Vĩnh Liêm Dalat

VỀ MIỀN TÂY:

 Cần Thơ và sông Hậu


 

                Sau 12 tiếng đồng hồ rong ruổi trên chiếc xe cuả Công ty Dược Hậu Giang đưa hơn 60 khách hàng khu vực Lâm Đồng làm một chuyến viễn du về miền Tây cuả đất nước, chúng tôi về đến Cần Thơ lúc 6 giờ chiều và được công ty  chiêu đăi bữa cơm chiều thịnh soạn với những đặc sản cuả miền Tây như gỏi bồn bồn, cá bông lau chiên xù cuốn bánh tráng và lẩu hải sản với các thứ rau đặc trưng miền sông nước như bông bí, bông điên điển, rau nhút, rau muống.v.v… Những vị khách trên chuyến hành tŕnh này ban đầu c̣n bỡ ngỡ v́ chưa quen biết nhau nhiều, bây giờ đă trở nên thân mật; nhân viên tiếp tân cuả công ty rất cởi mở, vui vẻ, chan hoà nên tôi từ chỗ vốn ít nói, ngại tiếp xúc đă cảm thấy tự nhiên như người trong nhà, sự xa cách về ngôn ngữ, vùng miền, giới tính…đă hoàn toàn xoá tan. 7 giờ tối chúng tôi về khách sạn Cửu Long, khách sạn 3 sao, toạ lạc trên đường Quang Trung, con đường chính cuả thành phố Cần Thơ, tắm rửa nghỉ ngơi để ngày mai bắt đầu cuộc khám phá miền Tây. Tôi được phân ở cùng pḥng với chị bạn ngồi cùng chỗ với tôi trên chuyến xe, gốc người Hưng Yên nhưng vào Di Linh lập nghiệp từ rất sớm sau 1975. Ban đầu tôi c̣n nghi ngại bởi gốc Bắc 75 cuả chị ta, nhưng khi tiếp xúc mới thấy sự dè dặt cuả ḿnh là quá đáng, chúng tôi đă trở thành đôi bạn thân trong suốt cuộc hành tŕnh.

            Sáng ngày 6/12 sau bữa điểm tâm buffet rất ấn tượng tại khách sạn, chúng tôi lên xe trực chỉ bến Ninh Kiều, một địa chỉ du lịch nổi tiếng cuả Cần Thơ đă được ca ngợi qua thơ văn, âm nhạc… Tâm trạng thật háo hức khi Ninh Kiều hiện ra trước mắt tôi với hàng trăm tàu ghe đậu san sát bên bờ và dập d́u qua lại trên sông nước, du khách từ các xe khách đổ xuống đông đúc tấp nập, ḍng sông Hậu mênh mông bát ngát cuồn cuộn phù sa như tấm ḷng rộng mở cuả người miền Tây. Vừa xuống xe để vào công viên trước khi ra bến, tôi gặp một em bé chừng 12 13 tuổi tiến đến ch́a tay xin tiền. Gương mặt em bé thật dễ thương,  đôi mắt buồn buồn và bộ áo quần cũ kỹ đă khiến tôi vừa ngạc nhiên vừa động ḷng trắc ẩn. Tôi thoáng liên tưởng lần ra Hà Nội trước đó 10 ngày, trong một quán ăn giữa vợ chồng tôi và hai đứa cháu làm việc ở đây, tôi cũng thấy một em bé cở tuổi như vậy nhưng áo quần xem ra tươm tất hơn nhiều, tiến đến bàn chúng tôi, cũng chẳng nói năng ǵ, đưa tập vé số mời cháu tôi mua. Cháu tôi lắc đầu th́ cô bé ch́a tay ra và thế là 5.000$ từ túi quần cuả cháu tôi nhanh chóng nằm gọn trong tay cô bé và cảnh quấy nhiễu lập tức chấm dứt, cô bé len lỏi qua các dăy bàn và biến mất lúc nào không hay. Cô bé Hà Nội tỏ ra khôn ranh hơn cô bé Cần Thơ này nhiều. Tôi móc ví kiếm vài đồng tiền lẻ đặt vào bàn tay cô bé một cách cẩn trọng như muốn chia xẻ phần nào nỗi bất hạnh mà cô bé đang gánh chịu. Giờ này những bạn cùng trang lứa đang vô tư cắp sách đến trường th́ em phải đi góp nhặt từng đồng tiền bố thí cuả khách qua đường trong tủi nhục để phụ giúp gia đ́nh. Không hiểu sao khi nh́n vào đôi mắt tội nghiệp cuả cô bé tôi lại tin như thế và băn khoăn không biết mỗi ngày em kiếm được bao nhiêu hay chỉ đón nhận sự ghẻ lạnh thờ ơ cuả  người đời.

            Khách đă vào yên chỗ và tàu bắt đầu quay mũi lướt sóng khi nắng mai đă chan hoà khắp nơi. Các tàu khác cũng hăm hở xả tốc lực đua nhau vượt lên trước, nước bắn tung toé hai bên mạn tạo cảnh tượng vui mắt, mọi du khách đều trong tâm trạng háo hức khi sắp được khám phá vùng sông nước bao la mà điểm dừng là chợ Nổi Cái Răng, cách bến Ninh Kiều khá xa, phải mất gần cả tiếng đồng hồ chúng tôi mới đến nơi. Tàu đi sát bờ phía phố nên chúng tôi không thể biết quang cảnh cuả bờ bên kia ra sao bởi hai bờ sông cách xa ngút ngàn. Điều khiến tôi thích thú là những dăy nhà sát bờ đều quay mặt ra sông, thỉnh thoảng lại thấy một tấm bảng lớn được dựng phía trước với hàng chữ kẻ lớn “Công ty TNHH…”, phần lớn là những nơi cung cấp vật liệu xây dựng như cát, đá, xi măng….Đáng ngạc nhiên là tất cả đều dạng nhà cấp bốn, rất tuềnh toàng, thiếu vẻ mỹ quan. Có khi chúng tôi thấy vài chiếc ghe từ bờ bên kia ghé vào để trao đổi mua bán. Tôi lấy máy ảnh ra bấm vài tấm và đặt tên “Phố trên sông”.  Khoảng 8 giờ sáng, tàu chúng tôi đến chợ Nổi Cái Răng. Hướng dẫn viên giải thích với chúng tôi rằng giờ này chợ mới bắt đầu nhóm và h́nh như hôm nay không được đông như mọi ngày. Quang cảnh mua bán tấp nập trên sông hiện ra trước mắt đối với chúng tôi thật lạ và thú vị: có những tàu lớn chất nhiều hàng, phần lớn là rau quả, trái cây, lại có những ghe nhỏ bán thức ăn hoặc nước giải khát. Bỗng tôi thấy một chiếc ghe nhỏ đi qua với những xấp vé số được kẹp chặt vào một cái giá chắc chắn đặt giữa ghe để khách có thể nh́n thấy. Tôi thầm nghĩ không biết chàng thanh niên gầy g̣ kia mỗi ngày bán được bao nhiêu vé số, việc mưu sinh xem ra không dễ dàng. Một chiếc ghe nhỏ chở trái cây ghé sát tàu chúng tôi, nào là bưởi, xoài, vú sữa, quưt…Sau một hồi ngă giá, những trái cây tươi thật bắt mắt lần lượt chuyển từ ghe sang tàu. Những du khách dễ tính đă động ḷng trước vẻ chất phác thật thà và lam lũ cuả người bán, một thanh niên và một trung niên, nên đă hào phóng mua hết mặc dù trái cây khó để lâu khi mà cuộc hành tŕnh cuả chúng tôi chỉ mới bắt đầu. Thán phục nhất là những cô bán thức ăn hay giải khát, trong chiếc áo bà ba gọn gàng nhưng không kém phần duyên dáng, họ có thể thoăn thoắt mang đến cho khách tô ḿ, tô hủ tiếu hay những chén chè ngọt ngào khi tàu ghe cḥng chành trên sóng. Tàu ghe vẫn nườm nượp, có tàu chất đầy hàng gia dụng như tivi, quạt máy, soong chảo, có tàu lại bán áo quần, giày dép..v.v. Nói chung chợ nổi đă cung cấp đầy đủ những nhu yếu phẩm cho cuộc sống cuả cư dân sông nước hay ở bờ bên kia khó có điều kiện tiếp cận với phố phường đô hội mà Chợ nổi Cái Răng là tiêu biểu. Đây là nét đặc sắc trong sinh hoạt kinh tế xă hội cuả miền đồng bằng sông Cửu Long.

Giă từ chợ nổi, tàu chúng tôi ghé vào một chợ nhỏ nằm ngay bờ sông để khách có thể mua những đặc sản cuả Cần Thơ. Chỉ là chợ nhỏ nên hàng hoá ở đây không nhiều, chúng tôi chú ư các loại mắm, cá khô, mực khô và tôm khô được bày bán giữa lối ra vào chợ mà cả người bán lẫn người mua đều phải ngồi xổm trên mặt đường. Đặc biệt dân ở đây không biết nói thách, họ chỉ nói một giá nhất định, chúng tôi trả đến găy lưỡi vẫn không ăn thua, cuối cùng đành quay trở lại mua  với giá  ban đầu (và chỉ một loáng là các món  khô ấy đă hết sạch). Thế nhưng khi về nhà mới thấy nếu không mua những đặc sản này sẽ hối tiếc vô cùng bởi hải sản ở Cần Thơ, như lời đồn, ngon ngọt hơn những nơi khác rất nhiều.

Trên đường về, anh tài xế chỉ cho chúng tôi thấy một dăi đất rừng rộng mênh mông nằm ngay mặt đường, chạy dài dễ thường đến mười, hai mươi cây số và cho biết sở hữu chủ cuả nó là Quân khu 7 mà công ty Dược đă mua một miếng trong đó với giá 50 tỷ đồng để xây dựng cơ sở sản xuất 2.

            Vừa đến công ty, đoàn khách hàng chúng tôi liền được chụp h́nh từng nhóm một, h́nh chúng tôi sẽ được in vào từng chiếc ly sứ để làm quà lưu niệm cho mỗi người khi trở về. Sau đó chúng tôi tập trung vào hội trường để được giới thiệu về công ty và tiếp đến tham quan cơ sở chế biến dược phẩm. Chúng tôi đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác lẫn thán phục, nhất là khi vị chủ tịch hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc công ty xuất hiện. Đó là người đàn bà đứng tuổi mang đậm nét Nam bộ, chân thật trong nét mặt và giản dị trong trang phục. Nếu gặp bà ở một nơi nào đó không phải tại đây chúng tôi sẽ không sao h́nh dung đó là một người điều khiển một công ty dược hàng đầu Việt Nam và đứng thứ bảy trên thế giới về quy mô và doanh thu. Với giọng nói chân thành lưu loát,  bà đă thu hút được cảm t́nh của chúng tôi ngay từ đầu khi kể về công ty lúc mới thành lập với biết bao khó khăn cho đến khi trở thành cơ ngơi bề thế như bây giờ. Từ các dược sĩ với cương vị giám đốc, trưởng pḥng đến các nhân viên b́nh thường đều nói về vị tổng giám đốc của ḿnh bằng sự tự hào và quư mến. Họ nói rằng dù công ty không thiếu xe và nhà khá xa nhưng vị nữ tổng giám đốc này luôn đi bộ từ sáng sớm để đến công ty và làm việc cho đến chiều tối mới về nhà. Nhân viên công ty không những được ăn cơm tại chỗ không mất tiền mà c̣n có thể đem phần ăn về cho gia đ́nh để khỏi phải mất th́ giờ cho việc bếp núc mà tập trung th́ giờ cho công việc. Chúng tôi hiểu rằng sự thành công của công ty không thể tách rời với người phụ nữ đầy cương nghị, thông minh, công tâm và giàu ḷng nhân ái này. Tôi thầm nghĩ giá như các cấp lănh đạo ai cũng như được như bà th́ cuộc sống người dân sẽ đỡ khổ biết bao.

            Khi đến thăm khu sản xuất rộng lớn của công ty, tất cả mọi người chúng tôi đều bắt buộc mặc đồ bảo hộ, mang khẩu trang đă được vô trùng để không gây ô nhiễm cho dược phẩm đang bào chế. Sự tuyển chọn kỹ lưỡng dựa vào khả năng chuyên môn chứ không bằng thế lực hay quen biết, không khí làm việc nghiêm túc nhưng thoải mái và đầy trách nhiệm của nhân viên, sự trang bị máy móc tối tân khiến chúng tôi hiểu được đây là nguyên nhân hàng đầu khiến sản phẩm của công ty đă được sự tín nhiệm của đông đảo người dân trong nước.

            Chúng tôi lại được khoản đăi bữa ăn trưa hoành tráng như chiều hôm trước với những hải sản và những loại rau đặc biệt của địa phương.

            Ba giờ chiều chúng tôi lên xe ra bến Ninh Kiều đi tàu cao tốc đến thăm Cồn Ấu, nằm giữa ḍng sông Hậu, một khu du lịch sinh thái nổi tiếng của Cần Thơ (gọi là Cồn Ấu v́ đây là băi đất bồi tập trung toàn những bụi ấu). Từ một vùng đất hoang vu đầy gai góc, bàn tay và khối óc con người đă biến nó thành  khu rừng mát mẻ, phong cảnh hữu t́nh rộn ràng tiếng chim và những hồ nuôi cá sấu bề thế với những con cá no tṛn bóng bảy nằm ung dung phơi nắng trước những cặp mắt hiếu kỳ của du khách. Nh́n không gian Cồn Ấu được bố trí hài hoà giữa cảnh sắc thiên nhiên và sự sắp đặt thẩm mỹ của con người bằng những loài hoa dân dă như mồng gà, chuối tây, hoa giấy…, tôi lại chạnh ḷng nghĩ đến các thắng cảnh ở Đà Lạt mà sự can thiệp thô bạo của những đầu óc thiển cận đă làm mất mát rất nhiều vẻ đẹp hoang sơ do thiên nhiên ban tặng hậu hỹ cho vùng cao nguyên xinh đẹp.

 Chúng tôi được chia thành nhiều nhóm để chơi những tṛ chơi tập thể mà hấp dẫn nhất là tṛ chơi câu cá sấu. Mỗi đội nhận một cần câu, trên lưỡi câu đă móc sẵn một miếng thịt ḅ rất to, đội nào nhữ được cá sấu nhảy hai chân trước lên khỏi mặt nước nhiều lần nhất trong thời gian quy định sẽ là đội thắng cuộc. Mặc dù lớn tuổi, tôi vẫn bị cuốn hút vào không khí náo nhiệt trẻ trung ấy, cứ tưởng ḿnh đang độ hai mươi, cũng ḥ reo, vỗ tay cỗ vũ cho đội nhà mà đến chiều tối tôi mới cảm thấy hậu quả cuả việc làm quá sức này cuả ḿnh, đó là thấm mệt, khản tiếng và sau đó tôi bị cảm nặng trên đường trở về nhà.

Khi cuộc vui chấm dứt cũng là lúc mặt trời xế bóng, mọi cảm giác mệt mỏi dường như tan biến khi được ngả lưng xuống những chiếc ghế mây trong toà nhà nghỉ rộng lớn bốn bề lộng gió cạnh bờ sông. Chúng tôi ngắm cảnh sông nước mênh mông, xa xa là chiếc cầu Cần Thơ găy nhịp buồn bă trong bóng hoàng hôn, tưởng như linh hồn của những nạn nhân xấu số đang thấp thoáng, đang khóc than kể lể.

Bữa tiệc buffet ngoài trời đă sẵn sàng cho mọi người với vô số món ăn lạ miệng mang hương vị miệt vườn: bánh xèo, bánh cuốn, chả chiên, ṣ nướng, thịt heo nướng và đặc biệt là …chuột đồng. Theo lời người điạ phương, chuột đồng mùa nước nổi thường leo lên cây dừa để trú ngụ t́m thức ăn là những trái dừa non, do vậy thịt rất ngon. Tôi rất sợ chuột, nhưng nghe hấp dẫn quá nên cũng thử nhón đũa gắp một miếng cho vào miệng, quả thật thịt thơm ngon đặc biệt, nhưng tôi không dám ăn nhiều.

Khi màn đêm buông xuống th́ lửa trại được nhóm lên. Mọi người nắm tay nhau làm thành ṿng tṛn và cuộc chơi lại diễn ra với những t́nh huống bất ngờ đem đến những trận cười gịn giă như muốn vỡ tung cả không gian êm ắng tĩnh mịch vốn có. Trong không khí trẻ trung gần gủi, mọi ranh giới xa cách đă được xoá bỏ,  một t́nh cảm thân thương gắn bó chân thành đă len lén trong ḷng mỗi thành viên. Cảm động nhất là khi bà tổng giám đốc công ty phát biểu lời chia tay v́ sáng ngày mai đoàn chúng tôi sẽ từ giă Cần Thơ để tiếp tục cuộc hành tŕnh về Tiền Giang. Bà dặn ḍ chúng tôi là sau buổi liên hoan đàn ca tài tử sẽ có thả hoa đăng trên sông Hậu, mỗi người hăy ước một điều ước và bà hy vọng lời ước thả xuống cùng hoa đăng sẽ được ḍng sông Hậu mang ra biển khơi để trở thành hiện thực. Đáng tiếc là đoàn chúng tôi không cử đại diện đứng ra cảm ơn tấm thịnh t́nh của công ty Dược Hậu Giang cụ thể là tổng giám đốc đă dành cho đoàn. Sau này khi trên xe về lại Lâm Đồng, tôi tuy không phải là người đại diện nhưng cũng đă cố gắng ghi lại những cảm nghĩ đó trong sổ lưu niệm của công ty.

Tàu cao tốc đưa chúng tôi trở lại bến Ninh Kiều lúc này đă sáng rực bởi vô số đèn màu toả ra từ công viên, từ những nhà hàng sang trọng ven bờ. Chúng tôi chuyển qua một tàu du lịch lớn có sức chứa trên 60 người để thưởng thức một buổi đàn ca tài tử trên sông  Hậu. Sóng vỗ êm êm, gió mơn man thổi, tiếng ca trong trẻo của người ca sĩ cất lên, chúng tôi như ch́m ngập trong một không gian huyền ảo, tưởng như ḿnh lạc vào chốn thiên tiên, bao nhiêu mệt mỏi, bao nhiêu nghĩ suy đều tiêu tan nhường chỗ cho niềm hạnh phúc thanh cao. Chỉ tiếc chúng tôi không được nghe những bài vọng cổ hay dân ca Nam bộ mới mà chỉ lui tới những bài quen thuộc như T́nh anh bán chiếu, Chuyện t́nh Lan và Điệp, Bài ca đất phương Nam, Chiếc áo bà ba…Nhưng thay vào đó là cuộc giao lưu mang tính vui đùa nhiều hơn là nghệ thuật đă diễn giữa các nghệ sĩ và những thành viên trong đoàn khiến không khí trở nên sôi động, hào hứng. Trong cuộc giao lưu này chúng tôi cũng được giải thích về địa danh Cần Thơ. Theo lời người hướng dẫn, có rất nhiều giả thuyết được đưa ra nhưng giả thuyết được phần lớn người dân ở đây chấp nhận chính là cái tên do vua Gia Long đặt: Cầm Thi Giang mà về sau đọc trại thành Cần Thơ.

 Kết thúc là cuộc thả đèn trên sông Hậu. Bởi mạn tàu khá cao nên ban tổ chức hướng dẫn chúng tôi dùng chiếc cần, phía trước móc một cái gióng dài, đặt đèn hoa vào đáy gióng rồi từ từ hạ cần xuống một cách khéo léo để đèn có thể thoát ra ngoài mà không bị ch́m. Mỗi lần người nào đưa được đèn hoa ra khỏi gióng an toàn hay làm tắt ngúm đều được mọi người vỗ tay cỗ vũ hoặc ồ lên tiếc rẻ. H́nh như nhiều người cho đây chỉ là một tṛ vui nên không chú ư sự khéo léo đến nỗi đa số đèn thả xuống đều ch́m nghĩm. Đến phiên tôi, tôi vô cùng lo lắng liệu chiếc đèn cuả ḿnh được thả xuống có an toàn và bối rối không biết sẽ ước những ǵ. Tôi hồi hộp đặt đèn vào gióng, thận trọng đưa cần xuống từ từ, và lời ước bỗng vụt loé trong đầu “Xin cho dân Việt Nam được tự do, dân chủ, ấm no, hạnh phúc!”. Khi đáy gióng chạm mặt nước, tôi ấn nhẹ cần xuống thêm một chút, đèn hoa cuả tôi lập tức thoát ra khỏi gióng, ung dung  trôi theo ḍng nước và chẳng mấy chốc hoà vào đám hoa đăng bập bềnh mỗi lúc một xa, toả ánh sáng lung linh huyền ảo trên mặt sông như đang chuyên chở những lời ước nguyện đến hư không. H́nh như có luồng điện truyền khắp cơ thể, tôi xúc động đến tê tái, có lẽ lời ước cuả tôi đă được chứng giám!

 Cuộc thả đèn vừa chấm dứt cũng là lúc tàu trở về lại nơi xuất phát, chúng tôi từ giă các nghệ sĩ đàn ca tài tử và các thành viên ban tổ chức cuả công ty Dược Hậu Giang với bao lưu luyến, sáng sớm ngày mai chúng tôi lại lên đường tiếp tục cuộc hành tŕnh về  Tiền Giang.

 Cần Thơ và công ty Dược Hậu Giang đă để lại trong ḷng chúng tôi một t́nh cảm sâu đậm về những con người giản dị, chân thật và mến khách; về vùng đất lành chim đậu và vùng sông nước bao la giàu tiềm năng. Dẫu vậy tôi vẫn băn khoăn trong ḷng khi cuộc sống đa số dân cư ở đây c̣n nhiều khó khăn…

                                                                                                                       12/2007                                                                                                                 Vĩnh Liêm Dalat


 

Trang Vĩnh-Liêm Dalat & Văn Uyên

 

art2all.net