Nguyễn Hoàng Dương 

Cát tiên ngày ấy

Chương 9 và 10

Năm 20 tuổi tôi đặt chân đến vùng rừng núi Lâm Đồng. Những bước chân phiêu bạt đầu tiên của tôi đã chìm đi trong tiếng nước hung hãn của con sông Đồng Nai từ thượng nguồn lao về phía đồng bằng. Lời than thở vì nỗi lạ cảnh lạ người cũng bị át đi bởi tiếng kêu ầm ĩ của lũ chim mọi rợ chiều chiều bay về đậu kín cả một vùng lau sậy ven sông. Cát Tiên ngày ấy còn hoang dã, con người sống lẫn lộn với sấm sét và thú rừng. Tôi đã từng bàng hoàng trước những trận mưa như thể muốn hủy diệt cả sự sống và đôi phen lạnh người khi nhìn bóng trăng ma quái treo lủng lẳng trên đầu núi Mồ Côi...

CHƯƠNG IX 

Quán sửa xe đạp của tôi ngày càng ế ẩm và cuối cùng sau nửa năm hành nghề đến lúc tôi quyết định dẹp tiệm. Cái còn lại từ nguồn thu nhập ở quán xe đạp là một đống sách chất đầy trên chiếc bàn đặt nơi đầu giường. Từ Victor Hugo đến Exupéry, từ Maugham đến Stephan Zweig, Dostoievsky. Aimatov, Hemingway và Nguyễn Tuân, Lưu Trọng Lư, v.v… trộn lẫn vào nhau như một đống nhau mèo vì không có chỗ nào sắp xếp cho ngăn nắp.  Những loại cỏ dại thân leo từ ngoài hè sau luồn qua kẽ vách quấn quanh chân bàn rồi giơ những cái đọt nõn nà quấn vào đống sách. Tôi đã bứt bỏ nhiều lần nhưng rồi chán nản vì chúng sinh sôi quá nhanh. Lũ cỏ dại này coi vậy mà lại thích làm bạn với cái đống cảo thơm nằm không đúng chỗ.

Từ khi nghỉ nghề sửa xe, ngoài những ngày giúp Lâm Anh trong công việc làm rẫy, thường thì tôi nằm nhà. Trên chiếc giường tre quen thuộc ấy có khi tôi nằm quên cả ăn uống, nhiều lần đến giờ ăn Lâm Anh phải sai con lên gọi. Rất nhiều ngày nằm nghĩ ngợi bâng quơ tôi theo dõi con ong đắp một chiếc tổ tò vò trên tấm vách sát giường. Từ ngoài vào nhà nó bay vào cửa dưới vòng qua đầu giường để đến chiếc tổ, hàng trăm lần tha đất đắp tổ nó chỉ bay duy nhất có lối ấy. Một lần tôi thử cản đường bay ấy xem nó có đổi hướng khác không, kết quả là suốt buổi không thấy nó bay vào nhà nữa. Nhưng rồi chiếc tổ sau đấy vẫn được đắp đầy. Khi chiếc tổ đắp xong, một hôm tôi tò mò đứng trên giường lấy tay sờ vào rồi bỗng dưng bóp nát chiếc tổ mà không hiểu nguyên do vì đâu. Một chặp sau con ong từ ngoài bay vào, nó đậu vào nơi chiếc tổ đã bị phá vỡ chỉ còn lại mấy rẻo đất bám vào phên tre. Nằm trên chiếu nhìn lên tôi thấy dáng vẻ nó khác thường, nó bò qua bò lại nhiều lần nơi chiếc tổ biến mất, âm thanh nho nhỏ rít lên từ đôi cánh đang rung lên của nó nghe sao ai oán lạ lùng. Thế rồi nó bay đi và không bao giờ trở lại nữa. Bỗng dưng tôi hối tiếc, giá như mình đừng làm thế, con ong bỏ đi rồi, giờ đây nằm trên giường có gì đâu mà nhìn cho bớt đi trống vắng.

Đám mía sau vườn đã lên cao che khuất tầm nhìn về phía rừng, chái nhà phía dưới nơi để thùng nước và kê ba viên đá làm bếp nấu nước uống hàng ngày một đêm đã bị heo rừng từ trong núi nương theo những truông mía mò vào ủi tung cả lên. Mùa mưa cỏ dại mọc đầy trên khoảng sân rộng, mới dẫy dọn đó chỉ nửa tháng sau là chúng trở lại tươi tốt như cũ. Mấy con vịt Lâm Anh cho mang về nuôi, sáng sớm tôi xách cổ ném ra hào nước phía trước để kiếm ăn, đến chiều tối không biết làm sao tìm thấy đường về chuồng vì đám cỏ trên sân đã lên tới đầu gối che khuất. Nhà chỉ còn phía tây, nơi có chiếc cửa sổ trông ra đường là thoáng đãng. Sở dĩ ngôi nhà có khác đi chút ít với cái lều hoang cũng là nhờ khung cửa sổ này. Nhưng cái khung cửa sổ tuyệt vời ấy lại là nơi gây tại họa bất ngờ cho những người khách có cái tật ngồi dựa cả tấm châu thân quý báu của mình vào. Ngày làm nhà phía vách ấy được làm sau cùng, cái khung cửa sổ hoa mỹ ấy được một người bạn đồng nghiệp của anh Chất là anh Chánh nghỉ việc một ngày để làm anh phó mộc bất đắc dĩ đẽo gọt từ những khúc lồ ô chọn lọc ráp vào một cách vội vã dưới ánh sáng ngọn đèn dầu để kịp giờ uống rượu khánh thành. Bởi vậy cả phía vách trông đẹp mã thế nhưng nguy hiểm vô cùng. Đã có đôi người đến chơi dựa lưng vào vách, đang nói chuyện say sưa bỗng dưng bị ngã tung xuống hè cùng với vách và cửa sổ. Những lần như thế tôi lại phải xin lỗi khách rồi nhanh chóng ráp vào như cũ. Lâm Anh cũng là một trong số những nạn nhân ấy, anh đã từng bị nạn một lần rồi nhưng vẫn thiếu kinh nghiệm. Bữa ấy tôi và anh cùng mấy anh em nữa uống rượu, anh dựa lưng vào vách để đọc thơ, tôi ôm đàn Ghita nhắm mắt thả hồn theo tiếng nhạc đêm, bỗng nghe “Rầm” một tiếng, tôi mở mắt ra thấy anh cùng với tre đổ lộn ra ngoài hè. Anh cụt hứng ngồi dậy càu nhàu:

- Tôi chưa từng thấy một cái nhà nào tồi tệ đến thế này.

Và từ đấy mỗi lần đến chơi, tôi để ý thấy anh tránh chỗ ngồi ấy như tránh tà.

Nhà làm chưa đến một năm vậy mà sau một mùa mưa gió đã xuống cấp. Từ ngã ba nhìn lên thấy ngôi nhà có cái dáng ngưa ngửa trông rất khó coi. Mái tranh giờ đã ngả màu vì mưa nắng, có một cặp chim sẻ đến lót tổ trên đầu nóc, tiếng kêu của chúng vào giờ chạng vạng nghe sao buồn bã lạ lùng…

Ông Quang thường hay đến nhà tôi chơi, có khi tôi và ông ngồi trò chuyện suốt buổi, một trẻ một già qua câu chuyện sách vở mà trở nên thân thiết với nhau. Thường thì chúng tôi nói chuyện với nhau về một vài cuốn sách mới đọc. Ông tỏ ra là người có những cảm nhận sâu sắc về tiểu thuyết Pháp. Chính vì lẽ đó mà mỗi lần có dịp đi Bảo Lộc, tôi lục tìm trong các hiệu sách những truyện dịch của Pháp về làm quà cho ông. Nhà văn Pháp ông yêu thích nhất là André Mauriac, một nhà văn có lối viết dung dị nhưng tinh tế và thâm trầm. Tôi học được ở ông cái tính khép mình an phận khi sống giữa một nơi tập trung đủ hạng người khắp ba miền nam trung bắc. Ông an phận để chờ ngày xuất ngoại, còn tôi sống cầu an để đọc sách, làm thơ. Có lẽ vì chuyện sức khỏe mà ông không uống rượu ngay cả khi chỉ ngồi với tôi và Lâm Anh. Tôi rất kính trọng ông và chưa bao giờ làm ông buồn lòng ngoài một lần vào buổi chiều, tình cờ ông bước vào nhà thấy tôi nằm trên giường và bên cạnh chỗ nằm dưới chân giường là những thứ tôi nôn ra từ lúc sáng nhưng mãi đến chiều vẫn chưa đủ sức ngóc dậy để quét dọn. Ông nhìn tôi rồi lắc đầu chán nản quay lưng đi ra khỏi cửa mặc dù tôi cố gắng gượng dậy để tiếp ông.

Khoảng cách chênh lệch khá xa về tuổi tác khiến cho tình thân thiết giữa tôi và ông không bằng giữa con trai ông và tôi. Đó là anh Quý, một thanh niên khá đẹp trai, lớn hơn tôi bốn tuổi, người đến Cát Tiên này từ thuở sông Đồng Nai nghe đâu còn cá sấu. Anh có lối nói chuyện nhát gừng không lẫn với ai được. Anh làm rất nhiều việc: đánh cá trên sông, làm lồ ô trong rừng, gieo lúa trồng mía ngoài rẫy,… Một người bao nhiêu năm dãi dầu dưới mưa nắng khắc nghiệt ở xứ này, vậy mà nước da vẫn trắng trẻo như một công tử. Anh đến chơi và có khi ngủ đêm lại nhà tôi. Vào những đêm tôi mất ngủ, nằm bên nghe tiếng ngáy đều đều của anh, tôi cảm thấy bớt đi nỗi trống vắng. Tôi hút thuốc lá bằng ba người như anh cộng lại. Có khi nửa đêm anh thức dậy thấy tôi ngồi bên đèn rít thuốc liên hồi, anh tỏ ra lo ngại:

- Mày hút thuốc như vậy thì làm sao mà sống nổi.

Chuyện giữa tôi và Dung anh biết rất rõ. Tôi có đưa anh xem thư Dung gửi cho tôi, bất luận nội dung thư nói gì, anh bảo tôi:

- Được người đẹp gửi thư như thế này là quá may mắn rồi đấy chú em…

Anh có người yêu ở sát bên nhà nhưng theo chỗ tôi được biết anh cho như thế là chưa đủ.

Thỉnh thoảng nhà tôi được tiếp một vị khách khá đặc biệt, đó là cô bé 8 tuổi tên Tây Hà, con gái của Lâm Anh. Cô bé lanh lợi, ranh mãnh và tinh nghịch thuộc vào loại thượng hạng. Đồ đạc trong nhà tôi vốn chẳng lấy gì làm ngăn nắp, mỗi lần cô bé lên chơi và đến lúc ra về thì ôi thôi tất cả mọi thứ đều rối tung cả lên. Cái thói phá phách ấy đôi lần bị tôi trừng phạt bằng cách đợi cho cô bé chơi đến khi đói bụng đòi về thì tôi tìm cách giữ lại. Có thời gian Lâm Anh nhờ tôi dạy cô bé học thêm, nhiều lần bị tôi la mắng vì cái tội học dốt mà cãi lại thầy, thế là cô bé dùng dằng bỏ về buộc tôi phải hạ mình dỗ dành năn nỉ.

Tiếng nói, tiếng cười của Tây Hà mỗi lần đến chơi giúp cho ngôi nhà tôi bớt đi nỗi âm u trống vắng. Những lúc đùa giỡn với cô bé, tâm hồn vốn già trước tuổi của tôi bỗng hóa thành trẻ thơ lúc nào không hay. Hình ảnh cô bé đã để lại một dấu ấn vừa thơ mộng vừa rất đỗi lạ lùng trong cuộc đời tôi. Điều ấy có lẽ bắt nguồn từ câu nói đùa của Lâm Anh vào những ngày đầu tiên tôi bước vào sống chung trong gia đình anh:

- Chú đợi đấy, mười năm nữa tôi sẽ gả Tây Hà cho chú.

Năm đó Tây Hà 8 tuổi, còn tôi bước sang tuổi 21…

Tôi sống cùng một lúc hai nhà, con người tôi tưởng chừng như chia làm hai nửa: một nửa cô đơn im lặng trong ngôi nhà riêng của mình, một nửa chan hòa vào đời sống thường nhật trong gia đình Lâm Anh và trên ngã ba biểu tượng của một xã hội thu nhỏ. Cách nhau chưa đến 100m mà hai nơi như hai thế giới khác nhau: một nơi sáng sủa đông vui, một nơi u mờ tĩnh mịch. Ngày ngày tôi đi về hai nơi như chiếc bóng qua lại hai miền sáng tối. Nếu thiếu một trong hai nơi ấy có lẽ tôi sẽ không ở được trên đất Cát Tiên gần hai năm trời.

Điều may mắn cho tôi trong những năm tháng ở Cát Tiên là tôi sống trong sự đùm bọc yêu thương của vợ chồng Lâm Anh. Từ lâu tôi đã xem điều nầy như một ân đức và sẽ không bao giờ quên đi trong suốt cuộc đời.

Chị Bích, vợ nhà thơ Lâm Anh là một người mà theo cách nói dân gian là “ruột để ngoài da”. Những tình cảm hoặc suy nghĩ của chị luôn được bày tỏ một cách chân chất, thật thà.Chị thương yêu tôi như đứa em ruột thịt và ngược lại, nói không quá đáng, đôi lúc tôi xem chị như một người mẹ nhân từ.

Có một buổi chiều vào giai đoạn bệnh mất ngủ của tôi lên đến mức trầm trọng, tôi nằm trên nhà mình trong trạng thái mê tỉnh chập chờn vì tác động của liều thuốc ngủ ban trưa, tôi bỗng nghe giọng chị văng vẳng gọi:

- Dương ơi!...

Nằm trên giường mở mắt ra nhìn qua kẽ vách, tôi thấy chị đứng dưới ngã ba nhìn về phía nhà tôi cất tiếng gọi:

- Dương ơi! Dậy đi… Mò đèn rồi em ơi!...

Nước mắt tôi lăn xuống gối. Bóng chiều u ám trên ngã ba vắng lặng, dáng chị lẻ loi trong chiếc áo nâu đã bạc màu và tiếng gọi của chị như tiếng của một người mẹ gọi tìm đứa con đi lạc trong cõi chiêm bao…

Mỗi buổi sáng tôi từ nhà xuống quán, câu hỏi đầu tiên của Lâm Anh khi thấy tôi bước vào là: “Đêm qua chú ngủ có được không?”. Và anh có vẻ buồn trước cái lắc đầu mỏi mệt của tôi.

Chứng bệnh mất ngủ kéo dài kèm theo bệnh trĩ với nỗi đau mất máu hàng ngày khiến người tôi phờ phạc. Ngày tôi quyết định lên Bảo Lộc để chữa trĩ anh đã bán một sào mía còn non để lấy tiền cho tôi bởi anh biết tôi không có đủ tiền. Số tiền ấy khi lên Bảo Lộc, trong khi chờ đợi bác sĩ phẫu thuật đi công tác nơi xa về, tôi đã đem tiêu hết vào những quán café, phòng xem video và những hiệu sách. Khi tôi hối hận thì đã muộn, tôi mang nguyên vẹn bệnh trĩ trở về Cát Tiên báo hại mấy con gà mới ấp trên ổ phải hy sinh bầy con tương lai của mình vì chị Bích lấy trứng xuống chưng với lá mơ cho tôi ăn để chữa bệnh trĩ theo phương thuốc nam dò hỏi được từ một người dân tộc.

Thuốc nam vẫn không bớt bệnh, nhưng nhờ trời, sức lực trai trẻ ở tuổi đôi mươi cũng giúp tôi vượt qua được những ngày đau trầm trọng để uống rượu ca hát với anh. Thường thường sáng sớm tôi và anh cùng lên Phú Mỹ hay Buôn-go để lấy hàng. Công việc ấy có khi chỉ mình anh là đủ nhưng anh muốn rủ tôi đi cùng để hai anh em được chung nhau ngồi nhấm nháp ly cà phê đầu ngày trong không gian của một quán nước không phải ở nhà mình. Đó là những giờ phút rất thú vị, tôi và anh cùng trò chuyện trên nền nhạc êm ái du dương phát ra từ những chiếc máy cassette đời mới phẩm chất âm thanh tuyệt vời. Nhưng cũng có lúc anh tỏ ra chán tôi thực sự. Ấy là những lần chỉ có tôi và anh ngồi với nhau, ngoài việc đọc những bài thơ mới viết, anh thường kể một cách say sưa những chuyện buồn vui của cuộc đời anh. Đời anh thì không biết cơ man nào là chuyện để mà kể. Lâm Anh có lối kể chuyện rất hay nhưng điều khiến cho tôi phải khổ sở khi nghe đó là lúc câu chuyện được anh luận bàn theo thuyết số mạng. Có lẽ đây là điểm duy nhất giữa tôi và anh không có sự tương đồng. Điều ấy cũng dễ hiểu bởi sự chênh lệch về tuổi tác. Anh đã gần bước sang tuổi 50 nên không có gì lạ khi những chuyện may rủi, được mất trong cuộc đời được anh chiêm nghiệm như sự tất yếu của số mệnh. Tôi vừa bước sang tuổi đôi mươi nên chuyện số mệnh là điều xa lạ đâu đâu nếu không muốn nói rằng niềm tin của anh là sự mê tín lẩm cẩm. Bởi vậy nên tôi thường hay ngáp vặt mỗi khi anh say sưa bàn về chuyện số mệnh. Thái độ ngồi nghe vừa thụ động vừa mất lịch sự của tôi như thế được lặp lại nhiều lần khiến anh tỏ ra chán nản.

- Nói chuyện với chú chán không chịu nổi.

Có lần anh nổi đóa với tôi như thế để kết thúc câu chuyện. Tôi nhìn anh lễ phép nở một nụ cười biết ơn và nghe lòng vô cùng nhẹ nhõm.

CHƯƠNG X

Sương mù vây phủ rừng núi và làng mạc, tất cả cảnh vật chìm trong làn sương mai dày đặc. Tôi thường dậy sớm ngồi bên bàn uống nước trà nhìn ra ngoài song cửa sổ. Trong sương mù huyền ảo, vài dáng người thưa thớt qua lại trên đường trông như những chiếc bóng mơ hồ trôi bềnh bồng trong giấc mơ. Tiếng kêu của cặp chim sẻ làm tổ trên nóc nhà như lời chào hỏi đầu ngày. Mùi hương cây cỏ ban mai thoảng trong hơi sương xua đi khỏi tâm trí tôi những ý nghĩ u ám còn sót lại sau một đêm mộng mị. Và chuyến xe đò đầu tiên chở khách từ Buôn-go ra Mazagoui đi ngang qua nhà, tiếng còi xe vang trong sương mù báo hiệu một ngày mới bắt đầu. Có khi sương giăng phủ đến 8 giờ sáng vẫn chưa thấy bóng mặt trời, thường thì buổi sáng như vậy báo hiệu một ngày ngột ngạt oi bức. Cát Tiên thực sự bước sang mùa khô.

Những đoàn xe phủ đầy bụi đỏ tiếp tục đưa hàng trăm hộ gia đình từ ngoài miền Bắc đổ vào Cát Tiên theo diện kinh tế mới. Cát Tiên rừng rẫy bạt ngàn, số dân đến sau được đưa vào sâu hơn nữa và một xã mới được thành lập cách ngã ba Lâm Anh hàng chục km. Ngã ba ngày càng đông đúc người qua lại và quán Lâm Anh cũng vì đó mà buôn bán thêm đắt khách.

Bây giờ đã bước sang tháng chạp. Nông dân ở đây đã bắt đầu bận rộn với công việc thu hoạch mùa vụ. Hàng trăm hecta mía đang chờ được đốn chặt, một số đưa vào lò ép đường, một số bán cho tư thương chuyển về nhà máy đường La Ngà. Thỉnh thoảng tôi cũng có mặt trong đoàn người vào rẫy làm mía. Tôi chỉ làm cho một số người quen không phải kiếm tiền mà là lấy công để đợi đến ngày thu hoạch mấy sào mía trong vườn. Tôi đã quen với cảnh giãi dầu mưa nắng trên ruộng bãi quê nhà nên việc làm mía suốt ngày dưới bóng nắng oi bức của xứ rừng này cũng không có gì là quá sức. Tôi cảm thấy vui vẻ được hòa đồng vào cảnh sinh hoạt cùng với mọi người. Chiều về, quán Lâm Anh là nơi tập trung của nhiều đoàn người từ trong rừng rẫy tiến ra sau một ngày làm việc mệt nhọc. Những người làm lồ ô mang sản phẩm ra bán, nhân đó ngồi nghỉ ngơi và uống vài xị rượu để thư giãn sau một ngày vất vả. Số người làm mía cũng tụ họp nơi đây uống đôi cốc rượu trước khi về nhà. Cảnh sống nhộn nhịp trở lại sau một mùa mưa dai dẳng buồn chán. Tôi hoàn toàn thích nghi với đời sống nơi đây và trở thành cư dân thật sự của xứ sở rừng núi này. Tôi coi Cát Tiên như quê hương thứ hai của mình.

Giữa lúc ấy tôi nhận được thư của anh Chất từ Bảo Lộc gửi xuống. Thư ngắn gọn, nội dung thư chỉ nói có một việc: tôi phải về quê trong dịp Tết này vì tôi đi đến nay đã một năm rưỡi rồi, gia đình ở quê rất mong chờ tôi về. “Chú phải về, không được do dự”. Anh viết như thế và tôi biết rằng đây là mệnh lệnh của ba tôi, anh chỉ là người truyền đạt.

Sợ tôi tìm cách ở lại, khoảng một tuần lễ sau, đích thân anh Chất từ Bảo Lộc xuống Cát Tiên.

- Ba bảo tôi phải xuống đây thu xếp cho chú về quê - Anh nói - Hình như ba không muốn chú sống ở đây nữa. Thôi thì chú đi cũng đã lâu, dịp Tết này chú về thăm nhà cũng phải thôi. Nhà cửa và đám mía tạm thời gửi anh Lâm Anh trông coi dùm. Còn việc chú có trở vào lại đây hay không, điều ấy tùy thuộc vào quyết định của ba. Nếu chú không vào, sau Tết tôi sẽ xuống đây liệu bề giải quyết mảnh vườn này.

Thực lòng tôi cũng muốn về thăm nhà trong dịp Tết này nhưng về để rồi không trở lại nữa thì tôi chưa nghĩ đến. Nhưng rồi sau nhiều đêm trăn trở, lòng tôi trở nên nhẹ nhõm với ý định trở về quê nhà. Nghĩ cho cùng ngôi nhà này, xứ sở rừng núi này với những con người thân yêu ở đây cũng chỉ là nơi dừng chân trong một lần du lãng của đời mình. Hơn nữa tôi cũng phải ngoan ngoãn vâng lời ba tôi, rồi sau đó ở lại quê nhà hay sẽ đi nơi khác, sao cũng xong cả… Một người chưa biết nghĩ gì đến tương lai như tôi thì ở đâu mà chẳng được.

Hay tin tôi về, Đạt có vẻ buồn. Đạt đã bỏ học đàn từ lâu vì xem ra việc học đàn không dễ như Đạt nghĩ. Đạt cũng ở trong số những người thích đàn nhưng không có năng khiếu nên đành bỏ cuộc. Đạt hy vọng tôi sẽ trở lại và nếu không ở đây thì tôi cùng Đạt sẽ đến sống tại Bảo Lộc, điều mà Đạt ao ước từ lâu. Nhìn Đạt tôi cảm thấy ngậm ngùi khi nghĩ đến một ngày tôi không trở lại nơi này.

Những ngày ấy Lâm Anh rất bận rộn với công việc mua bán, tôi không có dịp để tâm sự với anh điều gì. Anh chỉ biết rằng tôi về quê rồi sau Tết sẽ vào và mọi chuyện vẫn như cũ, thế thôi.

Tôi trở về quê nhà trong màu nắng hanh hao của những ngày tháng chạp. Hình bóng quê hương vẫn không có gì khác so với ngày tôi đi. Duy chỉ có ba tôi sức khỏe yếu đi trông thấy, chứng bệnh hen suyễn và những nỗi lo toan về đời sống cơm áo cho gia đình khiến Người gầy đi nhiều. Với Người, tôi đã trở về như một đứa con lầm lỗi. Người đón tôi về trong nỗi vui mừng vì thấy tôi còn biết vâng lời và sức khỏe vẫn dồi dào dù trên dung mạo tôi nhuốm vẻ phong sương rừng núi. Hành lý tôi mang về là một bao bố đựng toàn sách, tôi biết Người cũng chẳng vui gì với chuyện này nhưng ít ra mớ hành lý cồng kềnh kia cũng giúp cho Người an tâm một điều gần hai năm con mình không phải là một đứa ham chơi theo lối thông thường.

Tôi lại vác cuốc ra bãi xuống đồng học lại bài học lầm than của ngày xưa. Có những chiều hôm gác cuốc ngồi trên ruộng bãi quê nhà ngắm những cánh chim bay về đâu đó giữa sương chiều, tôi lại thấy khát khao vỗ cánh bay đi, trong hồn tôi rừng núi vẫn không ngừng lên tiếng gọi. Cuộc đời quả thật vừa đẹp vừa buồn: chia ly chốn này là sum họp nơi kia.

Thế rồi khoảng giữa tháng hai, tôi trở lại Cát Tiên. Ba tôi cho phép tôi vào lại với mục đích thu hoạch mía.

Chỉ có hai tháng không có người ở, ngôi nhà trở nên hoang tàn thê thảm. Tôi đẩy cửa bước vào trong nhà. Ánh nắng chiều tà dọi vào song cửa sổ, bàn ghế, giường chiếu vẫn còn nguyên vẹn nhưng bụi bặm phủ đầy, tranh từ trên mái rơi xuống lẫn lộn với cỏ dại từ ngoài hè bò vào. Tôi đứng nhìn ngôi nhà một lát rồi khép cửa bước ra.

Đêm ấy tôi uống rượu rất nhiều rồi đến một vài nhà quen để ngủ nhưng không một nơi nào tôi chợp mắt được. Cuối cùng tôi quyết định về nhà mình. Khoảng gần nửa đêm, từ nhà ông Quang tôi đến gõ cửa Lâm Anh để mượn một tấm mền. Lâm Anh đưa cho tôi hai chiếc bao bố vì nhà không còn tấm chăn nào thừa cả. Tôi mang hai chiếc bao bố về nhà mình bật máy lửa trải chiếc chiếu đã cũ rách ra và nằm xuống chiếc giường tre đầy mọt và bụi, xỏ chân vào một chiếc bao, chiếc còn lại đắp lên ngực nhắm mắt lại ngủ cùng cỏ dại và bụi bặm.

Khoảng 2 giờ sáng tôi thức dậy vì hai chiếc bao bố không đủ làm ấm thân tôi trước cái lạnh của sương rừng tràn vào nhà. Tôi nhìn thấy bóng trăng tà dọi vào song cửa sổ, một vài mảnh trăng nằm cạnh tôi trên chiếc giường hoang liêu. Tiếng kêu lạ lùng của một loài chim nào đó từ trên núi Đá Mài vọng xuống nghe buồn đứt ruột. Nước mắt tôi ứa ra, lăn xuống chiếc túi xách dùng để gối đầu. Tôi biết rằng đây là đêm cuối cùng mình nằm trong ngôi nhà này.

Việc bán mía được giải quyết nhanh chóng. Lâm Anh đã giúp tôi bằng cách mua đám mía ấy với số tiền cao hơn giá trị hiện thời của nó để tôi trở về thay vì nằm dài nơi đây đợi người mua giữa thời điểm mía bị hạ giá trầm trọng.

Mấy hôm sau tôi giã từ Cát Tiên với ngôi nhà đã che chở tôi mấy mùa mưa nắng, với những con người đã cùng tôi yêu thương gắn bó một thời. Chuyến xe đò buổi sáng mang tôi ra khỏi Cát Tiên, những cánh rừng giấu mặt trong sương mù tiễn tôi trở về cố xứ.

Hơn một năm sau, vào mùa đông 1989, từ Bảo Lộc tôi xuống thăm Cát Tiên. Tôi chỉ đủ tiền đi xe đò đến Mazagoui, sau đó dùng xe đạp đi gần 50km để về chốn cũ. Khu vườn ngày xưa đã được anh Chất sang nhượng lại cho anh Điềm, ngôi nhà không còn nữa. Nghe Lâm Anh kể lại, một trận gió lốc đầu mùa đã hất tung mấy tấm vách ra ngoài hè, ngôi nhà xiêu vẹo sắp sửa đổ sập và anh Điềm đã tháo dỡ.

Tôi đứng trên đường nhìn xuống, màu nắng chiều phủ xuống những lùm cây hoang dại mọc lên trên nền nhà cũ. Hình ảnh ngôi nhà xưa chỉ còn trong tâm tưởng, tôi nghe một nỗi buồn dâng lên đến nghẹn ngào. Phảng phất trong khung cảnh chiều hôm buồn bã, tiếng đàn của tôi ngày xưa như còn vẳng vọng đâu đây…

Tôi ở lại nhà Lâm Anh chơi gần tuần lễ. Vợ chồng anh và mấy cháu nhỏ vẫn dành cho tôi tình cảm tràn đầy như thuở nào tôi sống ở đây. Ngã ba trở nên đông đúc và có vẻ chật chội hơn so với ngày xưa. Khoảng trống từ quán Lâm Anh đến vườn nhà tôi ngày xưa bây giờ đã có thêm mấy ngôi nhà mọc lên. Khi thời gian kéo dài ra thì không gian dường như thu hẹp lại. Một số người thân quen ngày trước bây giờ đã vắng mặt chốn này. Ông Quang đã về Quảng Ngãi để dưỡng bệnh, mấy người con trai của ông vẫn còn bám trụ lại nơi này. Thùy Dung đã theo gia đình chuyển đi nơi khác và chuyện chồng con không biết ra sao. Tôi có hỏi thăm chị Bích về Đạt, những điều chị kể khiến tôi bồi hồi xúc động.

Mấy tháng sau khi tôi về quê, Đạt cũng rời nhà đi làm ăn nơi xa cả năm trời không thấy về nhà và gia đình không biết Đạt ở đâu. Khi ba của Đạt bán nhà đi nơi khác sinh sống, Đạt cũng không hề hay biết. Một thời gian dài sau khi gia đình Đạt rời khỏi Cát Tiên, một buổi chiều Đạt trở về, khi bước vào sân nhà cũ, Đạt bỗng ngỡ ngàng trước những người lạ mặt. Đạt đã khóc lóc đau đớn khi thấy ngôi nhà đã thuộc về người khác và gia đình của Đạt không biết bây giờ đang sống nơi nào.Nghe chuyện tôi buồn bã buông tiếng thở dài.Bất chợt tôi nghĩ đến bóng chim tội nghiệp trong câu ca dao :

ĐOẠN KẾT

Đã hai mươi năm rồi kể từ ngày tôi rời bỏ ngôi nhà của mình ở Cát Tiên.

Hai mươi năm…, tưởng đâu thời gian thổi mờ dáng hình tuổi đôi mươi khỏi miền ký ức, tưởng đâu những cuộc hội ngộ thanh xuân đã chìm khuất, tan lìa. Nhưng không,khi tôi viết những trang nầy, hình ảnh ngôi nhà xưa, những khuôn mặt thân yêu thuở nào và bóng dáng rừng núi Cát Tiên hai mươi năm về trước hiện lên tưởng chừng như vẫn còn nguyên vẹn trong tâm tưởng.

Hai mươi năm…, ngần ấy thời gian đủ làm cho một hạt mầm trở thành cổ thụ nên chẳng có gì lạ khi những con người tôi nói đến trong hồi ký này bây giờ kẻ mất người còn…

Ba tôi qua đời cách đây đã 14 năm, hình ảnh Người đã để lại trong lòng tôi niềm kính yêu đời đời. Có những lời nói của Người mà mãi đến bây giờ , sau hai mươi năm, tôi mới cảm nhận được hết tấm lòng của một người cha. Dưới suối vàng chắc Người cũng ngậm cười khi đứa con trai trái tính trái nết của mình ngày xưa cứ muốn lang bạt tha phương nơi xó rừng hóc núi bây giờ dù sao cũng đã yên bề gia thất nơi đất tổ quê cha.

Trong số những người thân thiết với tôi ngày ấy, ông Nguyễn Xuân Quang cũng không còn nữa. Nghe đâu ông chuẩn bị hoàn tất mọi thủ tục để xuất cảnh theo diện HO thì ngã bệnh. Ông tạ thế tại quê nhà Quảng Ngãi, chết trước lúc cất cánh, ngậm ngùi mang xuống suối vàng giấc mơ dang dở…

Và người “áo trắng ngày xưa” bây giờ không biết trôi dạt phương nào. Những ngày ngồi viết những trang về Thùy Dung, lòng tôi bồi hồi xúc động và thương nhớ vô hạn như thể sau hai mươi năm một lần nữa tôi yêu nàng. Ngày xưa, vì dại dột tôi đã đánh mất tình yêu đẹp đẽ đầu đời. Chuyện tình không thành là do tính tự ái yếu đuối của tôi, nàng không hề có lỗi gì cả. Tôi lật cuốn tiểu thuyết “Nỗi sợ” ra và thấy tên nàng sau hai mươi năm vẫn còn nằm trên những khe giấy trống. Ngày trước, khi thấy nàng viết tên mình trong cuốn sách này tôi biết rằng đó là cách để nàng cất giữ bóng hình nàng trong trái tim tôi. Hạt mầm gieo một cách kín đáo ấy giờ đây đã cho những hoa trái thơ mộng vô cùng. Hình bóng nàng đã hóa thạch trong những lớp trầm tích của cõi vô thức để rồi sau hai mươi năm bỗng tái sinh thành một dung nhan diễm kiều trong giấc mơ đời bất tuyệt. Có thể giờ đây trong ký ức nàng, hình bóng tôi đã bị xóa bỏ, nhưng điều ấy có hề gì. Với tôi, Thùy Dung vẫn là người con gái đẹp đến thiên thu…

Lâm Anh vẫn sống bình an nơi ấy như một cây đại thụ trước gió núi mưa ngàn. Địa danh “ngã ba Lâm Anh” rồi sẽ đi vào huyền thoại của một xứ sở được tạo dựng bởi những con người một thời tìm đến vì không còn đất sống.. Từ lâu Lâm Anh đã là hội viên Hội Văn Học Nghệ Thuật tỉnh Lâm Đồng. Thơ anh đăng tải rất nhiều trên những mặt báo, tạp chí trong và ngoài nước. Anh đã đạt giải nhất trong cuộc thi thơ của tạp chí Tài Hoa Trẻ năm 1996.. Tôi có đọc bài viết về anh của Lưu Trọng Văn đăng trên báo Phụ Nữ. Theo tôi đây là dấu hiệu khởi đầu cho việc vinh danh một người thơ tài hoa nhưng lỡ vận. Bây giờ anh sắp bước sang tuổi thất thập, không còn lãng đãng rong chơi như xưa vì một bên chân đi lại khó khăn bởi chứng thần kinh tọa. Anh sống bình yên bên người vợ hiền hậu, ngày ngày làm thơ chăm chỉ và tận tụy như một con tằm rút ruột dâng hiến những sợi tơ đẹp đẽ cho cuộc đời. Suốt những năm tháng qua, tôi và anh vẫn thư từ qua lại với nhau.

Anh đã để lại một dấu ấn khó phai trong cuộc đời tôi.

Nguyễn Hoàng Dương

Trang Văn Hữu