Thiếu Khanh

TƯỜNG TR̀NH VỀ LIÊN HOAN THƠ CHÂU Á – THÁI B̀NH DƯƠNG LẦN I

 

Liên Hoan Thơ Châu Á Thái B́nh Dương lần I do  Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam (VN), Hội Nhà Văn VN và Tỉnh Ủy, UBND Tỉnh Quảng Ninh phối hợp tổ chức tại Thành phố Hạ Long, Quảng Ninh  và Hà Nội từ ngày 1/2 đến ngày 7/2/2012. Liên hoan có sự tham dự của 81 khách nước ngoài đến từ 27 quốc gia và vùng lănh thổ, và 40 khách mời trong nước.

Dịch giả Vũ Anh Tuấn và người viết, có vinh dự có tên trong số khách mời chính thức. Nhưng  đến ngày lấy vé máy bay th́ các dự báo thời tiết về đợt “rét đậm rét hại” sẽ xẩy ra tại HN và Quảng Ninh trong thời gian đó khiến dịch giả Vũ Anh Tuấn lo ngại. Do t́nh trạng sức khỏe cộng với lời cảnh báo của bác sĩ riêng nên dịch giả Vũ Anh Tuấn đă quyết định không đi HN lần này. (Trước đây, v́ bận chuyện riêng, dịch giả Vũ Anh Tuấn cũng lỡ chuyến đi tham dự Hội nghị Quốc tế Quảng bá Văn học VN tại HN vào đầu năm 2010).

Theo chương tŕnh của Ban tổ chức (BTC), tất cả khách mời được đón tiếp tại Khách sạn Grand Hạ Long và Khách sạn Công Đoàn tại thành phố Hạ Long vào ngày 1/2/2012. Đến cuối buổi chiều ngày hôm nay hầu như  tất cả khách mời của Festival Thơ này đều nhận pḥng xong và tập trung ăn tối tại pḥng ăn khách sạn.

Ngay trong buổi tối đầu tiên ở Hạ Long và tại pḥng ăn của Khách sạn rất đông đúc, tôi rất vui lại cùng chạm cốc với nhiều người mà tôi đă gặp và quen trong Hội nghị Quốc tế Giới thiệu Văn học Việt Nam tại Hà Nội vào đầu năm 2010: Hoàng Thúy Toàn, một dịch giả tiếng Nga điềm đạm, nhỏ nhẹ, luôn rất chân t́nh mà trước đó tôi đă có dịp gặp lại tại Tp. HCM, một nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo có vẻ xuề x̣a dễ gần, phóng khoáng và hào sảng; một Nguyễn Duy và Giang Nam trầm mặc, biểu lộ tư thái vững chắc của những tài năng đă được định h́nh trong văn học; một Trần Ninh Hồ nhất định không dùng email; một Hoàng Minh Tường, người… của Thánh Thần (gặp lại tại apartment của nhà thơ Lâm Quang Mỹ ở HN, không cách xa lắm apartment của gia đ́nh anh), vân vân và nhiều người khác nữa. Ngoài ra, lần này, tôi được quen biết thêm một số bạn mới vốn là những tên tuổi rất quen thuộc trong làng văn học, nhưng tôi mới gặp lần đầu, trong đó có nhà thơ Nguyễn Đăng Sâm, cùng tuổi với tôi, ở Quảng Ninh; nhà thơ Vơ Quê luôn nhỏ nhẹ rất dễ thương của Đất Thần Kinh; nhà thơ Vĩnh Quang Lê, tổng biên tập báo Nhân Đạo và Đời Sống; nhà văn Đinh Quang Tốn hiền khô và ít nói; nhà văn Lê Xuân Đức, từng là Đại biểu quốc hội Khóa VIII; nhà thơ Văn Công Hùng với giọng lục bác ngọt ngào từ một nơi trước kia mang cái tên rất thơ mộng là xứ… Buồn Muôn Thuở; Lê Quang Sinh, một nhà thơ tuổi c̣n trẻ mà tác phẩm thơ rất dày và già dặn; nhà thơ Nguyễn Hiệp, một người đồng hương B́nh Thuận; dịch giả tiếng Nga Kim Hiền rất hiền hậu và xinh đẹp về nước cùng với đoàn khách là các nhà thơ Nga... Đặc biệt, nhà phê b́nh văn học Phạm Xuân Nguyên rất “ấn tượng” với mái tóc trắng phau nhưng gương mặt thật trẻ, và vui tính một cách sảng khoái trẻ trung. Về cái “tóc… già mặt trẻ” này, Đoàn Tử Huyến cũng ấn tượng lắm, nhưng lần này tôi không được gặp. Tôi cũng không được gặp Hoàng Vũ Thuật, một nhà thơ người Quảng Trị mà có lần tôi dịch hai bài thơ của anh sang tiếng Anh đăng trên website Tiền Vệ; nhà thơ Đỗ Quyên ở Canada, tác giả Trường ca Ḷng Hải Lư, năm nay không về. Mấy tháng trước đây, anh gởi cho một người bạn ở Saigon tặng tôi tác phẩm Trường ca của anh, nhưng tôi ở trên Hóc Môn chưa có dịp về Saigon lấy sách. Trong số nhiều người tôi rất tiếc không được gặp lại lần này, đặc biệt có hai người mà tôi rất yêu thích.  Một là dịch giả Trần Phú Thuyết, một người không những cực kỳ thông giỏi tiếng Nga, là thứ ngôn ngữ anh được đào tạo rất căn bản và rất sâu tại Liên xô cũ, mà anh c̣n tự mày ṃ nghiên cứu và giỏi luôn cả tiếng Anh! Không những trong số tác phầm dịch thuật của Trần Phú Thuyết gồm từ cả hai thứ ngôn ngữ này, mà các lănh vực dịch thuật và trứ tác của anh là rất đa dạng, từ tác phẩm văn học (như dịch Konstantin Paustovsky…) những bộ sách lư thuyết Kinh Tế Vi Mô, Kinh Tế Học (4 cuốn) đến cả sách nghiên cứu Âm Nhạc Trung Quốc, và Học Dịch Tiếng Anh Chính Xác Hơn, vân vân. Trong lần ra HN năm ngoái, 2011, tôi có nhờ đứa con rễ đưa đến thăm anh tại ngôi nhà mới rất khang trang (nhưng tôi lại quên ở Quận nào!). Lúc này anh đang chữa mắt.

Người thứ hai là nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu, dịch giả Trần Đương mà trong Hội nghị quốc tế Giới thiệu Văn học VN, tôi đă ở chung pḥng khách sạn với anh tại Hà Nội. Trần Đương là một tên tuổi rất quen thuộc trong giới nghiên cứu, dịch thuật và giới thiệu  văn hóa văn học Đức; trên số báo Văn Nghệ số 5 (4/2/2012) có bài viết của Lê Sơn (mà lần này tôi cũng không được gặp) gọi anh là “Đại Lực Điền trên cánh đồng văn hóa”. Nếu kể cả khoảng 50 đầu sách in chung nhiều tác giả, Trần Đương có trên 100 tác phẩm đă in! V́ anh không ở ngay trong Hà Nội nên năm ngoái tôi đi thăm Trần Phú Thuyết mà không đến thăm anh được. Sau khi từ Quảng Ninh trở về Hà Nội, tôi đă gọi điện thoại hỏi thăm cả hai anh.

Các khách sạn Công Đoàn và Grand Hạ Long nơi các thành viên tham dự Liên Hoan Thơ trú ngụ  nằm ngay trên bờ biển nh́n ra Vịnh Hạ Long rất thơ mộng, nhưng do trời có mưa bụi nhẹ và khá lạnh nên buổi tối đường phố ở khu vực này khá vắng – kể cả chợ đêm Hạ Long cách đó vài trăm mét chỉ có lưa thưa ít khách du lịch người Trung Quốc. Khu vực chợ đêm khá rộng, đèn sáng trưng, hầu như chỉ bán đồ lưu niệm cho du khách, nhưng khá vắng vẻ, không có sự nhộn nhịp như những khu phố buôn bán ở TP HCM. Có lẽ do trời lạnh khiến du khách không hào hứng dạo phố ban đêm. 

Festival Thơ chính thức bắt đầu vào ngày hôm sau, 2/2/2012, với lễ kéo cờ được cử hành vào lúc 9 giờ sáng tại khuôn viên của sân trước Khách sạn Grand Hạ Long. Cờ do nhà thơ, họa sĩ kiêm nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo thiết kế, với một chữ “thơ” nằm đè trên h́nh một con chim hạc (lấy mẫu từ mặt trống đồng) nằm giữa một ṿng tṛn kết bằng quốc kỳ nhiều nước. Tất cả cụm h́nh này được đặt nằm giữa một nền màu xanh biển, và dưới hai ḍng chữ:

LIÊN HOAN THƠ CHÂU Á – THÁI B̀NH DƯƠNG LẦN THỨ I

The First Asia – Pacific Poetry Festival

 

(Ảnh: Lá cờ của Liên hoan Thơ)

 

Đó cũng là lá cờ biểu tượng cho Ngày Thơ VN (không có hai ḍng chữ trên).

Sau lễ kéo cờ, tất cả lên xe ra núi Bài Thơ để làm Lễ Dâng Hương.

Núi Bài Thơ, trước đây có tên là Truyền Đăng Sơn hoặc gọi nôm na là Núi Rọi Đèn, là một ngọn núi đá vôi cao 201 mét nằm ở trung tâm TP Hạ Long, ngay trên bờ biển Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, một trong những núi cao nhất vùng biển Cửa Lục. Sở dĩ núi có tên Núi Bài Thơ, v́ trên một mặt đá dưới chân núi ở mặt phía Nam có khắc một bài thơ của vua Lê Thánh Tông mà tương truyền vào tháng 2 năm 1468, nhân một dịp đi kinh lư vùng Đông Bắc, nhà vua cảm hứng trước cảnh đẹp kỳ ảo của Vịnh Hạ Long đă làm một bài thơ và cho khắc vào vách núi. Từ đó núi có tên là núi Đề Thơ, về sau được gọi là núi Bài Thơ. Điều may mắn, như một phép lạ, là sau gần sáu thế kỷ, bài thơ khắc trên vách núi vẫn c̣n nguyên vẹn, trong khi tượng đá thiên nhiên h́nh nàng Tô Thị ở vùng núi Lạng Sơn đă bị nung vôi. Nói phép lạ may mắn là v́ trước đó nhà cửa dân cư bao bọc chung quanh ba mặt núi, sát vào tận vách núi có khắc bài thơ. (Tất cả khu dân cư mặt này đă được giải tỏa trước đó. Dấu vết giải tỏa c̣n rất mới.)

 

(Ảnh: Lễ Dâng Hương)

 

Lễ Dâng Hương trước bài thơ của Vua Lê Thánh Tông được tổ chức khá long trọng, với tiết mục dâng hương, các màn tŕnh diễn các làn điệu âm nhạc ca múa cổ truyền của các nghệ nhân địa phương, múa rồng, và cuối cùng là “thả thơ”.  Thả thơ là thả lên không trung những quả bóng bay đủ màu sắc mang theo các các dải lụa màu trên đó có viết những câu thơ của tiền nhân và của các thi sĩ nổi tiếng viết về Vịnh Hạ Long. Những vần thơ tuyệt cú nhanh chóng bay vút lên không, lẩn khuất vào làn sương mù trên bờ biển quanh chân núi.

 Buổi chiều cùng ngày dành cho Hội thảo “Thơ ca v́ một hâu Á – Thái B́nh Dương ḥa b́nh, đoàn kết, hữu nghị, hợp tác và phát triển” tại hội trường khách sạn Grand Hạ Long.  Các đại biểu trong và ngoài nước đọc tham luận. Buổi tối dự chiêu đăi của UBND Tỉnh Quảng Ninh và Hội Văn Học Nghệ Thuật Quảng Ninh tại pḥng tiệc khách sạn.

Buổi sáng ngày 3/2/2012, tất cả những người tham dự Liên hoan Thơ được dự một chuyến tham quan Vịnh Hạ Long trên những chiếc du thuyền bằng gỗ của thành phố Hạ Long phục vụ du lịch. Trong chuyến tham quan lần này các du thuyền chỉ dạo quanh trên vịnh, cho du khách được tận mắt chiêm ngưỡng các quang cảnh kỳ ảo của một thắng cảnh thiên nhiên hàng đầu của VN được xếp vào hàng kỳ quan thiên nhiên của thế giới. (Lần trước, trong kỳ Hội nghị quốc tế Giới thiệu Văn học VN vào năm 2010, ngoài Vịnh Hạ Long, khách tham dự hội nghị c̣n được tham quan các Động Thiên Cung và hang Sửng sốt trên bờ vịnh).

(Ảnh: Ḥn Trống Mái trên Vịnh Hạ Long mù sương. H́nh ảnh Ḥn Trống Mái này cũng là biểu tượng trên chiếc huy hiệu trên áo của các thành viên tham dự Liên hoan Thơ)

Buổi tối cùng ngày dành cho đêm Thơ quốc tế. Các đại biểu trong nước và quốc tế lần lượt tŕnh bày các thi phẩm của ḿnh, được các dịch giả kiêm MC dịch ra tiếng Anh hoặc tiếng Việt tương ứng, cho tất cả các thành viên tham dự được thưởng thức qua các “tai nghe” không dây (wireless headphone). Đặc biệt trong dịp này, nhà thơ Lâm Quang Mỹ đă “hát” thơ của ḿnh, thay v́ cách đọc thơ b́nh thường của mọi người.  Đó là một cách tŕnh bày thơ rất độc đáo và mới lạ. Lâm Quang Mỹ là bút hiệu của một tiến sĩ vật lư làm việc tại Viện Hàn Lâm khoa học Ba Lan và đă nghỉ hưu. Anh người Nghệ An, nhưng cùng gia đ́nh sống tại Ba Lan từ nhiều chục năm qua. Lâm Quang Mỹ đă xuất bản nhiều tác phầm Thơ tại Ba Lan bằng tiếng Anh và tiếng Ba Lan, trong đó có “Tuyển Tập Thơ Việt Nam Từ Thế kỷ 11 đến Thế Kỷ 19” được giới văn học Ba Lan chọn là “Sách của Năm 2011”. Mỹ nhận được nhiều giải thưởng văn học ở Ba Lan, và đă có 2027 lần “hát thơ” khắp nước Ba Lan, rất được thỉnh giả yêu thơ ở Ba Lan hâm mộ. Anh là hội viên Hội Nhà Văn Ba Lan cũng vừa là hội viên hội Nhà văn VN. Đêm thơ hào hứng kéo dài đến tận sau 12 giờ khuya!

Buổi sáng ngày Thứ Bảy, 4/2/2012, tất cả thành viên tham dự Liên hoan Thơ phải dậy thật sớm sớm, từ 6 giờ sáng, để ăn sáng và chuẩn bị lên xe rời khách sạn lúc 8 giờ. Theo chương tŕnh, đoàn khách sẽ tham quan Làng Gốm cổ Bát Tràng và ăn trưa tại đây trước khi trở về Hà Nội. Trên đường đến Bát Tràng, đoàn xe đi ngang qua Hội Lim ở Bắc Ninh nhưng không ghé lại. Từ xa đă thấy một không khí hội hè quy tụ rất đông người, và rất nhiều xe cộ - rất nhiều xe con sang trọng –  của người từ xa đến xem hội. Nghe nói có đến hai ngàn rưỡi nghệ nhân dân gian tham gia hát Quan họ trong Hội Lim lần này. Có lẽ đó là một kỷ lục. Nhưng không biết con số đó có chính xác không.

Làng Gốm cổ Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội. Sản phẩm gốm Bát Tràng nổi tiếng khắp nước từ lâu đời. Làng có 700 năm lịch sử chế tác đồ gốm. Khách đến đây dễ có cảm giác choáng ngộp với đồ gốm sứ. Hầu như tất cả nhà mặt tiền phố là các gian hàng thênh thang trưng bày đầy ắp sản phẩm gốm, từ những món nhỏ nhặt tầm thường đến những sản phầm cao cấp nhất. Toàn bộ gốm là gốm, đến nổi tôi không biết người ta mua sắm những thứ khác cần dùng cho cuộc sống hàng ngày ở đâu! Nhiều nhà trưng bày những cặp lọ sứ khổng lồ có lẽ cao không dưới hai mét! Bữa cơm trưa ở đây nhà hàng đăi một món “rượu thuốc” thật ngon (tôi có hỏi nhưng quên mất tên rượu) đựng trong những chiếc b́nh gốm h́nh quả bầu xinh xắn. Sau bữa ăn, nhiều cốc rượu vang c̣n nguyên, nhưng mọi b́nh rượu h́nh quả bầu đều nhẹ hều.

Về đến Hà Nội vào lúc 4 giờ rưỡi chiều, một sự cố ngoài dự liệu đă xảy ra với nhà thơ Lâm Quang Mỹ và tôi: Chúng tôi không có pḥng khách san! Số là hôm từ Tp. HCM ra, thay v́ gọi taxi về HN và đi thẳng đến Trung Tâm Văn Hóa Hội Nhà Văn tại Đường Âu Cơ, Quảng An, Quận Tây Hồ là nơi hai chúng tôi được chờ đón để đăng kư pḥng khách sạn, tôi đă nán lại phi trường Nội Bài một tiếng đồng hồ chờ vợ chồng nhà thơ Lâm Quang Mỹ từ Nghệ An ra, và cùng về tại apartment của một trong các con gái của anh  ở Yên Ḥa Quận Cầu Giấy (Con gái anh, tốt nghiệp từ Sorbonne, đang sống cùng chồng ở nước ngoài nên apartment mới mua để không). Với sự quư trọng chồng và truyền thống hiếu khách của một phụ nữ Việt Nam, cộng với phong cách lịch sự rất thanh nhă của người từng sống lâu năm trong một xă hội Tây phương, chị Kim Phúc, “the other half” của nhà thơ Lâm Quang Mỹ đă dành cho tôi sự tiếp đón niềm nỡ rất cảm động. Tôi quen Lâm Quang Mỹ trong Hội nghị quốc tế Giới thiệu văn học VN tại HN hai năm trước. Sau Hội nghị, Mỹ trở về Ba Lan;  chúng tôi thường xuyên điện thoại nói chuyện với nhau. (Chủ yếu là Mỹ gọi: anh ấy sợ tôi gọi ra nước ngoài tốn nhiều tiền!). Mỹ được mời về nước tham dự Liên hoan Thơ này, nên ngay từ khi c̣n ở Ba Lan, anh đă quyết định chúng tôi sẽ cùng đi chung với nhau. Và hai chúng tôi đă ở cùng pḥng khách sạn với nhau từ Quảng Ninh về đến Hà Nội – từ đầu đến cuối Liên hoan Thơ.

 

(Ảnh: Trong Hội Thảo Thơ. Từ trái qua: nhà thơ Lâm Quang Mỹ - tác giả, và nhà biên khảo về Thơ Lê Xuân Đức.)

 

Do “tách riêng” như thế, chúng tôi đă không đăng kư khách sạn ở HN. Rồi hôm xuống Quảng Ninh, ngày 1/2, thay v́ đi với đoàn Hội Nhà văn VN, Lâm Quang Mỹ và tôi cùng nhà văn Quân Đội Đinh Quang Tốn đi xe riêng của nhà thơ tiến sĩ Vĩnh Quang Lê, Tổng Biên tập báo Nhân Đạo và Đời Sống. Chính v́ chuyện “đi lẻ” này mà khi từ Quảng Ninh trở về HN, Lâm Quang Mỹ và tôi đă không có sẵn pḥng đăng kư trước như những người khác! Hai anh em được BTC bố trí ở tạm tại Nhà Khách Nguyễn Đ́nh Chiểu gần hội Nhà văn, nhưng rất xa Khu Biệt thự Tây Hồ, là nơi phục vụ ăn uống cho tất cả thành viên tham dự Liên hoan Thơ. Tôi và Mỹ thành ra lạc lơng. Sau khi tắm rửa xong, hai anh em tự t́m chỗ ăn tối ngoài phố trước khi vào Văn Miếu – Quốc Tử Giám tham dự Dạ Hội Thơ.

 

(Ảnh: Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội nhà văn VN, đọc diễn văn khai mạc Dạ hội Thơ)

 

Ở Hà Nội không có cảnh hàng quán ăn uống dày đặc cả thành phố như ở TP. HCM. Nhà hàng quán ăn ở Hà Nội rất thưa thớt. Mà Mỹ lại chỉ ăn cá, không ăn bất cứ loại thịt nào. Ngoài món chả cá Lă Vọng nổi tiếng ra, có lẽ khắp thành phố thủ đô không có nơi nào có quán ăn loại… canh chua cá lóc, cá bông lau, cá kho tộ vân vân dễ kiếm như trong Nam. Mà dù có các nhà hàng như thế, th́ một là cả hai chúng tôi c̣n lạ lẫm không quen (Mỹ ở nước ngoài hơn 40 năm!). Hai là chúng tôi cũng không có th́ giờ nhẩn nha thưởng thức. Chúng tôi phải t́m chỗ ăn “cơm bụi” thật nhanh để c̣n đi dự đêm Thơ! Kết quả là tối hôm đó, và cả sáng hôm sau, riêng nhà thơ hội viên hội nhà văn hai nước, chỉ ngồi nhai bánh mỳ không và nh́n tôi ăn!

Dạ Hội Thơ tại Văn Miếu được tổ chức khá hào hứng. Ngoài việc các nhà thơ trong và ngoài nước đọc lại cho người yêu thơ ở Thủ đô nghe những bài thơ của ḿnh đă được đọc ở Quảng Ninh, c̣n có nhiều màn phụ diễn khá hấp dẫn.

 

(Ảnh: Phụ diễn trong Dạ Hội Thơ)

 

Nhận thấy ở nhà khách Nguyễn Đ́nh Chiểu không được thuận tiện: máy lạnh không có chế độ sưởi, sau khi ở Văn Miếu về, hai chúng tôi thông báo với BTC và được hướng dẫn chuyển đến Nhà Khách Thanh Niên trên đường Hồ Xuân Hương. Ở đây pḥng rộng răi thoải mái hơn, nhưng máy lạnh cũng chỉ có chức năng làm lạnh không thôi. Mà như thế là thừa, v́ ngoài trời cũng đă đủ lạnh rồi. Nhà thơ Lâm Quang Mỹ, một người từ một xứ lạnh Đông Âu về HN đêm đó đă không ngủ được v́… lạnh, trong khi tôi trùm mền ngủ thẳng một mạch tới sáng không chiêm bao! Nếu các máy điều ḥa nhiệt độ trong apartment ở Yên Ḥa và trong khách sạn ở Quảng Ninh đều có chế độ sưởi khá ấm áp th́ các máy lạnh ở đây chỉ có chế độ lạnh chớ không có sưởi nóng. Bên ngoài có lẽ nhiệt độ dưới 20 độ C. Máy điều ḥa trong pḥng được chỉnh 27 độ, nhưng nó cứ… tà tà chạy quạt ở khoảng 20 độ C, như trong một “b́nh thông nhau” với không khí bên ngoài! Mỹ không quen với t́nh huống như vậy, nên thấy lạnh quá, dù cái mền dày và nặng… muốn ngộp thở.

Rất may, trưa hôm sau, sau khi dự khai mạc Ngày Thơ Việt Nam Lần thứ X, cũng tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chúng tôi được đưa về “nhập lại vào ḍng chảy chung” với các nhà thơ khác. Sau khi đoàn nghệ sĩ dân gian của Tỉnh Ḥa B́nh ra về sau các tiết mục tŕnh diễn cồng chiêng rất ấn tượng trong buổi sáng khai mạc Ngày Thơ VN, chúng tôi check in vào các pḥng trống của họ để lại. Lâm Quang Mỹ không c̣n phải ăn bánh mỳ: chúng tôi lại được phục vụ ăn ở chu đáo. Chỉ có điều nhà thơ Lâm Quang Mỹ có thêm hai đêm khó ngủ v́ máy lạnh ở đây cũng không có chế độ sưởi. Chỉ v́ muốn tôi có bạn mà Mỹ ở lại với tôi cho vui, thay v́ về apartment của ḿnh vào buổi tối như một số nhà thơ khác ở HN.

 

(Ảnh: Ngày Thơ VN lần thứ X tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám)

Ngày Thơ VN lần X được tổ chức tại Văn Miếu Quốc Tử Giám vào sáng mồng 5/2/2012, rơi đúng vào ngày Rằm Nguyên tiêu. Từ sáng sớm nhiều người dân thủ đô và du khách đă dập d́u và liên tục đổ vào khu Văn Miếu. Người vào xem rất đông. Năm nay BTC chỉ mời 10 tỉnh quanh Thủ đô tham dự sự kiện này với các gian hàng bày bán sách báo, và giới thiệu các đặc sản của địa phương ḿnh. Tôi la cà xem các “ông đồ nho” với mực tàu giấy đỏ lom khom “cho chữ” theo yêu cầu của khách hàng; và tôi thử lân la nhấm nháp trà Thái Nguyên được pha chế tại chỗ phục vụ khách miễn phí, dù tôi vốn không uống trà. Đặc biệt người uống trà miễn phí c̣n nhận được lời cám ơn rất cảm động từ người tặng.

 

(Ảnh: Một trong các “quầy” trà Thái Nguyên phục vụ miễn phí cho khách tham quan Ngày Thơ VN tại Văn Miếu)

 

Tại đây, qua giới thiệu của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, tôi được gặp lần đầu tiên nhà báo Xuân Ba người mà mới trước đó vừa có một bài viết trên tờ Tiền Phong Chủ Nhật Xuân Nhâm Th́n về cuộc hội ngộ t́nh cờ của nhà thơ nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo và tôi vào năm 2010, sau 37 năm chúng tôi “biết” nhau trong t́nh văn nghệ. Tôi cũng được gặp lại nhà thơ nữ người Mường Bùi Tuyết Mai mà trước đây tôi có dịp giới thiệu tập thơ Binh Boong của chị; bài viết được phổ biến trên nhiều trang mạng.

Ngày Thơ VN lần X cũng có tiết mục thả thơ.

 

(Ảnh: Tác giả và các cháu thiếu nữ đang chuẩn bị “thả thơ” tại Văn Miếu)

 

 

Do việc đổi chỗ ở, chúng tôi nghe thông tin không rơ, nên chiều hôm đó, cùng một số nhà thơ khác, chúng tôi đă lỡ chuyến xe của BTC đưa đi dự buổi tiếp đón Chủ Tịch Nước đến thăm.

Buổi sáng ngày tiếp theo, 6/2/2012, ngày cuối cùng của Festival Thơ, tất cả được BTC đưa đi thăm thắng tích Chùa Thầy ở Sài Sơn, cách Hà Nội khoảng 20 cây số. Trước kia Sài Sơn thuộc huyện Quốc Oai, Tỉnh Hà Tây, nay thuộc xă Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội. Tên núi Sài Sơn trong câu thơ  “Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn / Về núi Sài Sơn ngắm lúa vàng” trong bài thơ Đôi Mắt Người Sơn Tây nổi tiếng của thi sĩ Quang Dũng chính là núi mang nhiều truyền thuyết lịch sử này đây. Trước năm 1965, huyện Quốc Oai thuộc tỉnh Sơn Tây. Núi c̣n có tên là Núi Phật Tích hay Núi Thầy v́ là nơi ngày xưa Thầy (tức Pháp sư Từ Đạo Hạnh) tu hành, đắc đạo và “hóa”. Chùa thờ Thầy ở Núi Thầy nên gọi là chùa Thầy. Chùa Thầy là một cụm kiến trúc cổ bám vào chân Núi Thầy, gồm nhiều chùa liền nhau. Phần chùa chính ở phía trên gồm ba chùa tuần tự liền kề nhau từ thấp lên cao, là Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng. Cụm ba chùa này gọi là chùa Cao do Vua Lư NhânTông cho xây dựng.

Bên dưới Chùa Cao là Chùa Thiên Phước (Thiên Phước Tự). Trong quần thể Chùa Thầy c̣n có các thánh tích nổi tiếng như Hang Phật Tích hay Hang Thánh Hóa (nơi tương truyền pháp sư Từ Đạo hạnh thoát xác để đầu thai làm con Sùng Hiền hầu và trở thành vua Lư Thần Tông), Hang Bụt Mọc, Hang Cắc Cớ, Hang Gió, Hang Ḅ, Chùa Bối Am, hay chùa Một mái, v.v…

 

(Ảnh: Một trong hai chiếc cầu độc đáo - Nhật Nguyệt tiên kiều - tại Chùa Thầy)

 

Các chùa xây dựng chủ yếu bằng gỗ (có hai cây cột chính ở chùa Thượng bằng loại gỗ quư ngọc am rất lớn; tôi ṿng tay ôm thử chỉ được hơn một nửa ṿng thân cột; mỗi cây đ̣n tay trên mái nhà có đường kính có lẽ phải từ 20 đến 25cm!)

Chùa Thầy thờ Phật như mọi ngôi chùa khác trong cả nước, nhưng cũng là nơi thờ pháp sư Từ Đạo Hạnh với ba kiếp sống của ông: kiếp tu hành, kiếp hóa thân thành vua Lư Thần Tông, và kiếp đắc đạo thành Phật. Chùa Thầy là một danh thắng quốc gia với rất nhiều thứ đáng chiêm ngưỡng.

Đoàn tham quan có buổi giao lưu thơ với các thi nhân trong câu lạc bộ Thơ tại địa phương và dùng cơm chay tại Chùa Long Đẩu, nằm dưới chân núi Long Đẩu đối diện với Chùa Thầy. Khi đoàn lên xe về, mỗi người trên xe được Câu lạc bộ Thơ địa phương tặng một tập thơ thật dày và một cuốn sách ảnh Non Nước Chùa Thầy do Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội xuất bản, in ấn rất đẹp. Các thành viên trong đoàn được yêu cầu kư tên lưu niệm trong một cuốn số lưu niệm của Chùa Long Đẩu, nhưng rất tiếc đă không có đủ th́ giờ cho tất cả mọi người cùng kư. Cá nhân người viết chân thành xin lỗi về sự thiếu sót rất thất thố này.

 

 

(Ảnh: Giao lưu tại Chùa Long Đẩu Tự, dưới chân núi Long Đẩu, đối diện với Chùa Thầy)

 

Đoàn trở về Hà Nội trong ngày. Buổi tối tất cả các thành viên dự Liên hoan Thơ được mời dự buổi chiêu đăi của các Bộ Văn Hóa – Thông tin, Bộ Tài nguyên và Môi Trường, và Bộ Giao thông Vận tải phối hợp, tại Khách sạn 5 sao Daewoo, Hà Nội. Đây cũng là buổi tiệc chia tay, v́ ngày mai, 7/2/2012, tất cả khách mời sẽ lần lượt rời HN, ở đâu về đó.

10 giờ sáng ngày 7/2/2012, tôi được BTC cho xe đưa ra phi trường Nội Bài. Lâm Quang Mỹ  HHH. cùng đưa tôi ra phi trường, để sau đó, khi trở về Hà Nội, chiếc xe này sẽ đưa anh về Yên Ḥa, quận Cầu Giấy. BTC thật hết sức chu đáo.

Nhân đây, tôi chân thành cám ơn Ban Tổ Chức Liên hoan Thơ Châu Á – Thái B́nh Dương lần I đă cho tôi vinh dự được tham dự một sự kiện văn hóa quan trọng có tầm mức quốc tế. Và, ngoài một sự cố nho nhỏ ngoài ư muốn chung, tôi đă được dành cho mọi tiện nghi rất chu đáo trong suốt một tuần lễ tham dự Festival này.

Một lời cám ơn riêng xin chân thành gởi đến dịch giả Hoàng Thúy Toàn, các nhà văn Đỗ Hàn, Chánh văn pḥng Hội Nhà văn VN, Nguyễn Thanh Hoà văn pḥng Hội Nhà Văn VN, và nhà thơ Lê Quang Sinh, giám đốc Trung Tâm Văn Hóa Hội Nhà Văn VN, và nhiều bạn nhà thơ khác nữa, kể không hết. Tôi sẽ luôn ghi nhớ những kỷ niệm vui sướng được gặp lại các bạn trong t́nh thân ái ấm áp rất cảm động và những sự hỗ trợ các bạn dành cho trong suốt thời gian tôi được hân hạnh tham dự Liên hoan Thơ ở Quảng Ninh và Hà Nội.

 

Thiếu Khanh.

 

 

 

Thơ  Thiếu Khanh

thơ văn

art2all.net