MÔNG CỔ
Cát Bụi Cuộc Đời
Tuư Việt
PHẦN IV
Cát bụi cuộc đời ...
Và nói đến Mông cổ th́ không thể quên Thành Cát Tư Hăn.
Ngày quân Mông cổ xâm lăng Việt Nam th́ Thành Cát Tư Hăn đă chết, người cháu nội của ông tiếp tục thống lănh đ̣an quân gây bao tang tóc điêu linh cho cả châu Âu và châu Á. Giờ sử kư vào năm lớp ba đă mang lại cho tôi nhiều hào hứng lúc nghe cô giảng bài vua tôi nhà Trần đánh quân Mông cổ. Cô giáo Bông của tôi cầm cuốn sách sử kư lớp ba của Trần Đinh chỉ cái h́nh và giảng Trần Quốc Tỏan đứng sau lưng một trong bốn ông quan đang họp bàn t́m kế sách đánh giặc, một bàn tay siết chặt lại làm nát quả cam đang cầm. Không những thế, cô c̣n cho học sinh đóng kịch qua một bài học thuộc ḷng về Trần Quốc Toản mà tôi c̣n nhớ một đoạn như sau:
A ha, họ khinh ta là tuổi trẻ ngây thơ
Chứ tuổi trẻ như ta, bao giờ cũng cương quyết
Phen này thề nhai xương uống huyết
Tướng Thoát Hoan mày sẽ biết tay ta
Nào gia binh bộ hạ theo ta!!
Này! này! Lá cờ này ta đà thêu sẵn
Hăy theo ta tiến thẳng đến sa trường,
"Phá cường địch , báo hoàng ân"
Sát thát, sát thát ...
Vào năm đệ ngũ (lớp 8), tôi được học lại những trang sử hiển hách này một lần nữa với những chiến thuật tấn công của giặc và chiến thuật đối phó của vua quan nhà Trần. Tôi vẫn c̣n nhớ giọng giảng bài sang sảng của cô Nga: "một đoàn quân lừng danh "vó ngựa quân Mông cổ đến đâu th́ cỏ không mọc được đến đấy" , vậy mà ba lần mang quân đến Việt Nam đều bị đánh bật ra cả ba lần, không c̣n manh giáp."
Tôi đă hăng say và sung sướng học thuộc những trang sử hào hùng này, thế
nhưng trong ḷng tôi chẳng gợn lên một chút ǵ gọi là hận thù quân Mông
cổ cả. Cho đến giờ này, tiếp xúc trực tiếp với người dân Mông cổ tôi
thấy t́nh cảm của ḿnh thật không sai. Nh́n chân dung Thành Cát Tư Hăn
bên đây thật là diễn cảm, nhân đức và đầy trầm tư như một hiền triết,
không thể là một người tàn ác hiếu sát hiếu chiến như nhiều người vẫn
nói. Nh́n những người Mông cổ mộc mạc, chất phác hay nho nhă như trong
những tấm h́nh dưới đây cũng khó thể suy luận rằng họ là hậu duệ của
những con người hung ác giết người không gớm tay. Quan sát, nói chuyện
cùng hoặc nghe họ nói với nhau thật là ḥa nhă. Cuộc sống hôm nay chỉ
hơi chật chội trong thành phố lớn duy nhất là Ulaanbaatar, c̣n lại th́
thật là thong dong như mây trời trong sa mạc, thế th́ làm sao họ đă tổ
chức được những đ̣an quân dũng mănh, tinh nhuệ, gan dạ đến thế?
Thanh niên Mông Cổ trong y phục cổ truyền
Một lăo dân du
Xin thưa, bí mật của sức mạnh của họ là "một trái tim, một niềm tin, một sức mạnh"; đó là tôn chỉ của Thành Cát Tư Hăn và thời đại của ông. Ông không cần nhiều, chỉ cần 5 người tập trung quanh ông, và tất cả đều mang chung một rung cảm, một ư chí và một quyết tâm hành động. Mỗi trong năm người đó lại là một hạt nhân cho 5 người khác và cứ thế tổ chức quân đội của ông lớn dần lên.
Dĩ nhiên Thành Cát Tư Hăn là niềm hănh diện sâu xa của mỗi người dân Mông cổ, cũng như Hai Bà Trưng và Trần Hưng Đạo trong ḷng người dân Việt vậy. Nói đến Thành Cát Tư Hăn, họ không nghĩ đến những trận ác chiến mà ông đă gây nên, ngược lại, họ nói đến ông, nghĩ đến ông là một người có trái tim nhân hậu, một con người tràn đầy t́nh cảm, một con người chan ḥa với mọi người; do đó ông đă lănh đạo dân tộc, đưa dân tộc Mông cổ đến chỗ cường thịnh hiếm có trong lịch sử nhân loại.
Thế nhưng....
Tượng Thành Cát Tư Hăn tại Dinh Tổng Thống
Lănh thổ Mông cổ dưới triều đại Thành Cát Tư Hăn
(phần màu vàng, phần màu xanh là Mông cổ ngày nay)
Một người có một không hai trong lịch sử như thế nhưng chứng tích về ông hầu như không có ǵ. Đi suốt gần 1/3 đất Mông cổ, tôi chỉ thấy có hai bức tượng Thành Cát Tư Hăn, một tại phi trường, một tại dinh Tổng thống. Viện bảo tàng lịch sử có lưu lại một số ít quân trang, quân cụ vào thời đại của ông mà thôi, h́nh ảnh về gia đ́nh của ông cũng không có. Hỏi thăm thêm về các chứng tích của ông mới hay rằng, ông đă di chúc rằng khi ông chết th́ hăy chôn theo ông tất cả đồ dùng, kiếm cung tên thương giáo, kể cả con ngựa, sau đó san bằng mộ ông và xóa tan hết dấu vết.
Kính thưa Đại Hăn,
Tôi cung kính nghiêng ḿnh kính phục Đại Hăn. Ngài đă tạo nên lịch sử vinh quang cho Mông cổ. Tất nhiên vinh quang cho người này th́ đau thương cho người khác; song mấy ai được như Ngài, đ̣i xóa tan hết dấu vết không để lại cho hậu thế cái ǵ cả. Với tôi, cũng như với thần dân của Đại Hăn, đấy lại là một gia sản vô gía, một cái "không" bao la nhưng tràn đầy ư nghĩa. Trong khả năng nhỏ bé của ḿnh, tôi nguyện mang cái "không" của Đại Hăn đến cho những ai đọc đến những ḍng tôi viết hôm nay. Kính mong tất cả đều vào được cái "không" như Đại Hăn đă, nếu “có” th́ cũng là cát bụi cuộc đời.
**********
Ghi chú thêm:
VN và Mông cổ đă đặt quan hệ ngoại giao cấp Đại sứ từ năm 1960. Ở Ulaanbaatar có 100 người Việt đang sinh sống, trong đó có 10 du học sinh. Trao đổi chuyện tṛ, tôi hỏi sao VN không có chương tŕnh lao động hợp tác với Mông cổ, nơi đây đất rộng người thưa, chắc chắn họ cần nhân lực để phát triển đất nước. Ư kiến trao đổi là thật khó lắm v́ rằng chính họ c̣n chưa muốn phát triển nữa là. Tôi thấy nhận xét này cũng đúng v́ trên lộ tŕnh mà tôi đă trải qua có rất nhiều đoạn đường đang xây cất nhưng chỉ thấy các đống đất đá chất dài dài cả chục cây số dọc hai bên đường, chẳng thấy bóng dáng công nhân hay xe xúc xe cẩu nào cả. Hỏi thăm cô hướng dẫn bao giờ th́ con đường này làm xong, cô chỉ cười trừ.
Sau khi thăm Ṭa Đại sứ tôi ghé qua thăm một cửa hàng sơn sửa xe hơi do hai cặp Anh Chị người Việt làm chủ. Hai gia đ́nh trẻ này chia nhau một căn nhà có hai hộ cùng trong khuôn viên cơ xưởng làm xe. Tiệm sửa xe hơi của người Việt ở đây rất nhiều, tôi đếm ít ra cũng có năm - sáu tiệm, cùng mang tên Vietnam Auto Repair. Thấy bảng hiệu mang tên Việt nam là ḷng ḿnh bỗng nhiên xao xuyến, v́ thế, tôi đă yêu cầu cô hướng dẫn viên t́m xem có Ṭa Đại sứ hay Lănh sự VN ở đây không. Ông tài xế nói có, và may mắn thay, trên đường đi tôi đă nh́n thấy Ṭa Đại Sứ VN, và đă ghé thăm.
Anh chủ tiệm sửa xe cho biết Anh đă ở đây sáu năm. Lúc đầu là đi du học, sau đó xin ở lại làm ăn. Anh cho biết công việc cũng vừa đủ sống, anh không sửa máy xe, chỉ sơn sửa vỏ xe. Hôm tôi đến nhằm ngày thứ bảy nên chi có một số người Việt bạn bè của Anh đến chơi, đang làm con gà để ăn chung. Trong số bạn này có một sinh viên đang học ngành thú y. Tất cả đều có sinh quán ở các tỉnh xung quanh Hà nội.