Vĩnh Liêm

CHỊ LÀ HỒNG NHAN

                                                                  Kính dâng hương hồn chị…

                                                                         Vĩnh Liêm

 

 

Năm mười sáu mười bảy, chị đẹp như trăng rằm, ngực nở eo thon, da thịt mơn mởn như lúa đến th́, đôi môi xinh, mỗi khi cười cái lúm đồng tiền lại tṛn sâu. Số chị đào hoa được nhiều người thương, trong đó có cả một nhạc sĩ tiếng tăm, là thầy dạy nhạc cuả chị, nhà ở đường Thượng Thành, trước nhà có khắc cây đàn tỳ bà.

 

Tôi luôn quấn quưt bên chị bởi chị chăm sóc tôi từ tấm bé. Chị không bao giờ la rầy tôi (chỉ có tôi ương ngạnh hay làm trái ư chị) mà luôn khen ngợi, dỗ dàng mỗi khi tôi hờn dỗi. Đi đâu chị cũng dẫn tôi theo cùng, đến chơi nhà bạn, đi xem xi nê ở rạp Tân Tân, rạp Châu Tinh và cả xem hát bội ở rạp Đồng Xuân Lâu tôi đều được tháp tùng. Thế rồi tôi cũng đâm ghiền hát bội như chị, cũng mê mẩn theo lời ca tiếng hát cuả các đào kép trên sân khấu, cũng rộn ràng phấn khích theo tiếng trống chầu dồn dập ầm ỹ dù chẳng hiểu ǵ mấy nội dung tuồng tích.

 

Chị biết chơi đàn mandolin và thường tự đánh đàn để tập hát. Chị hát rất hay, giọng trong trẻo ngân nga như tiếng suối reo. Mỗi khi chị hát, tôi thường mon men đến gần im lặng lắng nghe, những âm thanh huyền ảo đă len vào trái tim nhỏ bé cuả tôi. Tôi yêu âm nhạc từ thuở ấy và thường hay lẩm nhẩm những bài chị hát: Thơ ngây, Buồn tàn thu, Kiếp hoa, Tan tác, Đôi mắt huyền, Con thuyền không bến…

 

Học xong Thành chung cha tôi bắt chị ở nhà phụ với mẹ và sau đó đi làm thư kư cho một công sở.  Những năm tháng ấy Huế chộn rộn với những đoàn người di cư từ Bắc vào thường dừng chân tại Huế trong khi chờ đưa về những nơi định cư trên khắp miền Nam. Nhà tôi ở sau lưng bến xe Nguyễn Hoàng nên không lạ ǵ những cảnh tượng này. Đêm khuya vắng vẻ chợt thức giấc nghe tiếng mấy ông Tây say rượu hát nghêu ngao ngoài đường vọng vào, đôi lúc lại rống lên, tôi sợ hăi rúc đầu vào chị và được chị vỗ về an ủi “ngủ đi em, không can chi mô!”. Sau này tôi hiểu ra họ là những người lính bại trận mang tâm trạng chán nản bi quan đang chờ ngày về nước. Trước bến xe thấy xuất hiện tiệm ảnh Quốc Việt và tiệm phở Thăng Long đều từ Bắc vào, h́nh như có liên quan ǵ đến ban hợp ca Thăng Long th́ phải, v́ tôi thấy thỉnh thoảng tối thứ bảy họ lại đến hát giúp vui, rất đông thực khách đến ăn và thưởng thức nhạc sống. Chị tôi là khách quen thuộc cuả hiệu ảnh Quốc Việt, chị rất ăn ảnh, nhiều tấm ảnh cuả chị được phóng to để chưng trong tủ kính hiệu ảnh, chắc là để câu khách. Một thời gian sau th́ cả hiệu ảnh và tiệm phở đă biến mất, có lẽ họ đă t́m được nơi định cư mới để làm ăn lâu dài. Riêng tôi th́ tiếc ngẩn ngơ v́ không c̣n được thưởng thức món “xí quách” rẻ tiền mà cứ cách vài ba đêm mấy anh em tôi lại được sai ra đó mua về để cả nhà cùng…gặm.

                                                                  

*

 

Một hôm có hai chàng trai khoảng mười tám đôi mươi ra học trường Quốc Học đến xin ở trọ. Cha tôi thấy hai anh mặt mày sáng sủa hiền lành nên đồng ư cho trọ. Dù sao chỉ thêm hai cái chén hai đôi đũa (họ ăn nhỏ nhẹ như con gái) mà có thêm một khoản thu nhập cũng tốt. Hồi đó tôi c̣n ngây thơ chẳng biết rằng họ xin ở trọ là v́…chị tôi. 

           

Hai anh đều tên Thành, một anh là Nguyễn Văn Thành, anh kia Vũ Thành, cả hai anh đều đem ḷng thương chị tôi. Tôi thích anh Thành Nguyễn hơn v́ ra dáng đàn ông con trai, lại hoạt bát, thường hay hỏi han chỉ bảo chuyện học hành cuả tôi. C̣n anh Thành Vũ th́ da trắng, môi hồng, vẻ nghệ sĩ nhưng rụt rè ít nói. Những bữa cơm hai anh thường ăn với cả nhà, riêng chị lúc nào cũng ăn sau, cái ư tứ cuả con gái mới lớn là vậy, cha mẹ tôi có lẽ cũng hài ḷng. Cả hai anh đều biết chơi đàn, anh Thành Nguyễn biết đàn guitare, anh Thành Vũ lại kéo violon. Những buổi tối thứ bảy rảnh rổi hai anh thường rủ anh ba tôi đem harmonica ra phụ hoạ. Ban đầu chị mắc cở không dám tham gia, nhưng dần dần máu văn nghệ nổi lên, lại được hai anh khuyến khích, thế là tối thứ bảy nào nhà tôi cũng có một buổi hoà nhạc lư thú mà chị cũng là tay đàn mandolin có hạng.

           

Tôi không ngờ chị lại yêu anh Vũ Thành., cả hai anh chị đều rụt rè kín đáo thế mà họ đă từng hẹn ḥ nhau ở chuà Linh Mụ. Hèn chi có những lần chị diện thật đẹp, áo dài lụa trắng thướt tha, một chút son lên môi, chút phấn hồng lên má, một tí nước hoa thoang thoảng rồi dắt xe đạp đi ra cổng. Tôi đ̣i đi theo th́ chị dịu dàng bảo “để bữa khác, bữa ni chị đi có việc”. Chà, không biết chị đi việc chi mà tôi ngóng cổ chờ măi chờ hoài mới thấy chị về, khi về chị có vẻ e thẹn nhưng tôi thấy chị rực rỡ hẳn lên. Sau này lớn lên hiểu chuyện đời, tôi lại lẩn thẩn tự hỏi những lúc hẹn ḥ đó không biết anh chị đă hôn nhau lần nào chưa hay cùng lắm chỉ nắm tay nhau? Tôi sợ là chưa bao giờ v́ khuôn viên chùa Linh Mụ tuy rộng nhưng không ngày nào là không có khách văng lai và không có chỗ nào đủ kín đáo để…trao nhau một nụ hôn nồng nàn. Tự dưng tôi lại ngậm ngùi tiếc cho chị, mối t́nh đầu không thành ấy đă không cho chị cái cảm giác lâng lâng khó tả, một hạnh phúc choáng ngợp đến bàng hoàng khi được người ḿnh yêu hôn đắm say.

            

H́nh như anh nghe phong thanh cha tôi định gả chị cho con trai một gia đ́nh quen biết ở ngoài quê rất giàu có. Nói đáng tội, cha cũng muốn chị được sung sướng và con gái làm dâu ở một nơi quen biết vẫn yên tâm hơn chốn đất khách quê người. Thế cho nên ít lâu sau anh đưa cha anh ra gặp cha tôi để xin chị cho anh. Tôi biết lần ấy chị đă nấp sau rèm cửa, hồi hộp lo lắng dơi theo câu chuyện cuả hai người lớn quyết định chuyện lứa đôi và chị đă khóc mấy ngày liền khi giấc mộng tan theo mây khói.

            

Một ngày nọ khi đi học về thấy trên bàn có mâm cau trầu, anh tái mặt hỏi tôi “cau trầu cuả ai vậy?”. Tôi khoe “là cuả người ta đi chạm ngỏ chị em đó!”. Mắt hoe đỏ, anh quay vội về pḥng. Mấy hôm sau hai anh Thành xin phép cha mẹ tôi được chuyển đi nơi khác.

           

Từ đấy chị trở nên lặng lẽ ít nói và rồi anh rể tương lai tôi xuất hiện. Anh vốn là học tṛ cũ cuả cha ở trường Triệu Phong, về sau anh vào trường Sĩ quan vơ bị Đà Lạt ngành công binh. Anh mau mồm mau miệng, ăn nói có duyên và đă gây được cảm t́nh ở tôi. Cha mẹ tôi không bao giờ ngờ rằng anh đă làm cho đời chị đọa đày đau khổ đến thế.

           

Trong buổi tiệc vu quy trước ngày chị lên xe hoa bạn bè đến chúc mừng rất đông nhưng chú rể chưa thấy về. Chị trang điểm đơn sơ mà đẹp năo nùng. Theo yêu cầu cuả bạn bè chị đă hát một bài hát buồn: Sớm mai về đâu em ơi sớm mai về đâu, mấy khi gặp nhau đêm nay trút hết âu sầu. Thấy em chẳng nói trông lên mắt hai hàng rơi, đă không th́ thôi sao em tiếc nhớ chi hoài.  Dẫu cách muôn trùng chỉ chờ một manh thiếp hồng, dăm nét mơ mộng gửi về người em gió sương…Hát đến đây chị oà khóc tức tưởi khiến buổi tiệc ch́m trong bi thương, ai cũng sụt sùi rưng rưng lệ…Đám cưới chị là đám cưới khác thường: không có chú rể bên cạnh cô dâu để bái gia tiên, để chụp h́nh, để ngồi vào xe hoa về nhà chồng (ở tận Quảng Trị). Chị mặt áo mạng phụ, đội khăn vành, đôi mắt nhoà lệ. Mẹ tôi khóc, chị cả tôi khóc và tôi cũng không cầm nổi nước mắt. Đám cưới mà cứ như đám tang…

             

Sau này sự thật phủ phàng mới được phơi bày qua miệng những người quen biết anh rể tôi: trước khi cưới chị, anh đă ăn ở với một người đàn bà khác; khi người này biết chuyện anh chuẩn bị về cưới chị th́ làm dữ, đ̣i tự vận. Không biết anh dàn xếp cách nào mà cuối cùng anh cũng về với chị, chỉ tiếc là không phải vào ngày cưới. Thật oái oăm, chị không lấy được người chị yêu mà vớ phải một kẻ bạc t́nh!

            

Bà mẹ chồng là người đàn bà cay độc, thấy chị hiền lành càng ra sức hành hạ đay nghiến. Khi nghe tin chị có thai đứa con đầu ḷng, cha tôi mừng lắm, vội vàng sắm sửa quà cáp cùng tôi ra thăm chị. Đến nhà chỉ  có ông bà sui, măi một lúc sau mới thấy chị đi chân không, quần ống cao ống thấp tất tả gánh đôi nước vào nhà. Cha nghẹn ngào nh́n chị không nói nên lời! Cha tôi đă bắt đầu ân hận về chuyện ép gả chị từ lúc đó.

             

Cuộc đời binh nghiệp cuả anh rể tôi rày đây mai đó, cuộc đời làm vợ làm mẹ cuả chị cũng trôi nổi theo năm tháng gập ghềnh truân chuyên, chưa lấy một ngày an nhàn sung sướng. Rồi những đứa con lần lượt ra đời, chị chẳng c̣n tha thiết đến phấn son trang điểm.

                                                                     

*

            

Mười năm đằng đẵng trôi qua, bỗng một hôm chị gặp lại cố nhân. Đó là ngày thứ bảy đầu thu nắng không quá gay gắt để phố xá nhộn nhịp bóng người, những chàng lính chiến trở về thành phố cuối tuần.

            

Trại gia binh đơn vị anh rể tôi nằm ở một vùng cát nắng cháy bỏng cuả bán đảo bên kia, phía trước là mấy cây dừa xơ xác lá và phía sau là vài cây g̣n c̣i cọc, mỗi lần trái bung ra những đám bông trắng lại bay đầy trong gió. Thứ bảy nào chị cũng đi xe đ̣ qua phố để mua sắm những thứ cần thiết mà ở chợ quê không có.

            

Anh mặc đồ quân nhân, không c̣n vẻ thư sinh thuở trước, nét phong sương hằn trên gương mặt buồn buồn. Anh đưa chị vào một quán nước, xót xa hỏi “em sống có hạnh phúc không mà sao trông em gầy đến thế?”. Chị cúi đầu không nói, nước mắt chảy dài. Rồi anh chị kể cho nhau nghe chuyện đời ḿnh trong những tháng ngày qua. Khi học đến năm thứ năm y khoa anh được trưng tập trở thành sĩ quan quân y theo đơn vị tác chiến. Anh đă lập gia đ́nh theo ước vọng cuả cha mẹ và đă có một đứa con trai. Anh nói với chị là anh không lúc nào nguôi nhớ về chị, gặp lại chị anh rất mừng, dù không được sống với nhau th́ xem nhau như những người bạn, thỉnh thoảng cho anh được gặp để chuyện tṛ an ủi nhau. Chị lắc đầu buồn bă và xin phép về kẻo muộn, bao nhiêu công việc đang chờ chị ở nhà. Làm sao có thể nói rằng chị cũng rất nhớ anh bởi ai cũng đă có cuộc đời riêng, chị không thể đang tâm để một người đàn bà khác phải khổ v́ chị. Và c̣n các con cuả chị nữa, những cuộc gặp gỡ giữa anh chị sẽ chẳng đem đến điều ǵ tốt lành nếu không nói là có tội với con cái. Thôi đành chôn dấu mối t́nh bất hạnh vào sâu thẳm trái tim để lúc nào cũng nhớ nhau, cầu nguyện phúc lành cho nhau.

             

Số chị khổ, chuyện gặp gỡ giữa đường ấy không hiểu sao lại đến tai anh rể tôi và những trận đ̣n ghen tuông cuả chồng đă làm chị không c̣n thiết sống nếu không có những đứa con bên cạnh. Từ đó họ bặt tin nhau.

             

Anh rể tôi lúc này đă là sĩ quan cấp tá. Chị và các con luôn phải thay đổi chỗ ở theo chồng với những căn nhà tạm bợ, tuềnh toàng. Mùa hè năm ấy tôi vào Quảng Ngăi thăm chị, sửng sốt trước tin anh rể tôi có vợ bé và có một đứa con riêng với người đàn bà đó (sau này họ c̣n có thêm hai đứa nữa). Điều làm tôi khó hiểu là sự chấp nhận cảnh chồng chung cuả chị. Chị vẫn giữ vẻ thản nhiền cười nói với tôi và cả với người vợ bé. Nhưng chắc ḷng chị đau như cắt!

            

Người đời thật lắm chuyện để ngồi lê đôi mách. Khu cư xá sĩ quan x́ xào chị nhu nhược, sao không làm ra chuyện, cho mụ đàn bà kia một trận nên thân, hay v́ chị đă có t́ vết với mối t́nh cũ nên đành phải lép vế trước sự đèo ḅng cuả chồng. Tôi nghe chuyện giận đến sôi gan, chị tôi đẹp người đẹp nết thế mà họ dám đặt điều nói xấu. Thực ra chị chỉ v́ mấy đứa con.

 

*

            

Cuộc dâu bể phong ba ập đến, anh rể tôi chết sau một thời gian ở tù cải tạo. Khi anh cảm thấy thương chị th́ quá muộn! Chị tôi giờ đây với tám đứa con mà đứa con gái út (cũng là đứa con gái duy nhất) mới 2 tuổi bước vào cuộc sống đầy cay đắng gian truân. Gia đ́nh chị thuộc đối tượng phải đi kinh tế mới tận Buôn Hồ xa xôi cuả tỉnh Đắc Lắc mà tôi không h́nh dung nổi nó hoang vu ghê sợ đến mức nào (sau này cháu tôi kể lại đêm nào cũng nghe tiếng cú rúc trên cây trước nhà mà lạnh cả xương sống), chỉ biết rằng đôi bàn tay búp măng mềm mại cuả chị đă nhô nhám ; nắng gió và nỗi khổ đau đă làm nhan sắc chị tàn phai dù rằng trên gương mặt vẫn c̣n những nét khả ái. Bà con lối xóm ai cũng cám cảnh nên hết ḷng mến thương giúp đỡ.

            

Tôi biết có những lúc cuốc đất trên nương rẫy chị đă thổn thức nhớ nhà, nhớ những kỷ niệm xưa êm đềm yêu dấu và xót xa nhớ về anh, người yêu đầu đời và cũng là duy nhất cuả chị. Chị không bỏ được thói quen đêm đêm lại ôm đàn mà hát những bài hát buồn: …Năm năm rồi không gặp, từ khi em lấy chồng, bao kỷ niệm chôn kín, dường như đă lăng quên. Năm năm rồi trở lại, một màu tang ngút trời, thương người em năm cũ, thương goá phụ bên song…

            

Rồi những người đàn ông đến tán tỉnh chị, có những người thật ḷng muốn chắp nối nhưng cũng không thiếu kẻ lợi dụng. Chị không hề bận tâm đến họ, trái tim cuả chị đă rách tươm th́ làm sao dung chứa h́nh ảnh một ai được nữa, vả lại chị c̣n cả một bầy con…

 

*

             

Mấy năm sau, người vợ bé cuả anh rể tôi đột ngột xuất hiện dắt theo đứa con gái gầy đét khoảng 14,15 tuổi trao cho chị, bảo “Chị làm ơn nuôi dùm con nhỏ này cho em. Hai đứa kia em đă gửi về nội cuả chúng. Em không đủ sức nuôi. Chừng nào kiếm ra tiền em sẽ đến dẫn nó về”. Chị sững người. Tám đứa con cuả chị, chị c̣n chưa nuôi nổi, nay thêm con bé này nữa, lấy ǵ cho chúng ăn? Chưa kịp nói lời phản đối th́ người đàn bà đó quày quả bỏ đi, mặc cho con bé gào khóc đến khản cổ.

              

Từ nay thêm một miệng ăn. Chị đành phải lănh công việc may vá vào ban đêm, nhưng cuộc sống cũng chẳng khá ǵ hơn, cũng chỉ là những bữa cơm độn khoai sắn khi đói khi no.

            

Các con chị dần lớn lên, thằng con trai đầu may mắn làm tài xế cho một cơ quan nhà nước, thằng thứ hai thợ mộc, thằng kế tiếp là công nhân cao su. Thằng thứ tư, thứ bảy và con bé út học giỏi nên được ưu tiên tiếp tục đi học. Thằng thứ năm, thứ sáu không học được đành cuốc đất làm rẫy.

            

Thời buổi đó ai cũng khó khăn, nhưng họ c̣n có đôi có đũa để nương tựa nhau chèo chống con thuyền đời qua mùa thác lũ. Chị th́ một ḿnh bương chải để nuôi đàn con nheo nhóc, eo le thay thêm một đứa con riêng cuả chồng, nỗi ám ảnh cơm áo gạo tiền cứ đeo bám chị như đĩa đói. Không hiểu các con chị có biết rằng đêm đêm khi chúng yên giấc chị vẫn c̣n trằn trọc thao thức với nỗi lo cho ngày mai, với nỗi đau cho thân phận và nước mắt đă thấm đẫm gối chăn?

              

Đứa con riêng cuả anh rể tôi là đứa có suy nghĩ. Nó hiểu hoàn cảnh cuả nó là con ghẻ mà vẫn được chị mở rộng trái tim nhân hậu đón nhận, nên nó thương quư chị c̣n hơn cả mẹ đẻ, đỡ đần cho chị được nhiều việc…Và lúc chị thật sự xem nó như con ruột th́ mẹ nó lại xuất hiện bắt nó về.

 

*

            

Chị đă vắt kiệt sức lực để lo tương lai cho các con. Xong việc gia thất ba đứa con trai đầu th́ chị ngă bệnh. Tôi và chị ở cách xa nhau một quả núi, đi lại thăm viếng nhau thời ấy là cả một vấn đề. Gia cảnh chẳng khá ǵ hơn, nghe tin chị bệnh tôi xót xa lắm mà chỉ gửi giúp chị một vài thứ thuốc bổ vớ vẩn và một ít tiền.

             

Chị qua đời tại bệnh viện tỉnh trong tay đứa con gái út đang học lớp 9. Con bé ôm thi hài mẹ khóc thảm thiết khiến ai chứng kiến cũng phải mũi ḷng. Nó là đứa chị thương yêu cưng chiều nhất v́ là con út, là đứa con gái duy nhất mà chị hằng mong ước, cũng là đứa chịu nhiều thiệt tḥi nhất và gần gủi với chị cho đến giờ phút cuối cùng.

             

Tôi nhận được hung tin khi buổi thuyết tŕnh trước học sinh toàn trường sắp bắt đầu. Không thể huỷ bỏ, đành ḱm nén xúc động để làm trọn vai tṛ.Chưa bao giờ tôi giảng bài lại tệ như thế. Khi kết thúc, tôi chạy vội về nhà và nước mắt mới có dịp tuôn trào như mưa…

            

Tin chị qua đời là cú sốc quá lớn mà cha tôi không thể nào chịu nổi. Cha lặng câm không nói để rồi đổ bệnh và chỉ mấy tháng sau tôi lại đau đớn chịu thêm cái tang người cha kính yêu.

            

Tôi vẫn mang niềm ray rứt ân hận v́ chưa một lần viếng thăm mộ chị - ngày xưa chị thương tôi nhất trong số các em cuả chị - dù rằng đă thay chị cưu mang đứa con gái út và chạy ngược chạy xuôi xin việc làm cho thằng con trai thứ tư cuả chị. Cuộc đời cứ cuốn tôi vào những bận rộn không tên: hết dạy dỗ lại dựng vợ gả chồng cho con cái, nuôi cháu nội cháu ngoại, chưa kể những lúc ốm đau tai nạn…

             

Bây giờ đàn con chị đă trưởng thành, kinh tế tạm ổn, có đứa rất khá giả th́ chị không c̣n trên cơi đời để chúng có dịp báo hiếu!

 

*

             

Những lần giỗ chị, ngước nh́n đôi mắt chị trong khung ảnh tôi lại ngậm ngùi rơi lệ, chạnh nghĩ về người xưa cuả chị. Cho đến khi chị nằm yên trong ḷng đất vẫn chưa hề thấy anh đến thắp cho chị một nén nhang. Hay anh đă chết? Bởi nếu anh c̣n sống thế nào họ cũng phải gặp lại nhau. T́nh yêu là tiếng gọi thiêng liêng huyền bí để những người thật sự yêu nhau t́m về với nhau. Cũng có thể họ đă gặp nhau ở một thế giới rất riêng cuả họ, ở đó chỉ có trăng sao và hoa thơm cỏ lạ; ở đó chỉ có t́nh yêu và ḷng bao dung, không có bội bạc, không hận thù ích kỷ…

 

 

 

Trang Vĩnh-Liêm & Văn Uyên

 

art2all.net