NGUYỄN VĂN LỤC

CÂU CHUYỆN VỀ TIKI VÀ TIKA

 

 

Chó mèo ở xứ người cứ bề ngoài th́ chúng sướng thật. Lần đầu đi siêu thị, thấy đồ ăn bầy trên kệ tưởng là cho người hóa cho súc vật. Chó mèo ngồi xe hơi nhởn nhơ, ngồi salông chễm trệ, được ôm, được bế, được đầm hôn hít. Thấy mà ghen. Nói thật ra kể cũng muốn được đầm ôm hôn lắm chứ, nhưng chưa biết nếp tẻ nó ra làm sao? Nhưng nếu cứ tin vào các nhà văn nữ như Dương Như Nguyện trong Mùi Hương Quế hay Nguyễn thị Thanh B́nh trong Thiên Thần Trong Bóng Tối bọn con trai VN chỉ là thứ gà chết. Chả bù với tây đen, tây trắng được. Nhục ra đi nay thêm cái nhục phái tính. Nghĩ mà đau. Nhận xét về các nhà văn nữ viết truyện hiện nay trong văn học, tôi có thể chỉ tóm tắt hai ba chữ là đủ : Le rôle inversé. Trong phạm vi tính dục, cái ǵ trước đây đàn ông làm chủ động, th́ nay các nàng làm, làm hết, làm quá cỡ. Quư vị phụ nữ trong Nhớ Huế muốn biết cho rơ, cho tỏ tường, chỉ xin yêu cầu anh chủ bút cho đăng bài : Nhận diện các nhà văn mới đầu thế kỷ 21 của tôi. Anh đă từ chối không đăng. Mong thay.
 

Cứ nh́n h́nh ảnh chó và đầm ôm hôn nhau, ta có cảm tưởng là h́nh ảnh của hai người bạn, tràn trề yêu thương và hạnh phúc. Lúc chó chết đối với người VN th́ : Chó chết hết truyện. Nhưng đối với những cô đầm này th́ khóc thương như cha chết, mẹ chết. Đi ngoài đường th́ kè kè cái bị để sẵn sàng hốt cứt cho chó. Hốt cứt cho chó th́ được, nhưng nếu bảo hốt cứt cho người th́ các vàng cũng không làm.
 

Cũng không hẳn vậy, đọc Hồi Kư của Tô Hoài trong Cát Bụi Chân Ai, ông kể khi về quê, ông đă tranh thủ dậy thật sớm để tranh nhau đi hốt phân để bón ruộng. Dậy trễ một tư là phân bị kẻ khác phỗng tay trên. Nghĩ mà tội. Tranh nhau từng cục phân. Nhưng vẫn chưa tội bằng những người làm nghề buôn bán phân ở Hànội. Họ c̣n lấy tay tḥ, khoắng vào gánh phân người, rồi đưa lên mũi ngửi để phân biệt phân "tốt" hay phân "xấu".. Phân nhà giầu th́ thối hơn được kể là phẩm chất tốt, có giá hơn phân nhà nghèo thường chỉ là bă rau cỏ. Đến lúc đi ra phân mà cũng c̣n phân biệt giai cấp giầu nghèo? Chẳng biết có cần phải nếm không? Nghĩ mà kinh hăi quá.
 

Cái cảnh người bên này ôm chó, ôm mèo, quư trọng súc vật như thế. Mới nh́n lần đầu không khỏi lấy làm lạ. Nhưng nh́n rộng ra, ngay từ con chim, thú rừng, con cá đến một cái cây cũng được bảo tồn, ǵn giữ. Đi câu phải có giấy phép. Đi săn cũng vậy. Nói chi đâu xa, chỉ cần lấy cái gậy hay lấy chân đá con chó kêu ăng ẳng th́ nên nh́n trước nh́n sau kẻo hàng xóm thấy được th́ rắc rối. Cảnh sát sẽ đến hỏi thăm ngay. C̣n hơn các hội bảo vệ nhân quyền nữa. Với đủ thứ hội bảo vệ súc vật.
 

Nghĩ đến bên ḿnh th́ nay người ta săn bắt bất cứ động vật nào biết đi, biết ḅ, biết lội, biết bay. Từ hai chân đến bốn chân, có lông hay không có lông. Bốn chân cũng chết mà hai chân càng dễ chết hơn. Có vẩy, có da, có đuôi hay không đuôi, nhỏ hay lớn, hót hay nói, bất cứ ở đâu, ở rừng, trên núi, dưới biển, dưới sông, ở quê hay tỉnh, c̣n trinh hay mất trinh.. đến không c̣n bất cứ động vật nào thoát cảnh truy lùng của con người. Cứ nh́n cảnh "câu trời" theo lộ 843, huyện Tam Nông, Đồng Tháp Mười th́ sẽ thấy cái nguy cơ hủy diệt sinh thái : Nào các loại c̣, cúm núm, trích, ốc cáo, chằng nghịch. Chẳng súc vật nào thoát nạn. Người ta bắt bất cứ súc vật nào, ăn bất cứ cái ǵ hiếm nhất, lạ nhất mà trí tưởng tượng nghĩ ra được.
 

Bao giờ th́ bầu trời VN không c̣n tiếng chim hót, dưới nước không có cá, trong rừng không có thú vật để chỉ c̣n lại có một giống người? Chưa có một nếp sống văn hóa súc vật, biết tôn trọng sự sống thiên nhiên, nói vội chi đến văn hoá con người.
 

 

Xin vào câu truyện Tiki và Tika. Tôi có chị bạn có hai con chó con. Chúng có tên hẳn hoi, có khai sinh hay không th́ không rơ. Tên chúng là Tiki, Tika. Nhưng nội cái tên nghe đă đẹp và dễ thương rồi. Ít lắm Tiki và Tika cũng hơn một anh đi tù chỉ có bảng số mà không có tên. V́ tên một người tù đă không c̣n trong danh sách giống người nữa. Trong nhà tôi cũng có nuôi hai con mèo, có lần tôi đi đến lănh về con mèo đực 7 tháng được đưa đi thiến. Cô thư kư hỏi tôi: Thế tên con mèo của ông là ǵ? Tôi cứ ngớ ra. Tưởng chỉ người mới có tên. Lại có màn giải thích, cô thư kư giở hồ sơ cho biết con mèo nhà tôi có tên là Phăng Phăng.
 

Theo lời chị bạn tôi kể cho biết Tiki và Tika không phải là con của chị. Số là lúc chúng được gần một năm th́ có người bạn v́ lư do ǵ đó không nuôi được nên đă cho Tiki và Tika. Người bạn gái đến cho hai con chó đă quyến luyến rơi nước mắt trước khi để chúng ở lại. Ít lâu sau, cũng t́nh cờ tôi có mặt ở đó, chị bạn tôi nhận được cú điện thoại của chủ cũ muốn đến thăm Tiki và Tika. Lúc đó Tiki và Tika đă ở với chị bạn tôi gần một năm. Vậy mà vừa trông thấy chủ cũ, cả hai chú chó đă cuống lên, ngồi phệt xuống, hai chân trước ngồi chống lên rồi kêu ư ứ trong miệng. Sau đó nằm lăn ngửa chổng vó lên trời, đuôi quẫy ra chiều sung sướng lắm. Tiki đă quá đỗi vui mừng gặp lại chủ cũ và tè một băi. Sướng đến văi đái ra quả thật không sai. Phải chờ một lúc sau mới b́nh tĩnh trở lại quấn lấy chủ. Trông cảnh đó ai mà không cảm động. Được một lúc th́ chị bạn tôi đề nghị: Thôi ba má con dẫn nhau ra ngoài chơi một lúc đi. Thế là người và chó rứu ra rứu rít ra đường ST. Dorothée.
 

Cảnh đó cứ làm tôi suy nghĩ măi khi về nhà, v́ đôi khi người với người cũng chả được như vậy. Nhiều lúc nghĩ cũng ngượng, đă có bao giờ mà người viết dắt vợ con ríu ra rít rít, tung tăng ngoài đường phố như thế không? Đi th́ đi trước cả 4, 5 thước, lẽo đẽo theo sau là 2 chú nhóc rồi đến bà cụ thân sinh ra các chú. Đă có bao giờ vắng mặt con hai tuần, lúc chúng trở về th́ ôm mà khóc không? Đă có bao giờ.. Thôi không dám nghĩ xa nữa.
 

Nghĩ đến người rồi nghĩ đến chó ở VN. Chó VN ở ngoài Bắc chỉ làm mỗi một việc dọn cứt đái cho mấy đứa nhỏ. Đói quá ăn liều chứ ngon nỗi ǵ. Lơ mơ một cái là ăn những cú đạp, cú đá để rồi kêu oăng oẳng. Đúng là khổ như chó.. Nào đă xong, nhơn nhởn một chút, có da có thịt là liệu cái thần hồn bị trở thành dựa mận, dồi chó lúc nào không hay. Chó trong năm khẩu phần ăn có sang hơn một chút, nhưng ra đường không khéo mất mạng như chơi.
 

Quên chưa thưa với quư vị là cả hai Tiki và Tika thuộc loại chó nhỏ síu.. Tôi cũng không rành rẽ là giống ǵ. Nhưng h́nh như, thân h́nh gầy đến nhỏ thó của Tiki và Tika là thuộc loại người mẫu thời thượng bây giờ. Các bà, các cô đều mơ ước được gầy như Tiki Tika. Bà nào đến chơi cũng muốn nưng niu hai chú chó nhỏ xíu dễ thương. Chị bạn tôi mỗi lần dắt chó ra đường là một hănh diện hơn là dắt chồng. V́ tây đầm chạy lại, cúi xuống vuốt ve, cười hỏi thăm tíu tít.. Trong khi chồng chị th́ đứng tần ngần xa xa, cách đó mấy bước, mặt mũi lạnh tanh như một hiền triết. Đôi lúc thấy chị bạn ôm cứng con chó, nghiến răng nghiến lợi nói: "Tôi cưng nó lắm cơ" làm con chó đến nghẹt thở. Tôi lại có dịp ngước mắt nh́n anh chồng thăm ḍ. Anh vẫn điềm nhiên tọa thị. H́nh như cảnh đó đă quen quá đối với anh rồi.
 

Về đến nhà, tôi bâng quơ tự hỏi, cái t́nh Chó- Người ở đây là biểu thị t́nh yêu giữa người với vật hay là biểu thị một niềm cô đơn, lấp đầy một khoảng trống? Người ta yêu chó chỉ v́ không yêu được người hay bị người phản bội? Có sự thất vọng về người? Có những đắng cay, chua xót về người ? Có sự ruồng bỏ, khinh miệt, có bôi nhọ? Yêu chó phải chăng chỉ là lấp chỗ trống, thay thế chỗ của người? Người không yêu ta th́ ta yêu chó. Người đối xử tàn tệ, người lạnh nhạt dửng dưng, người bỏ ta đi th́ ta về với chó. Chó là chỗ để ta về, chỗ nương náu và trú ẩn. Càng ngày cái xu hướng "thời đại" yêu chó hơn yêu người càng có cơ sở tồn tại. Có một nếp sống văn hóa súc vật ló dạng và hiện h́nh? Thử hỏi, người bạn tin cẩn nhất của ông Bush, ông Putin là ai? Tại sao chỉ có ḿnh chó có thể thay thế con người trong một số chức năng cao thượng, lư tưởng và siêu vợt tưởng chừng chỉ có con người mới đảm đương nổi: Thông xẻ và yêu thương, cho mà không cần đáp trả, hy sinh và tận dâng nếu cần cả cuộc đời, cả mạng sống ḿnh, nhẫn nại kiên tŕ và chờ đợi, trung thành và chính trực. Tại sao chó lại lănh cái vai tṛ trung gian, làm hoà, nối liền người-người mà con người đă không đảm đương nổi? Những chức năng và đức tính mà khó có thể đ̣i hỏi ngay cả nơi những bậc đại nhân, những người gần bước đến "cổng trời" cũng không chắc làm được. Tôi có nói quá cho chó không? Giống mà vẫn bị con người khinh miệt và đối xử thật tồi tệ. Nghĩ đến nó phải chăng là thiết lập lại một nếp sống văn hóa súc vật, mở đầu cho văn hóa người?
 

Tuần vừa rồi, chị bạn lại phone kể lể cho biết về hai đứa con của ḿnh. Tôi vẫn có thói quen vảnh tai nghe chuyện về súc vật như thế. Chị vừa cho hai đứa đi thử máu hết 120 đồng. Sau đó chích ngừa dại 12O đồng nữa. Nhưng v́ Tiki và Tika đều là thanh niên nên chị đă quyết định thiến cả hai. Tốn thêm 180 nữa. Vị chi mất 420 đồng. Vừa bằng tiền lương một tuần lễ của một người thợ và hơn lương của một người đi làm lương tối thiểu ở Canada. Và nếu tính b́nh quân cho một người dân VN bây giờ th́ bằng số lương của một người Việt Nam đi làm trong một năm. Và dĩ nhiên, với số tiền đó sẽ nuôi được ít lắm bốn người trong suốt một năm. So sánh như vậy rồi lại chẳng muốn nghĩ nữa. Hoá ra nuôi chó c̣n tốn hơn nuôi người, hóa ra quư chó hơn quư người. Thay v́ nuôi hai con chó, có thể nuôi được hai gia đ́nh bên VN. Thôi, thôi, đừng nghĩ nữa..
 

Tôi lại không dám nghĩ xa hơn nữa. Nhưng chị bạn tôi kiếm nhiều tiền th́ số tiền đó có nhằm nḥ ǵ ở xứ người. Chuyện tiền bạc là chuyện nhỏ. Điều làm tôi suy nghĩ thêm là thương chó, sao nỡ thiến nó đi như vậy? Có bất nhẫn quá không? Có mỗi một sinh thú ở đời, có mỗi một nguồn vui mà ông Trời đă dành cho mọi loài th́ bị thiến mất. Có ai đi thiến người yêu không? Nói đến chuyện thiến th́ Chó và Hoạn quan có ǵ khác nhau? Chỉ giống nhau ở chỗ bất nhân c̣n khác chứ. Khác lắm đi nữa. Họan quan là kế sách lâu dài triệt hạ cái bản năng t́nh dục của đối phương để bảo tồn và độc quyền hưởng thụ cái giống quư của ḿnh. Nhưng kế sách đó, theo tôi, nay th́ hoàn toàn vô dụng và tỏ ra quá khờ khạo. Mất của quư, cái vật thừa ấy, c̣n mắt để nh́n, để chiêm ngưỡng vẻ đẹp, để liếc mắt đưa t́nh. C̣n tai để nghe lời dịu ngọt, nghe tiếng hát lời ca như nghe tiếng Hát Hà ô Lôi vậy. C̣n miệng để nói lời yêu đương, dịu ngọt. C̣n lưỡi th́ tôi.. đành.. chịu không biết dùng vào việc ǵ được. Vâng. Đành chịu. Nhưng c̣n tay để vuốt ve mơn trớn, để ôm và nhất là…nhất là c̣n một con tim. Tất cả là ở chỗ ấy.
 

Cho nên, không ai cấm cản được người ta yêu nhau. Tôi viết đến đây là nghĩ đến tôi trước hết đấy. Một lời nhắn gửi. Và tôi kể cho bạn đọc Nhớ Huế một câu chuyện nhớ đời.. Nhà văn Thảo Trường có viết một truyện ngắn, trong đó có kể câu truyện trong một trại tù có nam và nữ, ngăn cách bằng rào kẽm gai, bằng đèn pha chiếu dọi ngày đêm, bằng lính canh, bằng súng đạn, bằng những hăm đe bị nhốt bỏ đói, bỏ khát, bị nhốt trong ca sô nếu bị bắt gặp... Vậy mà có hai kẻ lăng tử, gặp nhau nơi chốn này, phải ḷng nhau trong một hoàn cảnh đến là cay nghiệt và trớ trêu. Họ đă liều bất kể sống chết. Kế hoạch vừa dản dị, vừa thô kệch và cực kỳ lăng mạn hơn cả cái ngày tái hồi Kiều và Kim Trọng của TKL. Khi trời chạng vạng tối, chị ta chỉ cần nháy mắt ra hiệu, ra sát hàng rào kẽm gai, rồi cúi khom xuống vạch cái quần ra như đi tiểu..đít hướng về phía bên kia. Phiá bên kia của địa ngục, cũng là niềm hạnh phúc của chị, cũng chỉ cần cởi nút khuy quần ra đi tiểu, dí sát vào hàng rào. Thế là xong. Miền đất thiên đàng nằm chông chênh giữa hai miền địa ngục, ranh giới là một hàng rào kẽm gai. Quá đẹp. Quá lăng mạn. Nhưng tôi vẫn c̣n một câu hỏi, cái người đàn ông may mắn hơn tôi đó đă bằng cách nào, trấn áp được nỗi lo sợ để có thể trong một t́nh huống như thế vẫn đảm đương nổi cái chức năng của giống đực.. Thật bội phần thán phục.
 

Cái kẻ đă nghĩ ra được kế thiến người phải chăng mở đường cho việc thiến chó? Nhưng thiến như thế th́ thương chó hay thương ḿnh? Ở nhà tôi cũng vậy, sợ con mèo Phăng Phăng cào rách bộ salon bằng da nên các con tôi quyết định cho rút móng chân của mèo. Từ đó, có sự xung đột, mâu thuẫn cha con về việc thiến hay không thiến, rút hay không rút móng. Mèo mất móng là thứ "gà chết", giống đàn ông bị thiến, không chạy nhảy như trước nữa, chẳng khác ǵ người què. Ra ngoài vườn trèo leo đâm khập khễnh, gặp chuột chỉ đành cười trừ xă giao xuống nước: đằng ấy có khoẻ không? Chuột biết mèo không có móng khinh khỉnh không thèm trả lời. Chuột thong thả đi qua mặt mèo, liếc séo cái nh́n khinh bỉ, như một khách nhàn du, cười hích hích. Mèo nh́n chuột trong nỗi bất lực và niềm oán hận về khuyết tật của ḿnh. Chẳng hiểu mèo có nh́n ra được cái lẽ, cái mầm mống của sự mất móng không? Rách bộ Salông có phải là lư do cần và đủ để con người hành xử tàn tệ với số phận của mèo không ? Nghĩ đến thấy rùng rợn, thấy có vẻ ác độc làm sao. Giả dụ, rút móng chân người như vậy có được không? Rút móng chân ḿnh có được không?
 

Hội bảo vệ súc vật tại sao chấp nhận những việc làm như vậy. Đánh con vật th́ không được, có thể ra ṭa nếu bị thưa. Nhưng rút móng chân, thiến chó, thiến mèo th́ lại không sao cả. Càng nghĩ, tôi càng thấy quẩn. Có cái ǵ không ổn, có cái ǵ mâu thuẫn chưa hiểu đầu cua tai nheo ra sao?
 

Mới đây th́ tai họa xảy đến cho Tiki Tika rồi. Cuộc đời Tiki và Tika bước vào một ngơ cụt đến thảm thương. Vốn thương chủ nên mỗi lần chị bạn tôi về nhà là cả hai vui mầng sủa gâu gâu. Trăm lần như một, cảnh đó diễn ra và nếu chị về trễ th́ Tiki và Tika buồn và chảy nước mắt. Thấy mắt Tiki, Tika có rỉ mắt, chị bảo: hôm qua về trễ nó khóc đấy. Thương quá là thương. Chúng xốn xang xốn ruột, chúng cồn cào bầy tỏ tâm trạng chán ngán, thất vọng, chạy ra chạy vào, rên ư ử. Thật đến tội nghiệp. Sự bầy tỏ như thế, con người đôi khi cũng không so sánh bằng. Người ta đă nhiều lần thấy giống chó trung thành với chủ đến bỏ ăn, nhịn đói đến chết theo chủ, hoặc mỗi ngày ra nằm phủ phục trước mộ chủ như tỏ ḷng thương tiếc. Đôi người đă nhẹ dạ phán rằng: chó c̣n hơn người. Tôi lại cũng không dám nghĩ xa hơn nữa.
 

Quên chưa nói là chị bạn tôi ở trong một chung cư nhiều tầng. Có bà hàng xóm không chịu được tiếng chó sủa đă đâm đơn kiện. Có thể bà hàng xóm này vẫn ra vào gặp Tiki và Tika và đă từng vuốt ve Tiki. Nhưng nghe tiếng chó sủa lại là chuyện khác. Bà có thể khó chịu, có thể mất ngủ và rất có thể nổi khùng lên không chịu đựng được. Bà kiện lên chủ chung cư. Chủ chung cư gửi giấy phạt 75 đồng v́ chó gây ồn ào trong chung cư. Xứ người nó lạ lắm, thái độ, cách hành xử khác ta lắm. Ở bên nhà, chó sủa là chuyện thường. Gà gáy sáng là chuyện thường. Tiếng chim chóc hót buổi sáng là chuyện cũng rất b́nh thường. Tiếng ve sầu ra rả suốt ngày nghe điếc tai, rồi cũng quen. Ban đêm tiếng chó tru, sủa trăng cả đêm vẫn ngủ được. Mà có ai điên khùng đi kiện nhà có chó? Có ai đi ngăn tiếng chim hót? Mất tiếng hót th́ chim không c̣n là chim. Có ai đi ngăn tiếng gà gáy te te mỗi sáng? Con gà trống trong ngày chỉ hứng t́nh lúc đó và chỉ gáy lúc đó. Người ta bảo gà gáy sáng. Tôi không tin như vậy.
 

Thiếu tiếng gà gáy buổi sáng, thiếu tiếng chim hót, thiếu tiếng ve sầu th́ như đời sống không b́nh thường nữa. Ta quen quá rồi đến độ gần gũi thân thương, đến độ không có không được. Vậy mà nghe tiếng chó gâu gâu vài tiếng đă nổi điên lên, chịu không nổi.. đó cũng là nét cá biệt của người da trắng.. Chỉ một chút xíu như xầy da, tróc vẩy đă trở thành một kiếp nạn đối với họ rồi. V́ thế, họ lấy làm lạ lắm khi thấy chúng ta khốn đốn nào chiến tranh, nào nghèo đói, nào tất bật chạy gạo từng bữa mà vẫn nhởn nhơ, vẫn có nụ cười.. Họ không hiểu được ta. Ta cũng không hiểu được họ.
 

Chị bạn tôi v́ thương Tiki, Tika, v́ muốn giữ hai con chó với ḿnh nên đành đọan quyết định mang chúng đến thú y giải phẩu cắt đi thanh khí của nó. Phắc tuya lên tới 1500 đồng gồm đủ thứ lỉnh kỉnh ở trong. Tôi không dám lạm bàn vào chi tiết. Nên phê phán bà hàng xóm khó tính hay phê phán chị bạn ác quá? Phần trách nhiệm, lỗi phải về ai ? Về chủ con chó là chị bạn? Hay người hàng xóm? Chó đă mất sinh thực khí nay lại mất béng thanh quản c̣n sống làm ǵ nữa? Nếu tôi ở trường hợp nó, tôi sẽ sống làm sao? Trông thấy đàn bà đẹp, dỏ nước dăi, máu chạy ngược ứ lên đầu muốn vỡ bung ra. Mồm th́ muốn nói lời yêu đương cũng không được, muốn chửi thề cũng không xong.
 

Lại chuyện tiền. Nhưng như đă nói ở trên. Chị bạn tôi không kể chuyện tiền bạc. Nhưng tôi lại nghĩ lang thang vớ vẩn, so sánh đủ chuyện. Tôi có người bạn kể cho biết, anh đă xin tiền để giúp một cơ sở y tế ở vùng Nha Trang, trong đó có khám bệnh và phát thuốc cho người nghèo và người dân tộc thiểu số. Vậy mà số tiền chi phí hằng năm chỉ trên 3000 đồng. Rồi c̣n phát gạo 20 kílô cho người nghèo. Với hơn 3000 đồng đó, biết đâu đă cứu sống được nhiều mạng đứa trẻ. Mạng người là quư, những đồng tiền cứu trợ đó cũng vô giá. Đừng nghĩ th́ thôi, nghĩ tôi lại buồn.
 

C̣n số phận Tiki và Tika bây giờ đến thảm thương. Mỗi lần chủ về, hai chú không sủa được nữa. Chỉ kḥ kḥ trong cuống họng. Có lẽ thiến, hai chú cũng c̣n chịu đựng được. Nhưng muốn bầy tỏ ḷng thương chủ th́ nay đành chịu. Phải chăng, đó là nỗi khốn khổ nhất của hai chú?
 

Nghĩ lại con Phăng Phăng nhà tôi c̣n may mắn lắm. Nó được chiều như chiều vong. Không cho ra ngoài, Phăng Phăng cứ theo bám dính lấy tôi kêu gào. Rồi nó tức ḿnh hất mọi thứ ở trên bàn xuống đất kêu loảng xoảng. Sách vở, tài liệu vốn là thứ tôi quư nhất xếp đâu ra đó, nó lấy chân hất xuống đất. Thiếu ǵ thứ để vất xuống đất. Cứ nhè sách vở thôi. Có vẻ khinh tôi ra mặt, biết vứt cái ǵ tôi quư nhất, khinh cả cái đám chữ nghĩa của tôi và cả những người bạn của tôi nữa. Nằm phơi dưới sàn, ngổn ngang, lẫn lộn các nhà văn như Lê thị Thấm Vân, Đỗ Hoàng Diệu, Mai Ninh v.v..., rồi các nhà báo nam nữ, các triết gia, các nhà sử học, nhất là các nhà sử học th́ đến tội nghiệp. Cả nhà chỉ cười. Con trai tôi vừa cười vừa mắng yêu : Phăng Phăng hư quá à. Nói xong, liệu mà đi nhặt tài liệu vung văi dưới đất. Về mùa hè, đôi lúc tôi khổ với Phăng Phăng. Nó bắt chim, bắt chuột nhắt đủ thứ cơng về nhà, vứt vào xó nào đó. Nhà thối hoăng lên mới biết tại Phăng Phăng.
 

Chính điều đó làm tôi giận Phăng Phăng. Bắt chim, bắt chuột rồi ăn cho thêm dinh dưỡng như mèo bên nhà là điều tốt, hợp với bản năng của nó. Nhưng ở đây sát sinh để đùa, để chơi, để nghịch là điều bất nhẫn. Mà thường cái chức năng đó chỉ dành cho con người. Phăng Phăng ăn ngon đủ thứ đâu thèm ăn chim sống chuột chết. Tôi giận Phăng Phăng là v́ thế. Nó chẳng nên bắt chước con người. Tôi giận Phăng Phăng c̣n có lư do nữa. Nghĩ lại vào năm từ 1950 đến 1954, tôi lưu lạc ở Hànội một ḿnh giữa hai lằn đạn. Không có mà ăn, cũng đi bắt chim sẻ về nướng ăn. Đó là bữa tiệc. Bụng đói, nh́n bất cứ cái ǵ cũng chảy nước dăi, dù chỉ là nắm cơm. Thiếu dinh dưỡng hai chân tôi phù, đôi lúc phải ḅ lê, ḅ càng. Nghĩ mà càng tức Phăng Phăng.
 

Nói chi đâu xa, khoảng năm 1982 ǵ đó, tôi được thư ông anh lớn ở Sàigon gửi thư sang căn dặn: Chú phải gửi về Sàig̣n loại cá hộp xắc đin của Marốc về để bồi dưỡng cho ông anh cả đang đau nặng. Nay phải bồi dưỡng cho anh "ăn uống theo tiêu chuẩn Quốc tế". Cứ nghĩ đến câu ăn theo tiêu chuẩn quốc tế, tôi lại không nhịn được cười. Bên nhà cho thế là sang lắm. Soài, mít, ổi, chôm chôm, măng cụt ngon gấp 10 lần cam, lê, táo xứ người lại chê. Cam lê táo mới quư cơ, mới sang. Ăn cá lóc, cá rô nướng, lươn sào lăn th́ bổ gấp trăm, ngon gấp trăm cái đồ vứt đi ở xứ người là mấy con xặc đin. Biết vậy, tôi làm thinh không gửi về. Trong khi đó, Phăng Phăng xơi cá Tuna, hộp nhỏ xíu, đắt 2,3 lần sắc đin.
 

Được cái Phăng phăng có cái hay là không thèm ăn vụng. Đồ ăn dọn trên bàn, nó không thèm để mắt tới. Thường theo bản tính th́ mèo ăn vụng, người th́ ăn hối lộ. Luật thiên nhiên là vậy. Nên thời nào cũng vậy. Nghĩ thế, biết đâu tôi cứ gửi cho người Việt Nam cá Tuna ở bên này về họa may hết bệnh ăn hối lộ chăng? Chỉ sợ bệnh chưa hết mà Tuna lên giá th́ bỏ mẹ cả nước. Cũng thú thực là nhiều lúc, tôi cũng lấy ăn ké. Chẳng hiểu ăn như thế, phải gọi Phăng Phăng ăn theo tiêu chuẩn nào? Đúng là người không bằng vật. Nước ta c̣n nghèo, bà con c̣n nghèo biết làm sao được. Thôi th́ sống ở đâu th́ theo đó, so sánh làm ǵ cho thêm mệt.
 

Trước khi chấm dứt bài, người viết thấy cái bộ óc con người nó kỳ diệu lắm, có thể nghĩ ra những điều tốt nhất và cả những điều ghê tởm nhất. Cứ nh́n đám chữ nghĩa con người xử dụng hẳn thấy điều đó. Sự toàn thiện, toàn mỹ và sự tàn bạo, ô nhục cách nhau có một lằn ranh nhỏ. Khốn cho thời đại chúng ta, lúc nào cũng phải sống giữa những làn ranh đó trong ṿng tranh chấp thị phi. V́ thế, con người đi t́m một trái đệm, một chỗ tựa, một chỗ ẩn náu nơi giống chó. Chó càng lên ngôi, sự phá sản niềm tin vào người, vào đồng loại càng sâu đậm. Trong tương lai, mà đă có rồi đấy, sẽ có chuyện bảo hiểm cho chó, mèo, thừa kế di sản, nghĩa địa cho chó mèo và biết đâu có cả bàn thờ với di ảnh, linh vị như người chết. Người Nhật mới đây làm lễ bái lậy trước vong linh hằng trăm ngàn gà bị dịch cúm gà phải tiêu hủy. Phải biết đâu đấy. Chó mèo sẽ ngồi lên chỗ mà trước đây chỉ có bậc tổ tiên, cha mẹ, bậc anh hùng được ngồi? Cái điều tồi tệ nhất có thể xảy ra không c̣n xa nữa.. Lúc đó th́ sẽ có một nếp sống văn hóa súc vật.. bị đảo ngược. Người viết quả t́nh không mong điều đó xảy ra.
 

Nhưng tôi vẫn c̣n câu hỏi canh cánh bên ḷng chưa có câu trả lời : Tiki và Tika cũng như Phăng Phăng sướng hay những chú mèo chú chó Việt nam chạy dông ngoài đường sướng? Được cưng chiều, được thiến, được ăn ngon, được cắt thanh khí, được để di ảnh, được là bạn chân t́nh của hai người mạnh nhất hoàn cầu..? hay ngược lại bị phải ăn cứt, bị xua đuổi, bị hành hạ, bị mất mạng như chơi, được tự do muốn đi đâu th́ đi, muốn làm ǵ th́ làm ? Thật sự, tôi không đủ sức để trả lời một câu hỏi đơn giản như thế.
 

Riêng bản thân người viết, kỳ tới sẽ phải đương đầu với một lương tâm khó xử, một xung đột văn hoá giữa trong và ngoài khi đặt chân về nước: Có nên chiều theo cái dạ dầy đi xe ôm xuống khu Ngă Ba ông Tạ làm một đĩa thịt chó cho có hương vị quê hương? Sự chọn lựa ắt cũng không phải dễ..

 

Trang Nguyễn Văn Lục

art2all.net