MÙA XUÂN TRÊN ĐỈNH THUÝ SƠN

Thanh Nhã

                   Tôi biết mình khó thể từ chối lời đề nghị của em, mặc dù lúc đó tôi đang bệnh, nằm mẹp giường. Trong cơn sốt nặng tôi lơ mơ thấy mình đang đứng trên một đỉnh dốc cao nhất của khu vực Châu Chữ. Đó là một vùng đồi núi của Xã Thuỷ Bằng, nơi đây trước kia chắc là khu vực sinh sống của  người Chăm ,có dòng sông Châu Ê chảy qua và  những gương mặt phụ nữ còn phảng phất rất nhiều nét của tượng Apsara. Con đường độc đạo, nhỏ chút xíu, lần theo dốc, chỉ có thể đi lọt một chiếc xe máy, mà chắc cũng chỉ có xe máy duy nhất đi qua là xe của…chúng tôi. Túp lều xây bằng phên tre có trét phân trâu, túp lều độc  nhất ở đỉnh đồi này. Trong túp lều, một chiếc nôi mây đã rách tơi tả. Những đứa bé mặt mày nhem nhuốc , chỉ cách nhau năm một, đứa lớn bế đứa nhỏ. Chúng chưa hề biết cuốn vở là gì, chưa hề đặt chân tới trường . Làm bạn với chúng là cây rừng, gió núi. Người cha tâm thần đã đi đâu mất mấy tháng nay. Mẹ hàng ngày xuống núi kiếm vài lon gạo về cho con. Những đứa bé đã sống cuộc đời như cây cỏ và hàng năm, nhân khẩu trong nhà lại tăng thêm một cách…hồn nhiên. Những mảnh đời như vậy đã tồn tại trên nhiều góc núi của quê hương trong khi việc xoá đói, giảm nghèo vẫn được thực hiện hàng ngày…Một giấc mơ khác của tôi là khuôn mặt gầy gò của người phụ nữ ở Địa Linh, nơi có một thương cảng quá khứ nổi tiếng một thời: Thanh Hà. Khó thể hình dung được ngay trong lòng thành phố lại có một " túp lều Chị Dậu " như vậy. Người mẹ 40 và con gái 20 tuổi. Hai mẹ con đều xinh đẹp và đều bị tiểu đường. Căn bệnh không điều trị kịp thời và không có tiền điều trị đã làm chị xuống sức và xuống cả tinh thần, lây sang cô bé đang thanh xuân. Giờ đây chị gầy gò và buồn bã như thể một bóng ma…Hình ảnh của  những đứa bé khuyết tật đang được nuôi dưỡng ở Nhà nuôi dạy trẻ khuyết tật Thuỷ Biều với tất cả tình thương yêu và nhẫn nại của Soeur  H… cũng thường lởn vởn trước mặt tôi dù đôi mắt đã khép, trong cơn sốt cuối năm. Và  một bệnh nhân HIV qua đời tháng trước, với sự ghẻ lạnh của gia đình người em dâu và nhiều nước mắt thầm lặng của người mẹ già đang phải sống phụ thuộc vào gia đình con trai thứ.Cuối cùng anh đã được chăm sóc và mai táng bởi tấm lòng của nhũng người trong cộng đồng Gia đình HIV AIDS, một tổ chức rất nhân hậu của Tôn giáo, trong đó có sự góp mặt tích cực của Sư T T  và các Seour ở dòng Tu K L. Những mảnh đời bất hạnh đang còn nhiều, nhiều lắm khắp những nơi mà tôi đi qua với chút hi vọng nhỏ bé được san sẻ từ những tấm lòng hảo tâm của người thân, bạn bè. Đem một chút san sẻ vật chất với nhiều thương cảm khôn nguôi.  Những ngày cuối năm, nằm bệnh, tôi đã ưu tư với những ý tưởng này khi mà bình thường tôi không hề nghĩ đến. Những năm tháng qua ,tôi đã miệt mài đi, chỉ nhìn phía trước, nhìn hai bên, không hề ngoái nhìn lại cái bóng của mình. Tôi ảo tưởng rằng mình đang đem đến hạnh phúc cho người khác và chị K cũng nói với tôi như vậy. Giờ đây tôi mới thấy rằng có lẽ tôi chỉ làm mọi việc vì mình mà không  vì cái gì khác. Đúng như em đã nói. Tôi hình dung em, rất trẻ trung, em mới hai mấy tuổi, đang chen chúc giữa dòng người rộn ràng cuối năm ,ở một nơi phồn hoa, mà lòng vẫn luôn hướng về những người cùng khổ chốn quê nhà.Tôi đã gặp em như vậy.

                   Rồi cơn bệnh cũng qua, như Mùa Đông phải nhưòng chỗ cho Mùa Xuân đến. Em  từ thành phố mà em gọi đùa " nơi lưu đày biệt xứ " để trở về kịp đón Xuân sang. Em  nói  " Chỉ ở Huế em mới thấy mình tự do đích thực, còn đi đâu hình như  em cũng có cảm giác lưu đày ". " Cô ơi, năm ngoái ( ừ, mới có mấy ngày mà đã thành năm ngoái rồi ), cô hứa là sẽ du Xuân cùng em. Mình lên núi Thuý Sơn cô hí! " . Tôi gật đầu, dù âm hưởng của cơn bệnh đang còn làm tôi váng vất. Tôi hi vọng sẽ leo lên được đỉnh núi và thả những muộn phiền xuống biển, cho sóng cuốn vào lòng đại dương.

                   Tôi thích gọi đó là Thuý Sơn dù tên gọi đầy đủ là Thuý Vân Sơn. " Thuý Vân Sơn còn có tên gọi khác là Mỹ Am sơn  Tháng ba năm 1837 Vua Minh Mạng rước Hoàng hậu đi chơi núi, thấy đây là " danh lam phước địa " nên đổi tên là Thuý Hoa Sơn. Qua hai lần đổi tên, đến năm 1841 vì kỵ huý tên mẹ là bà Hồ thị Hoa nên Vua Thiệu Trị đã cho đổi lại tên cũ thành Thuý Vân Sơn…"  Đứng ở đây sẽ nhìn thấy một màu xanh biếc của mây trên đầu và nước dưới chân . Ngọn núi này nổi lên giữa đầm phá Cầu Hai mênh mông. Xa xa là  núi Linh Thái nằm dọc theo cửa Tư Dung, nơi có một ngôi chùa cổ Vinh Hoà , cùng tháp Chăm cổ, nay đã mất dấu. Tên núi là Thuý…sơn ?Thuý là màu xanh biếc. Thuý còn là một loài ngọc quý. Ngọc phỉ thuý.Nhưng Thuý Vân Sơn còn quý hơn vì nơi đây có Chùa Thánh Duyên, một ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời Chúa Nguyễn và được Vua Minh Mạng trùng tu năm 1835 đặt tên là Thánh Duyên.  Nơi đây còn lưu giữ tấm bia  " Ngự chế Thánh Duyên tự chiêm lễ bát vật " do Vua Minh Mạng ngự chế cùng với  bài thơ  "Vịnh Vân Sơn thắng tích  " của Vua Thiệu Trị, mà theo nhà Vua, đây là một trong  20 thắng cảnh nổi tiếng của Đất Thần Kinh.

                   Hướng dẫn viên du lịch của chúng tôi, cũng là người tổ chức chuyến du Xuân, bạn em, là một vị sư trẻ. Thầy P Tr. Thầy là một người đa tài . Nghiên cứu lịch sử,văn hoá, Phật giáo. Viết lách, làm báo Liễu Quán, làm phim tài liệu về các Chùa… Đặc biệt thầy có giọng hát khá truyền cảm. Tôi đã nghe nhiều người hát bài " Từ Đàm quê hương tôi ", nhưng qua giọng hát của Thầy, tôi không thể không cảm xúc. Có lẽ vì Thầy đã từng sống,tu học tại đây nên tình cảm với ngôi chùa cổ quê hương đã thấm đẫm mạnh mẽ trong Thầy . Không chỉ có tôi, Thầy M Ch, vị sư trụ trì Chùa Thánh Duyên, cũng còn  trẻ, khi nghe xong  đã nói rằng  " Thầy đã  được nhìn thấy Chùa Từ Đàm mà không cần phải đi đâu hết. Thầy P Tr đã đem cả một ngôi cổ tự nổi tiếng lên núi Thuý Vân " .

                    Cổng tam quan nằm ở độ cao 30 mét, vào cổng là Chánh điện. Ngoài án chính thờ các vị Phật và La Hán, còn có long vị Vua Minh Mạng, chạm nổi trên kim loại đề  " Đương kim Minh Mạng Hoàng Đế vạn thọ vô cương ". Nơi đây còn giữ được bộ Thập bát La Hán bằng đồng , một bộ sưu tập tượng La Hán rất quý của Huế. Trên chánh điện  có hai câu đối do Vua Minh Mang ngự chế, nói đến ý nghĩa của tên chùa : Thánh Duyên

                      Thánh tức thị Phật, Phật tức thị Thánh, hữu thị Thánh phương khai Phật pháp chi sùng thâm.

                       Duyên bổn thị nhân, nhân bổn thị duyên, thị hữu nhân nãi khuếch thiện duyên chi sùng bị

                   (Thánh tức là Phật, Phật tức là Thánh, bởi có Thánh hiền mới khai tỏ Phật pháp thâm sâu.

                     Duyên vốn là nhân, nhân vốn là duyên, hễ có duyên tốt mới chuyển hoá nhân lành rộng lớn ).

                   Rời chánh điện, vượt qua gần 100 bậc tam cấp, đến một chiếc cổng nhỏ là  Gác Đại Từ.Gác nằm khuất sau những lùm cây trông giống như một chiếc am cổ. Nơi đây còn lưu giữ một chiếc chuông đồng đúc từ thời Vua Minh Mạng cũng như chiếc chuông đồng ở Chánh Điện. Đặc biệt ở đây còn có thể nhìn thấy những cây thông cổ thụ được trồng từ thời chúa Nguyễn Phúc Tần, khi xây dựng chùa Vinh Hoà trên núi Linh Thái hơn 350 năm trước. Thầy P Tr tiếp tục dẫn chúng tôi đến Tháp Điều Ngự, nơi cao nhất của tổng thể kiến trúc chùa Thánh Duyên. Thầy nói :" Điều Ngự là một trong 10 danh hiệu mà người Phật Tử dùng để tôn xưng Phật nên đây là nơi được dựng lên để tôn kính Đức Thế Tôn . Điều Ngự tháp cũng có ý nghĩa là nơi Vua điều phục và chế ngự Tâm. Tương truyền ngày xưa,vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 7 các Vua Nguyễn thường về Đình Tiến Sảng, được xây dựng bên Tháp Điều Ngự để Tĩnh tâm. " Chỉ cần đứng ở đây, nơi cao nhất của Chùa Thánh Duyên, với một vùng mây nước xanh biếc, núi non bao la, Tâm cũng đã  đủ Tĩnh rồi." . Tôi thầm nghĩ. Tiếng thầy P Tr lẫn trong tiếng gió rì rào và tiếng nhạc, nhạc  phong linh trong trí tưởng,   phát ra từ chiếc pháp luân bằng đồng treo trên đỉnh tháp ngày xưa , từ thời Vua Minh Mạng, dù giờ đây đã mất dấu.

                    Lòng tĩnh lặng, những nốt trầm từ bài thơ của  nhà thơ, nhà Vua Thiệu Trị,  ngấm dần và lan toả vào từng tế bào

Non biếc cao ngất

Cây xanh ngát hương

Ngoài ngắm đại dương

Trong nhìn biển nhỏ

Thiền lâm Tịnh độ. Phật nhật sáng soi trong tứ đại

Ma không cổ tháp, pháp luân chuyển mãi chốn tam thiên…

                   Bao nhiêu nỗi u hoài  đang trĩu nặng chợt như những đám phù vân, tàn phai  trong  không gian u tịch.

                    Tôi nhìn vị sư trẻ.  Và  nhìn em. Một lời cám ơn thinh lặng.

                    Mùa Xuân đã thổi  niềm Tự Tại vào hồn, từ đỉnh Thuý Sơn.

                                                                    Thanh Nhã 

          (  Để nhớ em, Diệu Lan, và buổi Du Xuân mồng  4 Tết Đinh Hợi )

THO

HOME