Thiếu Khanh

 


MỘT CHÚT G̀ ĐỂ NHỚ VỚI TRẦN HOÀI THƯ

 

Trần Hoài Thư 1967
 

Thương tiếc nhà văn Trần Hoài Thư.

Hôm được nhà văn Phạm Văn Nhàn (ở Mỹ) gọi điện báo tin nhà văn Trần Hoài Thư hôn mê, sau đó anh qua đời, tôi đang ở trong Bệnh viện, và cũng chưa mở được Facebook trên laptop, nên tôi chỉ có thể viết mấy lời thương tiếc anh trên điện thoại.

Tôi chưa được gặp Trần Hoài Thư lần nào, nhưng biết anh, Phạm Văn Nhàn và tôi cùng tuổi Nhâm Ngọ, 1942, như với một số bằng hữu khác ở trong nước.

Sau năm 1975, tôi từ Đà Nẳng đưa gia đ́nh lên vùng rừng núi Phương Lâm, thuộc Huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, sống đời nông dân, làm rẫy và canh tác một hecta vườn cây ăn trái. Tôi sống ở đây 12 năm như một nông dân thực thụ. Năm 1987 tôi lại đưa gia đ́nh đi xa hơn, và … cao hơn, lên Bảo Lộc (tỉnh cao nguyên Lâm Đồng). Sau vài năm đạp xe đi bán hàng rong trong vùng Lộc An, Lộc Nga… và trong các bản làng xa xôi, tôi “sang lại” được một kiosque ngoài chợ Bảo Lộc để nhà tôi và các con bán bánh kẹo. Phần tôi thuê cơ sở mở lớp dạy tiếng Anh cho người lớn trong thị trấn. Nhưng năm 2000, tôi lại từ Bảo Lộc chuyển gia đ́nh về Sài G̣n.

Trong một phần tư thế kỷ lưu lạc đó, tôi hoàn toàn ù ù cạc cạc, không có cơ hội tiếp xúc với bằng hữu văn nghệ hay thông tin về văn học nghệ thuật trong và ngoài nước. Tôi không biết chi về hoạt động văn học của Trần Hoài Thư ở Mỹ.

Chỉ sau khi trở về Sài G̣n, (nói trở về v́ tôi đă rời Sài G̣n để ra Đà Nẳng lập gia đ́nh và ở lại đó từ năm 1968), tôi bắt đầu công việc dịch thuật kể kiếm sống và hỗ trợ các con học hành. Từ đây thỉnh thoảng tôi có dịp gởi đăng một bài thơ trên các trang mạng nào đó. Lúc bấy giờ chưa có các mạng xă hội, nhưng nhờ vậy tôi “gặp lại” một vài bằng hữu mà sau cuộc đổi đời choáng váng đang c̣n phân tán bốn phương. Tôi đặt từ “gặp lại” trong ngoặc kép v́ có nhiều người tôi chỉ giao tiếp trên mạng internet, chớ chưa hay không có cơ hội gặp mặt ngoài đời. Trần Hoài Thư là một người như vậy. Anh và gia đ́nh đang định cư ở Mỹ.

Sau khi tôi về Sài G̣n một thời gian có ai đó ở Mỹ báo cho Trần Hoài Thư biết trong cuốn sách Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến do nhà văn Trần Hoài Thư thực hiện, Thư Ấn Quán xuất bản, có… nửa bài thơ “Bài T́nh Ca ở Hậu Nghĩa” của Thiếu Khanh nhưng với tên tác giả là một người con gái hoàng tộc nào đó. Anh t́m cách liên lạc với tôi để hỏi sự việc. Tôi nhớ lại chuyện “cầm nhầm cố ư” này đă xảy ra từ lâu trước năm 1975 trên tờ tạp chí VĂN ở Sài G̣n, do ông Trần Phong Giao làm Thư Kư Ṭa Soạn.

Thoạt đầu, bài thơ “Bài T́nh Ca ở Hậu Nghĩa” gồm mười khổ bốn câu, được tôi chia đều trên hai tờ giấy vở học tṛ (một mặt), tôi đưa cho anh Khánh Giang, Thư Kư Ṭa Soạn BNS Thời Nay trước khi trở lên Hậu Nghĩa. Không biết anh Khánh Giang làm thế nào để lạc mất một tờ giấy chép nửa sau của bài thơ. Khánh Giang tưởng bài thơ chỉ gồm năm khổ chép hết trên một trang giấy c̣n lại, nhưng thấy nội dung không ăn nhập ǵ với cái tựa t́nh ca Hâu Nghĩa cả, và nhân khổ thơ đầu có chữ Chiêm Bao (Em mắt ngh́n thu xanh cỏ biếc / Ta lên rừng thẳm ngủ chiêm bao), thế là anh sửa tên bài thơ là Chiêm Bao và cho đăng trên Thời Nay. Một anh chàng nào đó đọc thấy thích bèn “cóp” lấy và gởi cho tập san VĂN, nhưng kư tên ḿnh là Tôn Nữ Kim Phượng. Đến lượt Trần Phong Giao đọc bản thảo, cảm thấy không thích khổ thơ cuối, bẻn ngắt bỏ và đăng “bài thơ Chiêm Bao” với bốn khổ thơ c̣n lại. Ngay hồi đó tôi đă có gởi thư báo sự việc với ông Trần Phong Giao, nhưng báo đă in ra và phát hành rồi, làm sao bỏ bài thơ ấy đi được? Tôi không theo dơi, không biết ông Trần Phong Giao có đính chánh ở số sau hay không mà về sau anh Trần Hoài Thư chép lại (nửa) bài thơ đó trên tạp san VĂN để in vào cuốn sách sang trọng của ḿnh, Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến, tuy anh cũng thấy hơi lấn cấn khi nội dung bài thơ là của một người lính lội nước phèn Hậu Nghĩa, đánh giặc trong vùng sông Vàm Cỏ mà tác giả lại là tên một cô gái “cành càng lá ngọc” Tôn Nữ Kim Phượng! Tôi mách anh Trần Hoài Thư trang web art2all của cô Đặng Lệ Khánh có đăng toàn bộ bài thơ gốc! Sau đó Trần Hoài Thư loại bỏ tên tác giả Tôn Nữ Kim Phương ra khỏi cuốn sách của anh, trám vào đó lời xin lỗi, và trả bài thơ cho tác giả Thiếu Khanh trong tập II. C̣n tôi, trước đó tôi cũng đă bỏ đi cái khổ thơ mà Trần Phong Giao không thích. Bài thơ nay chỉ c̣n chín khổ thơ.

Năm 2007, Trần Hoài Thư đề nghị để Thư Ấn Quán của anh tái bản tập thơ Trong Cơn Thao Thức của tôi. Tôi rất vui. Tập thơ Trong Cơn Thao Thức đă được NXB Da Vàng ở Đà Nẳng in từ năm 1971. Sau cuộc “phần thư” năm 1975, tâp thơ tuyệt bản. Tôi không c̣n bản nào trong tay. Tuy vậy, trước đó tôi đă cố gắng phục hồi và biên tập lại, nhưng tập thơ không có b́a. Trần Hoài Thư đă nhờ người làm b́a mới cho tập thơ. Nhà thơ Đặng Lệ Khánh của website art2all.net đă có sáng kiến lấy h́nh phụ bản của họa sĩ Vơ Đ́nh có ḍng chữ “Vẽ tặng Thiếu Khanh” “chế” làm h́nh b́a, và công tác bản thảo đă xong. 

Không nhớ lúc đó ai nói cho tôi biết, cơ ngơi nxb Thư Ấn Quán của Trần Hoài Thư chỉ vỏn vẹn có hai vợ chồng, và Thư cùng chị Yến tự bỏ công sức và tiền túi làm một công việc mang tính “vác ngà voi” rất cảm động và đáng khâm phục là sưu tầm, phục hồi và phổ biến (miễn phí) một phần tài sản của văn học miền Nam. Ngoài ra, không có ai tài trợ cho anh cả. Nghe thế tôi rất áy náy, cảm thấy ḿnh đă không góp ǵ được với anh, mà tập thơ của ḿnh sẽ làm ṃn hao tiền bạc, công sức đáng quư của vợ chồng anh. Dù sao tập thơ Trong Cơn Thao Thức đă được in một lần rồi, trong khi có thể có những người bạn khác trong nước không có cơ hội in tác phẩm của ḿnh. (Hồi đó chuyện in ấn tác phẩm văn học của tư nhân trong nước là hoàn toàn bất khả). Tôi đề nghị Trần Hoài Thư nên ngừng tái bản tập thơ của tôi, để dành tiền bạc công sức đó in giúp tác phẩm một bạn nào khác th́ tốt hơn. Thư ngừng việc này, và có vẻ anh giận tôi. 

Trong lần trả lời phỏng vấn của Vuông Chiếu vào năm 2011, nhà tôi, Nguyễn Thị Kim Anh, có nhắc lại chuyện này, nói tôi rất tiếc, và luôn xin lỗi anh Trần Hoài Thư. Về sau, có lẽ anh thông cảm sự chân thành của tôi, nên năm 2008, anh chủ động gởi tặng tôi hai tập Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến I và II và tập Thơ Lục Bát Miền Nam. Thỉnh thoảng anh nhắn hỏi tôi một điều ǵ đó để tôi hồi đáp, có lẽ chủ yếu là để tôi biết anh không c̣n giận tôi.

Sau khi chị Yến qua đời, nhà văn Phạm Văn Nhàn nói với tôi, Trần Hoài Thư có ư định về Việt Nam, có thể là lần cuối, và chỉ hai người, Phạm Văn Nhàn và Trần Hoài Thư, mang tro cốt chị Yến về Cần Thơ, quê nhà của chị. Đó là dịp tôi có thể hội ngộ với cả hai anh – ba con ngựa già sẽ gặp nhau. Phạm Văn Nhàn là người Phan Thiết, nhưng tôi rời trường Phan Bội Châu và xa luôn Phan Thiết từ hơn 60 năm trước, đến nay hai đứa học tṛ đồng môn chưa gặp nhau bao giờ. T́nh cảnh Phạm Văn Nhàn cũng giống tôi, anh đang phải chăm sóc vợ không được khỏe mạnh, nên tuy dự tính như thế Nhàn khó mà để chị ở nhà một ḿnh. Có lẽ do vậy nên chuyến đi dự trù của hai người chưa thực hiện được. Bây giờ Trần Hoài Thư không c̣n nữa. Con người nặng t́nh với sự nghiệp bảo tồn văn học Miền Nam, vừa trọn t́nh với vợ, th́ cũng trọn nghĩa với văn chương. Cầu nguyện anh yên nghỉ, anh Trần Hoài Thư.

 

TK.

 

Vợ chồng nhà văn Trần Hoài Thư
 

B́a tập thơ Trong Cơn Thao Thức của Thư Ấn Quán.

 


 

Thủ bút của Trần Hoài Thư.

 

Thiếu Khanh

~~oOo~~

 


Bài T́nh Ca Ở Hậu Nghĩa

Em mắt ngh́n thu xanh cỏ biếc
Ta lên rừng thẳm ngủ chiêm bao
Ṿng tay thân ái xa biền biệt
Ta gặp nhau mà vẫn nhớ nhau

Em nhớ ta hay ta nhớ em?
Từng đêm lặn lội giữa bưng biền
Ta qua Hậu Nghĩa ngày mưa xám
Róc vỏ thân tràm ta viết tên…

Năm tuổi chiến trường xuyên vạn lư
Núi sông biết mặt đứa phong trần
Yêu em ta bỗng thành thi sĩ
Thơ lính hong ngời mắt mỹ nhân.

Ta trót đam mê ngùn ngụt lửa
Ngh́n đêm nuôi nấng mộng phi thường.
Cho em một cánh tay gần gũi
Dành một tay vào buổi nhiễu nhương.

Đôi lúc toan vung cờ nghĩa khởi
Cùng em đi tiếu ngạo giang hồ.
Ngao du trên suốt vùng biên giới
Về đóng quân doanh ở Hố Ḅ.

Ḿnh không cười giễu ta cuồng vọng
Chỉ sợ nhàu phai áo học tṛ
Theo gă thư sinh làm loạn tướng
E ḿnh lây phải mộng phiêu du!

Đêm ta đụng trận trong Vàm Cỏ
Lửa sáng rừng sâu nhớ mắt nàng.
Ngày hát nghêu ngao qua Thố Mố
Trong ḷng nỗi nhớ chợt thênh thang!

Đức Huệ – Củ Chi đến Đức Ḥa
Quê huơng nàng
hóa quê huơng ta
Năm năm vác súng giang hồ vặt
Chỉ nhớ t́nh nhân chẳng nhớ nhà.

Ta tự miền Trung vào Hậu Nghĩa.
Đồng chua ngâm nứt gót chân chai
Tóc em chao gió thơm rừng mía
Reo giữa hồn ta tiếng hát dài.

(Hậu Nghĩa, 1967)
(T́nh Ca Thiếu Khanh, Nhân Ảnh, Hoa Kỳ, 2020)

 

Thiếu Khanh
 

~~oOo~~

 

a2a mời đọc

Chúc mừng sinh nhât Trần Hoài Thư - Trần thị Nguyệt Mai Blog

 

art2all.net