|
Túy Việt
THỔ NHĨ KỲ : TRỜI ƠI, ĐẤT HỠI !
IV. Trời ơi, đất hỡi !!
IV. Trời ơi, đất hỡi !!
Trước ngày đi, một cô em của tôi hỏi "chuyến này chị đi nước nào vậy?", tôi đáp "Thổ Nhĩ Kỳ." Cô phán ngay một câu "đi chi cái nước trời ơi đất hỡi rứa". Tôi thật bất b́nh nhưng không biết phải căi lại ra sao. Nhưng giờ đây, sau chuyến đi, tôi phải tán thán rằng "Trời ơi, đất hỡi! sao xứ sở người ta tốt đẹp thế, tiến bộ thế, bao dung thế, vượt xa cả ngàn lần so với đất nước tôi!" Tôi phải ngậm ngùi so sánh như thế v́ không thể nào nói hay nghĩ ǵ khác hơn được. Trẻ thơ, thanh thiếu niên của người ta được đi học cho đến hết lớp 12. Cha mẹ không thể viện cớ nghèo để không cho con đi học v́ hầu hết các chi phí cho học sinh đă có nhà nước tài trợ, cha mẹ chỉ tốn tiền đồng phục cho con mà thôi. Hết lớp 12 học sinh sẽ phải qua một cuộc thi để vào đại học. Đây là cuộc thi cấp quốc gia nên không dễ chút nào; dẫu vậy học sinh vẫn có cơ hội để học lên cao: nếu thi đậu cao sẽ được chọn vào các trường đại học danh tiếng ở các thành phố lớn như Istanbul hay Ankara; đậu thấp hơn sẽ vào các trường đại học ở các thành phố nhỏ, ít tiếng tăm. Ông tua gai của tôi có gốc miền đông thổ, nhờ thi đậu cao nên được chọn vào đại học Istanbul. Sau khi học xong, ông ở lại, lập nghiệp ở đây luôn. Ông cũng cho biết trường hợp học sinh bỏ học hay thi rớt đại học th́ đă có các trường huấn nghệ để dạy cho họ một nghề nào đó cho họ kiếm sống. Ôi, chỉ riêng điều này thôi đă làm tôi tủi thân thay cho các bé thơ và bạn trẻ trên quê tôi lắm thay!
Đi qua nhiều thành phố, nhiều buyn đinh cao ngất được xây san sát với nhau. Đấy là các khu gia cư do nhà nước xây lên để bán cho người có lợi tức trung b́nh hoặc thấp. Được biết những người mua nhà này là để ở, không được quyền bán lại trong ṿng hai mươi năm sau khi mua. Có một điều khá vui là trên đường đi, xe đi qua một khu nhà tồi tàn khá rộng nằm kế bên một khu gia cư đă xây rất tươm tất. Ông tua gai cho biết khu nhà tồi tàn đó là của những người buôn bán đồng nát, ve chai. Nhà nước xây chung cư để bán cho họ nhưng họ không chịu vạ chung cư để ở, lư do là không có chỗ cho họ chứa đồ phế thải mà họ đă thu gom! Chao ôi, quê tôi biết bao nhiêu người đang có nhà ở bỗng dưng bị đuổi ra đường một cách đầy oan khiên mà không biết kêu cứu cùng ai! Trên đồng ruộng, người nông dân của họ đang điều khiển máy cày một cách nhuần nhuyễn. Tôi cũng bắt gặp một xe bồn chở sữa ḅ của các nông dân đem vào nhà máy để bán. Nh́n kích thước của bồn sữa có thể đoán được số lượng ḅ nuôi hay độ lớn của nông trại: giả sử trung b́nh một con ḅ cho 10 lít sữa một lần vắt th́ với xe bồn này, tôi nghĩ, nông trại này phải có ít nhất hàng chục ngàn con ḅ .
Ở quê tôi, con trâu già cỗi, nông phu sức lực mỏi ṃn cũng phải lê đường cày trên ruộng lúa. Đúng vào lúc tôi trở về từ chuyến đi th́ có tin nông gia quê tôi phải đem sữa ḅ đi đổ v́ một báo cáo sai lầm của bộ y tế cho rằng sữa ḅ có nhiễm độc. Thật xót xa biết bao khi không biết ai chịu trách nhiệm cho sự mất mát của nông gia quê tôi. Đường phố không phải chỉ được làm đẹp bằng những luống hoa mà c̣n cả những cây cam trĩu trái. Tôi nh́n những cây cam này mà ḷng măi bâng khuâng, cây trái sum suê là thế mà không một ai hái trộm cả. Giá như cây cam này mà ở quê tôi, chắc chắn các trái trên cành không thọ đến vậy. Đâu có xa xôi ǵ, ai cũng biết ngày hội hoa đào và hoa xuân (năm 2009) trên quê tôi đă tan tác đến cùng cực v́ sự chà đạp, giành dựt của người xem.
Đường phố đẹp hơn với những cây camđầy trái
Đi ra phố dưới trời mưa lạnh, tôi dừng lại bên đường mua một gói hạt dẻ rang nóng. Người bán hàng trước khi cân đă cầm cái đĩa cân rảy cho kỳ hết các giọt nước mưa đọng lại trong dĩa rồi mới bỏ hàng lên cân. Cái này th́ ngay chính tôi cũng thua xa. Tôi không biết nói sao để tỏ ḷng cảm phục lương tâm của người bán. Quả thật tôi không nhầm khi nói đây là xứ sở thánh thiện. Chỉ là một chút nước đọng trong đĩa cân không nặng hơn một cái vảy vỏ hạt dẻ, thế mà người bán cũng loại ra cho bằng hết. Tôi xin nguyện học tập tinh thần này của người bán hạt dẻ trên đường phố Istanbul; kính cảm ơn anh bạn bán hàng đă cho tôi một bài học đạo đức rất thực tiễn ngay cả trong hoàn cảnh và hành vi đơn giản nhất. Tôi không hiểu tại sao lịch sử loài người cứ măi gây chiến tranh, tang tóc. Quê tôi làmột xứ sở nhỏ bé, nằm sát một đất nước khổng lồ nên đă phải liên tục chống lại sự xâm lăng của họ để dành quyền sống đă đành, Thổ Nhĩ Kỳ là một vùng đất độc lập cũng bị xâm lăng bởi các nước khác, trong đó có nước Úc và Tân Tây Lan từ miền Nam bán cầu xa xôi, thế là sao? Lịch sử nói rằng quân đội Úc và Tân Tây Lan có mặt trong trận chiến Anzac vào năm 1915 tại bán đảo Gallipoli, Thổ Nhĩ Kỳ, là để giúp phe đồng minh gồm Anh , Pháp, Đức, và Liên xô dành lấy quyền kiểm soát lưu thông qua eo biển từ Địa Trung Hải vào Hắc hải, vốn là lănh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ. Có ai chịu ngồi yên để cho người khác vào đánh rồi chiếm nhà ḿnh một cách ngang nhiên như thế chăng? Tất nhiên là không bao giờ. Kết quả của cuộc chống trả của Quân Đội Thổ là hơn mười một ngàn lính ANZAC đă bỏ thây tại chỗ. Vinh quang cho Thổ, đau buồn cho những người lính xa quê, bỏ thân nơi trận địa. Giờ đây họ đang yên nghỉ trong nghĩa trang Gallipoli, nh́n ra biển Địa Trung Hải, lặng yên nghe sóng vỗ tràn bờ ngày đêm, bên cạnh những ḍng chữ chia buồn, cảm thông của người chiến thắng, Mustapha Kemal.
Đi ra phố dưới trời mưa lạnh, tôi dừng lại bên đường mua một gói hạt dẻ rang nóng. Người bán hàng trước khi cân đă cầm cái đĩa cân rảy cho kỳ hết các giọt nước mưa đọng lại trong dĩa rồi mới bỏ hàng lên cân. Cái này th́ ngay chính tôi cũng thua xa. Tôi không biết nói sao để tỏ ḷng cảm phục lương tâm của người bán. Quả thật tôi không nhầm khi nói đây là xứ sở thánh thiện. Chỉ là một chút nước đọng trong đĩa cân không nặng hơn một cái vảy vỏ hạt dẻ, thế mà người bán cũng loại ra cho bằng hết. Tôi xin nguyện học tập tinh thần này của người bán hạt dẻ trên đường phố Istanbul; kính cảm ơn anh bạn bán hàng đă cho tôi một bài học đạo đức rất thực tiễn ngay cả trong hoàn cảnh và hành vi đơn giản nhất. Tôi không hiểu tại sao lịch sử loài người cứ măi gây chiến tranh, tang tóc. Quê tôi làmột xứ sở nhỏ bé, nằm sát một đất nước khổng lồ nên đă phải liên tục chống lại sự xâm lăng của họ để dành quyền sống đă đành, Thổ Nhĩ Kỳ là một vùng đất độc lập cũng bị xâm lăng bởi các nước khác, trong đó có nước Úc và Tân Tây Lan từ miền Nam bán cầu xa xôi, thế là sao? Lịch sử nói rằng quân đội Úc và Tân Tây Lan có mặt trong trận chiến Anzac vào năm 1915 tại bán đảo Gallipoli, Thổ Nhĩ Kỳ, là để giúp phe đồng minh gồm Anh , Pháp, Đức, và Liên xô dành lấy quyền kiểm soát lưu thông qua eo biển từ Địa Trung Hải vào Hắc hải, vốn là lănh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ. Có ai chịu ngồi yên để cho người khác vào đánh rồi chiếm nhà ḿnh một cách ngang nhiên như thế chăng? Tất nhiên là không bao giờ. Kết quả của cuộc chống trả của Quân Đội Thổ là hơn mười một ngàn lính ANZAC đă bỏ thây tại chỗ. Vinh quang cho Thổ, đau buồn cho những người lính xa quê, bỏ thân nơi trận địa. Giờ đây họ đang yên nghỉ trong nghĩa trang Gallipoli, nh́n ra biển Địa Trung Hải, lặng yên nghe sóng vỗ tràn bờ ngày đêm, bên cạnh những ḍng chữ chia buồn, cảm thông của người chiến thắng, Mustapha Kemal.
Those heroes that shed their blood and lost their lives. You are now lying in the soil of a friendly country. Therefore rest in peace. There is no difference between the Johnnies and the Mehmets where they lie side by side here in this country of ours. You the mothers who sent their sons from far away countries, wipe away your tears. Your sons are now lying in our bosom and are in peace. Having lost their lives on this land they have become our sons as well. Atatürk - 1934
Cùng các vị anh hùng đă đổ máu và bỏ thân tại đây... Quư vị nay đang nằm yên trong ḷng đất của một quốc gia thân thiện. Hăy ngủ giấc b́nh yên. Không có ǵ khác biệt giữa các bạn và chúng tôi khi tất cả cùng nằm bên nhau nơi đây, trong đất nước của chúng tôi. Hỡi Quư vị từ mẫu đă gởi con của Qúy vị đến đây, ngàn trùng xa cách, xin hăy lau khô nước mắt. Những người con yêu của Quư Vị đang yên nghỉ trong ḷng chúng tôi. Họ đă hy sinh cuộc đời trên đất nước chúng tôi, họ đă trở thành con dân của chúng tôi vậy. Ataturk -1934
Quê hương tôi, biết đến bao giờ th́ có những ḍng chữ tương tự như trên trong Nghĩa trang Quân Đội Biên Ḥa?
Túy Việt
------------------
Ghi chú thêm:
1) Cà phê ngọt, cà phê đắng: Lộ tŕnh của chúng tôi có đi ngang một làng nhỏ, tên Sigma. Trong làng này có tục lệ gia đ́nh nào có con gái đến tuổi lập gia đ́nh th́ đặt một cái chai trên nóc nhà. Nhà nào có con trai đang t́m người phối ngẫu, thấy dấu hiệu này th́ cứ dẫn con trai của ḿnh đến, mạnh dạn bước vô xem mắt cô gái đồng thời để cô gái coi mắt cậu trai. Nếu cô gái bằng ḷng cậu trai này th́ cô sẽ mời cậu trai một ly cà phê có pha đường, nếu không th́ cà phê suông, không có đường.
Bàn đá trong pḥng tắm Turkish bath
2) Tắm thổ: Hôm trên đường đến Hacibektas ông tua gai quảng cáo tắm thổ (turkish bath). Nghe có vẻ hấp dẫn lắm nên tôi đồng ư tham dự . Ông phải gọi làm hẹn trước để khỏi mất th́ giờ chờ đợi. Pḥng tắm nơi tôi tới cũng mang tên Turkish Bath, do ba cha con làm chung. Ông bố 43 tuổi mà trông già ngắt, hai cậu con trai 27 và 23 tuổi. Lúc mới vào họ đưa cho ḿnh một cái khăn vải rộng bằng và dài hơn cái khăn tắm b́nh thường. Sau đó vào pḥng thay hết quần áo ra, quấn cái khăn này vào. Có người truyền miệng rằng phải xếch xi 100%, nhưng thật sự th́ không cần phải như thế, dùng áo tắm hai mảnh là tốt nhất, không cần phải quàng khăn. Xong vào pḥng tắm. Mở cửa pḥng tắm ra đă thấy hơi nóng hực lên, hắt vào người rất mạnh. Pḥng này rất rộng, ở giữa pḥng có một cái giường bằng đá cẩm thạch, h́nh bát giác, rộng đủ cho 6-7 người nằm, cao chưa đến đầu gối, hơi nóng tỏa ra trên măt. Ông tua gai bảo rằng bên dưới bàn đá này là hệ thống nấu nước để cho mặt bàn nóng lên. Sát với bàn đá này là pḥng kiếng xông hơi nóng, c̣n chung quanh pḥng là các ṿi sen hay bể chứa nước nóng, nước lạnh như pḥng tắm ở nhà. Ngoài ra có hai pḥng nhỏ khác, được ngăn riêng, mỗi pḥng có hai giường cũng bằng đá, có gối bọc da, đây là nơi làm massage. Mới đầu, ḿnh dội nước lên người (nóng hay lạnh tùy thích), xong qua nằm trên cái bàn đá, tay chân thả lỏng cho gân cốt thư giăn. Nằm lăn qua lăn lại chừng 20-30 phút cho người nóng lên, xong vào trong pḥng kiếng xông hơi nóng nữa. Ngồi cho đến khi nóng quá chịu không nổi th́ đi ra dội nước lạnh lên người cho bớt nóng, xong vô pḥng kiếng ngồi xông hơi tiếp. Nếu không muốn ngồi trong pḥng kiếng th́ cứ nằm dài trên cái bàn đá ở giữa pḥng, chờ đến phiên gọi vào pḥng massage. Khi vào pḥng massage, người thợ tắm sẽ gội đầu cho ḿnh, xong họ mang bao tay không biết làm bằng vật liệu ǵ mà rất nhám, kỳ cọ cho ḿnh. Ui chao, không biết cáu ghét ở đâu mà ra nhiều thế, từng cuộn từng lớp thấy mà khiếp luôn. Họ kỳ suốt từ cổ đến chân, nhưng chỉ ở những phần thân thể ḿnh để lộ ra thôi, c̣n nơi nào bị khăn quấn che mất th́ họ không chạm đến. Kỳ cọ xong đến phần massage. Họ bắt ḿnh nằm dài trên cái giường đá, rưới lên thân ḿnh một loại bọt rồi bắt đầu massage từ cổ qua tay, lưng rồi chân. Những người thợ tắm này rất mạnh tay, họ nắn ḿnh như nắn bột. Họ bắt bàn tay phải của ḿnh đặt lên vai trái, tay trái lên vai phải, cho hai khuỷu tay nhập vào nhau, xong họ nhấn mạnh vào hai khuỷu tay cùng một lúc. Ui chao, tôi cứ sợ hai khớp xương vai của tôi phải trật ra ngoài. Massage xong, ḿnh ra ngoài, tắm lại một lần nữa cho sạch, ra pḥng thay quần áo trở lại, trả tiền rồi về. Đi tắm kiểu này th́ những người to con mới có lợi v́ cùng một giá tiền mà chuyên viên tắm phải dùng nhiều sức lực và thời gian hơn. Pḥng tắm chung cho cả nam lẫn nữ nhưng không có ǵ gọi là sàm sỡ hết. Đàn ông đàn bà ǵ cũng nằm chung trên cái giường bát giác ở giữa pḥng, muốn nói chuyện th́ nói, không muốn th́ cứ làm thinh, chờ đến phiên vô pḥng massage. Chuyên viên tắm cho ḿnh cũng rất đứng đắn. Đây là nghề nghiệp của họ , mỗi ngày họ phải lo tắm gội, kỳ cọ , massage cho cả hàng chục khách, họ cũng phải lo giữ tiếng tăm cho doanh nghiệp của họ . Tôi có ư định mang theo máy h́nh để chụp vài tấm làm tài liệu, nhưng những người đi chung cản lại, nói mang máy h́nh theo rất bất tiện, không ai giữ dùm, pḥng đầy hơi nước v..v.. cho nên tôi thôi. Đến khi vào pḥng tắm thấy vui quá , mọi người lại tiếc, phải chi có máy h́nh dể chụp vài tấm làm kỷ niệm. Tôi cũng lấy làm tiếc v́ giờ này không có tấm h́nh nào để làm bằng chứng. 3) Cảm ơn Cô Hiền đă tặng hai tầm h́nh ngôi nhà của Mẹ Maria và Turkish bath.
|