|
PANAMA : NỐI ĐÔI BỜ ĐẠI DƯƠNG Phần I: Thanh b́nh ca
Ngày c̣n nhỏ tôi thường nghêu ngao "Đất nước tôi mầu thắm bên bờ đại dương, Bắc với Nam t́nh nối qua ḷng miền trung, dân nước tôi từ mái tranh nghèo Bắc Giang vượt núi rừng dài Trường Sơn vào tới ruộng đồng phương nam... " và c̣n nữa nhưng tôi không nhớ hết, chỉ nhớ chung chung là lời bài hát vẽ nên một cảnh sống thanh b́nh chứa chan t́nh cảm. Từ đó tự dưng bốn chữ "bên bờ đại dương" luôn gợi lại cho tôi h́nh ảnh của một cuộc sống êm đềm, t́nh cảm nối dài từ mái tranh nghèo Bắc Giang vào tới ruộng đồng phương nam... Quả thật, đất nước bên bờ đại dương của tôi đă cho tôi quảng đời thơ ấu đầy hoa mộng và cả thời niên thiếu ấm êm. Quê hương tôi chỉ ở một bên bờ đại dương mà đă êm đềm như thế, th́ Panama vừa ở cả hai bên bờ đại dương vừa nối liền hai đại dương bằng con kênh nổi tiếng thế giới, chắc hẳn cái êm đềm, thơ mộng, thanh b́nh, an ḥa phải có phần hơn. Panama cũng có dạng chữ S, nhưng nằm ngang, nối hai đại lục bắc và nam mỹ đồng thời là giải đất nằm giữa hai đại dương: Thái b́nh dương phía nam, Đại Tây dương phía bắc.
Nguồn: Panama Travel Guide - Sarah Wood Thủ đô là Panama City hướng mặt và soi bóng trên biển Thái B́nh Dương. Đó là một thành phố trẻ, sức sống đang vươn lên. Nhiều cao ốc đang được xây dựng, nhưng nh́n từ xa tôi vẫn thấy nó thật khiêm tốn như tự biết rằng ḿnh đang đối diện với biển trời bao la, cần giữ lễ với cái vô cùng của trời đất, biết ḿnh biết người, giữ hài ḥa mà sống. Vào những hôm có sương mù nhẹ, thành phố trở nên huyền ảo, có một nét duyên ngầm đủ làm rung động ḷng người du khách trái tính.
Panama City Bên cạnh thành phố mới này là khu tàn tích của Panama City của thời mới lập quốc. Nó đă bị tàn phá bởi những tên cướp biển vào khoản thế kỷ 17. Nguyên cả một khu vực đổ nát rộng lớn được trân trọng bảo vệ, trở thành công viên quốc gia. Cái trầm buồn của những nền nhà trơ trọi hay những bức tường đổ nửa chừng được che mát bởi những bóng đa cùng những cây thân mộc mà tôi nghe ông tua gai nói là Panama tree, đă làm dịu ánh mắt của du khách trong ngày nắng gắt, khiến tôi càng tin hơn nếp sống bên bờ đại dương bao giờ cũng đẹp .
Dọc theo đường quốc lộ Pan Americas nối liền Tây-Đông là những phố quê nhỏ. Những căn nhà nho nhỏ ẩn hiện sau những lùm cây không khác ǵ h́nh ảnh của làng quê tôi ngày xưa. Những cây xoài đang ra hoa, những bụi chuối b́nh thản đón bụi bặm, những đám cây lá dong... chao ôi, h́nh ảnh của một cuộc sống thanh b́nh, hiền lành, không bon chen, không ganh tị .
Hoàng hôn trên cao nguyên Boquete Buổi chiều cao nguyên thật lạnh nhưng thật trong lành cho những em bé này vui chơi mệt không chịu nghỉ. Nh́n chúng chơi đùa tôi chạnh ḷng nghĩ đến tuổi thơ của ḿnh, cũng năm bảy đứa trẻ con trong xóm túm tụm chạy nhảy, u mọi, ḥ hét tưng bừng, có điều tuổi thơ của tôi thiếu hẳn một băi cỏ xanh như ở đây.
Tuy là phố quê nhỏ, chúng cũng đầy đủ tiện nghi vật chất căn bản như các thành phố lớn. Người dân an ḷng với những ruộng khoai tây, những thửa đất trồng rau cải, bắp sú. Cưỡng bách giáo dục chỉ đến lớp sáu có nghĩa là tŕnh độ học vấn chung của người dân cũng chưa cao lắm, thế nhưng họ cũng biết áp dụng kỹ thuật vào việc canh tác nông nghiệp. Hệ thống tưới nước tự động, các nhà lồng ươm cây con, xe tải vào chở hàng lúc sáng sớm hay sau khi cắt hái... dù trong quy mô nhỏ cũng chứng minh được một sự điều hành đồng bộ, một phối hợp nhịp nhàng không cần gắng sức. Nơi nơi cùng biểu lộ một nhịp sống chừng mực dễ ḥa đồng.
Từ thành phố đến thôn quê người dân thật b́nh dị, ăn mặc đơn giản chẳng cần chải chuốt ǵ cả. Thế nhưng những nơi công cộng lại được chăm sóc khá kỹ. Du khách không thể không khen ngợi những băi biển nước sạch bong, trong trẻo, êm ả, những nhà hàng, khách sạn nổi trong vịnh Caribean, quanh những ḥn đảo nhỏ thuộc thị trấn biển Bocas del Toro ở miền tây-bắc Panama. Du khách nhàn nhă, thoải mái ngồi hóng những làn gió mát rợi mang theo một chút bụi nước li ti, hoặc bơi luồn bên dưới các dăy nhà này để coi cá mà không sợ rác rơi trên đầu v́ đă có những hệ thống xử lư rác và chất thải rất tuyệt. Tôi thật cảm động và cảm ơn biển trời hiền lành ở đây không nỡ gieo tang tóc cho con người nên đă pḥ hộ độ tŕ cho tôi thoát chết ch́m nơi đây dù tôi chỉ là du khách.
Tôi đă nói cưỡng bách giáo dục chỉ đến lớp sáu, nhưng công dân hành xử rất chuẩn mực, có thể nói khó thể phê b́nh hay chỉ trích họ. Bocas del Toro là một đảo nhỏ, phi trường địa phương cũng nhỏ cho nên chỉ có máy bay nhỏ phục vu. Nh́n chiếc máy bay nhỏ và cổ lỗ này tôi thật nản ḷng, đang nghi ngờ khả năng an toàn của nó th́ lại càng nản hơn khi nghe nhân viên hăng bay loan báo rằng v́ trọng tải của máy bay có giới hạn cho nên chỉ chở hành khách và một ít hành lư, c̣n hơn 800 pounds hành lư th́ phải để lại và chuyển vào chuyến bay kế tiếp, khách hàng sẽ nhận hành lư của ḿnh vào 10 giờ sáng hôm sau. Khách hàng lao nhao bởi v́ phần lớn trong số họ phải tiếp tục hành tŕnh trước 10 giờ sáng hôm sau. Cô nhân viên giải thích rất tận t́nh rằng "v́ an toàn của quư khách, phi cơ của chúng tôi không thể chở nặng hơn số ki lô cho phép. Quư khách muốn có hành lư đi chung, nhưng như thế tai nạn rất có thể xảy ra, ví dụ rớt máy bay chẳng hạn, chúng tôi xin cáo lỗi và quư khách an tâm, hành lư của quư khách được bảo quản đầy đủ và an toàn." Du khách lên máy bay, không biết hành lư của ḿnh có bị ở lại hay không. Khi máy bay hạ cánh, hai nhân viên của hăng bay đă sẵn sàng, giấy bút trên tay, ghi tên hành khách không có hành lư, số thẻ hành lư, địa chỉ khách sạn lẫn địa chỉ nhà và tuyên bố bảo đảm giao hành lư tận nhà nếu khách hàng rời Panama trước 10 giờ sáng hôm sau. Không một ai than phiền, tất cả yên ḷng ra về và vui sống một đêm thiếu thốn vật dụng cá nhân. Riêng tôi, h́nh ảnh chiếc phi cơ c̣n theo đuổi.
Tôi cũng có dịp nh́n được mảng sống nghèo ở đây. Nhà nước chỉ lo được cho các em đến lớp sáu. Sau đó th́ tùy hoàn cảnh, nếu quá thiếu thốn các em đành phải từ giă học đường, kiếm sống cùng cha mẹ. Tôi đă gặp vài em trong hoàn cảnh này. Một em bé được một du khách cho một nửa phần ăn trưa trong một quán cơm lúc xe ngừng lại trên đường từ Boquete đến Bocas del Toro. Nhờ ông tài xế thông dịch, tôi được biết em vừa học xong lớp sáu. Em phải đi đánh giày v́ ba em đă "go away". Không rơ ư ông tài xế, tôi hỏi lại ư ông muốn nói "chết" hay đi theo một một bóng hồng nào khác. Ông tài xế phiên dịch lại rằng "buồn lắm em không muốn nói." Chân thành xin lỗi em, tôi đă lỡ chạm vào vết đau của em. Nh́n lại các em khác, tôi thấy chúng rất đàng hoàng, em nào được khách cho ăn th́ ngồi vào bàn, em nào không được th́ đứng ngoài ngó bạn ḿnh ăn, không tỏ vẻ ganh tị hay thèm thuồng. Thật là lịch sự, dù trong cảnh thiếu thốn người ta vẫn giữ được mực thước, không tranh giành, không đố kỵ với ai.
(Xem sloth bơi ở đây: http://www.youtube.com/watch?v=EN1Ws0JSd2U&NR=1)
Ngoài việc mang lại cái bao dung, hiền lành của đại dương thấm nhuần vào đất đai núi đồi cây cỏ Panama, con kênh này c̣n là huyết mạch của cuộc sống của rất nhiều quốc gia khác trên thế giới này. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu cao cả đó, con kênh cũng đă trải qua nhiều giai đoạn thương đau. Kể từ khi Tây Ban Nha chiếm Panama làm thuộc địa (1513), các nhà khai phá đă phát hiện ra đây là một dải đất nhỏ ngăn đôi hai đại dương. V́ thế ư định đào một con kênh để nối đôi bờ đại dương đă nung nấu họ. Nhiều nghiên cứu đă h́nh thành và đệ tŕnh lên nhà vua thực dân, nhưng vẫn chưa thực hiện được. Măi cho đến ba trăm năm sau. Năm 1821 Panama thoát khỏi ách đô hộ của Tây Ban Nha và thần phục Colombia. Khoảng hai mươi năm kế tiếp, phong trào Tây tiến của Hoa kỳ bắt đầu nở rộ . Kẻ săn vàng miền viễn tây Hoa kỳ đă từ Anh Quốc, Canada và các nơi khác tiến vào Panama, dùng xe lửa xuyên qua Mexico sau cùng đến San Francisco. Làn sóng t́m vàng này đă thúc đẩy mạnh hơn việc làm một con kênh nối liền hai đại dương. Các nghiên cứu từ nhừng thế kỷ trước đến những nghiên cứu mới sau này hầu như đă đầy đủ và kết luận rằng chỉ có Panama là nơi thích hợp nhất để lănh sứ mạng cao cả này.
H́nh trích từ http://hackingfamilycom/Land/SouthWest/chagres_river.htm Năm 1879, công ty Universelle du Canal Interoceanique của ông Ferdinand de Lesseps đă mua được quyền đào kinh Panama từ chính quyền Columbia. Trong mười năm trời (1879-1889), công ty của ông đă nỗ lực đào một con kênh ngang mực nước biển, nhưng họ đă không vượt thắng được bệnh tật, các sơn lam chướng khí cùng điều kiện khí hậu khắc nghiệt; cuối cùng, đành phải bán quyền khai phá con kênh cho công ty Compagnie Nouvelle du Canal de Panama. Các chuyên gia của công ty thứ hai này đă thu thập thêm tài liệu về địa h́nh và địa thế, xong đưa ra ư định không thể đào một con kênh ngang mực nước biển như công ty trước đă dự trù, mà phải làm những kênh chắn, theo đó, cho phép con tàu đi từ một mức nước thấp đến mức cao hơn hay ngược lại (thành thật xin lỗi, tôi không phải là nhà ngôn ngữ học để dịch chữ lock-type canal, tôi tạm gọi kênh chắn, kính xin quư vị tạm chấp nhận vậy). Con kênh trong tương lai sẽ phải nối với ḍng sông Chagres mà ḍng sông cao hơn mặt nước biển đến 26 mét, do đó, phải làm kênh chắn để có khả năng đưa con tàu lên cao rồi xuống thấp 26 mét. Lại cũng không may, công ty thứ hai này đă không thể xin được tài trợ từ chính quyền Pháp, cũng không vận động được nguồn vốn từ các nhà đầu tư tư nhân, họ đă đành đoạn khai phá sản và muốn bán quyền khai thác lại cho Hoa kỳ sau hơn mười năm lao tâm, lao lực. Cũng trong giai đoạn này, sau khi hoàn tất việc thiết lập đường sắt ở Panama, Hoa kỳ đă không bỏ lỡ thời gian, t́m đường ngắn nhất để nối liền hai bờ biển đông tây cho họ. Quốc hội Hoa kỳ đă phê chuẩn cho một con kênh đi ngang qua Nicaragua. Bắt được tin này, đại diện của công ty Pháp đă thương lượng để Hoa kỳ gánh vác tiếp tục việc đào con kênh Panama. Công việc không thành v́ chính quyền Colombia không đồng ư. Bất b́nh với quyết định của chính phủ Columbia, cả ba bên, người bán, người mua và đại diện quyền lợi của Panama đă họp riêng với nhau, yêu cầu Hoa kỳ ủng hộ cho một Panama độc lập để họ có thể tiến hành công việc. Hoa kỳ đồng ư, và ngay sau đó, vào ngày 3-11-1903 Panama tuyên bố độc lập, đồng thời Hoa kỳ công nhận ngay chính quyền độc lập của Panama và bảo vệ họ bằng cách chống lại các tàu chiến của Columbia muốn dành lại quyền kiểm soát nước này. Tiếp theo việc công nhận nền cộng ḥa của Panama, Hoa kỳ đă kư ngay hiệp ước Hay-Bunau-Varilla, theo đó Hoa kỳ sẽ nhận lấy phần đào con kênh này và hưởng các quyền lợi khai thác. Năm sau, 1904, Hoa kỳ mua lại quyền khai thác của công ty Nouvelle du Canal de Panama với giá 40 triệu đô la. Hẳn nhiên, hiệp ước này đă dành quá nhiều ưu tiên cho Hoa kỳ ví dụ như cho họ quyền kiểm soát bằng quân sự liên tục một khu vực rộng 10 dặm ở mỗi bên bờ kênh, trả cho Panama 10 triệu đô la một lần và sau đó là 250,000.00 đô la tiền thuê hàng năm. Chính điều khoản này đă tạo ra nhiều mâu thuẫn quyền lợi giữa Panama và Hoa kỳ về sau, khi con kênh đi vào hoạt động. Do đó, vào năm 1936, hai bên kư hiệp ước Hull-Afaro, theo đó Hoa kỳ mất quyền kiểm soát khu vực hai bên bờ kênh và gia tăng tiền thuê hàng năm. Ư thức về dân chủ và chủ quyền đất nước càng ngày càng cao, quân đội Panama càng lúc càng trưởng thành và vững mạnh hơn, họ không muốn nh́n thấy Hoa kỳ nắm ưu quyền khai thác con kênh của đất nước họ nữa. V́ thế, nhiều cuộc biểu t́nh có bạo loạn đă xảy ra, đ̣i hỏi Hoa kỳ phải trả lại quyền khai thác con kênh cho nhân dân Panama. Cũng ư thức được làn sóng dân chủ là hơi thở của thời đại cho nên Hoa kỳ cùng Panama đă kư hiệp ước thứ ba, mệnh danh "Torrijos-Carter", do hai vị nguyên thủ quốc gia vào lúc đó kư kết: Torrijos của Panama và Jimmy Carter của Hoa kỳ (1977). Hiệp ước này quy định Hoa kỳ sẽ từ từ rút lui phạm vi điều hành và rút lui đến đâu th́ chính quyền Panama sẽ thay thế đến đó. Tiến tŕnh này sẽ phải chấm dứt vào ngày 31-12-1999, từ đó Panama sẽ toàn quyền điều hành con kênh này. Viết đến đây tôi không khỏi ngậm ngùi thương cảm cho đất nước tôi cùng những đất nước gọi là nhược tiểu khác trên thế giới, đang chịu nhiều đắng cay v́ thân phận nhỏ bé của ḿnh. Quả thật số phận của một nước nhỏ không khác ǵ một đứa trẻ mồ côi, bơ vơ giữa đời và tha hồ bị người ta ăn hiếp. Tôi chân thành kính cảm ơn những vị khai quốc công thần của Hoa kỳ đă viết bản tuyên ngôn độc lập, khẳng định quyền b́nh đẳng giữa con người và mở rộng ra là giữa các quốc gia. Bao nhiêu năm qua, họ đă thực hiện đúng những ǵ họ tuyên bố, và do đó nhiều quốc gia khác trên thế giới đă học theo và tự ḿnh đứng vững trong cộng đồng nhân loại. Tôi đă tự nghĩ, giả sử Hoa kỳ không có bản tuyên ngôn độc lập th́ giờ này c̣n nhiều hơn nữa các quốc gia trên thế giới vẫn c̣n ngụp lặn trong các tư tưởng kiểu "dân chi phụ mẫu", hay bị đè bẹp bởi thần quyền, hay bị thống trị bởi nước lớn. Tôi ước mong cho các quốc gia nhược tiểu có kết quả tốt đẹp như Panama, đuổi được kẻ xâm lấn ra khỏi bờ cơi mà tốn hao rất ít. Tôi đă đi ra ngoài đề, bây giờ xin trở lại với con kênh Panama. Bắt đầu từ 1904, Hoa kỳ lănh trách nhiệm đào tiếp con kênh này. Họ đă sử dụng 75000 công nhân, tốn hết 400 triệu đô la trong mười năm gian khổ để hoàn tất công tŕnh này. Con kênh cắt băng khánh thành vào ngày 15-8-1914, con tàu có vinh dự đi qua con kênh đầu tiên mang tên "Ancon", một chiếc tàu hơi nước do Ủy Ban Kênh Panama mua vào năm 1908.
Nguồn: Focus on
Panama, Vol. 32#1, 3/2006 Con kênh này có hoa tiêu riêng của nó. Tàu thuyền nào qua đây cũng phải nhường quyền điều khiển con tàu cho các hoa tiêu đặc biệt được huấn luyện để lái tàu trên ḍng kênh này. Muốn qua con kênh này tàu phải đăng kư tại "Marine Traffic Control Center". Tại đây tàu đăng kư sẽ được sắp xếp thời khoá biểu tùy theo nhiều yếu tố như kích thước, trọng tải, loại tàu, loại hàng chuyên chở, tŕnh độ hoa tiêu... Để dẫn tàu qua kênh, hoa tiêu phải theo nhiều dấu hiệu giao thông đặt dọc theo ḍng nước, cả hai bên bờ và ngay tại cửa kênh. Hai bên bờ và phía cửa kênh là những hải đăng, hướng bắc nam sơn màu trắng, hướng nam bắc sơn nửa đen nửa trắng. Trên ḍng nước có những cột trụ nổi, sơn màu đỏ hoặc màu xanh lục, mỗi trụ đều có đánh số. Các trụ này chỉ cho hoa tiêu biết vị trí của con tàu đang ở đâu. Ngoài ra, c̣n có những rặng đèn cho hoa tiêu biết đâu là đường trung tâm của con kênh, đâu là đường cho tàu đi qua .
Tàu qua đây phải đóng lệ phí. Lệ phí được tính theo loại tàu, cỡ tàu và loại hàng chuyên chở. Cho đến nay, chiếc tàu phải đóng lệ phí cao nhất là Norwegian Pearl, trả 313 ngàn đô la vào ngày 7 tháng 10, 2007. Lệ phí thấp nhất là 36 xu mỹ, do ông Richard Halliburton trả để bơi qua con kênh vào năm 1928. Hiện tại con kênh được điều hành bởi Ủy ban Kênh Panama (Panama Canal Authority). Họ có tất cả 9000 nhân viên, làm việc 24/7. Họ không bỏ lỡ cơ hội để thu hút du khách bằng cách giới thiệu tính cách độc đáo này của con kênh. Một khu vực rộng răi bên bờ kênh chắn được dành riêng cho du khách đứng xem và chụp h́nh các con tàu từ biển đi vào con kênh. Khi con tàu vừa vặn lọt vào ḍng kênh th́ cái cổng chắn đầu tiên giữa con kênh và biển sẽ đóng lại. Con tàu dừng lại đó, chờ cho nước từ sau cổng chắn thứ hai tràn vào và nâng con tàu lên từ từ. Khi mực nước ở hai bên cổng chắn ngang nhau, tiếng chuông báo hiệu vang lên cùng lúc với tiếng loa vang "Xin quư khách chú ư, nước đă đạt mức thăng bằng, chúng tôi sắp sửa mở cổng cho con tàu đi qua, xin chú ư, chú ư ..." Tôi thực sự chú ư v́ cả tiếng chuông lẫn giọng nói của ai đó đều mang cả một trời reo vui về quê hương và đầy hănh diện được phục vụ cho xứ sở. Tôi thật ḷng chung vui với họ, họ xứng đáng hănh diện với công lao của bao nhiêu người đă bỏ ra để cho họ có giờ phút này, và giờ đây tới phiên họ đóng góp công sức của ḿnh vào đó. Họ c̣n nhiều cơ hội để trao truyền niềm hănh diện đó cho con cháu bởi v́ theo đà tiến bộ chung, con kênh giờ này đă gần như quá tải, họ đang có kế hoạch sẽ mở thêm một đường kênh mới để đáp ứng nhu cầu sử dụng con kênh ngày càng tăng. Kính chúc mừng đất nước và con người Panama, hăy tiếp tục hát những khúc thanh b́nh ca như các bạn đang có hôm nay.
Vài h́nh ảnh về hoạt động của con kênh:
Con kênh đào đă cắt đôi Bắc-Nam châu Mỹ một thời gian rất dài. Giao thông nối liền đại lục lúc đó chỉ có phà. Cho đến năm 1959 Mỹ mới khởi sự xây cầu Bridge of the Americas, hoàn tất vào năm 1962. Nhu cầu giao thông đường bộ ngày càng lớn, do đó nhà nước đă xây thêm cây cầu thứ hai, mang tên Centennial (h́nh phải) để chào mừng 100 năm độc lập cùa Panama. Cầu được khánh thành vào ngày 15-8-2004, đánh dấu 90 năm ngày khai thông con kênh. Tuy nhiên nó được chính thức đưa vào hoạt động vào 2-9-2005 (http://hackingfamily.com/Landfalls/SouthWest/chargres_river.htm)
Du khách dạo mát trên kênh
Các giao thương quốc tế qua kênh Panama (theo tài liệu của Panama Canal Authority): 1. United States: 70% 2. People’s Republic of China: 21% 3. Japan: 16% 4. Chile : 9% 5. South Korea : 9% 6. Peru : 6% 7. Ecuador : 5& 8. Canada : 5% 9. Panama : 5% 10. Mexico : 5%
|
||||||||||||||||||||||||||||||
Nó
thật quá xưa, có thể đă ra đời từ năm mươi năm trước. Nó có
35 chỗ ngồi cho khách, một phi công chính, một phi công phụ
và một tiếp viên. Tôi không phải là người ưa kén chọn hay
đ̣i hỏi phải như thế này, như thế kia... nhưng tôi thật sự
không yên ḷng khi nh́n thấy viên phi công phụ đă phải lắc
lắc cái ghế của ông cho lọt vào cái ngàm định vị của cái
ghế. Lại nữa, khi máy bay quay đầu ra phi đạo, nó kêu lên
éc éc mỗi khi ông phi công gh́m tay thắng. Tôi đă thầm nghĩ
công ty du lịch này hà tiện quá, cho du khách đi hăng bay
này cho rẻ tiền, nhưng liền sau đó tôi đă nghĩ lại theo lối
khác. Tôi nghĩ đến người dân nơi đây, những người thường
xuyên sử dụng đường bay này trong cuộc sống. Họ biết máy
bay đă quá cũ nhưng họ vẫn hoan hỉ bước lên với một chút rón
rén để không làm máy bay phải chịu thêm sức nặng. Tôi nghĩ
đến hai ông phi công đă qua tuổi trai tráng từ lâu đang gắn
bó với chiếc máy bay. Nét mặt và ánh mắt đầy trầm tư, có lẽ
v́ kinh nghiệm, v́ đại lượng, v́ ḷng chung thủy với nghề
nghiệp và tha thiết với những người dân quê quen b́nh dị nên
hai ông bằng ḷng điều khiển chiếc máy bay già nua này để
phục vụ họ một cách thiết thực nhất. Tôi nghĩ đến công ty
hàng không sở hữu chủ của chiếc máy bay và nhân viên hăng
bay. Giả sử công ty có nhiều máy bay khác mới mẻ, tối tân
hơn, nhưng họ vẫn c̣n sử dụng chiếc máy bay cũ kỹ này khi nó
c̣n dùng được. Và dùng nó với ư thức bảo vệ tối đa. Khả
năng chuyên chở của nó đă được nhân viên thấu hiểu tường tận
cho nên phải chú ư đến từng chi tiết nhỏ nhặt để tỏ ḷng ưu
ái với nó. Tất cả những người có liên quan đến nó đều có một
đồng cảm là cần kiệm, là chắt chiu ǵn giữ tất cả những ǵ
mà họ đang có, tất cả đều có giá trị như nhau. Tôi lại lan
man nghĩ tới nếp sống bên bờ đại dương thật là bao dung,
hiểu biết, giản dị và t́nh cảm thiết tha. Giờ đây tôi phải
cảm ơn công ty du lịch đă cho tôi đi chiếc máy bay này để
thấy được sự gắn bó và ư thức chung của người dân, biết cần
kiệm cho đất nước khi đất nước c̣n nghèo.
Có
thể không ai đồng ư với tôi, nhưng tôi vẫn nghĩ rằng Panama
có cuộc sống thanh b́nh hơn quê tôi v́ không những nó có đôi
bờ đại dương lại c̣n nối cả đôi bờ đại dương bằng con kênh
Panama. Con kênh dài 80 cây số, xẻ dọc mảnh đất 78 ngàn cây
số vuông từ bắc xuống nam, thông qua hồ Gatun. Đây là hồ
nhân tạo, rộng 425 km vuông, có nhiệm vụ tích trữ nước cho
con kênh. Những cù lao lớn nhỏ trong hồ này là nơi trú ẩn
an toàn cho biết bao nhiêu sinh vật. Những chú chim bói cá
im ĺm như một triết gia, những chú khỉ con dạn người, những
con sloth nghịch ngợm treo ngược ḿnh trên nhánh cây
, xem ra
cuộc sống an lành cũng lan tỏa lên cả loài vật. 
