|
Túy Việt GHANA Phần 1 Điệu nhạc buồn c̣n ngân
Chuyến đi Ghana này được dự trù cho kỳ nghỉ phép năm ngoái, nhưng v́ tai nạn kinh tế đổ ập lên đầu nên phải hoăn lại đến năm nay. Thời gian chờ đợi lâu quá khiến ḷng hào hứng, háo hức ban đầu đă nguội, đôi lúc tôi c̣n cảm thấy buồn buồn là khác. Thế nhưng vẫn đi bởi sẽ không c̣n cơ hội! V́ thời gian đi vào nửa cuối tháng 12, sợ máy bay trễ v́ thời tiết, tôi đă ghi tên mua vé sớm hơn lịch tŕnh của chuyến đi một ngày. Đến Accra đă khuya, sáng lại dậy sớm, tôi ra pḥng khách nói chuyện với người tiếp tân, hỏi xem có tua nào đặc biệt cho một ngày không. Người tiếp tân đề nghị rằng anh sẽ cung cấp xe và tài xế, chính anh sẽ làm hướng dẫn viên đặc biệt cho tôi. Thỏa thuận xong, 9 giờ sáng tôi khởi hành.
Xe khởi hành. Anh nói: - Sáng nay tôi thấy chị là người vui vẻ, cởi mở, chị muốn gần gũi với mọi người, không phân biệt họ là da đen hay không đen. Anh thoa thoa lên cánh tay, nói tiếp: - Da tôi đen nè, nhưng chị đă không nghĩ tôi là người da đen. Có nhiều người mà khi tiếp xúc đă làm cho ḿnh phải nghĩ rằng ḿnh là đen đó. - Họ làm thế nào? - Họ không chịu ngồi ngang hàng với ḿnh như thế này đâu. Hoặc nếu có th́ họ sẽ đặt cái túi xách hay cái ǵ đó ở giữa, hoặc ngồi nhích nhích, né né như vầy nè, hoặc mặt ngó thẳng tới trước, hoặc quay mặt ra ng̣ai như vầy… Ḷng tôi đầy cảm xúc. Ôi Ghana, phút tiếp xúc đầu tiên đă ghi cho tôi một cung nhạc buồn. Tôi không nghĩ Stanley đang mang mặc cảm màu da, nhưng thực tế vẫn tồn tại một gập ghềnh đen trắng khiến Stanley, một thanh niên thế hệ trẻ, sinh ra và lớn lên trong không khí độc lập, tự do và b́nh đẳng vẫn chưa quên được nỗi buồn màu da từ quá khứ xa xăm. Tôi im lặng chia xẻ nỗi ḷng của anh. … - Đây là khu phố British-Accra town. Nó được xây dựng từ thời Anh quốc đô hộ. Từ đó đến nay nó vẫn vậy, không xây thêm, không sửa chữa, không đổi mới nào cả.
Tôi nh́n những con phố lổn chổn sỏi đá, xe hơi, xe tải và người đi bộ chen lấn nhau, cống rănh lồ lộ, những căn nhà mục nát, những đứa bé trần trụi. - Sao nhà nước không sửa đường, để cống rănh hở hang như thế này thật dễ làm người ta té chết đó. - Nhà nước nghèo lắm, thu rất ít tiền của dân nên không lo được nhiều cho dân. Nhà nước cũng từng có chương tŕnh giải tỏa, đền bù cho họ, đưa họ qua một khu vực khác nhưng không ai chịu đi. Họ sợ thay đổi. Thay đổi môi trường sống là thay đổi toàn bộ cuộc sống, không dễ ǵ thuyết phục được họ. Đây là nơi tôi đă sinh ra, sau đó cha mẹ tôi đă mạnh dạn dọn nhà qua khu vực khác, nhờ đó tôi mới được như ngày nay. - Anh là một ví dụ điển h́nh cho sự thay đổi đó. Anh có thể dùng chính trường hợp của ḿnh để thuyết phục những người quen biết chấp nhận đổi mới. - Tôi đă, nhưng một ḿnh tôi th́ ít quá, thật khó làm cho họ đổi ư. - Anh có thể viết báo. Một ḿnh anh nói th́ khó có tác dụng, nhưng nếu vấn đề này được đưa lên báo, phổ biến rộng răi, chắc chắn sẽ có người theo. - Ừ, phải đó, tôi sẽ viết bài đăng báo
Anh dẫn tôi băng qua đường. Xe hơi chạy ngược xuôi theo sự điều động của một cảnh sát. Bên kia đường là làng chài, nằm sát bờ biển. Những chiếc tàu nhỏ, cũ kỹ, những tấm lưới quăng tràn lên tàu, những ngôi nhà lụp xụp nằm mé trong sát bờ lộ, những đứa bé trần trụi đang lúi lúi vá lưới. Anh nói với tôi mà như nói với đất trời nào đó: “Đây là nơi tôi đă lớn lên. Nếu ba má tôi không can đảm rời khỏi nơi đây th́ số phận tôi giờ này cũng như những đứa trẻ đó thôi…”
Anh đưa tôi vào nhà hàng sát bờ biển đê ăn trưa. Gió Đại Tây Dương lồng lộng, song Đại Tây Dương ầm vang. Tôi vẫn tỏ ư nuối tiếc giá bờ biển này được khai thác đúng mức hơn th́ sẽ quyến rũ biết bao! Anh nói tiếp: - Tôi đă nói với chị sáng nay rồi đó. Không phải là người ta không biết cách đầu tư hay khai thác mà là những người dân chài ở đây không chịu rời xa không gian này của họ. Họ ở đó đă bao nhiêu đời, lam lũ là thế, nhưng họ vẫn bám vào đó, thật khó làm cho họ thay đổi. Anh nói đúng, không dễ ǵ làm cho người ta thay đổi một nếp sống. Những ngày sau đó tôi đă đi qua nhiều làng quê khác và dường như thế giới cuả kỷ thuật hiện đại chưa hề tác dụng lên đây ngoại trừ những chiếc xe tải chạy qua những con đường làng đầy bụi đất đỏ ḷm để mang những nông phẩm của họ ra chợ. Nông sản chính của họ là khoai và sắn. Mỗi năm thu hoạch một hoặc hai mùa. Mùa màng cũng khá tốt, không những đủ ăn mà c̣n dư xuất cảng sang châu mỹ. Nói là thế nhưng sự thiếu thốn vẫn hiện diện khắp nơi. Càng đi lên miền bắc, sự thiếu hụt tiện nghi vật chất càng rơ nét. Cứ khoảng năm bảy cây số th́ có một xóm quê nhỏ như vầy quây quần với nhau. Những căn nhà tranh vách đất xây theo h́nh tṛn kín mít chỉ có một cửa vào, không cửa sổ. Người ta nói đó là lối xây cất chống lại cái nóng thiêu người của vùng nhiệt đới. Tôi đồng ư, nhưng thật buồn v́ cái không gian tối tăm này đă giam giữ con người trong những thói quen quá đậm nét, thật khó làm cho họ thay đổi.
Tôi nh́n những đứa bé mặt mũi khôi ngô, miệng cười tươi đầy thân thiện. Chúng thật vui khi thấy một đoàn xe du lịch đi qua. Chúng reo ḥ và nói chuyện trực tiếp với du khách bằng tiếng Anh khá dễ dàng. Những mẩu đối thoại ngắn như học lớp mấy, xếp hạng ra sao, mỗi năm có mấy kỳ nghỉ hè, nghỉ hè th́ làm ǵ v..v.. chúng trả lời rất tự tin. Như các trẻ em miền quê khác, đứa bé lớn ẵm đứa bé bé, anh chị em cùng gia đ́nh cḥm xóm vui vầy bên nhau, tôi nh́n những cháu bé có đứa trần truồng và ngạc nhiên khi thấy một số lớn cháu nhỏ có cái rốn lồi ra to như quả trứng gà. Không nén được ṭ ṃ, tôi phải hỏi thăm tại sao như thế.
- Có thể là chúng được cắt rốn theo lối xưa và bị nhiễm trùng. - Thế ai làm hộ sinh cho các bà mẹ ? - Ở quanh đây có vài y tá phụ trách việc đỡ đẻ, chỉ trong những ca khó khăn người ta mới đưa tới bịnh viện, c̣n chung chung th́ vẫn sinh con tại nhà. - Từ đây tới bịnh viện có xa lắm không? - Cũng kha khá, thành phố hơi xa, phải có xe mới đi được. Thêm một lần điệu nhạc buồn rung lên trong tôi. Nhiễm trùng là vấn đề hoàn toàn tránh được trong thời đại này, thế mà nó vẫn xảy ra ở đây. Cái ǵ đă kềm giữ họ trong những tập tục cổ xưa khi mang một sự sống vào đời ? Tôi cũng được sinh ra trong một xứ sở nghèo, tôi thật sự chia sẻ cái nghèo cùng họ, nhưng có lư nào khiến họ phải giam ḿnh trong những nền nếp cũ không muốn hay không dám đến bịnh viện để sinh con? Tôi không nghĩ rằng họ phải tốn môt món tiền lớn khi nhập viện v́ tôi đă hỏi thăm anh Stanley về vấn đề bảo hiểm sức khỏe. Anh ấy cho biết người có công ăn việc làm như anh th́ có công ty hay chủ nhân mua bảo hiểm sức khỏe cho cả gia đ́nh, c̣n người dân thường không có việc làm cố định có thể điền đơn xin trợ cấp bảo hiểm y tế của nhà nước. Tôi chưa có câu trả lời. Đây là một trường tiểu học ở Accra. Tôi đến vào lúc tan trường. Giờ học từ 8 giờ sáng đến 1giờ rưỡi trưa. Mỗi năm có ba học kỳ và hai kỳ nghỉ nóng. Tôi lần ṃ vào xem các pḥng học. Như anh Stanley nói , nhà nước thu rất ít tiền của dân nên không lo được nhiều cho dân. Rất dễ thấy điều đó tại đây. Pḥng học có hai cửa lớn, không có cửa sổ đúng nghĩa, bàn ghế cũ kỹ , tuy vậy nó cũng quá tốt đẹp so với một trường làng quê. Anh Stanley cho biết thêm trường tiểu học và trung học công lập thường không tốt bằng trường tư thục. Lên đại học th́ ngược lại, đại học đựng của nhà nước là nơi mà ai cũng mong mỏi, mơ ước được vào v́ đó là tấm giấy thông hành vào tương lai của thanh niên, của thế hệ trẻ, và theo đó là của đất nước, của nhân dân.
Sóng Đại Tây Dương dạt dào. Nó đang mang lại cho Ghana những tư tưởng vũ băo của tây phương hay vẫn c̣n chuyên chở những ḍng nhạc buồn của tiền nhân, người đă bị những kẻ nhân danh văn minh tiến bộ đàn áp, bắt bớ, đày đọa, chà đạp, tù đày, giam cầm trong số phận nô lệ ?
Phần 1 : Điệu nhạc buồn c̣n ngân
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stanley,
tên người hướng dẫn viên đặc biệt này, mở cửa xe cho tôi lên băng sau, xong anh
cũng bước vào ngồi chung với tôi. Tôi cảm thấy vui vui v́ ngồi chung như thế
này dễ nói chuyện hơn, tôi tưởng ảnh sẽ ngồi vào băng trước như các hướng dẫn
viên du lịch vẫn thường làm. Anh nói “tôi sẽ đưa chị đi xem phố Accra cổ, thăm
làng chài, đi câu, ăn trưa, thăm vài trường học / cao đẳng .. rồi trở về..”
“Được, tôi tin Anh”, tôi đáp.
