|
Tứ Tấu Khúc
1. Lan Hương
Chỉ ở những năm
trung học, người ta mới cảm thấy ḿnh là
học sinh thực thụ: những buổi học theo
thời khóa biểu nhất định, và thời khắc
biểu rơ ràng; buổi sáng thức dậy sớm, có
khi trước cả tiếng chuông đồng hồ báo
thức, có khi trước cả người đàn bà giúp
việc vặt trong nhà; đánh răng, rửa mặt,
trở lên pḥng thay quần áo, chải tóc,
sắp xếp sách vở trên mặt bàn, lựa những
cuốn cần thiết cho buổi học, đến bên
giường ngủ của Bé đắp lại chiếc chăn cho
ngay ngắn, rồi khép cửa buồng, xuống nhà,
giả vờ như vội vă nên quên ăn sáng, v́
biết rằng lát nữa sẽ cùng người yêu bước
vào phía sâu trong một quán cà phê nhỏ
bé trên đường từ nhà đến trường.
Chàng sẽ gọi hai tô ḿ nhỏ và hai ly cà phê sữa, ly ít cà phê dành cho tôi; cả hai ngồi yên lặng, chăm chú nghe những người ngồi bàn bên cạnh – những người phu quét đường, những công nhân một tư sở phía bên kia đường, một hai công tư chức... – tṛ chuyện. Những câu chuyện của họ thật b́nh thường, giản dị cũng như những cử chỉ của họ, khi châm điếu thuốc, khi đổ cà phê từ chiếc ly ra ḷng đĩa; câu chuyện cùng tiếng nói giống như những giọt cà phê đổ ra, vừa đủ, không dư, không thiếu, khi chăm chú nghe, câu chuyện vừa bắt đầu, khi không muốn chú ư đến nữa, câu chuyện chấm dứt; giống như những làn khói thuốc lởn vởn chập chờn trước mắt, lúc hết ṭ ṃ, tất cả đột nhiên tan biến vào không khí buổi sáng mát lạnh.
Khi đến nơi ḥ hẹn thường lệ, thấy chàng
say mê nh́n một bà cụ già đang lúi húi
bầy hàng bên lề đường, dưới mái hiên căn
nhà bên cạnh tiệm cà phê b́nh dân. Những
gói thuốc lá từ từ choán đầy khung kính,
những gói kẹo buộc thành túm treo ḷng
tḥng trên sợi dây, một cây nhang dài
cắm bên thùng kính, buổi trưa đi học về
thấy c̣n khoảng một nửa, một cái mẹt
trên lăn lóc vài trái ổi, cóc, mận...
Chàng đang làm quen buổi sáng sớm vừa
bắt đầu cùng với tiếng chén đĩa trong
quán cà phê vọng ra, tiếng người nói lao
xao, vài tiếng ho thúng thắng.... Chàng
ngẩng đầu lên nh́n tôi vẫn c̣n đứng bên
này đường, và tôi biết chàng sẽ mỉm cười,
một phần nụ cười dành cho tôi, phần c̣n
lại là của buổi sáng sớm.
Tôi nh́n thấy nụ cười của chàng từ khi
c̣n ở nhà, c̣n ở trong pḥng riêng, nụ
cười như quanh quẩn đâu đó, như ở phía
tủ, ở phía bàn học, ở sau, ở dưới, hoặc
ở trong chồng sách vở trên bàn học, nơi
tôi cất giấu những bức thư chàng viết
cho tôi, những lần t́nh cờ cha tôi bước
vô pḥng, tôi vẫn bị luống cuống, mỗi
lần tự dưng nhớ tới những ḍng chữ đă
làm tôi xúc động, sau cơn xúc động, tôi
vẫn thường tự nhủ nên đốt bỏ....
Tôi sẽ kể cho chàng nghe những chuyện
vụn vặt chẳng dính dáng ǵ đến t́nh yêu,
chẳng hạn như chủ nhật vừa qua Thu đến
nhà chơi, hai đứa bầy tṛ cầu cơ, tôi
mời được một hồn ma nhiều lời, hồn nói,
tám năm nữa tôi sẽ lấy chồng.
("Tám năm nữa, có phải một
lần anh viết, anh sẽ đợi Hương, anh đợi
t́nh yêu của anh, và anh có cả một đời
để chờ đợi...")
Chuyện về Bé, chắc anh đă đoán trước
được rồi, hay hờn dỗi, ích kỷ, và bướng,
giận Hương từ hôm qua chỉ v́ Hương đi
B́nh Dương thăm vườn bưởi bắt đầu chín
của ba má Thu mà không cho Bé cùng đi.
("Có thể một hôm nào giận Hương quá, nó
sẽ nói, và mọi người sẽ biết, nhưng cũng
chẳng sao... H́nh như có một lần anh nói,
"Le Mal n’est jamais dans l’amour," câu
nói của ông mục sư với cô bé mù trong
Symphonie pastorale, Le Mal n’est jamais
dans l’amour, nhiều lúc Hương cũng muốn
tin như vậy...). Chiếc đồng hồ ở nhà nhanh hơn đồng hồ ở trường năm phút từ hôm qua nên sáng nay chúng ta có thể ngồi ở đây lâu hơn thường lệ được những ba trăm giây đồng hồ, anh thử tính coi trong đời có bao nhiêu lần ba trăm giây đồng hồ như vậy.
Nếu nhớ ra, tôi sẽ bảo chàng, trong cặp
tôi có mấy trái mận Vi vừa mang từ Đà
Lạt về, chàng vừa ăn vừa hút hết điếu
thuốc, khói thuốc đột nhiên làm mắt tôi
cay sè, chàng hơi nhăn mặt v́ vị chua
của trái cây. Những người ngồi trước mặt
chúng tôi sẽ tảng lờ như không thấy
chàng rút khăn lau mặt giùm cho tôi, như
không thấy hai bàn tay đó đan vào nhau,
người đàn ông đứng tuổi ngồi gần chàng
mỉm cười kín đáo khi chàng đưa tay vén
giùm tôi hai ba sợi tóc ḷa x̣a trên má,
tôi cảm thấy b́nh yên, dễ chịu, tuy hơi
lúng túng khi ngồi ở đây, giữa những làn
khói thuốc, những câu chuyện trời mưa
trời nắng, thời sự quốc tế quốc nội,
những nỗi cực nhọc người đàn ông chủ gia
đ́nh phải gánh chịu mỗi ngày khi kiếm
miếng ăn, chuyện những đứa trẻ nghịch
ngợm, lười biếng chăm chỉ, hoặc đau ốm,
bệnh tật, tôi bảo chàng hôm nay thứ hai,
phải chào cờ trước khi vô lớp, đừng ngồi
đây quá lâu rồi tôi đến lớp trễ giờ chào
cờ, lại bị phạt như thứ hai tuần
trước... Khi đứng dậy sửa soạn đi ra,
đột nhiên chàng nói, "
"Khi em đi vô cổng
trường, rồi anh đừng có đứng lại lâu v́
em sẽ biết anh đang nh́n em, em phải
quay lại mỉm cười nh́n anh, lũ bạn vô
lớp lại có chuyện để nói..."; đi vô
trường, không quay lại nh́n chàng, dù
biết chàng vẫn c̣n đứng đó, t́m một chỗ
đứng giữa Nga, Dung, hoặc Châu, chào cờ,
thong thả đi vào lớp học, cúi nh́n xuống
những cuốn sách đă được mở rộng, tự nhủ
thầm bỏ mặc chàng với những lo âu vô ích
như chiến tranh, chết, sống, khổ sở,
hạnh phúc... "Em sẽ học hoài, chỉ c̣n
cách đó để chứng tỏ t́nh yêu là một
thách đố, phản lại định mệnh", chỉ c̣n
tiếng ng̣i bút chạy trên giấy, tiếng cô
giáo giảng bài, thứ tiếng nói đều đều
như đă có sẵn từ lâu, vẫn c̣n đó chẳng
bao giờ thay đổi, chẳng dành riêng cho
ai, buổi học êm ả và buồn nản trôi đi
giữa bốn bức tường đầy tiếng cười nói
hoặc sự chăm chú yên lặng. Khi cắm cúi
ngồi viết c̣n thấy ẩn trong mắt người
bạn gái ngồi bên cạnh nụ cười vui vẻ,
tinh nghịch trong giờ ra chơi. Những
phiền muộn đặc biệt học tṛ, bài học
chưa thuộc, bài làm chưa xong, đứa bạn
bên cạnh vẫn c̣n hờn giận... một câu
chuyện thích thú chưa có dịp kể, một mẩu
giấy vo tṛn được chuyền từ cuối lớp,
bàn này qua bàn nọ, tuổi trẻ, tuổi trẻ,
tiếng động ồn ào huyên náo của những
trang giấy học tṛ.... "Lan Hương năm
nay có vẻ làm biếng khác hẳn năm ngoái.
Tại sao vậy?" Bích Nga bỗng nhiên đứng
dậy, trả lời: "Thưa Cô, Lan Hương năm
nay đă đến tuổi làm biếng rồi ạ."...
Tuổi làm biếng, tuổi yêu đương, tuổi khổ
sở, tuổi nhớ nhung, Lan Hương năm nay đă
lớn, đă gặp một người...
(Khi tôi gặp chàng lần đầu tiên, tôi mười một tuổi. Khi chàng đăm đăm nh́n tôi, bỗng nhiên tôi nghĩ tới những chữ kỳ lạ như t́nh yêu, t́nh yêu, yêu... và tôi bỗng bàng hoàng run sợ...)
Phải làm sao, làm sao bây giờ được. Hạnh phúc của chúng tôi gây phiền muộn cho rất nhiều người, chúng tôi lại là những người sợ hăi phiền nhiễu, luôn luôn lẩn tránh và cố thu xếp đời ḿnh cách nào cho được yên thân. Chàng nói, "Hạnh phúc ở ngoài mối t́nh, tùy thuộc người khác, thế hệ khác... Sống hạnh phúc tức là sống mà không nh́n thấy người khác khổ sở v́ ḿnh, v́ hạnh phúc của ḿnh..." Lần đầu tiên cô bạn gái có cái nh́n thật thẳng vào mặt người đối diện, có mái tóc con trai, được nghe một câu chuyện t́nh chỉ có ở trong tiểu thuyết, không bao giờ xẩy ra, không bao giờ có thực. Trong tiếng kêu thảng thốt, "Phải làm sao chứ, phải tính sao chứ Lan Hương...", cô bạn định nói,"Không, không phải như vậy! Đời sống không phải như vậy! Đời sống không có sự khổ sở...", cô bạn gái được sung sướng, nuông chiều từ nhỏ chưa thể hiểu được có sự khổ sở trong t́nh yêu, có vị đắng cay lẫn trong những lời âu yếm, những nụ hôn dằm thắm... "Anh yêu em, và tất cả tùy ở em..."
(Nhưng có thật chúng tôi đang khổ sở? Chúng tôi đang sung sướng hay đang khổ sở? Chàng tự hỏi chàng, hỏi tôi như vậy. T́nh yêu đâu phải là khoảng đất ươm mầm để rồi nẩy ra những cỏ dại, là nỗi cô đơn, niềm bi thương, những giọt lệ đắng cay hay là niềm tuyệt vọng. T́nh yêu phải là một cánh cửa, một con đường đưa chúng ta thoát khỏi nỗi cô đơn, chính nỗi cô đơn đă xua đuổi chúng ta ra khỏi vườn địa đàng, và cũng chính nỗi cô đơn đă ngăn chặn chúng ta trở về... Chàng có vẻ hơi say khi đưa tôi đến lớp học buổi tối ở Trung tâm Văn hóa Pháp, khi tan học, câu đầu tiên tôi hỏi chàng, "Anh đă hết say chưa?". Anh đă hết say chưa? Khi nào th́ cơn say sẽ hết? Khi nào chúng tôi ra khỏi cơn say? Khi nào chúng tôi hết yêu nhau?...
T́nh yêu, t́nh yêu,
anh mơ tưởng hạnh phúc c̣n em nghĩ hạnh
phúc không có, "Je t’aime parce que tu
veux l’impossible", và chàng trả lời, "Muốn
hưởng hạnh phúc th́ ít nhất phải tin
hạnh phúc có." Nhưng hạnh phúc ở đâu, ở
trên trời, hay ở dưới đất, hay ở địa
ngục? Chúng tôi sẽ phải làm một điều
thiện vĩ đại để có vé vào thiên đàng,
hay một điều ác thật ghê rợn, để chiếm
lấy địa ngục, cho chỉ hai đứa?
(Thứ t́nh yêu chỉ gồm có chiêm ngưỡng và
kính trọng, thứ amour platonique mà anh
nói đó cũng làm Hương sợ). T́nh yêu, t́nh yêu, có phải những cử chỉ của người yêu đă khuấy động phần vô thức, anh yêu em bởi v́ có những phần tối tăm ở nơi anh mà anh không thể hiểu nổi, đôi mắt long lanh của em, nụ cười của em mỗi khi gặp đă soi sáng tất cả, mọi chuyện đều trở nên dễ hiểu, đều có thể cắt nghĩa được, yêu em, yêu dáng đi cô đơn của em dẫn dắt chúng ta tới khu rừng thông đầy ắp tiếng th́ thầm, đến khoảng trời nước im lặng, mặt hồ run rẩy trong gió, c̣n em run rẩy trong tay anh, những giọt mưa đọng trên chiếc áo lạnh của em, mưa, mưa, khuôn mặt em và hạnh phúc của chúng ta... Dáng đi cô đơn dẫn tới vùng trời cao nguyên mơ mộng, thiên nhiên im lặng đồng t́nh, những con đường dẫn sâu vào bóng tối, bông hoa nước róc rách trong đêm, em bảo nó cũng đang kể lể tâm sự, tâm sự của nó là những giọt nước mát lạnh đổ xuống hoài như không bao giờ hết, em là cô bé con với chiếc mũ bằng lá, dáng đi tất tả vội vă đến nơi ḥ hẹn lần đầu tiên trong đời, trong thành phố lạnh lẽo, xa lạ đột nhiên trở thành Hà Nội, chiếc mũ nhỏ bé không đủ che lấp nụ cười bất chợt hiện ra, dần dần nở rộng... yêu như nắm chặt tay đập mạnh vào mặt một chiếc trống lớn, càng đập mạnh, tiếng động càng lớn, không khí càng thêm nhiễu loạn, tất cả trở thành niềm hân hoan, tiếng reo ḥ đắc thắng của t́nh yêu, yêu tức là phân chia thế giới làm hai, một có anh và em, và t́nh yêu vạch định ranh giới, chúng ta sẽ sống ḥa b́nh với phía bên kia, chúng ta không c̣n cảm thấy cô đơn, và sợ hăi đời sống, không c̣n nh́n phần thế giới c̣n lại đó bằng con mắt thán phục hoặc khiếp đảm, t́nh yêu nhập một hai chúng ta, xóa bỏ sự xa lạ giữa chúng ta và những người chung quanh, đập vỡ vỏ cô đơn và đồng thời cũng tạo nên một đồn lũy để ngăn cấm những người khác không được quyền xâm phạm tới phần đất thần thánh, riêng biệt của chúng ta đó... "il est vrai que nous aimons la vie non que nous soyons accoutumés à la vie mais que nous sommes habitués à l’amour.." (1)
(Thứ t́nh yêu đầy những passion mà anh có đó, em không có, hay thứ t́nh yêu gồm một phần ba là confiance, một phần ba là respect, một phần ba là "je ne sais quoi" , có lẽ, h́nh như em đă yêu anh như vậy... Không, trăm lần không, ngàn lần không, đừng bao giờ nói như vậy, đừng bao giờ nói anh không xứng đáng, cũng đừng bao giờ nói anh làm cho tuổi thơ của Hương bị xáo trộn, những ngày đầu tiên quen anh là những ngày sung sướng đối với Hương, anh là người đầu tiên đă tṛ chuyện với Hương, đă làm cho Hương nghĩ tới một điều ǵ từa tựa như là tương lai, hạnh phúc, một điều ǵ từa tựa như t́nh yêu...)
"... Người ta không thể yêu nhau v́ duyên cớ ở ngoài mối t́nh... nhưng sự thực là ǵ vậy? Ai, ai có thể xứng đáng được hưởng thứ t́nh yêu không đến v́ một duyên cớ nào ngoài nó, Lan Hương, Lan Hương, em nói lại một lần nữa, em yêu anh và t́nh yêu đó không v́ bất cứ một lư do nào ở ngoài mối t́nh, Lan Hương, em nói...."
Sơ Dạ Hương
* Một bút hiệu khác của Nguyễn Quốc Trụ
(1) Nietzsche:
"Ainsi parlait Zarathoustra"
(Source : Tin Van
|
