Túy Việt

 

 

THỔ NHĨ KỲ : TRỜI ƠI, ĐẤT HỠI !

 

 

IV. Trời ơi, đất hỡi !!

 

 

 

 

IV. Tri ơi, đt hi !!

 

Trước ngày đi, mt cô em ca tôi hi "chuyến này ch đi nước nào vy?", tôi đáp "Th Nhĩ Kỳ."  Cô phán ngay mt câu "đi chi cái nước tri ơi đt hi ra".  Tôi tht bt b́nh nhưng không biết phi căi lại ra sao.  Nhưng gi đây, sau chuyến đi, tôi phi tán thán rng "Tri ơi, đt hi! sao x s người ta tt đp thế, tiến b thế, bao dung thế, vượt xa c ngàn ln so vi đt nước tôi!"  Tôi phi ngm ngùi so sánh như thế v́ không th nào nói hay nghĩ ǵ khác hơn được. 

Tr thơ, thanh thiếu niên ca người ta được đi hc cho đến hết lp 12.  Cha m không th vin c nghèo đ không cho con đi hc v́ hu hết các chi phí cho hc sinh đă có nhà nước tài tr, cha m ch tn tin đng phc cho con mà thôi.  Hết lp 12 hc sinh s phi qua mt cuc thi đ vào đi hc.  Đây là cuc thi cp quc gia nên không d chút nào; du vy hc sinh vn có cơ hi đ hc lên cao: nếu thi đu cao s được chn vào các trường đi hc danh tiếng các thành ph ln như Istanbul hay Ankara; đu thp hơn s vào các trường đi hc các thành ph nh, ít tiếng tăm.  Ông tua gai ca tôi có gc min đông th, nh thi đu cao nên được chn vào đi hc Istanbul.  Sau khi hc xong, ông li, lp nghip đây luôn.  Ông cũng cho biết trường hp hc sinh b hc hay thi rt đi hc th́ đă có các trường hun ngh đ dy cho h mt ngh nào đó cho h kiếm sng.  Ôi, ch riêng điu này thôi đă làm tôi ti thân thay cho các bé thơ và bn tr trên quê tôi lm thay!

 

 

Các chung cư tiêu biu

(

Nông dân vi máy cày trên đng

 

Đi qua nhiu thành ph, nhiu buyn đinh cao ngt được xây san sát vi nhau.  Đy là các khu gia cư  do nhà nước xây lên đ bán cho người có li tc trung b́nh hoc thp.  Được biết nhng người mua nhà này là đ , không được quyn bán li trong ṿng hai mươi năm sau khi mua. Có mt điu khá vui là trên đường đi, xe đi qua mt khu nhà ti tàn khá rng nm kế bên mt khu gia cư đă xây rt tươm tt.  Ông tua gai cho biết khu nhà ti tàn đó là ca nhng người buôn bán đng nát, ve chai.  Nhà nước xây chung cư đ bán cho h nhưng h không chu vạ chung cư đ , lư do là không có ch cho h cha đ phế thi mà h đă thu gom!  Chao ôi, quê tôi biết bao nhiêu người đang có nhà bng dưng b đui ra đường mt cách đy oan khiên mà không biết kêu cu cùng ai!

 Trên đng rung, người nông dân ca h đang điu khin máy cày mt cách nhun nhuyn. Tôi cũng bt gp mt xe bn ch sa ḅ ca các nông dân đem vào nhà máy đ bán.  Nh́n kích thước ca bn sa có th đoán được s lượng ḅ nuôi hay đ ln ca nông tri: gi s trung b́nh mt con ḅ cho 10 lít sa mt ln vt th́ vi xe bn này, tôi nghĩ, nông trại này phi có ít nht hàng chc ngàn con ḅ .

 

Xe bn ch sa.  Xe này ch ba bn,

Xem h́nh bên

 

quê tôi, con trâu già ci, nông phu sc lc mi ṃn cũng phi lê đường cày trên rung lúa.  Đúng vào lúc tôi tr v t chuyến đi th́ có tin nông gia quê tôi phi đem sa ḅ đi đ v́ mt báo cáo sai lm ca b y tế cho rng sa ḅ có nhim đc.  Tht xót xa biết bao khi không biết ai chu trách nhim cho s mt mát ca nông gia quê tôi.

Đường ph không phi ch được làm đp bng nhng lung hoa mà c̣n c nhng cây cam trĩu trái.  Tôi nh́n nhng cây cam này mà ḷng măi bâng khuâng, cây trái sum suê là thế mà không mt ai hái trm c.  Giá như cây cam này mà quê tôi, chc chn các trái trên cành không th đến vy.  Đâu có xa xôi ǵ, ai cũng biết ngày hi hoa đào và hoa xuân (năm 2009) trên quê tôi đă tan tác đến cùng cc v́ s chà đp, giành dt ca người xem.

 

 

Đưng ph đp hơn vi nhng cây camđy trái

 

Đi ra ph dưi tri mưa lnh, tôi dng li bên đường mua mt gói ht d rang nóng.  Người bán hàng trước khi cân đă cm cái đĩa cân ry cho kỳ hết các git nước mưa đng li trong dĩa ri mi b hàng lên cân.  Cái này th́ ngay chính tôi cũng thua xa.  Tôi không biết nói sao đ t ḷng cm phc lương tâm ca người bán.  Qu tht tôi không nhm khi nói đây là x s thánh thin.  Ch là mt chút nước đng trong đĩa cân không nng hơn mt cái vy v ht d, thế mà người bán cũng loi ra cho bng hết.  Tôi xin nguyn hc tp tinh thn này ca người bán ht d trên đường ph Istanbul; kính cm ơn anh bn bán hàng đă cho tôi mt bài hc đo đc rt thc tin ngay c trong hoàn cnh và hành vi đơn gin nht.

Tôi không hiu ti sao lch s loài người c măi gây chiến tranh, tang tóc.  Quê tôi làmt x s nh bé, nm sát mt đt nước khng l nên đă phi liên tc chng li s xâm lăng ca h đ dành quyn sng đă đành, Th Nhĩ Kỳ là mt vùng đt đc lp cũng b xâm lăng bi các nước khác, trong đó có nước Úc và Tân Tây Lan t min Nam bán cu xa xôi, thế là sao?   Lịch s nói rng quân đi Úc và Tân Tây Lan có mt trong trn chiến Anzac vào năm 1915 ti bán đo Gallipoli, Th Nhĩ Kỳ,  là đ giúp phe đng minh gm Anh , Pháp,  Đc,  và Liên xô dành ly quyn kim soát lưu thông qua eo bin t Địa Trung Hi vào Hc hi, vn là lănh th ca Th Nhĩ Kỳ.  Có ai chu ngi yên đ cho người khác vào đánh ri chiếm nhà ḿnh mt cách ngang nhiên như thế chăng?  Tt nhiên là không bao gi.  Kết qu ca cuc chng tr ca Quân Đi Th là hơn mười mt ngàn lính ANZAC đă b thây ti ch.  Vinh quang cho Th, đau bun cho nhng người lính xa quê, b thân nơi trn đa.   Gi đây h đang yên ngh trong nghĩa trang Gallipoli, nh́n ra bin Đa Trung Hi, lng yên nghe sóng v tràn b ngày đêm, bên cnh nhng ḍng ch chia bun, cm thông ca người chiến thng, Mustapha Kemal.

 

Đi ra ph dưi tri mưa lnh, tôi dng li bên đường mua mt gói ht d rang nóng.  Người bán hàng trước khi cân đă cm cái đĩa cân ry cho kỳ hết các git nước mưa đng li trong dĩa ri mi b hàng lên cân.  Cái này th́ ngay chính tôi cũng thua xa.  Tôi không biết nói sao đ t ḷng cm phc lương tâm ca người bán.  Qu tht tôi không nhm khi nói đây là x s thánh thin.  Ch là mt chút nước đng trong đĩa cân không nng hơn mt cái vy v ht d, thế mà người bán cũng loi ra cho bng hết.  Tôi xin nguyn hc tp tinh thn này ca người bán ht d trên đường ph Istanbul; kính cm ơn anh bn bán hàng đă cho tôi mt bài hc đo đc rt thc tin ngay c trong hoàn cnh và hành vi đơn gin nht.

Tôi không hiu ti sao lch s loài người c măi gây chiến tranh, tang tóc.  Quê tôi làmt x s nh bé, nm sát mt đt nước khng l nên đă phi liên tc chng li s xâm lăng ca h đ dành quyn sng đă đành, Th Nhĩ Kỳ là mt vùng đt đc lp cũng b xâm lăng bi các nước khác, trong đó có nước Úc và Tân Tây Lan t min Nam bán cu xa xôi, thế là sao?   Lịch s nói rng quân đi Úc và Tân Tây Lan có mt trong trn chiến Anzac vào năm 1915 ti bán đo Gallipoli, Th Nhĩ Kỳ,  là đ giúp phe đng minh gm Anh , Pháp,  Đc,  và Liên xô dành ly quyn kim soát lưu thông qua eo bin t Địa Trung Hi vào Hc hi, vn là lănh th ca Th Nhĩ Kỳ.  Có ai chu ngi yên đ cho người khác vào đánh ri chiếm nhà ḿnh mt cách ngang nhiên như thế chăng?  Tt nhiên là không bao gi.  Kết qu ca cuc chng tr ca Quân Đi Th là hơn mười mt ngàn lính ANZAC đă b thây ti ch.  Vinh quang cho Th, đau bun cho nhng người lính xa quê, b thân nơi trn đa.   Gi đây h đang yên ngh trong nghĩa trang Gallipoli, nh́n ra bin Đa Trung Hi, lng yên nghe sóng v tràn b ngày đêm, bên cnh nhng ḍng ch chia bun, cm thông ca người chiến thng, Mustapha Kemal.

 

 

Nghĩa trang t sĩ Anzac trên đi Gallipoli

 

Thông  đip ca Mustapha Kemal

 

Those heroes that shed their blood and lost their lives.  You are now lying in the soil of a friendly country. Therefore rest in peace. There is no difference between the Johnnies and the Mehmets where they lie side by side here in this country of ours. You the mothers  who sent their sons from far away countries, wipe away your tears. Your sons are now lying in our bosom and are in peace. Having lost their lives on this land they have become our sons as well.

Atatürk - 1934

 

Cùng các v anh hùng đă đ máu và b thân ti đây...  Quư v nay đang nm yên trong ḷng đt ca mt quc gia thân thin.  Hăy ng gic b́nh yên.   Không có ǵ khác bit gia các bn và chúng tôi khi tt c cùng nm bên nhau nơi đây, trong đt nước ca chúng tôi.  Hỡi Quư v t mu đă gi con ca Qúy v đến đây, ngàn trùng xa cách, xin hăy lau khô nước mt.  Nhng người con yêu ca Quư V đang yên ngh trong ḷng chúng tôi.  H đă hy sinh cuc đi trên đt nước chúng tôi, h đă tr thành con dân ca chúng tôi vy. 

Ataturk -1934

 

Quê hương tôi, biết đến bao gi th́ có nhng ḍng ch tương t như trên trong Nghĩa trang Quân Đi Biên Ḥa?

 

Túy Việt

 

------------------

 

Ghi chú thêm:

 

 

1) Cà phê ngt, cà phê đng: L tŕnh ca chúng tôi có đi ngang mt làng nh,  tên Sigma. Trong làng này có tc l gia đ́nh nào có con gái đến tui lp gia đ́nh th́ đt mt cái chai trên nóc nhà.  Nhà nào có con trai đang t́m người phi ngu, thy du hiu này th́ c dn con trai ca ḿnh đến, mnh dn bước vô xem mt cô gái đng thi đ cô gái coi mt cu trai. Nếu cô gái bng ḷng cu trai này th́ cô s mi cu trai mt ly cà phê có pha đường, nếu không th́ cà phê suông, không có đường.

 

 

 

Bàn đá trong pḥng tm Turkish bath

 

2) Tm th:

Hôm trên đường đến Hacibektas  ông  tua gai qung cáo tm th (turkish bath).  Nghe có v hp dn lm nên tôi đng ư tham d . Ông phi gi làm hn trước đ khi mt th́ gi ch đi.

Pḥng tm nơi tôi ti cũng mang tên Turkish Bath, do ba cha con làm chung.  Ông b 43 tui mà trông già ngt, hai cu con trai 27 và 23 tui.  Lúc mi vào h đưa cho ḿnh mt cái khăn vi rng bng và dài hơn cái khăn tm b́nh thường.  Sau đó vào pḥng thay hết qun áo ra, qun cái khăn này vào.  Có người truyn ming rng phi xếch xi 100%, nhưng tht s th́ không cn phi như thế, dùng áo tm hai mnh là tt nht, không cn phi quàng khăn.  Xong vào pḥng tm.

M ca pḥng tm ra đă thy hơi nóng hc lên, ht vào người rt mnh.  Pḥng này rt rng, gia pḥng có mt cái giường bng đá cm thch, h́nh bát giác, rng đ cho 6-7 người nm, cao chưa đến đu gi, hơi nóng ta ra trên măt.  Ông tua gai bo rng bên dưới bàn đá này là h thng nu nước đ cho mt bàn nóng lên. Sát vi bàn đá này là pḥng kiếng xông hơi nóng, c̣n chung quanh pḥng là các ṿi sen hay b cha nước nóng, nước lnh như pḥng tm nhà.  Ngoài ra có hai pḥng nh khác, được ngăn riêng, mi pḥng có hai giường cũng bng đá, có gi bc da, đây là nơi làm massage.

 Mi đu, ḿnh di nước lên người (nóng hay lnh tùy thích), xong qua nm trên cái bàn đá, tay chân th lng cho gân ct thư giăn.  Nm lăn qua lăn li chng 20-30 phút cho người nóng lên, xong vào trong pḥng kiếng xông hơi nóng na.  Ngi cho đến khi nóng quá chu không ni th́ đi ra di nước lnh lên người cho bt nóng, xong vô pḥng kiếng ngi xông hơi tiếp. Nếu không mun ngi trong pḥng kiếng th́ c nm dài trên cái bàn đá gia pḥng, ch đến phiên gi vào pḥng massage.

 Khi vào pḥng massage, người th tm s gi đu cho ḿnh, xong h mang bao tay không biết làm bng vt liu ǵ mà rt nhám, kỳ c cho ḿnh. Ui chao, không biết cáu ghét đâu mà ra nhiu thế, tng cun tng lp thy mà khiếp luôn.  H kỳ sut t c đến chân, nhưng ch nhng phn thân th ḿnh đ l ra thôi, c̣n nơi nào b khăn qun che mt th́ h không chm đến.  Kỳ c xong đến phn massage.  H bt ḿnh nm dài trên cái giường đá, rưới lên thân ḿnh mt loi bt ri bt đu massage t c qua tay, lưng ri chân.  Nhng người th tm này rt mnh tay, h nn ḿnh  như nn bt. H bt bàn tay phi ca ḿnh đt lên vai trái, tay trái lên vai phi, cho hai khuu tay nhp vào nhau, xong h nhn mnh vào hai khuu tay cùng mt lúc. Ui chao, tôi c s hai khp xương vai ca tôi phi trt ra ngoài. 

Massage xong, ḿnh ra ngoài, tm li mt ln na cho sch, ra pḥng thay qun áo tr li, tr tin ri v.  Đi tm kiu này th́ nhng người to con mi có li v́ cùng mt giá tin mà chuyên viên tm phi dùng nhiu sc lc và thi gian hơn.  Pḥng tm chung cho c nam ln n nhưng không có ǵ gi là sàm s hết.  Đàn ông đàn bà ǵ cũng nm chung trên cái giường bát giác gia pḥng, mun nói chuyn th́ nói, không mun th́ c làm thinh, ch đến phiên vô pḥng massage.

Chuyên viên tm cho ḿnh cũng rt đng đn.  Đây là ngh nghip ca h , mi ngày h phi lo tm gi, kỳ c , massage cho c hàng chc khách, h cũng phi lo gi tiếng tăm cho doanh nghip ca h

Tôi có ư đnh mang theo máy h́nh đ chp vài tm làm tài liu, nhưng nhng người đi chung cn li, nói mang máy h́nh theo rt bt tin, không ai gi dùm, pḥng đy hơi nước  v..v.. cho nên tôi thôi.  Đến khi vào pḥng tm thy vui quá , mi người li tiếc, phi chi có máy h́nh d chp vài tm làm k nim.  Tôi cũng ly làm tiếc v́ gi này không có tm  h́nh nào đ làm bng chng.

3) Cm ơn Cô Hin đă tng hai tm h́nh ngôi nhà ca M Maria và Turkish bath.

 

 

 

Trang Túy Vit

 

art2all.net