|
VĂN HỮU ____________________________________________
Nguyễn Hoàng Dương
Vĩnh biệt người tài hoa
Nguồn hình : Nguyễn Hàng Tình ( laodong.com)
Lâm Anh cất tiếng khóc chào đời bên giòng sông Trà Khúc bốn mùa xanh trong và trút hơi thở cuối cùng bên con sông Đồng Nai quanh năm nước đục. Bình minh của cuộc đời anh đã mọc lên từ Quảng Ngãi, nơi có núi Thiên Ấn uy nghiêm, có dòng sông Trà thơ mộng và hoàng hôn của đời anh đã chìm dần xuống thung lũng Cát Tiên, nơi có dòng sông Đồng Nai u tịch, có những di chỉ kỳ hoặc của vương quốc Phù Nam huyền thoại. Tưởng như Lâm Anh có đến hai quê hương. Hơn nửa cuộc đời phía trước, quê anh là Quảng Ngãi, gần nửa đời sau, với ba mươi năm gắn bó cùng Cát Tiên, nên rừng rú rồi cũng trở thành quê quán. Trà Khúc nước trong, Đồng Nai nước đục, từ lâu rồi niềm trong nỗi đục kia đã hòa vào nhau làm một trong tâm hồn thơ rộng mở của Lâm Anh. Với Lâm Anh, đi cũng là về, về cũng như đi... Cát Tiên hay Quảng Ngãi nơi đâu cũng nặng nỗi ân tình. Vào một ngày mùa đông năm 1984, vùng đất hoang dã Cát Tiên đã đón bước chân của một thi sĩ tài hoa từ Quảng Ngãi tìm đến để rồi giờ đây sau ba mươi năm cũng vào một ngày mùa đông, núi rừng nơi đây buồn bã nhìn người thơ nhắm mắt xuôi tay... Nấm mồ dưới chân núi Mồ Côi bên giòng sông Đồng Nai tựa như cánh cửa cuối cùng nhẹ nhàng khép lại để không còn tiếng động nào của cuộc đời quấy rầy Lâm Anh an giấc ngàn thu... Từ tiếng khóc đầu tiên đến hơi thở cuối cùng, hơn bảy mươi năm làm người Lâm Anh đã trải qua biết bao nhiêu sầu đau, hoan lạc trần thế, đã lắm phen chìm nổi vui buồn theo dòng lịch sử quê hương, tất cả những trải nghiệm ấy đã được cô kết lại để làm nên một hồn thơ bi tráng. Lâm Anh sống vì thơ, sống nhờ thơ, sống cho thơ. Lâm Anh coi Thơ là Đạo, anh vắt kiệt hồn mình, gom nhặt cả những hơi thở cuối đời để dâng hiến cho thơ, một sự tận hiến tưởng chừng như mê muội bởi Thơ đã mang đến cho anh những lần ân sủng, những phút nhiệm màu cứu anh qua bao phen khổ nạn. Mà dâng hiến cho thơ nghĩa là dâng hiến cho cuộc đời. Thì dù ta có còn đôi cánh lá Cũng vì người mà trổ hết mùa bông
Thơ Lâm Anh đăng vào lòng người nhiều hơn đăng trên báo chí, thơ anh đi vào đời sống nhiều hơn đi lên diễn đàn. Anh không muốn vậy nhưng tự thân thơ anh tìm cách để tồn tại... Quê hương, Mẹ, Bằng Hữu, Tình Yêu và cả... Rượu... những chủ đề ấy xuyên suốt trong thơ Lâm Anh... Chủ đề nào anh cũng có những bài thơ ấn tượng bởi phong cách rất riêng của mình. Chỉ cần đọc qua Quá Giang Thuyền Ngược (QGTN), tập thơ duy nhất của anh được in trước khi qua đời, ắt sẽ nhận ngay ra điều đó. Thơ anh tràn đầy thi ảnh, có khi đẹp đến ngơ ngẩn cả hồn Vài sắc mây đưa chiều xuống núi Em về chân lấm bụi hoàng hôn Áo hoa nửa tấm vào ngõ hẹp Nửa tấm như mờ ở cuối thôn Thôn Nữ -QGTN-tr 105 Có khi buồn đến đau lòng xót dạ: Em kiếm tìm chồng mang ruột chửa Đêm sầu bên núi đẻ con non Bài Thơ Sau Ngày Hòa Bình – QGTN- tr 112
Sinh thời nhìn phong thái con người anh, ít ai tin rằng anh là người lận đận lao đao trong cuộc mưu sinh: Đã từng ta đầu đường xó chợ Đã từng ta vượt núi băng rừng Đã từng ta ngẩng đầu cúi mặt Đã từng ta không có mùa xuân... Cá Bống Sông Trà- QGTN-tr 93 Đã lắm phen thảng thốt trước nỗi đọa đày cơm áo: Đập vỡ ly không đào mồ chôn Sớm mai ta ngỡ đã hoàng hôn Hoàng hôn vụt chết trùm hoang mộ Hoang mộ bùng lên bóng áo cơm.... Ta Sẽ Về- QGTN-tr 119 Đọc thơ anh, rất xúc động khi bắt gặp hình ảnh của người mẹ: Sinh từ rạ lớn từ rơm Lấy chồng từ thuở bát cơm chưa đầy Mẹ từ ngày ấy đến nay Vẫn là rơm rạ hoài hoài mẹ ơi... Mẹ Nghèo- QGTN- tr 48 Mẹ đã từng theo anh lên vùng kinh tế An Khê để chăm sóc đứa con cực khổ: Mẹ lại còng lưng thêm gánh nặng Lên rừng vá áo giúp cho con Mũi kim như mũi đời tê điếng Mẹ nhìn trời ngỡ chiếc áo quan... Bài Thơ Sau Ngày Hòa Bình- QGTN-tr 112 Người mẹ quê ấy giờ đây đang nằm trên giường bệnh ở quê nhà, không hề hay biết đứa con của mình vừa nhắm mắt xuôi tay nơi đồng đất xứ người. * Những năm đầu anh đến lập nghiệp ở Cát Tiên, tôi đã có cơ duyên sống cùng anh giữa chốn núi rừng. Đây là khoảng thời gian anh viết thi phẩm Đầu Hôm Sớm Mai. Trong đó có một số bài sau nầy anh chọn ra đưa vào Quá Giang Thuyền Ngược. Trong tập nầy hầu hết là thơ tứ tuyệt. Sau khi đọc thơ của Oma Khazam và Baba Takhi, qua bản dịch của Thái Bá Tân, anh bảo tôi: tôi thích lối viết như là hít là thở của hai nhà thơ Ba Tư nầy, tôi sẽ viết thử xem sao... Trong vòng mấy tháng tập thơ kể như hoàn thành. Và ở thi phẩm Đầu Hôm Sớm Mai, lần đầu tiên anh lấy bút hiệu Nguyễn Ba La. Đầu hôm dẫn đến sớm mai Một tên tội phạm làm sai ý trời Em thay mặt Chúa giữa đời Phạt tôi phải viết những lời vô duyên Những lời dại dại điên điên Những lời trong đục thánh hiền thả sông... Những lời đỏ lá, vàng bông....
Trên là đoạn đầu trong bài thơ anh viết thay cho lời đề tựa. Cát Tiên ngày ấy còn hoang dã, khí hậu khắc nghiệt, đời sống thiếu thốn, khổ nhọc... tất cả đều được khắc họa trong thơ anh: Ấy là những ngày sớm mai leo núi Chiều vượt rừng tối lội đầm ao Kiếm ốc, kiếm măng, kiếm sò, kiếm cá Kiếm cuộc đời mình trong ruộng thấp nương cao
Anh diễn tả những trận mưa rừng rú: Mưa như lộn ngược lên trời Sợi nghiêng sợi ngã rối lời khóc than Ta về đóng chặt cửa hang Nghe mưa như chốn sa tràng loạn quân…
Dòng sông Đồng Nai vốn đã âm u khi chảy qua thơ anh lại càng thêm huyền bí: Bên kia vọng bên nầy sông Tiếng ai như vợ gọi chồng: mình ơi!... Tự nhiên tôi muốn trả lời Tự nhiên tôi muốn thả đời qua sông
Trong tập có những bài thơ lạ, chẳng hạn: Khi cuốc đất trên đồi bụng đói Ta thèm cầm một quả núi trên tay Cắn những miếng ngon lành thơm phức Khi no rồi nằm ngủ tựa người say....
Và lạ đến kỳ quặc, khi đọc Bát Nhã Tâm Kinh lại liên tưởng đến Kiều Đọc Ba La Mật một hồi Cớ sao ta bỗng đứng ngồi không yên Giở Kiều ra kiếm Đạm Tiên Thấy Ba La Mật nằm nghiêng bên Kiều
Những hình ảnh đời thường thoáng qua, anh giữ lại rồi thổi hồn thơ mình vào: Người xà ích dẫn xe về dặm cũ Nỗi buồn vui dồn trong bước chân qua Tiếng lóc cóc một âm đàn muôn thuở Đến cuối đường trời đất vẫn bao la…
Nỗi cô đơn những khi tỉnh giấc giữa đêm trường Vỡ tan tiếng dế đầu canh Mới hay ta ngủ trên cành đìu hiu Tàn canh sao giống buổi chiều Bay con bươm bướm buồn thiu qua hồn...
Và nỗi nhớ quê nhà: Sáng nay đứng ở đầu sân Nhớ quê ta bỗng cởi trần ta ra…
Tập Đầu Hôm Sớm Mai như một cuốn nhật ký được viết bằng thơ, nơi ấy lưu giữ dấu chân lầm than của một quãng đời áo cơm mỏi mệt, cất giữ bóng nắng hồn mưa của những ngày tháng buồn vui giữa chốn núi rừng.
* Lâm Anh có rất nhiều bạn bè, có người yêu thơ anh, có người thương cuộc đời anh, có kẻ thích con người anh. Đối với anh tôi là đứa em tinh thần. Anh lớn hơn tôi đúng hai giáp, anh tuổi Nhâm Ngọ, tôi tuổi Bính Ngọ. Chơi với anh đã ba mươi năm, khi gần gũi, lúc xa cách, nghe tin anh qua đời tôi cảm thấy trong lòng mình hiện ra một khoảng trống buồn bã... Những ngày nầy tâm trí tôi đầy ắp hình ảnh của anh. Tôi nhớ lại những ngày đầu gặp anh ở quê nhà Quảng Ngãi, lúc ấy tôi chưa tròn hai mươi tuổi. Nhớ những năm tháng sống cùng anh ở Cát Tiên, ăn cùng mâm, ngồi chung chiếu rượu, chia sẻ với anh nỗi niềm trong từng bài thơ anh viết hàng ngày... Nhớ những lần anh từ Cát Tiên về Quảng Ngãi đến nhà tôi chơi, uống rượu đọc thơ, chuyện trò thâu đêm suốt sáng.... Lần cuối cùng tôi gặp anh là vào một buổi chiều mùa đông ở Quảng Ngãi trong khoảng thời gian anh cùng vợ về thăm mẹ già bị đau nặng. Trong màu nắng vàng vọt nghiêng bên hiên nhà, tôi nhận ra trên khuôn mặt anh, sau vẻ già nua hốc hác chìm khuất nỗi u buồn. Ngày anh trở lại Cát Tiên tôi không hay, đến nơi mấy hôm sau anh gọi điện về. Lúc ấy đã hơn 10h đêm. Tôi hỏi anh bao giờ thì về lại Quảng Ngãi bởi biết mẹ anh cũng đã yếu lắm rồi. Anh trả lời giọng buồn buồn xa vắng: Không biết bao giờ anh mới về được, chắc là lâu lắm… Lần nầy thì tôi có linh cảm chẳng lành. Và đó là lần nói chuyện cuối cùng của tôi và anh. Những năm tháng cuối đời anh luôn bị cái chết ám ảnh. Giờ còn gì nữa đâu, khép lại một đời người, dừng lại một đời thơ. Điều anh sợ hãi nhất là cái chết đã được giải thoát, điều anh quí nhất là thơ thì còn lại, còn mãi....
Nguyễn Hoàng Dương Quảng Ngãi 23h ngày 14/ 01/2014
|
