Peru- T́nh cảm c̣n theo
Tuư Việt
****
Phần ba
Peru hănh diện với một diện tích rừng mưa bao la, gọi là Amazone Jungle. Thực sự ḍng Amazone được tạo thành từ nhiều nhánh sông nhỏ chảy xuyên qua vùng rừng mưa nhiệt đới thuộc lănh thổ Peru. Ḍng sông trong h́nh này là Tambopata, phát nguyên từ Arequipa - nam Peru, chảy lên miền Băc, rồi mới đổ vào ḍng Amazone; từ đó sông Amazone chảy xuyên ngang Brazil rồi đổ vào Đại Tây Dương. "Xuôi nam" trên ḍng sông này là đi ngược ḍng chảy về phía thượng nguồn, nắng chiều c̣n hâm hấp cái nóng ban trưa mặc dù đang là mùa đông ở đây. Vào muà khô, nước xuống thấp, trơ các băi cát cả ở hai bờ sông; đến mùa mưa mực nước sông dâng cao thêm hơn bốn mét, gây lụt lội là chuyện thường. Nh́n ḍng nước hiền ḥa, tôi hỏi thăm có thể bơi hay tắm trên sông này không, tua gai cho biết rủi ro lắm v́ cá sấu, tuy nhiên con nít đôi khi cũng nhào đại xuống sông gần gần bờ để tắm hay tập bơi chút chút. Người ta cũng khai thác vàng trên ḍng sông này bằng cách đặt một máy hút bùn bên bờ sông, đăi đất đá cát để lóng lấy vàng. Không biết trữ lượng vàng là bao nhiêu, tôi đếm được bốn máy đăi vàng trên đoạn sông ḿnh đi qua. Tua gai cho biết có người dùng thủy ngân để tách vàng ra khỏi cát được nhanh hơn và nhiều hơn, do đó ḍng sông này cũng có phần nhiễm độc thủy ngân (dĩ nhiên với một số lượng rất ít).
Hoàng hôn trên sông Tambopata … Rủi ro lắm v́ cá sấu …
Chiều xuống. Thuyền cập bến. Dẫm chân lên vùng rừng già hoang vu, tôi cảm thấy hồi hộp như một nhà thám hiểm thực sư. Lối ṃn chỉ vừa cho một người đi, len lỏi qua rừng cây âm u, dày đặc, nắng chiều chưa tắt mà đă tối om om. Muỗi rừng ào ào tấn công những bộ mặt thành phố dù đă thoa dầu chống muỗi.
Tắt nắng
May mắn thay, nhà trọ kia rồi, một vùng rừng đă được phát hoang để xây nhà trọ . Không gian thoáng đạt, gió chiều vi vu, du khách thở phào nhẹ nhơm, nh́n ngôi nhà trọ thật thơ mộng, thật trữ t́nh giữa rừng với mái lá, vách kết bằng thân tre, và dăy đèn dầu ẻo lả đốt sáng lối đi.
Nhà trọ giữa rừng già .. với dăy đèn dầu ẻo lả thắp sáng lối đi
Đêm chập chùng. Trăng thượng tuần không làm sáng lên được chút nào cảnh rừng già trong đêm. Nửa đêm nghe tiếng mưa rơi tí tách từng giọt rớt xuống rơ mồn một :
Mưa rừng vây kín không gian
Cỏ cây đất đá hân hoan đón chào
Mưa th́ vẫn tự thuở nào
Từ thinh không đến, lại vào thinh không…
Sáng ra mới biết ḿnh lầm, chỉ là sương khuya nhưng sương rừng ở đây sao nặng hạt thế! Nắng vừa lên sương đă tan, chim rừng trổi giọng cao thấp, dài ngắn, gần xa lẫn trong tàng lá rậm rạp; du khách bỗng dưng ngừng tiếng nói, lắng nghe rồi theo dơi cánh chim đang chuyền vui trong nắng sớm. Những chú vẹt này làm tổ lủng lẳng trên các nhánh cây cao. Cũng lạ, chúng xây tổ chỉ theo một kiểu duy nhất, rất giống nhau về kích thước và h́nh dáng, có phải đó là đặc tính trời ban để chúng có thể nhận biết đồng loại chăng?
Sáng rừng Nắng chưa lên
Những chú chim chuyền vui trong nắng sớm
Tổ chim lủng lẳng trên các nhánh cây cao
Khác xa với khung cảnh nên thơ của nhà trọ cho du khách là những cái cḥi máng trên cây của các nhà nghiên cứu, chỉ có một mái che và một mảnh ván băc ngang giữa các chéo cây cùng một cái túi ngủ . Họ đến đây để nghiên cứu đủ loại từ côn trùng đến cây cỏ, đến chim muông, thú vật và cả môi trường.
Nơi tôi sinh ra là xứ sở của ve ve. Tôi lớn lên cùng tiếng ve vang rân mùa hạ, thế nhưng tôi chưa hề thấy cái tổ ve ve cho đến khi được len lỏi vào khu rừng già Amazone này! Nh́n cái tổ này tôi thật bâng khuâng và thương cảm các chú ve ve biết bao nhiêu! Nó được làm bởi những chú ve con vừa mới nở , hỏi có giống vật nào đáng thương hơn các chú ve này không? Ra đời là đă chịu số phận mồ côi, phải tự tạo cho ḿnh một nơi trú ẩn an toàn cho quăng đời sắp tới. Thế mà chú đă bị thiên hạ gắn cho cái tội lười biếng!! Ôi, các chú kiến ơi, tôi xin minh oan cho các chú ve rằng các chú ấy đă vô cùng siêng năng, đă lao động cật lực, đă phải tự bảo vệ ḿnh khỏi nanh vuốt của kẻ thù (trong đó kiến là số một) từ khi mới đẻ, khi trong tay không có một loại vũ khí nào và xung quanh không có ai bảo vệ cũng chẳng có đồng minh. Thế cho nên khi thoát được các nguy hiểm rùng rợn đó, chú ve phải vui mừng, ca hát để tạ ơn trời đất là hợp lẽ công b́nh lắm rồi, chú kiến hăy rút lại lời kết án của chú đi nhé.
Tổ ve ve. Thật sự phải gọi cái hang Các chú ve mới nở, tụt từ trên cây xuống
v́ chúng đào sâu xuống dưới đất (http://www.cicadaspictures.com/cicadas_life_cycle.htm)
Ngoài cái tổ ve ve độc đáo mà tôi mới thấy lần đầu, cái tổ nhện cũng làm tôi ngạc nhiên không ít. Những con nhện tí ti này sống thành tập đoàn chung trong một tổ kết bằng tơ nhện cùng lá cây. Trong nắng sớm, tơ nhện cũng lóng lánh ánh mặt trời, phải chú ư lắm mới thấy những con nhện li ti bám vào lưới để hong nắng. Xấu xí hơn cả là cái tổ mối. Thấy tổ mối trên thân cây, tôi thắc mắc tại sao cây không bị mối ăn. Té ra mối chỉ ăn gỗ chết, nghĩa là bàn ghế tủ giường, sách báo mà thôi. B́nh sinh chúng sống nhờ trên những thân cây to.
Có hàng ngàn hay hàng chục ngàn con nhện Tồ mối
nhỏ xíu x́u xiu sống trong cái tổ này
Rừng già c̣n cho tôi nhiều ngạc nhiên khác. Tạo hóa tạo sinh muôn loài cũng phú cho mỗi loài một linh cảm riêng biệt, tôi nghĩ thế khi được giới thiệu một loại cây biết đi. Loại cây này có rễ mọc từ thân cây, tùy theo nhu cầu sống, các rễ mới mọc ra, cắm xuống đất, các rễ cũ bị thoái hóa rối chết … cứ thế cây di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác.
Cây biết đi
Một loại cây có tính kinh tế quan trọng nhất nh́ trong rừng già Amazone là Brazilian nut. Cây rất cao (10m hoặc hơn), trái gồm nhiều lớp vỏ giống trái dừa, bên trong chứa lủng lẳng những hột như trong h́nh dưới đây. Lúc chín, trái sẽ rụng xuống, người ta đi lượm về, chẻ trái ra để lấy hột làm thực phẩm. Ngoại trừ các cây được trồng trong các trang trại, các trái Brazilian Nut hoang trong rừng thường được một loài chim hái rồi mang đi thả một nơi mà chúng cho là thích hợp nhất để hột nảy mẩm và mọc cây mới.
Cây Brazilian nut.
http://www.nybg.org/bsci/braznut/
Lớp vỏ trong cùng của trái Brazilian nut Một trái có chừng 17-20 hột
Dụng cụ để bóc vỏ hột Brazilian nut Phần thịt bên trong có thể ăn sống, không cần nấu
Ngoài cây cỏ, chim muông, rừng già c̣n hấp dẫn du khách nhờ dă thú. Du khách đuợc hướng dẫn đến cḥi này để canh xem thú dữ như cọp, beo, sư tử hay gấu. Thật đáng tiếc, tôi và các du khách trong nhóm chẳng có cơ may gặp chúng. Thôi, xin chào vắng mặt, xin giă từ rừng mưa Amazone, giă từ núi đồi cây cỏ, giă biệt ḍng sông, giă biệt xứ sở êm đềm, hiền ḥa và lịch sự … tôi đi nhé
Du khách canh xem thú hoang Xin giă biệt rừng mưa và ḍng sông…
Rừng mưa nhiệt đới là một tặng phẩm của thiên nhiên cho loài người. Nó là lá phổi của trái đất. Ước tính có hơn 20% oxygen trong không khí của toàn trái đất được sản xuất từ rừng mưa Amazone (http://www.rain-tree.com/facts.htm )