VĂN HỮU

Số 13 Ma Hạ 2011

____________________________________________

 

Thu Hương Seattle

 

 

       Hnh ảnh người phụ nữ

                 trong văn chương Việt

                 ci c, giải yếm đo

 

  

Người phụ nữ trong văn học dn gian qua hnh ảnh ci c v giải  yếm đo, đ l một hnh ảnh tuyệt vời v lng mạn. Hnh ảnh một con c b nhỏ giữa trời nước mnh mng đang tuổi xun th cn bức tranh no đẹp hơn về mu sắc, c chiều su suy tưởng.  Phải chăng đ l viễn ảnh một cuộc đời vất vả, gian nan, c đơn?  Định mệnh người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đời qua biểu tượng ci c đ đi vo văn học Việt Nam.

  

Ci c m tm, bắt c, d dẫm bước từng bước trn ruộng nước bao la của đồng qu Việt Nam, một hnh ảnh quen thuộc gắn chặt vo đời sống thn d.   Sự cần c, nhẫn nại, kin nhẫn, hy sinh tm mồi nui con của c mẹ khng quản ci gi lạnh ma đng, từ sớm mai cho đến hang hn, giữa c đơn tĩnh lặng.  C mẹ ngửng đầu rồi lại ci xuống, rồi lại d dẫm bước những bước nhỏ nhoi giữa khng gian c đơn, đặc qunh đến cng cực.  C mẹ c đơn giữa đồng khng mng quạnh ấy khng ngoi mục đch mang mồi về cho con thơ dại.  Người phụ nữ Việt theo dng lich sử chun chuyn, vất vả khng chỉ với con m cn với chồng, với gia đnh nh chồng.  Nui chồng nui con đ l một việc lm khng tưởng.  Người phụ nữ cn quảy gnh sơn h trong qu trnh tồn tại của Việt Nam, khng chỉ từ ngn xưa, khng chỉ một thời Nho Phong cực thịnh m cn tiếp nối cho tới dng lich sử rất gần trong thời điểm từ chiến tranh chống Php, chống Cộng Sản.  Người chồng, người cha khng c mặt trong gia đnh v cn đang sống chết giữa tuyến đầu, trong cc mặt trận xa gần, tranh đấu độc lập cho ton dn Việt Nam, tranh đấu quyền sống tự do nhn bản cho người dn Việt dưới vĩ tuyến 17.  Phụ nữ Việt m thầm chia xẻ từng giy từng pht tranh đấu cho quyền sống v tương lai của chồng con trn đất người, nơi tiếng ni, phong tục tập qun qu đỗi xa lạ.   Phụ nữ quẩy những gnh nặng trn vai trong dng đời trong những thăng trầm lịch sử đ được đưa vo văn chương. Hnh ảnh ci c c đơn trn cnh đồng bao la l biểu tượng l định mệnh người nữ  trong cuộc đời v văn chương Việt.  

 

Ci c đậu cọc bờ ao

Phất phơ hai giải yếm đo gi bay

 

Ci c trong hai dng thơ trn được v von, hnh ảnh một c thn nữ  rất trẻ trong lng qu m đềm no đ của Việt Nam, đang tuổi vo đời, mộng mơ.  Ci cọc trơ vơ trong ci ao l hnh ảnh c đơn, lẻ loi.  Ci c đậu cọc bờ ao cn c đơn đến thế no.  Mặt nước c lẽ phẳng lặng, gi c lẽ rất nhẹ để c lặng người trong suy tưởng. Cn hnh ảnh no trữ tnh hơn, linh động hơn khi nhn giải yếm mu đo đang bay trong gi. Nếu chưa từng ở vng thn qu hẻo lnh ta chưa biết mu hồng đo đẹp tuyệt. Đ l mu hồng thẫm duyn dng chứ khng phơn pht hồng như mu hoa anh đo Nhật. Cc c thn nữ đều c một bộ cnh rất duyn dng để mặc trong cc ngy lễ hội của lng mnh hay lng kế bn. Yếm mu đo, o di tứ thn mu nu, vy mu đen đậm di qu gt chn, đi hoa tai bạc, tc vấn vải c mu nu của o, hay mu đen của vy hoặc tc vấn trần, v ci đui g  tc di  đong đưa, di tượng mu đo hay mu thin l, chuỗi x tch bạc, mi đỏ m hồng mắt long lanh say trầu hay v niềm vui ngy hội.  Mỗi bước đi c nhạc điệu uyển chuyển, m thanh xao động của chuỗi x tch bạc.  

Yếm đo, mu hoa đo, mu của ma xun, mu của tuổi đang yu, mu của nguồn sống, mu của thi nhn.   Mu đo chỉ dnh cho con gi. 

Tranh thủy mặc chỉ vi nt mực để người thưởng ngoạn thả hồn mơ tưởng thế no th hai dng thơ trn cũng chỉ l hai cu thơ ước lệ tuyệt vời để người đọc mường tượng. Tranh thủy mạc, thơ lục bt dễ hiểu: dng thơ đầy hnh ảnh đầy nhạc điệu đ chuyn chở được một kho tng  văn ha giu nghệ thuật v đầy suy tưởng. 

 

Phất phơ hai giải yếm đo gi bay.   

 

Hai giải yếm mong manh trong gi nhẹ như cnh bướm chập chờn đưa người vo dng lịch sử  của người phụ nữ từ ngy lập quốc.  Giải yếm huyền hoặc bay phất phơ trn mn vi tnh, tạm dừng một giy pht th thầm cng người viết, rồi lại phất phơ bay, sẽ vẫn v mi mi l hnh người phụ nữ Việt lun lun st cnh bn chồng, m ấp đn con trong chức năng lm vợ, lm mẹ, trong khng gian hiện hữu của ngy hm nay v ngy mai.

 

Hnh ảnh người phụ nữ thuở xưa được đưa vo văn chương từ ci nhn nghệ thuật mặc khch tao nhn.  Qua mun đời họ đ nhận thức được những vất vả, c đơn mnh mng vy toả, định mệnh người phụ nữ trong x hội Nho Phong cổ knh Việt Nam. 

 

Em về thưa với mẹ thầy

C cho anh cưới thng ny hay chưa.

 

Mặc bộ cnh đẹp để lm đẹp cho mnh v cho đời trực diện định mệnh.  Chng đ yu nng lắm, thốt nn lời lời cầu hn.  Chờ đợi nng thưa cng mẹ cha chờ đợi nng yu chngchờ đợi nng thi mơ mộng.  Cho d lng mạn l thế nhưng khng vượt qua lễ gio. 

Lời tỏ tnh chn thật, mộc mạc lm xiu l ng người đẹp.  Thiếu chng nng sẽ bng khung, sẽ thẫn thờ, sẽ mong ước được đọc những l thơ thơm mi giấy mới thơm mi mựcv nng đ thốt nn: 

 

Ước g sng rộng một gang

Bắc cầu giải yếm cho chng sang thăm 

 

Người phụ nữ trong thời tao loạn phải quẩy một gnh giang sơn nh chồng, bổn phận lm du, bổn phận lm vợ, lm mẹ khng được biết tới qua văn chương bc học nhưng chng ta nhn thấy nỗi vất vả, nỗi c đơn, sự cm nn của người nữ qua những cu ca dao trong văn chương dn gian.   

Thời gian mơ mộng khng di l bao v thời gian hạnh phc c lẽ ngắn ngủi lắm cho nn chưa c một dng thơ  no diễn tả được niềm hạnh phc nhỏ nhoi m ci c đậu cọc kia mơ ước trong tuổi hồn nhin.   Bức tranh ci c đậu cọc bờ ao mnh mng nỗi buồn nhưng khng đậm nt bằng hnh ảnh gian nan vất vả của ci c khi lm vợ, lm mẹ. 

 

Con c lặn lội bờ song

Gnh gạo đưa chồng tiếng khc nỉ non

Nng v nui ci cng con

Để anh đi chẩy nước non Cao Bằng

 

hoặc

 

Anh đi em ở lại nh

Vườn du em đốn

Mẹ gi em thương 

 

Nh thơ Trần Tế Xương l người đưa hnh ảnh ci c vo văn chương bc học . 

 

Quanh năm bun bn ở mom sng

Nui đủ năm con với một chồng

Lặn lội thn c khi qung vắng

Eo so mặt nước buổi đ đng... 

 

Mu yếm đo của thuở xun chẳng cn dấu vết g, ci sinh động một thời nay cn lại l hnh ảnh ho hon gầy cm trong cả văn chương dn gian v văn chương bc học ( cho d qu t cũng phản ảnh được thn phận người nữ trong x hội Việt Nam.)  

 

Ci c đậu cọc bờ ao

Phất phơ hai giải yếm đo gi bay

Em về thưa với mẹ thầy

C cho anh cưới thng ny hay chưa 

 

Hai chữ hay chưa cho người đọc hiểu rằng cy si ny l một anh chng c học cy si ny c lẽ cũng l một anh chng xe bồ lun d chưa gặp thang văn.  Thi trượt trở về lng qu dạy học lm thầy đồ v c thời giờ lm thơ. 

t ra th cũng c một nh thơ no đ,  một anh Cử anh Kha no đ, văn hay chữ tốt  khng km  Trần Tế Xương mới dm cả gan viết ln được bốn  cu thơ lục bt  tuyệt vời, một bức tranh đầy ấn tượng được truyền từ đời ny qua đời khc.  It ra th tc giả đ đưa được ci đẹp, niềm c đơn, gnh nặng của người nữ Việt Nam vo văn học dn gian m khng cần ai biết tn tc giả.   Ci ngng của kẻ sĩ trong thời bt lng cực thịnh của qu nh l thế v c lẽ nền văn chương dn gian ra đời l thế.   

t ra Trần Tế Xương đ đưa hnh ảnh người bạn đời, hnh ảnh người nữ, hnh ảnh một con c nhỏ b, vo nền văn chương bc học qua bi Thương Vợ.  ng l người đầu tin viết về lng yu mến, biết ơn người vợ một nắng hai sương của mnh.

 

Anh đi em ở lại nh

Vườn du em đốn

Mẹ gi em thương 

 

Một gnh nặng trn vai người nữ.  Chia xẻ gnh nặng để chồng đi chinh chiến. Hơn những người phụ nữ của một thời Nho Phong, người phụ nữ trong nửa thế kỷ vừa qua, khng những  quảy một gnh  nặng trn vai, cn bị vi dập, bị ngược đi, bị khinh khi của tầng lớp cai trị trong chnh qu hương Việt những năm thng chồng bị lao t cộng sản nơi sương lam chướng kh.  Trong thời gian ny người phụ nữ Việt Nam phải sống vng kinh tế mới với đi kht bệnh tậtđương đầu với những thảm cảnh hi hng trn đường tm tự do trn đường bộ, trn đường biển với tử vong cao độ lm thức tỉnh lương tm nhn loại. Tinh thần phấn đấu, chịu đựng, kin nhẫn, hy sinh của người phụ nữ Việt đ nui con nn người tuy rằng những người chồng, người cha đ hy sinh ngoi mặt trận, chết trong lao t cộng sản, hay trn biển đng. 

 

Ci c đậu cọc bờ ao

Phất phơ hai giải yếm đo gi bay

 

Hai giải yếm như cnh bướm bất tử trong lịch sử, trong văn học, định mệnh người phụ nữ Việt Nam, người phụ nữ Việt đ chia gnh nặng với chồng từ ngy lập quốc.  Ngoi Trưng Triệu cn bao nhiu người phụ nữ khc trong bng mờ với sự hy sinh khng tưởng, với lng nhẫn nại v bin của mẹ, linh hồn những giải yếm bay trong gi đ v đang m ấp một Việt Nam. 

Hnh ảnh người nữ trong thi ca vẫn l nt đẹp.  Một nt đẹp cn ở mi trong tm hồn chng ta những người yu con chữ qu hương; cho d chng ta đang sống trong thời đại vi tnh với mạng, với net, với facebook, với twitter nhưng chưa ai lm thơ hay vẽ được bức tranh tuyệt vời : nt đẹp của người phụ nữ v ci định mệnh.

 

Ci c đậu cọc bờ ao

Phất phơ hai giải yếm đo gi bay 

 

Biểu tượng hay định mệnh no ai khẳng định.  Thay cho cy cọ, gam mu l những con chữ dn gian thường dng, những cu thơ lục bt đ vẽ một bức tranh tuyệt vời về người phụ nữ Việt qua hnh ảnh gần gụi nhất trong cảnh thn qu ci c, con cbờ ao Thơ lục bt  trong ca dao trở thnh lời ru của mẹ qua những thăng trầm của đời mẹ, của qu hương.   

 

Thu Hương Seattle

 

Trang Văn Hữu

 

art2all.net