Trần thị Lai Hồng

Đông Tây Kim Cổ Luận

Đông Tây Kim Cổ Luận gồm những bài viết mới cũ, xưa nay, Đông Tây Nam Bắc… kèm những lời bàn luận hoặc ẩn dụ hoặc có hình ảnh dẫn chứng rõ rệt, nhằm mở một chân trời khám phá ngôn ngữ cũ mới, mở rộng tầm nhìn trí huệ.

“The more that you read, the more things you will know. The more that you learn, the more places you'll go.” “I can read with my eyes shut!”
― Dr. Theodor Seuss

Càng đọc càng biết thêm nhiều điều. Càng học, càng đi thêm được nhiều nơi. Tôi có thể đọc với hai mắt nhắm nghiền!

Kỳ này, năm Mùi con Dê đến với quý bạn đọc qua hình ảnh tranh Dê tươi mát bảy sắc cầu vồng của họa sĩ Đinh Trường Giang con trai họa sĩ Đinh Cường; vài tượng điêu khắc Dê của danh họa Pablo Picasso cùng những câu hất hủ về nghệ thuật; vài hình ảnh sáng tạo của thiên tài Leonardo da Vinci. Cuối cùng, là đề tài sinh tử liên hệ Việt Nam với sông Bạch Đằng.
 

Tranh Dê bảy màu của Đinh Trường Giang

Nàng Dê, tượng đồng của Pablo Picasso, bảo tàng viện Picasso tại Paris

Mục tiêu nghệ thuật là gột bỏ bụi bặm đời sống hàng ngày bám tâm hồn chúng ta.

Learning never exhausts the mind!
Leonardo da Vinci

Việc học hỏi chẳng hề làm tâm trí mỏi mệt!

Leonardo da Vinci (1452 - 1519) người Ý, họa sĩ, nhà điêu khắc, kiến trúc sư, nhạc sĩ, bác sĩ, kỹ sư, nhà giải phẫu, nhà sáng tạo và triết học tự nhiên, một thiên tài toàn năng, có những ý tưởng vượt trước thời đại, đặc biệt về khoa học với những khái niệm tiên phong về máy bay trực thăng, xe tăng, dù nhảy, cách sử dụng hội tụ năng lượng mặt trời, máy tính, sơ thảo lý thuyết kiến tạo địa hình, tàu đáy kép, cùng nhiều sáng chế khác.

Bên cạnh tài năng thiên bẩm về nghệ thuật hội họa, điêu khắc, Leonardo còn am hiểu sâu rộng các lĩnh vực khoa học như toán học, y học, triết học, giải phẫu học, thiên văn học, quang học, thủy lực

Leonard da Vinci có một bộ sưu tập các tài liệu khoa học Codex Leicester hay Hammer Codex, được tỷ phú Bill Gates mua từ nhà đấu giá Christie ở New York, với một mức giá kỷ lục 30 triệu 802 ngàn 500 Mỹ Kim!

Ông đã có những trang viết được chụp lại thành những hồ sơ ảnh kỹ thuật số, sau đó dùng làm hình ảnh màn hình lưu trữ máy tính và hình nền cho Windows 95. Toàn bộ các phiên bản đầy đủ hiện nay cũng có sẵn trên các trang mạng cũng như bản gốc sẽ được trưng bày mỗi năm một lần tại một thành phố khác nhau trên toàn thế giới.

Riêng về y học, một bức vẽ của Leonardo da Vinci đặc biệt về SINH: bào thai trong bụng mẹ, với đầy đủ chi tiết cách đây ngót 500 năm y khoa chưa phát minh quang tuyến soi rọi lục phủ ngũ tạng!
 

***

Từ phương Tây trở về phương Đông, không thể nào không ghi nhận công đức tiền nhân tổ tiên ta trong sứ mạng mở nước, dựng nước và giữ nước. Kỳ này, mời quý bạn đọc nhìn ngắm hình ảnh những cọc trên sông Bạch Đằng, đặc biệt vùng Bến Đò Rừng, là nơi từng xảy ra những trận thủy chiến của quân dân ta tuyệt diệt quân Tàu xâm lược.

Cọc Bạch Đằng Giang

Di tích bãi cọc Bạch Đằng tại phường Yên Giang, xã Quảng Yên,

tỉnh Quảng Ninh

Lịch sử Việt Nam luôn ghi đậm những công lao bảo vệ từng tấc đất tổ tiên để lại, đặc biệt những trận chiến chống ngoại xâm từ phương Bắc: giặc Tàu. Bài này riêng nhắc lại di tích lịch sử trên dòng sông Bạch Đằng, tỉnh Quảng Ninh.

Sông Bạch Đằng, còn gọi là Bạch Đằng Giang (chữ Hán: 白藤江), tên nôm là sông Rừng, tên hiệu là sông Vân Cừ, là một con sông chảy giữa thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh) và huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng), cách vịnh Hạ Long, khoảng cây số, và thuộc hệ thống sông Thái Bình.

Sông Bạch Đằng là con đường thủy tốt nhất để đi từ miền nam Trung Quốc vào vịnh Hạ Long và xâm nhập lãnh thổ Việt Nam.

Sông Bạch Đằng nổi tiếng với 3 chiến công của dân tộc Việt Nam chống quân Tàu:
 Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 938: Ngô Quyền đánh thắng quân xâm lược Nam Hán,
 Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 981: Hoàng đế Lê Đại Hành phá tan quân Tống xâm lược
 Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 1288: Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đại thắng quân xâm lược Mông Nguyên (trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ ba).

Hiện ở khu vực cửa sông Bạch Đằng có 3 ngôi đền thờ 3 vị anh hùng trên đó là đình Hàng Kênh (Lê Chân, Hải Phòng) thờ Ngô Quyền, đền Vua Lê Đại Hành ở thị trấn Minh Đức (Thủy Nguyên, Hải Phòng) và đền Trần Hưng Đạo ở phường Yên Giang, (Quảng Yên, Quảng Ninh).

Nhà sử học Ngô Thì Sĩ đánh giá:

“Trận thắng trên sông Bạch Đằng là cơ sở cho việc khôi phục quốc thống. Những chiến công đời Đinh, Lê, Lý, Trần sau này còn nhờ vào uy danh lẫm liệt ấy để lại. Trận Bạch Đằng vũ công cao cả, vang dội đến nghìn thu, há phải chỉ lẫy lừng ở một thời bấy giờ mà thôi đâu.”
                                                             —Việt sử tiêu án - Ngô Thì Sĩ

Ở phần phương Tây, chúng tôi nhắc Leonard da Vinci với ý nghĩa chữ SINH bằng tranh vẽ bào thai trong bụng mẹ. Phần này, xin nhắc chữ TỬ: chết vì tổ quốc. Và cái chết này liên hệ dòng sông Bạch Đằng.

Kể từ khi Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán rồi xưng vương lập quốc, nước Đại Việt ta trở thành một quốc gia độc lập. Mặc dù vậy, qua bang giao, các vua chúa Trung Quốc vẫn giữ tư tưởng nước lớn để chèn ép, bắt nạt.

Dưới triều vua Lê Thần Tông và chúa Trịnh Tráng, năm 1637, Thám hoa Giang Văn Minh được cử đi sứ Trung Quốc.

Khi vào triều đình Trung Quốc, vua Sùng Trinh cao ngạo ra một vế đối bắt sứ thần Đại Việt đáp lại. Vế đối ra là: “Đồng Trụ chí kim đài dĩ lục” dịch là “Cột đồng đến nay rêu đã xanh”, hàm ý hống hách nhắc lại việc xưa, khi tướng nhà Hán là Mã Viện đàn áp xong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã dựng một cột đồng rồi khắc lên đó mấy chữ: “Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt” nghĩa là nếu chiếc cột đồng này đổ thì quân Tàu phương Bắc sẽ kéo sang tiêu diệt đất Giao Chỉ.

Ra vế đối nhắc lại chuyện xưa, vua nhà Minh hàm ý rằng nước Đại Việt chẳng qua là nước nhỏ, đại cường quốc như nước Tàu chỉ cần ra quân một lần là có thể san bằng.

Trước thái độ ngạo mạn và xúc phạm quốc thể nước ta, sứ thần Giang Văn Minh đã đối lại chan chát: “Đằng Giang tự cổ huyết do hồng” dịch là “Sông Đằng từ xưa máu còn đỏ”.

Nhắc đến sông Bạch Đằng, Giang Văn Minh đã nhắc cho vua quan nhà Minh nhớ đến ba lần thất bại của quân Nam Hán năm 938, quân Tống năm 981 và quân Nguyên năm 1288. Những lần bại trận của quân phương Bắc trên sông Bạch Đằng khiến máu nhuộm đỏ dòng nước. Câu đối khẳng định dù nước Nam bé nhỏ nhưng luôn quật cường, quân xâm lăng hung bạo đến chừng nào cũng đại bại trước quyết tâm của toàn dân Việt.

Quá bẽ bàng vì câu đối của sứ thần nước Nam, vua quan nhà Minh đã hèn hạ để làm một việc mà tự cổ chí kim hiếm có trong thông lệ ngoại giao. Đó là giết sứ giả: mổ bụng sứ thần An Nam để xem to gan lớn mật đến đâu. Nhưng trong thâm tâm, vua Tàu cũng thấy kính nể khí khái của sứ thần Giang Văn Minh, nên đã cho ướp xác ông bằng bột thủy ngân và đưa quan tài về nước.

Khi thi hài đưa về đến Kinh thành Thăng Long, vua Lê và chúa Trịnh Tráng đã đến bái kiến linh cửu và truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công cho ông, đồng thời ban tặng câu “Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).

Ôn cố tri tân, nhắc chuyện xưa để biết chuyện nay, sông Bạch Đằng vẫn cuồn cuộn sóng trắng bạc đầu, luôn là con đường sinh tử của người Việt. Những cuộc biểu tình chống ngoại xâm, vạch rõ ác tâm của quân Tàu phương Bắc diễn ra khắp nơi trên quê hương, dù bị nhà nước đàn áp, giải tỏa, bắt bớ…

Một trong những cuộc biểu tình chống đối Trung Cộng cưỡng chiếm Trường Sa Hoàng Sa, đã nêu cao ý nghĩa của dòng Bạch Đằng, với những biểu ngữ lịch sử, và câu của người tham dự:

“Tôi chỉ muốn nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay đừng sống vô cảm nữa, hãy nhớ về một thời hào hùng của ông cha ta, và cũng muốn nói với người Trung Quốc rằng: “Quý vị đừng quên, chúng tôi sống được đến ngày nay sau cả nghìn năm Bắc thuộc là nhờ Ý CHÍ QUẬT CƯỜNG, đây là phẩm chất vốn có của dân tộc chúng tôi”

Trần thị LaiHồng

Trang Văn Hữu