Vĩnh Liêm Dalat

X U Â N   X Ư A

Đã trở thành thông lệ, sáng sớm mồng Một Tết năm nào ông Lê cũng đạp xe lên thăm người bạn thời niên thiếu đang trụ trì một ngôi chùa nhỏ trên vùng núi phía tây thành phố. Năm nay ông không đi một mình mà dẫn theo đứa con gái út ông thương nhất nhà. Con bé xúng xính trong bộ đồ mới màu hồng, mặt mày hớn hở.

Ông Lê và thầy trụ trì vốn là bạn học với nhau từ bé ở quê nhà, họ rất thân thiết dù ông Lê là con nhà giàu và gia đình thầy trụ trì vốn làm ruộng. Lớn lên ông Lê vào Huế theo tây học, còn người bạn xuất gia theo tâm nguyện cuả chính bản thân. Cuộc đời hai người đã rẽ sang hai hướng nhưng họ vẫn luôn nhớ đến nhau.

Gia tài đồ sộ mà ông Lê thừa kế đã tiêu tan dần trong chiến tranh. Công việc làm ở Huế không ổn định, ông trở về quê dạy học, nhưng rồi tai ương ập xuống, ông đành đưa gia đình trở lại Huế sống dè xẻn bằng số cuả cải ít oi mà vợ chồng ông còn cất giấu được. Sự bất đắc chí đã khiến ông nhiều phen trút những cơn thịnh nộ vô cớ lên đầu vợ con, nhưng khi bắt gặp đôi mắt mở to van nài đầy sợ hãi cuả đứa con út, lòng ông chùng hẳn xuống, cơn giận dữ tiêu tan nhường chỗ cho nỗi ray rứt ân hận bởi đã bất lực không lo cho gia đình được no ấm. Ông Lê thường ngồi trầm ngâm suy gẫm và thích đọc kinh sách để chiêm nghiệm cuộc đời mình, có khi ông lên núi tìm người bạn tu hành đàm đạo mong giải toả ưu tư.

Mưa phùn bay bay khoác lên thành phố một tấm màn mỏng manh, mặt trời vẫn còn ngái ngủ sau những rặng cây, làn gió nhẹ thoảng hơi mát ban mai làm sắc xuân thêm mơ màng đằm thắm. Đường phố thưa thớt người đi, thỉnh thoảng tiếng pháo đì đùng vọng lại. Đến Nam Giao mới bắt đầu thấy không khí Tết rộn ràng, tiếng cười nói xôn xao, người đi lễ chùa quần là áo lượt đông vui. Đường giốc cao, ông Lê xuống xe dắt bộ, con bé vẫn ngồi ở yên sau, ngoan ngoãn nghe lời cha vịn chặt tay vào yên trước.

Cha con ông Lê tiếp tục đi thêm một đoạn đường dài, cảnh núi rừng vắng vẻ xuất hiện. Con bé thỏ thẻ “Cha ơi, gần đến nơi chưa?”. Ông Lê âu yếm hỏi “Con mệt lắm rồi à? Chỉ còn một quảng nữa thôi”. “Không, con chỉ lo cha mệt!”. Ông Lê cảm động, bảo “Đi qua khúc quanh này là có con đường đất dẫn lên chùa”. Biết con gái đã mệt nên khi thấy quán nước bên đường dưới một cây đa sum sê, hai cha con ông liền ghé vào nghỉ chân giây lát, uống ngụm nước chè tươi thơm mùi gừng còn bốc khói nghi ngút và ngắm mấy giò phong lan sắc màu rực thắm treo đầy trên vách.

Con đường nhỏ ngoằn nghèo giữa nương sắn bạt ngàn che khuất ngôi chùa, đứa bé tụt xuống chạy lúp xúp phía trước, ông Lê dắt xe theo sau. Sân trước chùa rất rộng, chung quanh là những cây sứ đầy hoa toả hương thơm ngào ngạt, phía phải là gian nhà trống lợp tôn để dành cho những buổi trai đàn. Ông Khải đang ngồi giã đậu nành làm tương, thấy bóng cha con ông Lê vội chạy ra mừng rỡ “Quý hoá quá, thầy lên chơi. Chà con bé út coi bộ chảu lảy quá hè!”. Câu nói làm ông Lê mát lòng mát dạ, bảo con gái ‘Chào chú đi con!”, con bé khoanh tay lễ phép chào. Ông Khải mời “Thầy uống tạm chén nước trà cho ấm bụng rồi lên lễ Phật. Thầy trụ trì đang bận tiếp một số bổn đạo, thầy lễ xong thì chắc khách cũng vãng”.

Ông Khải là người cùng quê, goá vợ, chỉ có một đứa con trai duy nhất mà ông đã xin thầy trụ trì cho theo tu học, riêng ông tự nguyện xin ở lại làm công quả cho chùa. Chùa không đông người nên công việc cuả ông Khải không đến nỗi quá vất vả, nhưng ông thích làm luôn tay, hết việc bếp núc ẩm thực ông lại hướng dẫn các sa di trồng cây trái hoa màu. Ông tự tay chăm sóc chánh điện, xem đó như bổn phận và niềm vui cuả mình, ông lau chùi cẩn trọng các tượng Phât, bàn thờ, lư hương, chuông mõ…và thay hoa mỗi ngày nên chánh điện bao giờ cũng sạch sẽ, sáng loáng.

Con bé quỳ bên cạnh cha, thành kính ngước nhìn đôi mắt từ bi cuả Đức Phật, bắt chước cha lâm râm khấn khứa những điều mong ước thầm kín ngây thơ cuả nó “Lạy Phật cho cha mẹ con khoẻ mạnh sống lâu trăm tuổi, cho cha con đừng buồn nữa!”. Tuy còn bé nhưng nó biết ông Lê hay buồn, nó không hiểu vì sao cha buồn mà chỉ muốn làm cha vui lòng bằng sự chăm ngoan, tháng nào nó cũng mang bảng danh dự về để được nhìn cha nở nụ cười tươi. Ông Lê thương nó nhất vì cái nết này và hơn nữa, khi nó sinh ra thì gia cảnh đã  bắt đầu sa sút, nó chịu thiệt thòi hơn các anh chị.

Hai cha con ông Lê lễ xong và bước xuống nhà ngang thì thầy trụ trì ra đón. Ông Lê “Bạch Thầy”, còn thầy trụ trì thì “Mô Phật”, con bé cũng chắp tay “Bạch Thầy”. Thầy trụ trì xoa đầu nó khen ngoan, thưởng cho mấy chiếc bánh sen tán tròn tròn được gói bằng giấy kính đủ màu nom thật vui mắt, rồi bảo các điệu dẫn em ra vườn sau chơi.Con bé mừng rỡ chạy tung tăng theo điệu Tuệ và điệu Hoài giữa vườn cây trái um tùm.

Chỉ còn lại hai người bạn tâm giao nhìn nhau cảm động. Họ hỏi thăm nhau sức khoẻ, ôn lại những mùa xuân xưa khi còn ở quê nhà. Ông Lê đọc cho thầy trụ trì nghe bài thơ ông mới cảm tác đêm giao thừa, có những câu:

"…Ai có chắc rằng mơ là được,

Ai có mong thấy được bằng mắt hay nghe được bằng tai?

Một đôi khi mơ vãng vãng lai lai

Cũng vài lúc tưởng không không có có,

…Không tức thị sắc…”

Thầy trụ trì biết bạn mình vẫn còn nặng mối u hoài khi nhắc chuyện cũ nên chuyển sang luận bàn về bài kệ cuả Thiền sư Mãn Giác*. Thầy nói:

-Xuân đi trăm hoa tàn, xuân đến trăm hoa nở là quy luật tự nhiên cuả vũ trụ, thế thì phải có huệ nhãn mới thấy được một nhành mai nở trong đêm tăm tối khi xuân tàn.

Ông Lê như bừng tỉnh:

-Nghe thầy dạy hôm nay tôi mới thật sự hiểu ý nghĩa sâu xa cuả bài kệ. Cái thấy cuả Đại sư phải chăng là cái thấy cuả tâm thức, một tâm thức an nhiên tự tại, vô ngã, vô uý?

Thầy trụ trì nhìn ông Lê bằng ánh mắt vui mừng đồng cảm:

-Đúng vậy, khi xuân tàn hoa rụng hết cũng ví như các phiền não gây khổ đau rơi rụng thì bản tâm thanh tịnh hay chân tâm hiển lộ và sẽ thấy được một nhành mai trong đêm tăm tối. Lúc đó con người chân thật sống trong an nhiên tự tại cuả niết bàn. Nếu phiền não chưa dứt sạch cũng như hoa tàn chưa rơi rụng hết thì làm sao thấy được chân tâm, làm sao thấy được nhất chi mai?**

Ông Lê bồi hồi, những lời nói cuả người bạn tu hành như rót vào lòng ông những giọt nước cam lồ mát dịu cuả Đức Bồ Tát Quan Âm.

Chùa đã bắt đầu đông. Thiện nam tín nữ vẻ mặt thành kính từng bước khẽ khàng lên chánh điện đảnh lễ Phật, miệng luôn xuýt xoa “A Di Đà Phật”. Tiếng chuông chùa thong thả ngân nga hoà với tiếng chim líu lo trên cành tạo nên một âm thanh đầm ấm reo vui trong không gian vô cùng tĩnh lặng linh thiêng. Ngoài vườn, con bé đang vô tư nô đùa với những cánh bướm nhởn nhơ đủ màu, nét mặt rạng rỡ xinh tươi như một thiên thần.Bỗng ông Lê nhận ra một niềm hoan lạc vô biên  đang tràn ngập trong tâm hồn. Ôi, ông đang có trong tay một phước báu, một niềm hạnh phúc lớn lao, thế mà ông cứ loay hoay tìm kiếm mấy lâu nay.

Nắng đã lên cao toả hơi ấm đầu xuân. Trên đường về thấy cha vui vẻ khác thường, con bé nghĩ có lẽ Đức Phật đã chấp thuận lời cầu nguyện cuả nó, nó lại khấn thầm ‘Con xin cảm tạ Đức Thế Tôn!”.

Vĩnh Liêm

__________________________________________

Ghi Chú:

* Bài kệ cuả Thiền sư Mãn Giác trước khi viên tịch:

“Xuân khứ bách hoa lạc                        (Xuân đi trăm hoa rơi

Xuân đáo bách hoa khai                         Xuân đến trăm hoa nở

Sự trục nhãn tiền quả                             Việc đời qua trước mắt

Lão tòng đầu thượng lai                         Già theo đến trên đầu

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận                    Chớ bảo xuân qua hoa rụng hết

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai”                Đêm qua sân trước một nhành mai)

                                                                (bản dịch cuả Thích Chân Tuệ)

** Mượn ý cuả Thích Chân Tuệ

Trang Vĩnh-Liêm & Văn Uyên

art2all.net