Thân Trọng Thủy

 

Giới thiệu 2 truyện ngắn của

Guy de Maupassant

(1850 – 1893)

Guy de Maupassant (tên đầy đủ là Henri René Albert Guy de Maupassant) là nhà văn Pháp,  thế kỷ XiX,tác giả những tiểu thuyết và truyện ngắn  có khuynh hướng  hiện thực, đôi khi hư ảo. Ông sinh tại Fe1camp, một thị trấn của vùng hành chánh Haute- Normandie. Thời thơ ấu ông được gần gũi dân quê, tiếp cận với thổ ngữ và những sinh hoạt b́nh thường ở vùng Normandie nên đă h́nh thành được nguồn cảm hứng dồi dào cho các truyện ngắn của ông. Ông được xem là một trong những tác giả viết truyện ngắn hiện đại lỗi lạc nhất.

Tác phẩm của ông gồm 6 cuốn tiểu thuyết, 3 tập kư sự du lịch, một tuyển tâp thơ và trên dưới 300 truyện kể và truyện ngắn.

Chịu ảnh hưởng của Flaubert, người thầy và cũng là cha đỡ đầu của ông, nên văn phong của ông luôn thể hiện thái độ khách quan hiện thực, nhận xét tinh tế, miêu tả chi tiết tỉ mỉ, sâu sắc.

Ông chết bệnh năm 1893 tại một dưỡng trí viện tư nổi tiếng ở Paris, hưởng dương 43 tuổi.

Truyện ngắn L’Aveugle đă được đăng lần đầu ngày 31 tháng 3 năm 1882 trên tờ  Le Gaulois, nhật báo văn học và chính trị mà Maupassant là cộng tác viên.

 C̣n  truyện ngắn Rosalie Prudent đă được đăng lần đầu ngày 2 tháng 3 năm 1886 trên nhật báo  Gil Blas (Guy de Maupassant cũng là cộng tác viên của báo nầy) và sau đó đăng trong tập truyện ngắn  La petite Roque,  xuất bản năm 1886.

 

~~oOo~~

 

 

Rosalie Prudent

 

 

Trong vụ án nầy quả có một điều bí ẩn mà từ bồi thẩm đoàn, ông chánh án, cho đến công tố viên đều không sao hiểu nổi.

Cô Rosalie Prudent, đầy tớ của vợ chồng ông Varambot ở quận Mantes (1), bỗng dưng có chửa mà ông bà chủ không hề hay biết. Cô Prudent đă sinh nở vào ban đêm, trên  gác thượng, rồi giết đứa bé và chôn sau vườn.

Những vụ giết con mà thủ phạm là các tớ gái là chuyện thường xẩy ra. Nhưng có một chi tiết không giải thích được. Khi khám xét căn buồng của cô Prudent, người ta phát hiện một lô quần áo trẻ sơ sinh mà cô đă thức đêm để cắt may trong suốt ba tháng trời. Đến làm chứng có ông chủ tiệm tạp hóa mà cô Prudent đă dùng tiền lương của ḿnh mua đèn cầy để dùng trong công việc rất dài ngày đó. Ngoài ra c̣n phải kể đến bà đỡ trong vùng. Được cô Prudent cho biết hoàn cảnh của cô, bà đă hướng dẫn đủ mọi điều cho cô và căn dặn những việc cô cần làm lỡ sau nầy lúc xẩy ra sự việc không có ai giúp. Bà đỡ c̣n t́m cho cô một chỗ làm ở Poissy nữa (2). Prudent biết trước cô sẽ bị đuổi việc, v́ xưa nay vợ chồng Varambot không hề đùa cợt với đạo đức bao giờ. 

Họ có mặt ở đó để dự phiên ṭa. Cả chồng và vợ đều sống nhờ chút ít lợi tức trong tỉnh. Họ lộ vẻ phẫn nộ “con điếm kia” đă làm dơ dáy nhà họ. Có vẻ như  họ muốn thấy cô ta bị xử chém ngay lập tức, không cần xét xử. Họ tố cô dồn dập bằng những lời khai đầy ác ư, những lời khai thốt ra từ miệng họ đă trở thành những lời buộc tội.

Tội nhân là một cô gái cao lớn xinh đẹp ở vùng Basse- Normandie. Cô ư thức được t́nh trạng của ḿnh nên chỉ khóc suốt chứ không chịu trả lời lấy một tiếng. Tuy nhiên v́ mọi chứng cớ đều chứng tỏ  rằng cô gái đă có ư muốn giữ đứa bé để nuôi cho nên ṭa đành tin rằng cô đă phạm tội ác dă man đó trong môt lúc tuyệt vọng và điên cuồng.

Ông chánh án cố gắng một lần nữa để làm cho cô mở miệng nhận tội. Và sau khi lấy giọng ngọt ngào thúc giục cô, ông đă khiến cô cuối cùng cũng hiểu ra rằng những người họp ở đây để xét xử cô không hề muốn cô phải chết, trái lại có thể họ c̣n  thương hại cô là đằng khác.

V́ thế cô quyết định nói.

Ông chánh án hỏi: “Nào, trước hết hăy cho chúng tôi biết cha đứa bé là ai?”

Đó là điều mà từ đầu cho đến lúc nầy cô vẫn khăng khăng giấu kín. Nhưng bỗng nhiên cô vừa trả lời vừa nh́n ông bà chủ, là những người vừa mới vu cáo cô một cách ác độc:

-  “Là ông Joseph, cháu ông Varambot.”

Hai vợ chồng giật nẩy ḿnh, cùng la lớn:” Không đúng! Nó nói láo! Bỉ ổi quá!”

Ông chánh án yêu cầu họ im lặng rồi nói: “Cô vui ḷng nói tiếp. Cho chúng tôi biết chuyện xẩy ra thế nào."

 Thế là đột nhiên cô nói một hơi một mạch như để  cho khuây khỏa con tim khép kín, con tim cô đơn và tan nát khốn khổ của cô, để làm vơi đi tất cả mọi buồn phiền của cô trước những kẻ nghiêm khắc đó, những người mà cho đến lúc nầy đây cô xem như là kẻ thù và là những quan ṭa cứng rắn, không làm xiêu ḷng được.

- Phải, chính là ông Joseph Varambot, khi ông ấy đến nghỉ phép năm ngoái.

- Ông Joseph Varambot ấy làm nghề ǵ?

- Thưa ông, ông ấy là hạ sĩ quan pháo binh. Ông ấy ở lại trong nhà hai tháng. Hai tháng hè. Cháu chẳng  nghĩ ǵ cả khi ông ấy bắt đầu nh́n cháu, rồi tán tỉnh cháu, rồi mơn trớn cháu suốt ngày. Thưa ông, cháu cứ để mặc…Ông ấy cứ nhắc đi nhắc lại rằng cháu là một cô gái đẹp, cháu vui tính, cháu hợp với ông ấy. C̣n cháu th́ chắc chắn là cháu đă thích ông ta. Cháu có thể làm ǵ chứ? Cháu đang cô đơn, rất cô đơn, mà nghe nói thế… Thưa ông, cháu một thân một ḿnh trên cơi đời nầy, không có ai để tṛ chuyện, không ai để trao gởi những nỗi buồn phiền. Cháu không c̣n cha, không c̣n mẹ, không có anh, không có chị, không có em, không có ai cả. Khi ông ấy tṛ chuyện với cháu th́ cháu chỉ xem ông ấy như một người anh mới về mà thôi. Thế rồi một buổi tối ông ấy rủ cháu xuống bờ sông nói chuyện để khỏi làm ồn người khác. Cháu đă đến đó…. Cháu chẳng biết tại sao nữa! Cháu chẳng biết chuyện ǵ sau đó… Ông ta đă ôm cháu… Quả thật là cháu đă không muốn… không… không… cháu không thể… cháu muốn khóc… không khí th́ mát dịu… trời sáng trăng… Cháu không thể… không… cháu xin thề… cháu không thể… Ông ấy đă làm những ǵ ông ấy muốn… Chuyện đó c̣n kéo dài ba tuần lễ nữa khi ông ấy c̣n ở lại trong nhà… Lẽ ra cháu đă theo ông ấy đến tận cùng thế giới…. Ông ấy đi rồi… mà cháu th́ không hề biết ḿnh đă mang thai… Một tháng sau cháu mới biết.

Cô ta bật khóc lớn đến nỗi ṭa phải dành thời gian cho cô b́nh tĩnh lại.

Rồi ông chánh án tiếp tục nói bằng cái giọng của linh mục nói trong pḥng xưng tội: “Nào, nói tiếp đi!”

Cô gái nói tiếp: “Khi cháu biết cháu có thai, cháu liền báo cho bà đỡ Boudin biết.  Bà ấy đang có mặt ở đây để làm chứng. Và cháu đă hỏi bà ấy những ǵ phải làm trong trường hợp xảy ra chuyện mà không có bà. Sau đó, đêm đêm cháu thức may đồ em bé cho đến một giờ sáng, rồi cháu t́m sẵn một chỗ làm khác v́ cháu biết trước thế nào cháu cũng bị chủ đuổi việc. Tuy vậy cháu lại muốn nấn ná lại trong nhà cho đến giờ phút chót để tiết kiệm tiền, v́ cháu chẳng có là bao, với lại c̣n cần tiền để chi dùng cho đứa bé nữa…

-  Vậy nghĩa là cô đă không muốn giết nó?

-  Ồ, thưa ông chánh án, chắc chắn là không.

-  Thế tại sao cô lại giết nó?

-  Chuyện là thế nầy. Chuyện ấy đến sớm hơn cháu tưởng, xảy ra trong nhà bếp khi cháu vừa rửa chén xong. Ông bà Varambot đă ngủ. Cháu níu tay vịn cầu thang để lết lên gác một cách khó nhọc. Rồi cháu nằm ngay xuống nền gạch, để khỏi làm dơ giường. Việc đó kéo dài chừng một giờ, hai giờ hay ba giờ cháu không biết nữa. Cháu đau lắm, và rồi cháu lấy hết sức để rặn, cháu cảm thấy nó lọt ra và cháu nhặt nó lên.

-  Ồ, phải rồi, cháu đă hài ḷng, chắc chắn vậy. Cháu đă làm tất cả những ǵ bà đỡ Boudin dặn, tất cả mọi chuyện! Rồi cháu đặt nó xuống giường, là đứa bé ấy. Nhưng rồi một cơn đau nữa lại đến, lần nầy đau muốn chết đi được. Nếu quí vị đây biết việc đó có nghĩa là ǵ th́ chắc hẳn quí vị đă không xem vụ nầy lớn vậy. Cháu khuỵu gối rồi té ngửa xuống đất và chuyện ấy lại tiếp tục chừng một giờ hay hai giờ nữa, cháu nằm đó môt ḿnh…và rồi lọt ra một đứa khác, một đứa bé nữa… hai… vâng,… hai đứa…. thế đấy! Cháu bế nó lên như đứa trước và đặt nó lên giường, bên cạnh nhau…hai đứa…. Được không?, nói đi! Hai đứa bé! Mỗi tháng cháu chỉ kiếm được hai mươi quan! Nói đi, được không?... Một đứa th́ c̣n có thể được, phải, nếu nhịn hết mọi thứ… nhưng hai đứa th́ không thể! Đầu óc cháu quay cuồng, cháu biết tính sao đây? Cháu có thể chọn lựa không? Nói đi!

Cháu biết làm ǵ đây? Cháu thấy ngày tàn của cháu đă tới! Cháu để chiếc gối lên trên người chúng mà không biết tại sao. Cháu không thể giữ lại cả hai đứa…Và… cháu nằm lên trên… Rồi cháu vừa lăn qua lăn lại vừa khóc cho đến khi nh́n qua cửa sổ cháu thấy trời sáng. Chúng đă chết ở dưới gối, chắc chắn như vậy.

Thế rồi cháu ôm chúng xuống cầu thang, đi ra vườn rau, lấy cái xẻng của bác làm vườn để chôn chúng, sâu đến mức không thể đào sâu hơn được nữa, một đứa chỗ nầy, một đứa chỗ kia, chứ không chôn chung, để cho chúng không thể nói với nhau về mẹ chúng, nếu như chúng – những đứa bé đă chết – có thể nói được. Điều đó làm sao cháu biết được?

Rồi về nằm trên giường, cháu đau đến nỗi không thể dậy được. Họ mời bác sĩ đến và bác sĩ hiểu hết mọi chuyện… Đó là tất cả sự thật, thưa ông chánh án. Giờ quí ông muốn xử sao tùy ư. Cháu đă sẵn sàng.

Phân nửa quí vị bồi thẩm hỉ mũi liên tục để khỏi khóc. Các bà trong pḥng xử đều thổn thức. Ông chánh án hỏi: 

-  Cô chôn đứa kia ở đâu?

Cô gái hỏi lại:

-  Quí vị đă t́m thấy đứa nào?

-  Th́… đứa …đứa chôn dưới bụi ác-ti-sô.

-  À, thưa… đứa kia chôn dưới mấy cây dâu tây, bên bờ giếng.

Và cô bật khóc nức nở, lớn đến nỗi tiếng rên của cô đă xé cả ḷng người.

Cô Rosalie Prudent được tha bổng.

 

________________________________

 

Chú thích :

(1) Mantes: quận lỵ của một trong 4 quận của tỉnh Yvelines.

(2) Poissy: tổng-lỵ của một trong 39 tổng của tỉnh Yvelines.  Yvelines (gồm 4 quận, 39 tổng) là một trong 8 tỉnh của vùng Ile- de- France . Thủ phủ của vùng Ile- de- France là Paris.

 

 

 

Người mù

      

Ánh nắng đầu tiên trong ngày đem lại niềm vui nào cho ta vậy? Tại sao ánh nắng ấy khi chiếu xuống mặt đất lại làm cho ta tràn trề  vui sống như thế? Bầu trời rất xanh, đồng quê rất xanh, nhà cửa th́ toàn màu trắng; và mắt ta hân hoan đón nhận những sắc màu ấy để làm cho tâm hồn ta được tươi tắn. Và ta cảm thấy muốn nhảy múa, muốn chạy, muốn hát; cảm thấy một ư tưởng thật nhẹ nhàng và hạnh phúc đang đến với ta, một thứ cảm giác êm dịu đang lan tỏa...Ta như muốn ôm lấy mặt trời.

Giữa sự tươi vui mới lạ ấy, những người mù ngồi trước ngưỡng cửa như mọi khi vẫn giữ vẻ yên lặng, b́nh thản trong bóng tối vĩnh viễn của họ, và, không hiểu chuyện ǵ đang xảy ra, họ níu giữ mấy con chó lại v́ có vẻ như chúng muốn nhảy nhót.

Đến cuối ngày đứa em trai hoặc cô em gái sẽ dắt họ về nhà, nếu đứa em nói:” Hôm nay trời đẹp ghê” th́ người kia sẽ đáp:” Anh đă biết rơ là hôm nay trời đẹp, bởi v́ con Loulou đă không chịu ở yên một chỗ”.

Tôi biết một người trong bọn họ. Cuộc đời anh ấy là một trong những kiếp sống đọa đầy, khổ ải nhất mà ta có thể tưởng tượng được.

Anh ấy là một nông dân, con một chủ trang trại người Normandie (1). Lúc cha mẹ anh c̣n sống th́ anh c̣n được chăm sóc đôi chút, anh không có ǵ đau khổ ngoài sự khuyết tật khủng khiếp của ḿnh, nhưng ngay sau khi cha mẹ qua đời th́ cuộc sống khốn khổ bắt đầu.

Anh được một người chị thu nhận, nhưng tất cả mọi người trong trang trại đối xử với anh chẳng khác ǵ với một kẻ ăn xin, ăn nhờ phần cơm của người khác. Mỗi bữa ăn họ đều nói nặng nói nhẹ về phần ăn của anh. Họ gọi anh là đồ ăn không ngồi rồi, đồ cục cằn thô lỗ, và mặc dầu người anh rể đă chiếm đoạt phần gia tài thừa kế của anh, người ta chỉ nuôi ăn anh một cách miễn cưỡng, vừa đủ để cho anh khỏi chết đói mà thôi.

Mặt anh xanh xao nhợt nhạt, đôi mắt to và trắng như bột ḿ làm hồ dán. Bị chửi rủa, anh vẫn  thản nhiên, đến nỗi người ta không biết anh có cảm thấy ḿnh bị sỉ nhục hay không nữa.Ngoài ra anh chưa hề biết đến một sự dịu dàng nào cả. Mẹ anh không thương anh, thường bạc đăi anh. Bởi v́ ở ngoài đồng những người không hữu dụng đều là những kẻ có hại, và nhà nông họ sẵn sàng làm y như những con gà mẹ loại bỏ những chú gà khuyết tật trong đàn.

Ngay sau khi ăn xong anh ấy ra ngồi trước cửa nếu là mùa hè, c̣n mùa đông th́ lại ngồi cạnh ḷ sưởi, và không nhúc nhích động đậy  cho đến tối. Không một cử chỉ, không một động tác; duy chỉ có đôi mi do thần kinh bị tổn thương, căng thẳng nên thỉnh thoảng sụp xuống đôi mắt trắng dă . Anh ấy có trí óc không? Có suy nghĩ không? Có ư thức  rơ về cuộc sống của ḿnh không? Chẳng ai bận tâm về điều đó cả.

 

Mọi chuyện cứ diễn ra như thế trong vài năm. Nhưng sự thiếu khả năng làm việc cũng như sự  thản nhiên cam chịu của anh khiến những người bà con của anh bực tức. Thế là anh trở thành  kẻ bị bắt nạt, thành cái đích cho mọi người trêu chọc, thành nạn nhân của tính ác độc bẩm sinh, của những tṛ đùa dă man cho loại người thô lỗ chung quanh anh.

Họ nghĩ ra toàn những tṛ đùa độc địa mà sự mù ḷa của anh có thể gợi ư cho họ. Và để anh trả giá những ǵ anh đă ăn của họ, họ đă biến những bữa ăn của anh thành những giờ phút vui đùa cho những người chung quanh nhưng là những giờ phút khổ ải đối với người khuyết tật .

Nông dân những nhà lân cận đă đến tham gia tṛ giải trí nầy; từ nhà nầy qua nhà khác người ta truyền miệng cho nhau, và bếp của trang trại ngày nào cũng chật người. Một lần họ đem một con mèo hay một con chó nào đó để trước dĩa xúp của anh trên bàn khi anh sắp ăn. Nhờ bản năng, con vật đánh hơi được sự khiếm khuyết của anh nên nhẹ nhàng tiến đến liếm hết dĩa xúp một cách nhanh gọn, và khi lưỡi nó khua nước xúp phát ra một tiếng động nhỏ gây sự chú ư của gă nghèo khổ đáng thương th́ nó khéo léo dạt ra để tránh cái th́a mà gă đập hú họa xuống phía trước.

Thế là phát ra tiếng cười, tiếng xô đẩy, tiếng dậm chân của đám khán giả chen chúc dọc theo những bức tường. Và anh ấy th́, chẳng nói chẳng rằng, tiếp tục ăn bằng bàn tay phải, c̣n bàn tay trái th́ đưa ra phía trước để che chắn và bảo vệ cái dĩa.

Một lần khác họ cho anh ấy nhai nút chai, mảnh gỗ, lá cây hoặc cả rác rến mà anh không hề biết.

Rồi sau đó họ cũng chán cả những tṛ đùa nầy; và do tức giận v́ cứ phải nuôi anh ấy măi nên người anh rể đă đánh anh, vừa liên tục tát vào mặt anh, vừa cười nhạo những cố gắng vô ích của anh để chống đỡ hoặc đáp trả. Thế là có thêm tṛ chơi mới: tṛ chơi tát tai. Những người cày thuê, đám vô công rồi nghề, bọn tớ gái liên tục vả vào mặt anh khiến mi mắt anh chớp lia lịa. Anh không biết trốn vào đâu, chỉ biết không ngừng đưa hai tay ra để ngăn chận những ai lại gần.

Cuối cùng người ta ép buộc anh ấy đi ăn xin. Những ngày có phiên chợ họ dẫn anh ấy ra đường và mỗi khi nghe tiếng chân bước gần hoặc tiếng xe chạy qua là anh ch́a nón ra, ấp úng: ” Xin làm ơn bố thí...”

Nhưng người nông dân th́ không hoang phí và suốt nhiều tuần lễ anh chẳng kiếm được xu nào để đem về.

Thế là anh bị căm ghét đến tột độ, không chút thương hại. Và đây là cách anh chết.

Vào một mùa đông, tuyết phủ kín mặt đất. Trời giá rét khủng khiếp. Vậy mà một buổi sáng người anh rể dẫn anh đi ăn xin ở một nơi rất xa trên con đường cái, rồi bỏ mặc anh ở đó một ḿnh suốt ngày. Khi đêm đến ông ta báo cho mọi người biết là không t́m thấy người ăn xin đâu cả. Rồi ông nói thêm: ”Chậc! Không cần lo! Chắc có ai dắt nó đi v́ thấy nó lạnh. Nó không lạc đường đâu. Mai nó sẽ về ăn thôi."

Ngày hôm sau anh ấy không về.

Sau nhiều giờ chờ đợi, quá lạnh và cảm thấy ḿnh sắp chết, anh mù bắt đầu bước đi. Không ḍ được đường v́ đường đă bị tuyết phủ, anh ṃ mẫm đi bừa, phó mặc cho may rủi. Anh bị  ngă xuống mương, rồi đứng lên, không nói tiếng nào, tiếp tục đi nữa, mong t́m được một cái nhà.

Nhưng cơ thể anh càng lúc càng bị tê cóng v́ tuyết, đôi chân khẳng khiu yếu ớt không c̣n sức để đưa anh đi tiếp được . Anh ngồi xuống giữa một cánh đồng. Anh không đứng dậy được nữa.

Những nụ tuyết trắng vẫn không ngừng rơi xuống, phủ lấy người anh. Thân thể tê cứng của anh biến mất dưới lớp tuyết mỗi lúc một dày thêm, và chẳng c̣n ǵ nữa để đánh dấu nơi cái thây người mù nằm.

Mấy người bà con của anh làm ra vẻ hỏi thăm tin tức và kiếm t́m anh trong tám ngày.Thậm chí họ c̣n khóc nữa.

Mùa đông thật khắc nghiệt và tuyết chẳng tan nhanh. Thế rồi một ngày chủ nhật khi đi lễ nhà thờ, mấy nông dân chú ư đến một bầy quạ rất đông cứ lượn đi lượn về bên trên cánh đồng rồi sà xuống như một cơn mưa màu đen đổ sụp xuống một chỗ, chúng cứ bay lên rồi lại sà xuống măi.

Tuần lễ kế tiếp bầy quạ đen vẫn c̣n đó. Bầy quạ như một đám mây đen che phủ cả bầu trời, như thể chúng từ khắp chân trời tụ lại. Chúng vừa kêu inh ỏi vừa đáp xuống mặt tuyết sáng loáng, chúng vấy bẩn chỗ đó một cách khác thường, rồi chúng bới, chúng rỉa măi.

Một chàng trai trẻ đến gần để xem bọn quạ làm ǵ và phát hiện thi thể người mù, đă bị xé tơi tả một nửa. Cặp mắt nhợt nhạt đă mất v́ bị những cái mỏ dài háu ăn mổ, rỉa.

Và tôi chẳng bao giờ c̣n có thể cảm thấy sự tươi vui rực rỡ của những ngày nắng mà không khỏi nhớ đến một kỷ niệm buồn và một ư nghĩ sầu muộn về một kẻ nghèo khổ, bị cuộc đời ruồng bỏ, đến nỗi cái chết khủng khiếp của người ấy lại là một sự thanh thản cho tất cả những ai quen biết anh ta.

______________

(1) Normandie(t ca ngưi phương bc) : Mt tnh cũ Tây Bc nưc Pháp. Bây gi là mt vùng đa lư văn hóa gm 3 đơn v hành chánh là:  Haute-Normandie,  Basse-Normandie và Duche’ de Normandie (đất của công tước Normandie).

 

 

THÂN TRỌNG THỦY

dịch từ nguyên bản tiếng Pháp  “Rosalie Prudent” và “L’aveugle” 

của  Guy de Maupassant

 

 

trang thân trọng thủy

art2all.net