thoát khỏi nỗi
cô đơn, chính nỗi cô đơn đă xua đuổi chúng ta ra khỏi vườn địa đàng,
và cũng chính nỗi cô đơn đă ngăn chặn chúng ta trở về... Chàng có vẻ
hơi say khi đưa tôi đến lớp học buổi tối ở Trung tâm Văn hóa Pháp,
khi tan học, câu đầu tiên tôi hỏi chàng, "Anh đă hết say chưa?". Anh
đă hết say chưa? Khi nào th́ cơn say sẽ hết? Khi nào chúng tôi ra
khỏi cơn say? Khi nào chúng tôi hết yêu nhau?...
T́nh yêu, t́nh yêu, anh mơ tưởng hạnh phúc c̣n em nghĩ hạnh phúc
không có, "Je t’aime parce que tu veux l’impossible", và chàng trả
lời, "Muốn hưởng hạnh phúc th́ ít nhất phải tin hạnh phúc có." Nhưng
hạnh phúc ở đâu, ở trên trời, hay ở dưới đất, hay ở địa ngục? Chúng
tôi sẽ phải làm một điều thiện vĩ đại để có vé vào thiên đàng, hay
một điều ác thật ghê rợn, để chiếm lấy địa ngục, cho chỉ hai đứa?
(Thứ t́nh yêu chỉ gồm có chiêm ngưỡng và kính trọng, thứ amour
platonique mà anh nói đó cũng làm Hương sợ).
T́nh yêu, t́nh yêu, có phải những cử chỉ của người yêu đă khuấy động
phần vô thức, anh yêu em bởi v́ có những phần tối tăm ở nơi anh mà
anh không thể hiểu nổi, đôi mắt long lanh của em, nụ cười của em mỗi
khi gặp đă soi sáng tất cả, mọi chuyện đều trở nên dễ hiểu, đều có
thể cắt nghĩa được, yêu em, yêu dáng đi cô đơn của em dẫn dắt chúng
ta tới khu rừng thông đầy ắp tiếng th́ thầm, đến khoảng trời nước im
lặng, mặt hồ run rẩy trong gió, c̣n em run rẩy trong tay anh, những
giọt mưa đọng trên chiếc áo lạnh của em, mưa, mưa, khuôn mặt em và
hạnh phúc của chúng ta... Dáng đi cô đơn dẫn tới vùng trời cao
nguyên mơ mộng, thiên nhiên im lặng đồng t́nh, những con đường dẫn
sâu vào bóng tối, bông hoa nước róc rách trong đêm, em bảo nó cũng
đang kể lể tâm sự, tâm sự của nó là những giọt nước mát lạnh đổ
xuống hoài như không bao giờ hết, em là cô bé con với chiếc mũ bằng
lá, dáng đi tất tả vội vă đến nơi ḥ hẹn lần đầu tiên trong đời,
trong thành phố lạnh lẽo, xa lạ đột nhiên trở thành Hà Nội, chiếc mũ
nhỏ bé không đủ che lấp nụ cười bất chợt hiện ra, dần dần nở rộng...
yêu như nắm chặt tay đập mạnh vào mặt một chiếc trống lớn, càng đập
mạnh, tiếng động càng lớn, không khí càng thêm nhiễu loạn, tất cả
trở thành niềm hân hoan, tiếng reo ḥ đắc thắng của t́nh yêu, yêu
tức là phân chia thế giới làm hai, một có anh và em, và t́nh yêu
vạch định ranh giới, chúng ta sẽ sống ḥa b́nh với phía bên kia,
chúng ta không c̣n cảm thấy cô đơn, và sợ hăi đời sống, không c̣n
nh́n phần thế giới c̣n lại đó bằng con mắt thán phục hoặc khiếp đảm,
t́nh yêu nhập một hai chúng ta, xóa bỏ sự xa lạ giữa chúng ta và
những người chung quanh, đập vỡ vỏ cô đơn và đồng thời cũng tạo nên
một đồn lũy để ngăn cấm những người khác không được quyền xâm phạm
tới phần đất thần thánh, riêng biệt của chúng ta đó... "il est vrai
que nous aimons la vie non que nous soyons accoutumés à la vie mais
que nous sommes habitués à l’amour.." (1)
(Thứ t́nh yêu đầy những passion mà anh có đó, em không có, hay thứ
t́nh yêu gồm một phần ba là confiance, một phần ba là respect, một
phần ba là "je ne sais quoi" , có lẽ, h́nh như em đă yêu anh như
vậy... Không, trăm lần không, ngàn lần không, đừng bao giờ nói như
vậy, đừng bao giờ nói anh không xứng đáng, cũng đừng bao giờ nói anh
làm cho tuổi thơ của Hương bị xáo trộn, những ngày đầu tiên quen anh
là những ngày sung sướng đối với Hương, anh là người đầu tiên đă tṛ
chuyện với Hương, đă làm cho Hương nghĩ tới một điều ǵ từa tựa như
là tương lai, hạnh phúc, một điều ǵ từa tựa như t́nh yêu...)
"... Người ta không thể yêu nhau v́ duyên cớ ở ngoài mối t́nh...
nhưng sự thực là ǵ vậy? Ai, ai có thể xứng đáng được hưởng thứ t́nh
yêu không đến v́ một duyên cớ nào ngoài nó, Lan Hương, Lan Hương, em
nói lại một lần nữa, em yêu anh và t́nh yêu đó không v́ bất cứ một
lư do nào ở ngoài mối t́nh, Lan Hương, em nói...."
(1966)
Sơ Dạ Hương
-------------------------------
* Một bút hiệu khác của Nguyễn Quốc Trụ
(1) Nietzsche: "Ainsi parlait Zarathoustra"
(Source : Tin Van
www.tanvien.net
)
trang nguyễn quốc trụ
art2all.net
|
